Anh Trần Minh Triệu (29 tuổi, ngụ P.Xuân Hòa, TP.HCM) kể mới đây sau khi kết thúc một giải thể thao nội bộ, nhóm của anh gồm khoảng 20 người hẹn nhau liên hoan tại một quán ăn ở góc ngã tư Lý Tự Trọng giao với đường Nguyễn Trung Trực (P.Bến Thành). Quán có bàn dài ngồi vỉa hè, đồ ăn ngon và hợp khẩu vị. Tuy nhiên, đồ ăn còn chưa dọn ra thì cả nhóm liên tục bị chèo kéo, nài nỉ mua hàng.
"Chúng tôi vừa ngồi xuống là hết người này đến người kia mời mua đủ loại mặt hàng, từ thuốc lá, trái cây, vé số đến xin tiền. Một người bán có thể quay lại nhiều lần trong cùng một buổi. Để tránh bị làm phiền, chúng tôi mua ủng hộ cho xong nhưng chỉ một lúc họ lại tới, rồi người khác tới..., mất cả vui", anh Triệu phản ánh.
Anh Huỳnh Tân (38 tuổi, ngụ P.Gò Vấp) cũng có trải nghiệm tương tự với người ăn xin, người bán vé số. Với hàng rong, thường anh chỉ nhẹ nhàng từ chối hoặc góp ý với chủ quán để họ nhắc nhở. Với những hàng quán không xử lý tình trạng này, anh sẽ không tới nữa.
Không chỉ nhà hàng, quán ăn mà ở những nơi công cộng như công viên, dọc bờ sông..., đội ngũ hàng rong thậm chí lấn chiếm không gian chung, khách nào không mua hàng, uống nước, sử dụng đồ của họ sẽ bị nói móc, thậm chí không cho đứng hóng mát.
Tình trạng này đã kéo dài nhiều năm, cứ khi nào lực lượng chức năng ra quân xử lý thì tạm lắng xuống nhưng sau đó vẫn đâu vào đấy. Gần nhất, cuối năm ngoái, UBND TP.HCM ban hành công văn chỉ đạo các đơn vị liên quan tăng cường xử lý tình trạng người lang thang xin ăn, bán hàng rong chặt chém, chèo kéo du khách trên địa bàn TP. Đây là động thái nhằm đảm bảo an ninh trật tự, mỹ quan đô thị, nâng cao trải nghiệm của du khách khi đến với TP.HCM. UBND TP nhấn mạnh chỉ đạo các đơn vị liên quan tập trung xử lý dứt điểm vấn đề này nhưng chỉ được một thời gian thì tái diễn.
Th.S Trần Trung Hiếu, Phó chủ tịch Chi hội Hướng dẫn viên TP.HCM, thừa nhận hàng rong, ăn xin hiện nay xuất hiện dưới rất nhiều hình thức khác nhau, từ đánh giày, bán hàng lưu niệm nhỏ lẻ cho đến xin tiền trực tiếp. Thậm chí, có những trường hợp được ngụy trang rất khéo léo như mặc đồ bình thường rồi kể hoàn cảnh khó khăn để xin tiền hay người bán vé số nhưng nếu khách không mua thì chuyển ngay thành ăn xin. Ông Hiếu đặt vấn đề có nhiều người nói là sinh viên đi bán bút, bán tập nhưng có thật sự là sinh viên thì không ai biết. Hay có những người treo biển xin tiền trước ngực để chữa bệnh, làm từ thiện nhưng không thể xác minh được. "Thậm chí, hàng rong biến tướng thành hoạt động biểu diễn nghệ thuật như con nít thổi lửa ở phố đi bộ, bản chất vẫn là đánh vào lòng thương cảm của người khác", ông Hiếu nói thẳng.
TS Dương Đức Minh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch, phân tích: Trong xã hội luôn tồn tại lòng trắc ẩn hay sự thương cảm và chính yếu tố này trở thành điểm tựa để các hoạt động như xin ăn hay buôn bán nhỏ lẻ tiếp tục tồn tại. Đây không hẳn là hành vi trục lợi quá mức mà phần lớn là cách để họ nhận được sự san sẻ nhất định từ cộng đồng. Dù vậy, ông Minh thừa nhận tình trạng có thể ảnh hưởng đến môi trường du lịch của TP khi du khách bị làm phiền quá mức, thậm chí có thể xem là quấy rối.
Từ góc nhìn đó, TS Dương Minh Đức cho rằng để giải quyết vấn đề không thể chỉ tập trung vào nhóm hàng rong, ăn xin mà cả người cho, người mua. "Lòng trắc ẩn cần được đặt đúng chỗ, nếu không nó có thể trở thành yếu tố duy trì những hành vi chưa phù hợp với nếp sống văn minh đô thị", ông Minh nhấn mạnh.
Theo chuyên gia này, chính sách cần tiếp cận đa chiều, hướng đến việc thay đổi nhận thức của cả hai phía, tức là người cần hỗ trợ và người sẵn sàng cho đi. Truyền thông về nếp sống văn minh đô thị cần giúp người dân hiểu rằng việc giúp đỡ đúng cách mới thực sự có ý nghĩa.
Với nhóm bán hàng rong, ông Minh nhận định đây là hoạt động mang tính trao đổi thương mại, do đó cần kiểm soát về giá cả, chất lượng sản phẩm và tính minh bạch để tránh tình trạng "chặt chém", ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách. Còn nhóm ăn xin, đặc biệt là trẻ em lại là đối tượng khó chuyển hóa hơn do đã hình thành thói quen, thậm chí tồn tại dưới dạng mạng lưới chăn dắt. Vì thế, cần tiếp cận theo hướng lâu dài, kiên nhẫn, tập trung vào giáo dục, đào tạo và tạo sinh kế thay thế. Đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bên và phải được triển khai liên tục, không thể làm theo kiểu phong trào ngắn hạn.
Ông Nguyễn Tiến Huy, CEO Pencil Group/Localis - đơn vị vận hành website quảng bá du lịch TP.HCM visithcmc.vn, cho rằng trước hết cần nhìn nhận và chấp nhận đây là một thực tế của xã hội. Khi xây dựng và truyền tải các sản phẩm du lịch, hoặc ngay trên website chính thức của điểm đến TP.HCM cũng cần có những nội dung giúp du khách, đặc biệt là khách quốc tế, hiểu và biết cách xử lý các tình huống phát sinh không mong muốn. Chúng ta thường e ngại khi đề cập những vấn đề này trên các cổng thông tin chính thức hoặc trong các nội dung giới thiệu về văn hóa xã hội. Tuy nhiên, đây lại là những tình huống có thật mà du khách có thể gặp phải. Vì thế, không cần làm vấn đề trở nên nghiêm trọng nhưng ít nhất cần để du khách biết rằng họ có thể tìm đến đâu khi cần hỗ trợ. Ví dụ như một tổng đài hay một website chính thức để cung cấp thông tin và hướng dẫn cách xử trí khi gặp sự cố bất ngờ trong hành trình.
Cùng quan điểm, Th.S Trần Trung Hiếu nói trước đây TP.HCM có lực lượng thanh tra du lịch trực thuộc Sở Du lịch để chuyên kiểm tra các hoạt động như hướng dẫn viên "chui", vi phạm trong tổ chức tour, chặt chém. Tuy nhiên, sau quá trình sáp nhập, vai trò và hoạt động của lực lượng này hiện không còn rõ ràng như trước. Ngay cả người trong ngành cũng chưa nắm rõ cơ chế vận hành hiện nay. Do đó, cần xem xét việc củng cố hoặc khôi phục lực lượng thanh tra du lịch, đồng thời làm rõ chức năng, phạm vi xử lý, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến hình ảnh du lịch như ăn xin, chèo kéo khách.
Tin Gốc: https://thanhnien.vn/du-khach-van-kho-vi-an-xin-hang-rong-185260407175312341.htm
