Đôi khi các hãng hàng không thường bán nhiều vé hơn số ghế thực tế. Đây là một phần trong quy trình vận hành của các hãng hàng không, nhất là vào mùa cao điểm. Khi đó, những hành khách kém may mắn sẽ không có chỗ trên chuyến bay. Tình trạng này thường được gọi là “bumping” (ép khách rời chuyến).
Hành khách sẽ phải làm gì khi rơi vào tình huống này? Dưới đây là những điều cần biết, những việc cần làm nếu rơi vào hoàn cảnh đó.
Hãng hàng không có được bán quá số ghế không?
Việc các hãng hàng không bán quá số ghế (overbook) của máy bay hoàn toàn hợp pháp. Theo Jesse Neugarten, người sáng lập Dollar Flight Club, dịch vụ thông báo vé máy bay giá rẻ, họ làm việc này “mọi lúc”.
“Các hãng hàng không được phép bán nhiều vé hơn số ghế vì dựa trên dữ liệu lịch sử về tỷ lệ người bỏ vé, không đến làm thủ tục. Hãy coi đó là một bài toán xác suất. Phần lớn các trường hợp đều ổn, nhưng thỉnh thoảng việc bỏ chuyến không xảy ra, dẫn tới có hành khách không được bay”, ông nói.
Ai là người dễ bị “mời” xuống máy bay nhất?
Nếu không có ai tự nguyện nhường chỗ, hãng hàng không sẽ tuân theo các tiêu chí cụ thể để quyết định ai phải ở lại. Việc này không ngẫu nhiên.
“Những người check in muộn, đặt vé hạng phổ thông cơ bản (basic economy) hoặc chưa có số ghế thường bị đưa vào danh sách “bumping”. Những người đi du lịch một mình cũng dễ bị chọn vì hãng dễ sắp xếp chuyến bay khác cho họ”, ông Neugarten giải thích. Ngược lại, ông nói nếu bạn có thẻ thành viên hạng cao, mua vé giá cao hoặc check in sớm, khả năng bị bỏ lại rất thấp.
Làm gì nếu bị từ chối lên máy bay?
Nếu rơi vào tình huống này, đừng quá lo lắng. Hãy giữ bình tĩnh và ở lại khu vực cửa khởi hành. Neugarten khuyên hành khách yêu cầu nhân viên cung cấp văn bản (hoặc bất kỳ giấy tờ nào) giải thích vì hãng có nghĩa vụ làm việc này. Sau đó, hãy kiểm tra ứng dụng của hãng hàng không để tìm các chuyến bay thay thế.
“Trong nhiều trường hợp, hành khách có thể tự đặt lại vé trên ứng dụng nhanh hơn là chờ đợi xếp hàng”, ông nói.
Hành khách cũng nên hỏi nhân viên về các khoản bồi thường và những gì họ có thể hỗ trợ để đưa mình tới điểm đến, chẳng hạn một ghế trên chuyến bay kế tiếp, voucher ăn uống hay chỗ ở khách sạn nếu bị hoãn chuyến qua đêm.
Neugarten khuyên bất kỳ ai bị “bumping” hãy lên tiếng. “Bạn có nhiều quyền lực hơn bạn nghĩ. Hãy nhớ việc bị đẩy lại không có nghĩa phải tiếp tục bay với cùng hãng hàng không đó. Nên hỏi liệu họ có thể sắp xếp cho bạn bay hãng khác không. Nhiều nhân viên mặt đất có thể làm điều đó, nhưng họ sẽ không làm trừ khi bạn yêu cầu”, ông nói.
Ngoài ra, nếu chuyến bay mới đến nơi muộn hơn chuyến ban đầu hơn một tiếng, hành khách có thể được bồi thường bằng tiền mặt. Cụ thể, chuyến bay chậm từ 1 đến 2 tiếng (nội địa) hoặc 1-4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 200% giá vé một chiều. Nếu chuyến bay chậm trên 2 tiếng (nội địa) hoặc 4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 400% giá vé một chiều.
Cần lưu ý khoản bồi thường này chỉ áp dụng cho những hành khách bị từ chối lên máy bay không tự nguyện. Nếu bạn được yêu cầu tự nguyện nhường chỗ, bạn có thể (và nên) thương lượng. Hãy yêu cầu tiền mặt thay vì phiếu giảm giá và đừng ngại xin hỗ trợ ăn uống hoặc khách sạn.
Tại sao nên đòi tiền mặt? Lý do voucher có thể hết hạn, có các ngày bị hạn chế sử dụng hoặc đi kèm với nhiều điều kiện rắc rối. Và cuối cùng, Neugarten nhấn mạnh, hãy yêu cầu xác nhận thỏa thuận bằng văn bản.
– Check in sớm: Đây là cách đơn giản nhất. Bạn làm thủ tục càng sớm, khả năng mất chỗ càng thấp.
– Chọn ghế trước: Có một số ghế cụ thể trên vé giúp hãng nhận diện chỗ của bạn đã được “chốt”. Tuy nhiên, điều này không bảo đảm 100%.
– Bay vào giờ thấp điểm: Các ngày lễ hoặc cuối tuần thường dễ bị đông. Nếu lịch trình cho phép, hãy chọn bay giữa tuần hoặc sáng sớm.
– Trung thành với một hãng hàng không: Những hành khách bay thường xuyên và có thẻ thành viên hạng cao hiếm khi bị “mời” ở lại.
– Đặt hạng vé cao hơn: Vé phổ thông cơ bản luôn đứng cuối danh sách ưu tiên. Nếu cần đảm bảo đến nơi đúng giờ, hãy trả thêm một chút phí cho vé phổ thông tiêu chuẩn.
Theo khảo sát công bố ngày 13/4 của Traveloka, ứng dụng cung cấp dịch vụ du lịch hàng đầu Đông Nam Á, cách du khách Việt tận hưởng kỳ nghỉ dịp 30/4-1/5 đang thay đổi rõ rệt.
Thay vì chọn đi xa, khách chú trọng những chuyến đi ngắn 2-3 ngày, thời gian di chuyển nhanh, được lên kế hoạch có chủ đích, ưu tiên chất lượng trải nghiệm hơn khoảng cách di chuyển. Xu hướng khách Việt đi du lịch micro - holiday (du lịch ngắn ngày) này trong dịp nghỉ lễ đã tăng gần 40% so với cùng kỳ năm ngoái.
Xu hướng này thể hiện rõ nét hơn khi nhu cầu đối với các điểm đến gần và có thời gian di chuyển ngắn đã tăng mạnh. Lượng tìm kiếm các chặng bay ngắn nội địa ghi nhận mức tăng trưởng hơn 40% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, các tuyến có mức tăng cao hơn cả bao gồm Hà Nội - Đà Nẵng, TP HCM - Phú Quốc, Hà Nội - Huế.
Điều thúc đẩy khách Việt lựa chọn các hành trình ngắn không phải do nhu cầu du lịch đơn giản hơn trước mà đến từ cái nhìn rõ ràng hơn về ý nghĩa thực sự của một chuyến đi. Những điểm đến dẫn đầu xu hướng tìm kiếm hiện nay đều có điểm chung như cảnh quan thiên nhiên giàu cảm hứng, bản sắc địa phương rõ nét, những trải nghiệm mang lại cảm giác tái tạo năng lượng thay vì đơn thuần là vui chơi giải trí.
Theo đó, Ninh Bình nổi lên như điểm đến bứt phá với lượng tìm kiếm tăng gần gấp ba lần so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi các điểm nghỉ dưỡng ven biển như Nha Trang và Vũng Tàu ghi nhận mức tăng hơn 40%.
Song song đó, các điểm đến quốc tế trong khu vực Đông Bắc Á và Đông Nam Á vẫn duy trì sức hút. Dữ liệu từ Traveloka chỉ ra dịp nghỉ lễ năm nay ghi nhận đà tăng trưởng tích cực, với tổng lượng tìm kiếm vé máy bay và lưu trú tăng khoảng 30% so với cùng kỳ 2025. Điều này cho thấy khách Việt vẫn duy trì sự quan tâm lớn đối với các điểm đến quốc tế có khả năng tiếp cận thuận tiện cùng mật độ trải nghiệm cao trong khung thời gian ngắn.
Cách du khách lên kế hoạch cho chuyến đi cũng cho thấy thay đổi đáng chú ý. Traveloka ghi nhận mức tăng rõ rệt ở các lượt đặt sớm và đặt theo gói (combo), kết hợp giữa vé máy bay, khách sạn và hoạt động du lịch trong cùng một hành trình. Du khách ngày nay đang sử dụng nhiều thông tin hơn, có chủ đích hơn và ưu tiên sự thuận tiện khi mọi nhu cầu đều có thể được đáp ứng trên cùng một nền tảng trước khi lên kế hoạch chuyến đi.
Theo Phó Chủ tịch Thương mại của Traveloka Baidi Li, ngành du lịch đang chứng kiến một sự dịch chuyển rất đáng chú ý: những chuyến đi ngắn không còn là phương án thay thế mà đang trở thành lựa chọn ưu tiên mới.
"Khách Việt ngày nay hiểu rất rõ mình mong muốn điều gì từ một chuyến đi nên ngày càng chủ động hơn trong lựa chọn điểm đến cũng như lên kế hoạch sớm hơn, rõ ràng hơn", bà Baidi Li cho biết.
Theo báo cáo định kỳ công bố ngày 17/4 của Tập đoàn sân bay Changi (CAG), tính chung 12 tháng (kết thúc vào tháng 3/2026), sân bay này phục vụ 70,4 triệu lượt khách, tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước. Con số này cao nhất trong lịch sử vận hành của Changi, vượt qua kỷ lục cũ giai đoạn trước dịch Covid-19.
Trong quý I, sân bay đón 17,6 triệu lượt hành khách, tăng 2,3% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng số chuyến bay cất và hạ cánh đạt 95.300 chuyến. Theo tờ The Straits Times, sự tăng trưởng này diễn ra bất chấp sự sụt giảm mạnh về lưu lượng hành khách trên các đường bay Trung Đông. Sự tăng trưởng này được thúc đẩy bởi nhu cầu từ thị trường Bắc Á và châu Âu, bù đắp cho sự sụt giảm 80% lượng khách tại khu vực Trung Đông.
Trước tình trạng hủy chuyến tại khu vực Trung Đông, CAG cho biết đã phối hợp với các hãng hàng không để điều chỉnh lịch trình. Trong tháng 3, khoảng 90 chuyến bay bổ sung đã được triển khai kết nối Singapore với các thành phố như Frankfurt, London, Munich, Paris, Perth và Sydney nhằm cung cấp phương án thay thế cho hành khách.
Theo CAG, Trung Quốc, Indonesia, Malaysia, Australia và Ấn Độ tiếp tục là 5 thị trường lớn nhất của sân bay Changi. Thị trường Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng mạnh nhất với 26,5%, theo sau là Trung Quốc gần 18%. Về mạng lưới đường bay, các chuyến bay từ Changi kết nối đến Kuala Lumpur, Bangkok, Jakarta, Tokyo và Hong Kong duy trì vị thế những chặng bay bận rộn nhất.
Mạng lưới bay tại khu vực Đông Nam Á và Australia cũng được mở rộng. Hãng Scoot triển khai thêm các chuyến bay đến Chiang Rai, Thái Lan và Palembang, Indonesia. Jetstar Airways ra mắt các tuyến mới đến Sunshine Coast và Newcastle, Australia, nâng tổng số thành phố tại Australia có đường bay trực tiếp đến Changi lên 9 điểm.
CAG cũng thông báo bắt đầu thực hiện dự án tái thiết khu vực nhà ga CIP (Commercially Important Persons) cũ thành một tổ hợp dịch vụ và nhà ga riêng biệt cho nhóm hành khách cao cấp. Dự án tọa lạc tại phía nam nhà ga số 2 (T2), dự kiến đi vào hoạt động từ giữa năm 2027.
Nhà ga mới sẽ bao gồm các phòng chờ, phòng nghỉ riêng, khu vực ẩm thực và không gian dành cho các sự kiện tập thể. Theo thiết kế, hành khách tại đây có quy trình làm thủ tục riêng biệt, lối đi tắt ra cửa máy bay và kết nối trực tiếp với khu vực mua sắm tại sân bay.
Bà Ang Siew Min, Phó Chủ tịch cấp cao của CAG, cho biết việc nâng cấp nhà ga riêng nhằm đáp ứng nhu cầu về dịch vụ cá nhân hóa và chuyên biệt cho phân khúc khách hàng cao cấp, thay thế cho mô hình nhà ga CIP trước đây.
Trong năm 2025, Changi từng xác lập kỷ lục với 69,98 triệu lượt hành khách. Changi vừa được tổ chức hàng không Skytrax vinh danh là sân bay tốt nhất thế giới năm 2026. Đây là năm thứ hai liên tiếp sân bay này giữ vị trí dẫn đầu sau khi xếp hạng nhất vào năm 2025 và hạng nhì vào năm 2024.
Tại các khu phố sầm uất như Akihabara, Tokyo hay Nipponbashi, Osaka, du khách dễ bắt gặp nhiều quán cà phê hoạt động dựa trên hình thức cà phê theo chủ đề. Cà phê hầu gái là một nhánh của mô hình cà phê theo chủ đề, nơi nhân viên phục vụ mặc trang phục cách điệu từ hình tượng hầu gái phương Tây, hoặc các nhân vật trong anime, manga.
Khác với các quán cà phê thông thường, mô hình cà phê hầu gái tập trung vào trải nghiệm tương tác và "nhập vai". Khi bước qua cánh cửa, khách hàng không còn là "khách" mà là "chủ nhân", "cậu chủ", "tiểu thư", trở về dinh thự của mình.
Ngay khi khách bước qua cửa, nhân viên sẽ thực hiện nghi thức chào đón bằng câu khẩu hiệu kinh điển "Okaerinasaimase!" (Mừng chủ nhân về nhà) để xác lập vai trò của khách hàng trong không gian giả tưởng. Trước khi thưởng thức, khách hàng thực nghi thức "Omajinai" (phép thuật món ăn).
Nhân viên hướng dẫn khách cùng làm các động tác tay hình trái tim và đọc những câu thần chú như "Moe moe kyun", một cụm từ trong văn hóa đại chúng Nhật Bản biểu thị sự dễ thương và năng lượng tích cực, với mục đích tượng trưng là giúp món ăn trở nên ngon miệng hơn. Nhân viên vẽ tương cà trực tiếp tại bàn, tạo hình thú cưng hoặc viết tên khách hàng theo yêu cầu lên các món ăn.
Mô hình cà phê hầu gái ra đời vào tháng 3/2001 tại khu phố Akihabara, Tokyo, với cơ sở đầu tiên tên Cure Maid Cafe. Sự xuất hiện của cà phê hầu gái gắn liền với bối cảnh kinh tế Nhật Bản sau giai đoạn đình trệ kéo dài, được các nhà kinh tế gọi là "Thập niên mất mát" (The Lost Decade).
Đến cuối những năm 1990 và đầu 2000, hệ quả từ thị trường lao động đóng băng đã tạo ra một thế hệ thanh niên Nhật Bản mất phương hướng, dẫn đến sự gia tăng của trạng thái Hikikomori (những người rút lui hoàn toàn khỏi xã hội) và sự bùng nổ của cộng đồng Otaku (người hâm mộ văn hóa đại chúng Nhật Bản).
Mô hình cà phê chủ đề nhập vai kiểu cà phê hầu gái ra đời như một không gian giải tỏa tâm lý. Những tương tác trực tiếp, sự lắng nghe và chăm sóc từ nhân viên giúp khách hàng tạm rời xa những áp lực từ đời sống thực tế để bước vào một thế giới giải trí nhẹ nhàng, mang tính giả tưởng.
Mô hình này lan tỏa sang nhiều quốc gia, nhưng vẫn vấp phải những định kiến. Tại một số nơi, nhiều ý kiến chỉ trích mô hình này thúc đẩy sự phục tùng của phụ nữ và "vật hóa" nhân viên. Tại Trung Quốc, mô hình này từng đối mặt với lệnh cấm sau những biến tướng độc hại.
Cuối năm 2023, từ một vụ án tấn công tình dục xảy ra tại một cơ sở giải trí theo mô hình cà phê hầu gái ở thành phố Nghĩa Ô, tỉnh Chiết Giang, cơ quan kiểm sát đã điều tra hơn 800 doanh nghiệp liên quan.
Kết quả cho thấy nhiều cơ sở đã ép buộc nhân viên nữ quỳ gối phục vụ trà, đút ăn và massage cho khách nam trong những bộ trang phục hở hang. Tháng 4/2024, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao Trung Quốc đã xếp vụ án Nghĩa Ô vào danh sách án lệ điển hình để chấn chỉnh trên toàn quốc. Tòa án phán quyết các dịch vụ này là bất hợp pháp vì vi phạm nghiêm trọng "quyền nhân phẩm" của phụ nữ.
Tại Nhật Bản, chính quyền nỗ lực "làm sạch" bằng cách siết chặt quy định quản lý. Cảnh sát Tokyo thường xuyên truy quét các quán "núp bóng" hầu gái để chèo kéo khách trái phép hoặc cung cấp dịch vụ nhạy cảm tại Akihabara.
Tại các chuỗi lớn như Home cafe, quy tắc "không chạm" được thực thi tuyệt đối. Nhân viên không được ngồi cùng bàn, cấm tiếp xúc thân thể và không được phép tiết lộ thông tin cá nhân cho khách hàng.
Tại Nhật, có nhiều phiên bản biến tấu từ mô hình cà phê hầu gái. Quán Slo-maid ở Kamakura, tỉnh Kanagawa, từng gây chú ý khi chỉ tuyển "nhân viên hầu gái" trên 65 tuổi. Mô hình này thay thế sự năng động của giới trẻ bằng sự điềm tĩnh, ấm áp của các cụ bà, tạo không gian "chữa lành" cho những người trẻ kiệt sức vì áp lực. Tại đây, khách hàng tìm thấy sự kết nối thế hệ thay vì dịch vụ giải trí đơn thuần.
Một số quán ở Tokyo cung cấp trải nghiệm cho du khách nhập vai thành hầu gái và phục vụ nhân viên. Thực khách trả khoảng phí 4.000 yen (khoảng 25 USD) cho 90 phút mặc trang phục người hầu, quản gia, phục vụ trà bánh cho nhân viên đóng vai "tiểu thư".
Mô hình cà phê hầu gái trở thành ngành công nghiệp dịch vụ hái ra tiền, thuộc nhóm ngành dịch vụ trong thị trường Otaku. Theo đánh giá từ Viện Nghiên cứu Yano, đơn vị khảo sát thị trường hơn 50 năm hoạt động tại Tokyo, doanh thu từ mô hình này cùng các dịch vụ hóa trang (cosplay) đã chạm mốc hàng trăm tỷ yen vào năm 2025.
Thay vì chỉ bán đồ ăn, đồ uống, các mô hình bán trải nghiệm cảm xúc. Khách hàng sẵn sàng chi trả từ phí vào cửa theo giờ, thực đơn giá cao cho đến các dịch vụ cộng thêm như chụp ảnh lấy liền hay xem biểu diễn sân khấu.
