Anh Trần Minh Triệu (29 tuổi, ngụ P.Xuân Hòa, TP.HCM) kể mới đây sau khi kết thúc một giải thể thao nội bộ, nhóm của anh gồm khoảng 20 người hẹn nhau liên hoan tại một quán ăn ở góc ngã tư Lý Tự Trọng giao với đường Nguyễn Trung Trực (P.Bến Thành). Quán có bàn dài ngồi vỉa hè, đồ ăn ngon và hợp khẩu vị. Tuy nhiên, đồ ăn còn chưa dọn ra thì cả nhóm liên tục bị chèo kéo, nài nỉ mua hàng.
“Chúng tôi vừa ngồi xuống là hết người này đến người kia mời mua đủ loại mặt hàng, từ thuốc lá, trái cây, vé số đến xin tiền. Một người bán có thể quay lại nhiều lần trong cùng một buổi. Để tránh bị làm phiền, chúng tôi mua ủng hộ cho xong nhưng chỉ một lúc họ lại tới, rồi người khác tới…, mất cả vui”, anh Triệu phản ánh.
Anh Huỳnh Tân (38 tuổi, ngụ P.Gò Vấp) cũng có trải nghiệm tương tự với người ăn xin, người bán vé số. Với hàng rong, thường anh chỉ nhẹ nhàng từ chối hoặc góp ý với chủ quán để họ nhắc nhở. Với những hàng quán không xử lý tình trạng này, anh sẽ không tới nữa.
Không chỉ nhà hàng, quán ăn mà ở những nơi công cộng như công viên, dọc bờ sông…, đội ngũ hàng rong thậm chí lấn chiếm không gian chung, khách nào không mua hàng, uống nước, sử dụng đồ của họ sẽ bị nói móc, thậm chí không cho đứng hóng mát.
Tình trạng này đã kéo dài nhiều năm, cứ khi nào lực lượng chức năng ra quân xử lý thì tạm lắng xuống nhưng sau đó vẫn đâu vào đấy. Gần nhất, cuối năm ngoái, UBND TP.HCM ban hành công văn chỉ đạo các đơn vị liên quan tăng cường xử lý tình trạng người lang thang xin ăn, bán hàng rong chặt chém, chèo kéo du khách trên địa bàn TP. Đây là động thái nhằm đảm bảo an ninh trật tự, mỹ quan đô thị, nâng cao trải nghiệm của du khách khi đến với TP.HCM. UBND TP nhấn mạnh chỉ đạo các đơn vị liên quan tập trung xử lý dứt điểm vấn đề này nhưng chỉ được một thời gian thì tái diễn.
Th.S Trần Trung Hiếu, Phó chủ tịch Chi hội Hướng dẫn viên TP.HCM, thừa nhận hàng rong, ăn xin hiện nay xuất hiện dưới rất nhiều hình thức khác nhau, từ đánh giày, bán hàng lưu niệm nhỏ lẻ cho đến xin tiền trực tiếp. Thậm chí, có những trường hợp được ngụy trang rất khéo léo như mặc đồ bình thường rồi kể hoàn cảnh khó khăn để xin tiền hay người bán vé số nhưng nếu khách không mua thì chuyển ngay thành ăn xin. Ông Hiếu đặt vấn đề có nhiều người nói là sinh viên đi bán bút, bán tập nhưng có thật sự là sinh viên thì không ai biết. Hay có những người treo biển xin tiền trước ngực để chữa bệnh, làm từ thiện nhưng không thể xác minh được. “Thậm chí, hàng rong biến tướng thành hoạt động biểu diễn nghệ thuật như con nít thổi lửa ở phố đi bộ, bản chất vẫn là đánh vào lòng thương cảm của người khác”, ông Hiếu nói thẳng.
TS Dương Đức Minh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch, phân tích: Trong xã hội luôn tồn tại lòng trắc ẩn hay sự thương cảm và chính yếu tố này trở thành điểm tựa để các hoạt động như xin ăn hay buôn bán nhỏ lẻ tiếp tục tồn tại. Đây không hẳn là hành vi trục lợi quá mức mà phần lớn là cách để họ nhận được sự san sẻ nhất định từ cộng đồng. Dù vậy, ông Minh thừa nhận tình trạng có thể ảnh hưởng đến môi trường du lịch của TP khi du khách bị làm phiền quá mức, thậm chí có thể xem là quấy rối.
Từ góc nhìn đó, TS Dương Minh Đức cho rằng để giải quyết vấn đề không thể chỉ tập trung vào nhóm hàng rong, ăn xin mà cả người cho, người mua. “Lòng trắc ẩn cần được đặt đúng chỗ, nếu không nó có thể trở thành yếu tố duy trì những hành vi chưa phù hợp với nếp sống văn minh đô thị”, ông Minh nhấn mạnh.
Theo chuyên gia này, chính sách cần tiếp cận đa chiều, hướng đến việc thay đổi nhận thức của cả hai phía, tức là người cần hỗ trợ và người sẵn sàng cho đi. Truyền thông về nếp sống văn minh đô thị cần giúp người dân hiểu rằng việc giúp đỡ đúng cách mới thực sự có ý nghĩa.
Với nhóm bán hàng rong, ông Minh nhận định đây là hoạt động mang tính trao đổi thương mại, do đó cần kiểm soát về giá cả, chất lượng sản phẩm và tính minh bạch để tránh tình trạng “chặt chém”, ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách. Còn nhóm ăn xin, đặc biệt là trẻ em lại là đối tượng khó chuyển hóa hơn do đã hình thành thói quen, thậm chí tồn tại dưới dạng mạng lưới chăn dắt. Vì thế, cần tiếp cận theo hướng lâu dài, kiên nhẫn, tập trung vào giáo dục, đào tạo và tạo sinh kế thay thế. Đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bên và phải được triển khai liên tục, không thể làm theo kiểu phong trào ngắn hạn.
Ông Nguyễn Tiến Huy, CEO Pencil Group/Localis – đơn vị vận hành website quảng bá du lịch TP.HCM visithcmc.vn, cho rằng trước hết cần nhìn nhận và chấp nhận đây là một thực tế của xã hội. Khi xây dựng và truyền tải các sản phẩm du lịch, hoặc ngay trên website chính thức của điểm đến TP.HCM cũng cần có những nội dung giúp du khách, đặc biệt là khách quốc tế, hiểu và biết cách xử lý các tình huống phát sinh không mong muốn. Chúng ta thường e ngại khi đề cập những vấn đề này trên các cổng thông tin chính thức hoặc trong các nội dung giới thiệu về văn hóa xã hội. Tuy nhiên, đây lại là những tình huống có thật mà du khách có thể gặp phải. Vì thế, không cần làm vấn đề trở nên nghiêm trọng nhưng ít nhất cần để du khách biết rằng họ có thể tìm đến đâu khi cần hỗ trợ. Ví dụ như một tổng đài hay một website chính thức để cung cấp thông tin và hướng dẫn cách xử trí khi gặp sự cố bất ngờ trong hành trình.
Cùng quan điểm, Th.S Trần Trung Hiếu nói trước đây TP.HCM có lực lượng thanh tra du lịch trực thuộc Sở Du lịch để chuyên kiểm tra các hoạt động như hướng dẫn viên “chui”, vi phạm trong tổ chức tour, chặt chém. Tuy nhiên, sau quá trình sáp nhập, vai trò và hoạt động của lực lượng này hiện không còn rõ ràng như trước. Ngay cả người trong ngành cũng chưa nắm rõ cơ chế vận hành hiện nay. Do đó, cần xem xét việc củng cố hoặc khôi phục lực lượng thanh tra du lịch, đồng thời làm rõ chức năng, phạm vi xử lý, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến hình ảnh du lịch như ăn xin, chèo kéo khách.
Ngày 6-4, UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết vừa ban hành quy chế phối hợp quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ lữ hành phục vụ du khách đi tàu biển quốc tế, nhằm thiết lập cơ chế vận hành đồng bộ giữa các cơ quan, đơn vị, nâng cao chất lượng dịch vụ và hình ảnh điểm đến.
Quy chế phân định rõ trách nhiệm của từng đơn vị trong toàn bộ chuỗi đón tiếp, phục vụ khách. Theo đó, Cảng vụ hàng hải Nha Trang chịu trách nhiệm cấp phép tàu du lịch quốc tế ra, vào cảng, công bố danh sách bến, khu neo đậu và thông báo lịch trình tàu cho các bên liên quan.
Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh chủ trì thực hiện thủ tục xuất nhập cảnh, cấp phép đi bờ cho thuyền viên, đồng thời phối hợp xét duyệt, chỉ cho phép các doanh nghiệp lữ hành quốc tế đủ điều kiện vào cảng đón khách.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao chủ trì quản lý hoạt động kinh doanh lữ hành quốc tế, kiểm tra và xử lý vi phạm; đảm bảo an ninh trật tự tại các điểm tham quan, bố trí đủ lực lượng hướng dẫn viên phục vụ du khách.
Hiệp hội Du lịch tỉnh Khánh Hòa được giao xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù, tăng cường liên kết với các công ty lữ hành quốc tế để mở rộng thị trường khách tàu biển, đồng thời vận động doanh nghiệp nâng cao chất lượng dịch vụ.
Đối với doanh nghiệp lữ hành quốc tế, quy chế yêu cầu cung cấp đầy đủ thông tin cho cơ quan chức năng chậm nhất 1 giờ trước khi tàu cập cảng, đồng thời chịu trách nhiệm đảm bảo an toàn cho du khách trong suốt hành trình.
UBND các địa phương chịu trách nhiệm giữ gìn an ninh trật tự, xử lý dứt điểm tình trạng ăn xin, bán hàng rong, chèo kéo khách tại các điểm du lịch.
Quy chế cũng nhấn mạnh nguyên tắc giảm tối đa việc thanh, kiểm tra, tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Quang Thắng - Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Du lịch Khánh Hòa - đánh giá quy chế đón khách du lịch tàu biển vừa được ban hành đã có những bước cải tiến đáng kể hơn so với trước đây.
Trong đó, điểm sáng lớn nhất là quy trình thủ tục đã trở nên thông thoáng và linh hoạt hơn, trực tiếp tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp lữ hành trong việc khai thác thị trường khách quốc tế cao cấp.
Theo số liệu từ Cục Thống kê công bố hôm 3/4, hơn 6,7 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam trong quý I, trở thành quý đón lượng khách cao nhất từ trước đến nay.
Trong danh sách 10 thị trường gửi khách lớn nhất đến Việt Nam, Nga đứng thứ ba, sau Trung Quốc đại lục và Hàn Quốc. Đây cũng là vị trí cao nhất tệp khách này nắm giữ trong lịch sử, với hơn 367.000 lượt khách ghé thăm, gấp gần 3 lần so với cùng kỳ 2025.
Theo Tiến sĩ Phạm Hà, CEO công ty Lux Group, có 4 lý do giúp khách Nga tăng trưởng mạnh trong quý I.
Thứ nhất, Việt Nam và Nga có mối quan hệ tốt đẹp, nhiều năm nay Việt Nam là điểm đến truyền thống được yêu thích của tệp khách này. Sản phẩm du lịch Việt đúng "gu" khách Nga như bờ biển đẹp, ẩm thực phong phú và các khu nghỉ dưỡng sang trọng giá tốt.
Lý do tiếp theo là điểm đến dễ tiếp cận. Công dân Nga đến Việt Nam du lịch được miễn thị thực 45 ngày và có nhiều đường bay thẳng giữa hai nước.
Cuối cùng, Việt Nam đã định vị trong tư duy của khách du lịch quốc tế là điểm đến thân thiện, chính trị ổn định, đặc biệt trong bối cảnh nhiều quốc gia trên thế giới bất ổn.
"Việt Nam là một trong những điểm đến tối ưu nhất của du khách Nga hiện nay", ông Hà nhận xét.
Theo số liệu từ Cục Du lịch quốc gia trong 10 năm trở lại, lượng khách Nga đến Việt Nam hiện nay cao gấp 1,6 lần cùng kỳ thời điểm hoàng kim của năm 2018-2019. Thậm chí, lượng khách Nga đến Việt Nam ba tháng đầu năm nay bằng 1,5 lần tổng lượng khách Nga đến cả năm 2024 và 53% năm 2025.
Laurent Myter, Tổng Quản lý tập đoàn The Anam, đơn vị sở hữu hai khu nghỉ dưỡng Anam Cam Ranh và Anam Mũi Né, cùng quan điểm với CEO Phạm Hà. Theo ông, một trong những yếu tố then chốt giúp lượng khách Nga đến Việt Nam cao kỷ lục là sự khôi phục và mở rộng nhanh chóng các đường bay thẳng sau dịch.
Từ khi chuyến charter bay thẳng đầu tiên từ Moskva đến Cam Ranh được khai thác vào tháng 3/2025, tiếp theo là các chuyến charter đến Phú Quốc vào tháng 10/2025, số lượng chuyến bay charter và thương mại xuất hiện thường xuyên hơn. Những lợi thế này giúp Việt Nam trở nên dễ tiếp cận hơn với du khách Nga, đồng thời mở ra các cơ hội đáng kể cho các khách sạn, khu nghỉ dưỡng ở Cam Ranh, Nha Trang, Phú Quốc.
Hiện tại, tỷ lệ khách Nga và khách nói tiếng Nga chiếm khoảng 15% lượng đặt phòng tại các khu nghỉ dưỡng ở Anam. "Điều này cho thấy tầm quan trọng ngày càng lớn của tệp khách này với hoạt động kinh doanh cả khách sạn", ông Myter nói.
Theo đại diện của The Anam, Việt Nam đặc biệt hấp dẫn thị trường khách Nga nhờ khí hậu ôn hòa, phù hợp cho du lịch nghỉ dưỡng biển quanh năm. So với các kỳ nghỉ dài ngày ở những điểm đến Đông Nam Á khác, như Thái Lan, chi phí cho một chuyến tại Việt Nam rẻ hơn, trong khi vẫn đảm bảo chất lượng trải nghiệm nghỉ dưỡng tổng thể.
"Việt Nam hấp dẫn hơn xét về giá trị trên chi phí", ông Myter nói.
Về hành vi du lịch, khách Nga thường ưa chuộng các kỳ nghỉ biển và có xu hướng lưu trú dài ngày, thường từ 7 đến 21 đêm. Điều này khiến họ trở thành phân khúc rất giá trị đối với các điểm đến nghỉ dưỡng.
Họ có mức chi tiêu cao cho các dịch vụ bổ sung, đặc biệt là ẩm thực và spa. Theo kinh nghiệm của Myter, đây là nhóm khách thân thiện, lịch sự và đề cao sự thoải mái, cũng như trải nghiệm nghỉ dưỡng trọn vẹn.
Theo khảo sát nhanh của Lux Group, khách Nga đến Phú Quốc hay Cam Ranh trên các chuyến charter thường lưu trú các khách sạn 5 sao và đặt thêm tour để khám phá các điểm đến khác của Việt Nam. Thay vì chạy "sô", họ thường có thói quen check in ít điểm đến, khoảng 1-2 điểm như Hà Nội, Quảng Ninh. Nhưng thay vào đó, họ lưu trú tại các điểm đến dài ngày.
Nhiều khách Nga lựa chọn các chương trình thiết kế riêng (tailor-made), bao gồm hành trình khám phá văn hóa, lịch sử và ẩm thực. Phân khúc du thuyền cao cấp ghi nhận mức tăng trưởng rõ rệt, với nhu cầu thuê tàu riêng hoặc đặt các hành trình 3-6 đêm, kết nối 2-3 vịnh (Hạ Long - Lan Hạ) trong một chuyến đi tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là tín hiệu cho thấy xu hướng "du lịch chậm", ở lâu hơn và trải nghiệm sâu hơn đang hình thành rõ nét.
Ngoài ra, nhu cầu về dịch vụ chuyên biệt tăng mạnh. Các đơn vị lữ hành ghi nhận sự gia tăng đáng kể nhu cầu hướng dẫn viên nói tiếng Nga, cùng với các yêu cầu về ẩm thực, dịch vụ và giao tiếp phù hợp với thị trường này. Điều này đòi hỏi hệ thống vận hành phải nâng cấp theo hướng cá nhân hóa và đa ngôn ngữ.
"Về bản chất, khách Nga hiện nay không còn là phân khúc đại trà như trước, mà đang chuyển dịch sang nhóm khách trung và cao cấp, sẵn sàng chi trả cho những trải nghiệm độc đáo, riêng tư và có chiều sâu văn hóa", ông Hà nói.