Cuộc đàm phán diễn ra vài ngày sau khi Washington và Tehran nhất trí về thỏa thuận ngừng bắn hai tuần do Pakistan làm trung gian, và vào thời điểm thỏa thuận ngừng bắn đó đang gặp căng thẳng do những cách hiểu khác nhau về các điều khoản ngừng chiến, trong khi Israel tăng cường oanh tạc Lebanon.
Nhà Trắng đã xác nhận các cuộc thảo luận chính thức sẽ bắt đầu vào sáng 11.4 theo giờ địa phương. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran cho biết các cuộc đàm phán có thể kéo dài tới 15 ngày.
Khách sạn Serena ở Islamabad sẽ là nơi đón tiếp các phái đoàn. Nằm cạnh Bộ Ngoại giao trong Khu Đỏ của thủ đô Pakistan, nơi đặt các tòa nhà chính phủ và đại sứ quán quan trọng, khách sạn đã được trưng dụng và khách lưu trú được yêu cầu rời đi. Khách sạn này cũng dự kiến sẽ là địa điểm diễn ra các cuộc đàm phán.
Chính quyền đã tuyên bố ngày 9 và 10.4 là ngày nghỉ tại thủ đô Islamabad, ngoại trừ các dịch vụ thiết yếu như cảnh sát, bệnh viện và tiện ích công cộng. An ninh đã được thắt chặt trên khắp thành phố. Khu Đỏ đã bị phong tỏa, trong khi các điểm vào chính của Islamabad cũng đã đóng cửa.
Nhà Trắng xác nhận Phó tổng thống JD Vance sẽ dẫn đầu phái đoàn Mỹ, cùng với đặc phái viên của Tổng thống Trump là Steve Witkoff và con rể Jared Kushner.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi dự kiến sẽ dẫn đầu phái đoàn Iran. Hiện chưa rõ liệu có đại diện nào từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tham dự cuộc đàm phán hay không. Ông Ghalibaf là cựu chỉ huy của IRGC. Tuy nhiên, các quan chức Pakistan cảnh báo rằng không có gì chắc chắn cho đến khi các phái đoàn thực sự đến nơi.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif dự kiến sẽ chính thức chủ trì các cuộc đàm phán và tổ chức các cuộc gặp sơ bộ riêng với cả hai bên vào ngày 10.4 hoặc sáng sớm 11.4, tùy thuộc vào thời điểm các phái đoàn đến, theo Al Jazeera.
Phó thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar, người đã tham gia vào hoạt động ngoại giao con thoi trong suốt cuộc xung đột, dự kiến sẽ làm trung gian cho các cuộc đàm phán chính thức vào ngày 11.4. Hiện vẫn chưa rõ liệu Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir có tham gia hay không.
Vào ngày 11.4, các phái đoàn của Mỹ và Iran dự kiến sẽ ngồi trong các phòng riêng biệt, và các quan chức Pakistan chuyển các thông điệp giữa họ.
Cả hai bên bước vào cuộc đàm phán với những khác biệt lớn. Đề xuất hòa bình 10 điểm của Iran kêu gọi Iran giám sát eo biển Hormuz, rút quân đội Mỹ khỏi Trung Đông và ngừng các hoạt động quân sự chống lại các nhóm vũ trang ủy nhiệm, cùng với các yêu cầu khác.
Mỹ chưa chính thức chấp nhận các điều khoản này, mặc dù Tổng thống Trump đã gọi kế hoạch 10 điểm là “khả thi”. Thay vào đó, Nhà Trắng tuyên bố Iran sẵn sàng từ bỏ kho uranium làm giàu của mình, một lập trường mà người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt mô tả là yêu cầu không thể thương lượng. Iran chưa thừa nhận rằng họ sẵn sàng từ bỏ uranium làm giàu.
Một mâu thuẫn riêng biệt tập trung vào Lebanon. Vụ ném bom của Israel vào nước láng giềng phía bắc, khiến hơn 200 người thiệt mạng hôm 8.4, là cuộc tấn công dữ dội nhất của Israel vào Lebanon kể từ khi bắt đầu cuộc chiến hiện tại.
Ngoại trưởng Iran Araghchi cảnh báo rằng Tehran có thể từ bỏ thỏa thuận ngừng bắn nếu các cuộc tấn công của Israel tiếp tục, nói rằng Mỹ phải lựa chọn giữa một thỏa thuận ngừng bắn hoặc tiếp tục chiến sự thông qua Israel. Ông dẫn lời tuyên bố của Thủ tướng Pakistan Sharif rằng thỏa thuận ngừng bắn bao gồm việc tạm dừng các cuộc tấn công trên khắp khu vực, trong đó có Lebanon.
Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ Vance cho biết các điều khoản ngừng bắn không bao gồm Lebanon, giống lập trường mà Tổng thống Trump và Nhà Trắng đã đưa ra.
Ông Masood Khalid, cựu Đại sứ Pakistan tại Trung Quốc, bình luận với Al Jazeera rằng bầu không khí đã bị đầu độc ngay trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu. “Việc Israel liên tục ném bom Lebanon nhằm mục đích tạo ra kịch bản khiến các bên càng cứng rắn hơn trong lập trường và làm đổ vỡ tiến trình. Ở giai đoạn này, chúng ta chỉ có thể lạc quan một cách thận trọng vì các cuộc đàm phán chắc chắn sẽ phức tạp và khó khăn và có thể cần phải kéo dài hơn thời hạn 15 ngày”, ông đánh giá.
Một thỏa thuận cuối cùng khó có thể đạt được trong ngắn hạn, do sự ngờ vực từ cả hai phía, theo nhận định của các nhà phân tích. Đặc biệt vấn đề giữa Israel với Lebanon sẽ là một điểm phải tính đến.
Bà Dania Thafer, Giám đốc điều hành của Diễn đàn Quốc tế vùng Vịnh, cho rằng việc Israel vắng mặt trong các cuộc đàm phán là một thách thức mang tính cấu trúc. “Israel là một bên tham chiến, và là bên có nhiều lợi ích nhất trong việc tiếp tục cuộc chiến này, cần phải tham gia vào quá trình đàm phán và giải quyết cuối cùng. Nếu không, họ luôn có thể lập luận rằng người Israel không đồng ý với các điều khoản của bất kỳ thỏa thuận nào”, bà nói.
“Một phần thỏa thuận giữa Mỹ và Iran về vấn đề hạt nhân và một loại thỏa thuận ngầm đa phương để mở eo biển Hormuz có thể khả thi, vì cả hai bên đều đang cho thấy dấu hiệu mệt mỏi và muốn tạm ngừng các hành động thù địch”, ông Masood Khalid, cựu Đại sứ Pakistan tại Trung Quốc nhận định.
“Các thỏa thuận ngừng bắn là một quá trình lặp đi lặp lại và mục tiêu đầu tiên là xây dựng lòng tin. Nếu Mỹ có thể kiềm chế Israel và khiến nước này ngừng tấn công Lebanon trong các cuộc đàm phán này, đó sẽ là một thành tựu đáng kể, và ông Trump có thể coi đó là một chiến thắng”, bà Sahar Khan, một nhà phân tích tại Mỹ, đánh giá.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban năm ngoái tuyên bố nước này sẽ rút khỏi Tòa Hình sự Quốc tế (ICC) và động thái dự kiến có hiệu lực vào 2/6. Tuần trước, Thủ tướng đắc cử Peter Magyar cho biết ông muốn đảo ngược quyết định này, đồng thời vẫn mời Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thăm Budapest vào tháng 10.
Khi được phóng viên hỏi động thái dừng rút khỏi ICC sẽ ảnh hưởng ra sao đến chuyến thăm của ông Netanyahu, người đã nhận lời mời của Hungary, ông Magyar ngày 20/4 cho biết đã nói rõ, "kể cả với Thủ tướng Israel", về ý định chấm dứt tiến trình rút khỏi ICC.
"Nếu một quốc gia là thành viên ICC và có người đang bị truy nã bước vào lãnh thổ của chúng tôi, thì người đó phải bị bắt. Tôi không cần phải nói rõ mọi thứ qua điện thoại. Tôi cho rằng mọi nguyên thủ quốc gia và lãnh đạo chính phủ đều hiểu quy định này", ông nói.
Theo ông Magya, chính phủ sắp tới của ông có thể dừng tiến trình rút khỏi ICC trước khi Hungary chính thức rời tổ chức này.
ICC thành lập năm 2002, có trụ sở tại The Hague, Hà Lan. Đây là tòa án thường trực để truy tố cá nhân phạm tội ác diệt chủng, chống lại loài người và tội ác chiến tranh. ICC hiện có 125 quốc gia thành viên. Tòa hồi tháng 11/2024 ban hành lệnh bắt Thủ tướng Netanyahu với cáo buộc phạm tội ác chống lại loài người, tội ác chiến tranh liên quan tới xung đột ở Dải Gaza.
Khi là thành viên của ICC, về mặt lý thuyết, Hungary có nghĩa vụ bắt và giao nộp ông Netanyahu cho cơ quan này. Tuy nhiên, Thủ tướng Orban đã không thực thi lệnh khi ông Netanyahu tới Hungary hồi tháng 4/2025.
Ông Orban những năm qua ủng hộ mạnh mẽ người đồng cấp Netanyahu, sẵn sàng phản bác các tuyên bố hay hành động của châu Âu nhằm chỉ trích Israel. Thủ tướng Netanyahu hoan nghênh việc Hungary không thực thi lệnh bắt của ICC là "táo bạo và có nguyên tắc".
Một số quốc gia lập luận họ có thể vẫn là thành viên ICC mà không cần thực thi lệnh bắt. Pháp cho rằng việc bắt ông Netanyahu sẽ vi phạm các thỏa thuận mà nước này đã ký với Israel. Điều 98 Quy chế ICC ủng hộ lập luận của Pháp, nêu rằng một quốc gia không thể "hành động trái với nghĩa vụ của mình theo luật quốc tế liên quan quyền miễn trừ ngoại giao của một cá nhân".
Tháng 4/2025, thủ tướng Đức lúc bấy giờ Olaf Scholz cho biết khó có thể hình dung việc đất nước mình bắt ông Netanyahu. Italy cũng đã cấp quyền miễn trừ cho lãnh đạo Israel.
"Tin xấu là chúng tôi chưa đạt được thỏa thuận. Tôi nghĩ đó là tin xấu đối với Iran nhiều hơn là với Mỹ. Vì vậy, chúng tôi sẽ quay lại Mỹ mà không có thỏa thuận nào", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói trong cuộc họp báo tại thủ đô Islamabad của Pakistan rạng sáng nay.
Ông Vance cho biết Mỹ đã nêu rõ các lằn ranh đỏ, những điều sẵn sàng nhượng bộ và những điều không thể nhượng bộ. "Chúng tôi đã nói rõ điều đó hết mức có thể, nhưng họ đã chọn không chấp nhận các điều khoản do Mỹ đưa ra", ông nói.
Phó tổng thống Vance cũng gửi lời cảm ơn chủ nhà Pakistan, ca ngợi nước này đã nỗ lực rất nhiều và cố gắng giúp Mỹ - Iran thu hẹp khoảng cách. Ông khẳng định Pakistan không có lỗi nếu xuất hiện thiếu sót trong quá trình đàm phán, thêm rằng Mỹ - Iran đã thảo luận được 21 giờ, trao đổi thực chất và coi đó là tin tốt.
Phái đoàn Iran chưa bình luận về thông tin này.
Nhà Trắng trước đó nói phái đoàn Mỹ và Iran đàm phán từ ngày 11/4 tới rạng sáng 12/4. Truyền thông Iran cũng xác nhận hai bên ngừng đàm phán trong vài giờ trước bình minh, đồng thời cáo buộc Mỹ đưa ra "những yêu cầu quá đáng" về eo biển Hormuz.
Rạng sáng 12/4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei thông báo rằng hai phái đoàn tiếp tục đàm phán, bất chấp vẫn còn tồn tại những khác biệt.
"Trong 24 giờ qua, các cuộc thảo luận đã được tiến hành trên nhiều khía cạnh của những chủ đề đàm phán chính, trong đó có eo biển Hormuz, vấn đề hạt nhân, bồi thường chiến tranh, dỡ bỏ lệnh trừng phạt và chấm dứt hoàn toàn chiến dịch chống lại Iran cũng như trong khu vực", ông cho hay.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nói rằng thành công của các cuộc đàm phán phụ thuộc vào "sự nghiêm túc và thiện chí của đối phương, kiềm chế các yêu cầu quá đáng và bất hợp pháp, cũng như chấp nhận các quyền và lợi ích hợp pháp của Iran".
Một quan chức Pakistan nhận định đàm phán "tiến triển theo đúng hướng", đánh giá các cuộc thảo luận diễn ra tích cực với bầu không khí thân thiện.
Khác với thông lệ, các quan chức Mỹ và Iran gặp mặt trực tiếp cùng với giới chức Pakistan, chứ không thông qua trung gian đi lại giữa các phòng.
Pakistan nổi lên như bên trung gian quan trọng trong nỗ lực chấm dứt chiến sự đang lan rộng khắp Trung Đông. Văn phòng Thủ tướng Pakistan cho biết ông đánh giá cao cam kết đối thoại mang tính xây dựng của các bên, bày tỏ kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ mở đường cho hòa bình lâu dài.
Báo The Hill đưa tin hạ nghị sĩ Larson đã nộp kiến nghị luận tội dựa trên bài đăng gần đây trên mạng xã hội của Tổng thống Trump, khi ông cảnh báo sẽ "xóa sổ toàn bộ một nền văn minh" nếu Iran không lập tức mở lại eo biển Hormuz.
Ông Larson cho rằng với phát ngôn trên, chủ nhân Nhà Trắng đã đặt an ninh của nước Mỹ vào tình thế rủi ro.
Tổng cộng 70 thành viên đảng Dân chủ, trong đó có cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi, thượng nghị sĩ Chris Murphy và hạ nghị sĩ Yaasmin Ansari, đã kêu gọi nội các của ông Trump kích hoạt Tu chính án thứ 25, theo đó bắt buộc tổng thống phải chuyển giao quyền lực cho phó tổng thống với lý do không còn đủ năng lực trên cương vị lãnh đạo đất nước.
Hiện các thành viên nội các luôn bày tỏ ủng hộ chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel phát động ở Iran, khẳng định mục tiêu chiến lược của Nhà Trắng là nhằm ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trong khi đó, những nhân vật truyền thông lâu nay vẫn ủng hộ Tổng thống Trump như ông Alex Jones, bà Megyn Kelly và ông Tucker Carlson, đều cho rằng bài đăng muốn xóa sổ cả nền văn minh đã đi quá giới hạn.
Còn những người khác bác bỏ quan ngại sau những lời đe dọa tấn công của ông Trump, chẳng hạn như hạ nghị sĩ Mike Lawler của đảng Cộng hòa nói rằng nhà lãnh đạo chỉ thể hiện hành động quyết đoán nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và dân sự của Iran, chứ không nhằm vào người vô tội.
Tuy nhiên, hạ nghị sĩ Larson cho rằng những phát ngôn của tổng thống cho thấy ông không còn đủ năng lực đảm nhiệm vai trò lãnh đạo nước Mỹ.
"Người dân trong khắp khu vực bầu cử của tôi đều nhận thấy ông ấy (Tổng thống Trump) không đủ tư cách lãnh đạo và đang kêu gọi luận tội ông", ông Larson nói.
