Đang trồng một khu vườn trên sân thượng khoảng 30 m2, anh Lê Minh Nhựt (36 tuổi, ngụ TP.HCM, trước kia là tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu), cho biết vào mùa nắng nóng, nhiệt độ trên sân thượng rất cao và kéo dài trong ngày. Do đó, cây trồng dễ bị sốc nhiệt, thiếu nước dẫn đến suy yếu và là điều kiện cho rệp, nhện đỏ, bọ trĩ tấn công.
Theo anh Nhựt, để duy trì độ ẩm ổn định, anh áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt nhiều lần trong ngày, kết hợp phun sương để hạ nhiệt. “Tùy vào từng loại cây, tôi điều chỉnh số lần tưới khoảng 6–7 lần/ngày, mỗi lần từ 1–3 phút, tập trung trong khung giờ sáng sớm và chiều”, anh chia sẻ.
Không chỉ dừng lại ở việc tưới nước, anh Nhựt cho rằng việc che chắn và giảm nhiệt cho không gian trồng là rất quan trọng. Vào mùa nắng, anh chủ động phun nước lên sàn sân thượng, tạo độ ẩm không khí, đồng thời hạn chế tác động mạnh đến bộ rễ, vốn rất nhạy cảm trong điều kiện nhiệt độ cao.
Có kinh nghiệm hơn 3 năm làm “nông dân sân thượng”, anh Nhựt cũng từng gặp tình trạng cây héo úa, thậm chí chết hàng loạt do nắng nóng. Từ đó, anh rút ra bài học: không nên quá phụ thuộc vào hệ thống tưới tự động mà cần kiểm tra thường xuyên để tránh sự cố.
“Quan trọng là phải theo dõi cây mỗi ngày, vì chỉ cần hệ thống gặp trục trặc vài giờ là cây có thể bị ảnh hưởng ngay”, anh nói. Ngoài ra, anh Nhựt cũng ưu tiên trồng các loại cây phù hợp với mùa nắng như cà chua, dưa lưới, bầu, bí, ổi… để tăng khả năng thích nghi.
Cũng sở hữu một khu vườn xanh mướt trên sân thượng, chị Nguyễn Thị Hiếu (36 tuổi, ngụ tại Hưng Yên, trước đây là tỉnh Thái Bình), cho biết nắng nóng khiến cho việc trồng rau, cây ăn trái trên sân thượng khó chăm hơn các mùa khác.
“Ở trên sân thượng phải trồng cây vào khay, mà đất trong khay rất nông nên dễ bị khô. Bên cạnh đó khay nhựa hoặc thùng xốp hấp thụ nhiệt làm rễ bị nóng, bí nếu không bổ sung đủ nước cây có thể hỏng rễ, héo xanh, không phát triển được, thậm chí là chết”, chị cho hay.
Do đó, vào mùa nắng, chị Hiếu thường dùng lưới che, trồng những cây dây leo giàn như: mướp, bầu, bí để lấy bóng râm cho các loại rau khác bên dưới. Đồng thời, rải thêm bã mía hoặc xơ dừa lên trên mặt khay, dưới gốc cây để giảm sự thoát hơi nước, giúp đất giữ ẩm lâu hơn.
Chị Hiếu chia sẻ thêm: “Vào mùa hè, khi trộn đất phải tăng thêm giá thể so với các mùa khác, có thể là trấu hun, xơ dừa, bã mía để tăng độ tơi xốp, giữ ẩm lâu hơn. Vào những ngày nắng nóng, tôi sẽ tưới rau vào chiều muộn hoặc sáng sớm để cây không bị sốc nhiệt”.
Bên cạnh đó, một trong những sai lầm khi trồng cây mùa nắng nóng, theo chị Hiếu đó là chọn giống không chịu nhiệt khiến cây còi cọc, không phát triển được. Và trồng với mật độ quá dày khiến cây không đủ nước và dinh dưỡng nên còi cọc, nhanh tàn hơn. “Mùa nắng nóng nên trồng các cây đúng vụ xuân hè, chịu nắng nóng tốt như: mồng tơi, rau đay, rau dền, những cây dây leo như dưa chuột, bầu, mướp, đậu đũa”, chị Hiếu nói.
Ở góc độ chuyên môn về cây cảnh, chị Huỳnh Phượng (31 tuổi), làm việc trong lĩnh vực thiết kế, thi công cảnh quan sân vườn tại ForestBox Landscape (TP.HCM), cho biết cây kiểng lá thường nhạy cảm hơn với nắng gắt. Khi nhiệt độ cao, cây dễ bị cháy viền lá, mất nước và héo rũ.
Theo chị Phượng, giải pháp là tạo môi trường dễ chịu hơn cho cây bằng cách bố trí ở nơi có ánh sáng gián tiếp, dùng lưới che nắng nhiều lớp hoặc tận dụng bóng mát từ cây lớn. Ngoài ra, cần duy trì độ ẩm không khí bằng hệ thống phun sương hoặc máy tạo ẩm.
Chị cũng lưu ý, nên hạn chế tưới nước vào sau 8 giờ sáng, tránh để nước đọng trên lá vì có thể gây cháy lá. Việc tưới nên tập trung vào gốc và vào thời điểm sáng sớm hoặc chiều mát.
Một điểm đáng chú ý, theo chị Phượng, là nhiều người thấy cây héo vào buổi trưa liền vội vàng tưới nước, trong khi đây có thể chỉ là phản ứng tự nhiên của cây để giảm thoát hơi nước. “Quan trọng là phải kiểm tra độ ẩm của đất trước khi tưới, không nên tưới theo cảm tính hay lịch cố định”, chị nhấn mạnh.
Trường được nhắc tới là Trường THPT Hàm Yên (xã Hàm Yên, Tuyên Quang; trước là TT.Tân Yên, H.Hàm Yên, Tuyên Quang). Trên fanpage của trường, một bài đăng ngày với trạng thái "video tự học ngày 6.4.2026" đã thu hút hàng ngàn lượt tương tác. Dưới phần bình luận có rất nhiều học sinh quay video tự học để nộp.
Chẳng hạn, có nữ sinh gửi video và bắt đầu bằng lời chào thầy hiệu trưởng, các thầy cô giáo bộ môn và nói "nộp video tự học môn lịch sử buổi tối ngày 6.4.2026". Nam sinh khác cũng "nộp bài tự học môn toán, lịch sử và tiếng Anh"… Không thể đếm xuể số lượng học sinh "gửi bài tự học". Tương tự, trạng thái "video tự học ngày 7.4.2026" cũng thu hút nhiều bình luận, có nhiều học sinh "nộp bài tự học" bằng những video.
Cách "nộp bài tự học" công khai lên mạng xã hội của học sinh Trường THPT Hàm Yên đã thu hút sự quan tâm của dân mạng, khiến nhiều người bất ngờ, tạo ra những tranh luận.
Tài khoản Tuan Anh Nguyen bình luận: "Nhà trường làm thế này không biết có học được cái gì không. Tôi thấy thế này vừa không hiệu quả vừa tốn thời gian. Tôi nghĩ nhà trường nên thay hoạt động này bằng cái khác hiệu quả và bớt giảm gánh nặng cho học sinh hơn".
Tài khoản Gia Huy viết: "Trường tạo ra cái trò tự học này không biết học sinh có học được gì không, chứ tôi thấy là rất tốn thời gian mà hiệu quả thì chả thấy. Đề nghị trường nên bỏ cái hoạt động này đi và thay bằng một cái khác hay và bổ ích hơn".
Ở chiều hướng ngược lại, có người ủng hộ cách làm của nhà trường. Tài khoản Hung Dinh Cong cho rằng: "Những phụ huynh như tôi rất nhất trí với những quyết định về quay video tự học như này".
Tài khoản Nguyễn Hoàng Dũng bình luận: "Tôi là phụ huynh và tôi thấy điều này rất đúng và rất cần thiết cho các cháu, để các cháu không lơ là việc học. Tôi thấy nên lan rộng tới tất cả các môn học nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục".
Anh Trần Trọng Ánh, phụ huynh học sinh Trường THPT Diên Hồng (TP.HCM) nói: "Tôi thấy cách làm này hay, giúp cho học sinh tập trung ôn bài, không chủ quan. Nếu trường của con tôi có áp dụng, tôi sẽ ủng hộ, đồng tình".
Ông Châu Thanh Hải, phụ huynh học sinh Trường THPT chuyên Hùng Vương (Gia Lai) cho rằng: "Cái gì mới cũng sẽ có nhiều những ý kiến trái chiều, để thấy có hiệu quả hay không thì cần thời gian. Nhưng nên lập nhóm riêng tư để học sinh nộp bài thay vì nộp công khai như vậy, kẻo dẫn đến những hệ lụy".
Chiều 7.4, trao đổi qua điện thoại với PV Thanh Niên, ông Nguyễn Văn Hanh, Hiệu trưởng Trường THPT Hàm Yên, cho biết: "Câu chuyện học sinh trường tôi quay video tự học mỗi ngày để nộp lên fanpage của trường, thực chất chỉ là hoạt động nhằm giúp học sinh nâng cao ý thức tự học, đồng thời phát triển ngôn ngữ tư duy cho học sinh. Fanpage của trường là một trang học tập cộng đồng, không có gì quá đặc biệt".
Đề cập đến những ý kiến, quan điểm trái chiều của dân mạng, ông Hanh cho hay: "Tôi biết có những ý kiến trái chiều trên mạng và tôi chấp nhận những điều đó. Điều quan trọng là tôi chỉ cần học sinh của tôi ngoan ngoãn, học tốt và có tương lai tốt".
Ông Hanh cho biết hoạt động này được triển khai trên cơ sở có sự đồng thuận từ giáo viên, phụ huynh, học sinh ngay từ đầu. "Nhà trường đã họp đảng ủy, có thống nhất trong tập thể, sau đó tổ chức hội nghị với đầy đủ giáo viên, phụ huynh và học sinh để lấy ý kiến. Chúng tôi đưa ra nhiều ý kiến, sau đó cùng phân tích, đánh giá kỹ lưỡng trước khi tổ chức hoạt động này. Nhiều phụ huynh phản ánh rằng khi ở nhà, các em học rất qua loa, chỉ học 1 – 2 phút rồi chuyển sang chơi điện tử mà phụ huynh không kiểm soát được. Vì vậy, nhà trường xây dựng nghiên cứu và thống nhất với phụ huynh là đưa khung giờ tự học, trong đó học sinh không đi học thêm mà tự học theo nội dung giáo viên giao", ông Hanh nói.
Ông Hanh giải thích thêm: "Cần hiểu rõ về việc học sinh quay video tự học mỗi ngày rồi gửi video. Đó là sau quá trình tự học, học sinh dành khoảng 10 phút hoặc hơn thì càng tốt để quay video trình bày lại những nội dung đã nắm bắt, đã hiểu được trong khung giờ tự học đấy. Chứ không phải quay cả quá trình học vài tiếng đồng hồ. Mà là quay phần trình bày sau khi đã nắm kiến thức trong quá trình tự học. Ví dụ, với học sinh lớp 12, các em luyện tập, làm bài thi thử trong 90 phút theo đúng quy định. Sau đó, các em dành thời gian trình bày lại những câu khó mà mình đã phải suy nghĩ để giải. Có những nội dung các em mất cả tiếng để hiểu, nhưng sau đó có thể trình bày lại trong video vài phút. Đấy là cách giúp các em củng cố kiến thức và phát triển khả năng diễn đạt".
Hiệu trưởng Trường THPT Hàm Yên thông tin thêm: "Đảng ủy đồng thuận 100%, giáo viên trong trường đồng tình 100%, giáo viên, học sinh cũng thế. Nhưng chúng tôi có "mở ngoặc" là những trường hợp đặc biệt mà phụ huynh không muốn cho con mình bị áp lực bởi khung giờ học và phương pháp như thế này thì có ý kiến với giáo viên bộ môn, và giáo viên bộ môn sẽ không yêu cầu kiểm tra nội dung này nữa. Tới thời điểm này, chỉ có 2 ý kiến là không đồng ý. Hoạt động này nhận được sự đồng thuận gần như tuyệt đối từ giáo viên, phụ huynh và học sinh".
"Vì sao trường lại lựa chọn hình thức công khai trên mạng xã hội thay vì sử dụng những nhóm riêng tư?", ông Hanh cho biết: "Trước đây đăng trên Zalo các lớp. Sau đó chuyển sang Facebook do vấn đề về dung lượng quá nặng, không thể tiếp tục đăng trên Zalo".
Ông Hanh nhấn mạnh: "Mục tiêu cốt lõi của quy định là tạo ra một phong trào tự học cộng đồng, giúp học sinh tự giác có ý thức tự học thật tốt, không phụ thuộc vào học thêm. Thông qua việc tự học và trình bày lại bằng video, giúp chỉn chu về lời nói, về mọi mặt, cũng như giúp các em phát triển tư duy, kỹ năng nói, kỹ năng viết và hình thành thói quen tốt, kỹ năng sống tốt hơn".
Ngày 21.4, tại Hà Nội, Hội Xuất bản Việt Nam phối hợp Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng tổ chức Lễ công bố dự án "1.000 thư viện tri thức cho em" và phát động phong trào "Trao cuốn sách - Mở tương lai", nhân Ngày sách và văn hóa đọc Việt Nam.
Tại chương trình, ban tổ chức nhấn mạnh, trong chiến lược phát triển đất nước, con người và tri thức luôn được xác định là yếu tố trung tâm, là động lực then chốt cho phát triển nhanh và bền vững.
Các nghị quyết quan trọng của Đảng như Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết số 57 về khoa học - công nghệ, Nghị quyết số 71 về giáo dục - đào tạo, Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa, cùng Chỉ thị số 04-CT/TW về hoạt động xuất bản đều đặt trọng tâm vào phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy văn hóa đọc và tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận tri thức toàn diện.
Trong bối cảnh đó, dự án "1.000 thư viện tri thức cho em" được triển khai như một giải pháp cụ thể nhằm nâng cao cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh, đặc biệt tại các địa bàn còn khó khăn, nơi điều kiện tiếp cận sách, báo và không gian đọc vẫn còn hạn chế.
Theo kế hoạch, dự án sẽ được triển khai trên phạm vi toàn quốc trong giai đoạn 2026 - 2035, với mục tiêu xây dựng và trao tặng 1.000 thư viện tại các trường học. Mỗi thư viện được thiết kế theo mô hình chuẩn, gồm từ 500 - 1.000 đầu sách, báo, ấn phẩm phù hợp với lứa tuổi học sinh, cùng các thiết bị hỗ trợ học tập như máy tính, thiết bị trình chiếu và không gian đọc thân thiện.
Không chỉ dừng lại ở việc trao tặng cơ sở vật chất, dự án hướng tới xây dựng môi trường học tập bền vững, nơi việc đọc sách trở thành thói quen, nhu cầu và niềm vui của học sinh. Đây cũng được kỳ vọng là nền tảng góp phần phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất cho thế hệ trẻ Việt Nam trong giai đoạn mới.
Song song với việc công bố dự án, ban tổ chức phát động phong trào "Trao cuốn sách - Mở tương lai" trên phạm vi toàn quốc. Phong trào kêu gọi đội viên, thiếu nhi, học sinh, nhà trường cùng các tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp sách, báo, truyện và các ấn phẩm phù hợp để bổ sung cho các thư viện thuộc dự án.
Phong trào không chỉ mang ý nghĩa bổ sung nguồn tài nguyên tri thức, mà còn góp phần giáo dục tinh thần sẻ chia, trách nhiệm với cộng đồng trong thế hệ trẻ. Mỗi cuốn sách được trao tặng không chỉ là một tài liệu học tập, mà còn là sự kết nối, khơi mở niềm yêu thích đọc sách, bồi đắp ước mơ và tạo thêm cơ hội học tập cho các em học sinh ở những vùng còn khó khăn.
Ban tổ chức khuyến khích mỗi thiếu nhi, học sinh tham gia bằng việc đóng góp ít nhất một cuốn sách phù hợp. Các nhà trường, tập thể lớp, liên đội có thể tổ chức các đợt vận động quyên góp sách trong đơn vị mình. Các ấn phẩm được tiếp nhận phải bảo đảm nội dung lành mạnh, phù hợp lứa tuổi, còn nguyên vẹn và đáp ứng tiêu chí giáo dục.
Toàn bộ sách, báo, ấn phẩm đóng góp sẽ được ban tổ chức tiếp nhận, phân loại, kiểm duyệt và bổ sung vào hệ thống thư viện của dự án theo đúng tiêu chí, bảo đảm công khai, minh bạch và sử dụng hiệu quả.
Với quy mô toàn quốc, cơ chế xã hội hóa và sự chung tay của cộng đồng, dự án "1.000 thư viện tri thức cho em" cùng phong trào "Trao cuốn sách - Mở tương lai" được kỳ vọng sẽ tạo ra những giá trị thiết thực, lâu dài cho giáo dục và xã hội, góp phần xây dựng nền tảng tri thức vững chắc cho thế hệ trẻ Việt Nam.
Câu chuyện nhanh chóng thu hút sự chú ý, không chỉ vì tính đúng sai của vụ việc, mà còn là một thực tế đáng lo ngại: "Nhiều sinh viên đi làm thêm nhưng không thực sự biết mình có những quyền gì".
Trao đổi về vấn đề này, luật sư Nguyễn Trung Tín, Giám đốc Công ty Luật Tín & Associates, cho biết việc sinh viên làm thêm có phải tham gia bảo hiểm bắt buộc hay không phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của quan hệ lao động.
Theo ông Tín, đáng chú ý, Điểm l, Khoản 1, Điều 2 của luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định, người lao động làm không trọn thời gian vẫn phải tham gia bảo hiểm bắt buộc nếu có mức lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tối thiểu làm căn cứ đóng bảo hiểm (mức lương cơ sở hiện tại là 2.340.000 đồng/tháng).
Liên quan đến trường hợp sinh viên vừa đi học, vừa đi làm, luật sư cho biết thêm theo Khoản 10, Điều 1 và Khoản 5, Điều 13 của luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, nếu một người đồng thời thuộc nhiều nhóm tham gia bảo hiểm y tế, sẽ đóng theo nhóm có thứ tự ưu tiên cao hơn. Trong đó, nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng được xếp trước nhóm học sinh, sinh viên. Điều này đồng nghĩa với việc khi sinh viên ký hợp đồng lao động và thuộc diện đóng bảo hiểm bắt buộc, sẽ phải tham gia bảo hiểm y tế theo doanh nghiệp thay vì theo nhà trường.
Về vấn đề đóng trùng bảo hiểm y tế, theo Khoản 2.5 và Điều 20 Quyết định 595/QĐ-BHXH, trường hợp người tham gia đóng trùng sẽ được cơ quan bảo hiểm xã hội hoàn trả phần tiền đã đóng thừa.
Làm rõ thêm về việc doanh nghiệp yêu cầu người lao động hoàn tất nghĩa vụ bảo hiểm trước khi trả lương, luật sư Nguyễn Trung Tín khẳng định đây là hai nghĩa vụ hoàn toàn độc lập và không thể thay thế cho nhau.
Cụ thể, theo Điều 102 bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương trong một số trường hợp nhất định, như để bồi thường thiệt hại do người lao động làm hư hỏng tài sản, thiết bị.
"Pháp luật không cho phép doanh nghiệp tự ý giữ lương của người lao động như một hình thức 'bảo đảm' cho các nghĩa vụ khác, bao gồm cả nghĩa vụ bảo hiểm", luật sư Nguyễn Trung Tín nhấn mạnh.
Theo luật sư, tiền lương là quyền lợi gắn liền với công sức lao động và phải được chi trả đầy đủ, đúng thời hạn.
"Việc chưa hoàn tất nghĩa vụ bảo hiểm (nếu có) cần được xử lý thông qua cơ chế đối chiếu, truy thu hoặc thỏa thuận rõ ràng, chứ không thể trở thành lý do để trì hoãn hoặc từ chối trả lương", ông cho biết.
Trên thực tế, việc sinh viên đi làm thêm từ sớm không còn xa lạ, nhưng không phải ai cũng được tiếp cận đầy đủ thông tin về hợp đồng lao động hay bảo hiểm.
Phạm Thị Quyên, sinh viên Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội, hiện đang làm thêm tại một cửa hàng trang sức trong trung tâm thương mại, cho biết bản thân chưa được ký hợp đồng lao động chính thức.
"Mình cũng không hiểu rõ lắm về quyền lợi, chỉ biết là nếu được ký hợp đồng thì sẽ có bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và có thêm tháng lương thứ 13", Quyên chia sẻ.
Trong khi đó, Nguyễn Trung Kiên, sinh viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng TP.HCM, hiện làm bán thời gian tại một quán cà phê, cũng cho biết mình chưa từng ký hợp đồng lao động.
"Mình cũng có biết sơ qua về quyền lao động, nhưng nghĩ làm việc làm bán thời gian thì không quá quan trọng. Chủ yếu làm thêm kiếm tiền nên em cũng không để ý nhiều đến chuyện hợp đồng", Kiên nói.
Những chia sẻ này cho thấy một điểm chung: nhiều sinh viên bước vào thị trường lao động với tâm lý "làm tạm", từ đó dễ bỏ qua quyền lợi của chính mình.
Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Bích, Trưởng bộ môn luật lao động (Trường ĐH Luật TP.HCM), sinh viên và lao động trẻ thường gặp bất lợi do thiếu hiểu biết và kinh nghiệm: Không phân biệt rõ các loại hợp đồng, không quan tâm đến quyền lợi bảo hiểm, không lưu giữ thông tin làm việc và ngại va chạm khi có tranh chấp.
Đặc biệt, tâm lý "làm thêm cho vui" hoặc "chỉ làm tạm thời" khiến nhiều người chấp nhận làm việc mà không có hợp đồng hoặc thỏa thuận rõ ràng.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Bích nhận định: "Dù là lao động toàn thời gian hay bán thời gian, khi đã có quan hệ lao động thì quyền và nghĩa vụ của các bên đều được pháp luật điều chỉnh. Việc không ký hợp đồng hoặc không quan tâm đến hợp đồng có thể khiến người lao động rơi vào thế bất lợi khi xảy ra tranh chấp".
Theo bà, nhiều sinh viên hiện nay chưa có thói quen tìm hiểu quy định pháp luật lao động từ sớm, dẫn đến việc dễ chấp nhận những điều kiện làm việc thiếu rõ ràng.
"Người lao động không đi xin việc, mà đang trao đổi giá trị sức lao động của mình. Khi không nhận thức được điều này, họ dễ chấp nhận những điều kiện bất lợi", bà nhấn mạnh.
Xung quanh việc lao động trẻ cần làm gì để tự bảo vệ mình? Trao đổi thêm về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Bích cho biết trong trường hợp phát sinh tranh chấp, người lao động được khuyến nghị: Kiểm tra hợp đồng, bảng lương; trao đổi trực tiếp với quản lý; lưu giữ bằng chứng làm việc; liên hệ cơ quan chức năng nếu cần.
