Ngô Hà Anh, cựu học sinh lớp chuyên Sử, trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam (Ams), nhận thư trúng tuyển từ 8 đại học Mỹ, hồi giữa tháng 3. Trước đó, do nộp hồ sơ nhiều trường, Hà Anh thường đặt báo thức hai tiếng một lần để kiểm tra email.
“Nhưng em vốn không kỳ vọng nhiều vì đây là những trường nghệ thuật hàng đầu thế giới”, Hà Anh nói.
Nữ sinh chọn theo học Rhode Island School of Design (RISD). Đây là ngôi trường đứng thứ tư thế giới về lĩnh vực nghệ thuật và thiết kế, cũng là trường đào tạo nghệ thuật số 1 ở Mỹ, theo QS 2026.
Theo Hà Anh, nhiều học sinh của trường đến từ các gia đình có truyền thống nghệ thuật, đây là môi trường đào tạo họa sĩ quy củ và có trình độ chuyên môn bậc nhất, phù hợp với mong muốn được tự do sáng tạo nghệ thuật, trở thành họa sĩ của em. Ngoài ra, RISD có chương trình học liên ngành với Đại học Brown.
Khác với nhiều học sinh theo nghệ thuật từ sớm, Hà Anh từng được gia đình định hướng học luật. Sau một năm theo đuổi, em nhận ra không phù hợp ngành và quyết định chuyển hướng vào lớp 12. Thời điểm đó, em thích thú với nghệ thuật nhưng chưa từng học vẽ bài bản. Bắt đầu từ học kỳ 2 lớp 12, Hà Anh mới học các kỹ thuật cơ bản. Sau tốt nghiệp THPT, nữ sinh dành một năm học vẽ và chuẩn bị hồ sơ.
Ngoài chứng chỉ, thư giới thiệu, hoạt động ngoại khóa, bài luận, Hà Anh chuẩn bị thêm bộ hồ sơ nghệ thuật. Trong khoảng 4 tháng, nữ sinh hoàn thành gần 20 tác phẩm, xoay quanh chủ đề tâm lý học và trải nghiệm nội tâm, khai thác các cảm xúc như lo âu, mất mát, cô đơn và áp lực xã hội.
“Tranh chứa nhiều yếu tố siêu thực, đôi khi kỳ dị cùng những chi tiết màu đỏ biểu tượng cho hy vọng, tiếng gọi của trái tim”, Hà Anh kể. “Mình muốn thể hiện rằng mọi vấn đề tâm lý đều có lối thoát”.
Bên cạnh chất liệu acrylic và sơn dầu, nữ sinh còn thử nghiệm với sơn mài như một cách đưa chất liệu truyền thống của Việt Nam vào các tác phẩm đương đại. Hà Anh tìm đến làng nghề sơn mài Hạ Thái, quan sát quy trình và học hỏi từ nghệ nhân, đồng thời được họa sĩ Trần Đức Hùng hướng dẫn. Công việc đòi hỏi kỹ thuật và sức bền bởi mùi sơn, dầu hỏa nồng nặc, các công đoạn mài khiến đôi tay trầy xước. Người vẽ cũng dễ bị kích ứng da do hiện tượng “sơn ăn”, song Hà Anh vẫn kiên trì, tự thực hiện các công đoạn như gắn vỏ trứng, phủ sơn, mài hoàn thiện.
Ngoài ra, Hà Anh nộp bài luận về hành trình tìm kiếm dấu ấn cá nhân qua nghệ thuật. Thay vì tập trung vào việc khẳng định sự tồn tại, Hà Anh hướng tới những điểm chạm cảm xúc. Với nữ sinh, nghệ thuật không chỉ là “kể câu chuyện của riêng mình mà còn để chạm đến cảm xúc của người khác để lưu giữ những điều đẹp đẽ, chữa lành và kết nối giữa người với người”.
Hà Anh còn tổ chức triển lãm tranh của mình và trẻ tự kỷ, lấy cảm hứng từ mô hình Tòhe (tạo sân chơi sáng tạo và đào tạo nghệ thuật cho trẻ em thiệt thòi, phát triển tác phẩm của các em thành sản phẩm thương mại và triển lãm nghệ thuật). Nữ sinh mong muốn tạo ra không gian để cộng đồng tiếp xúc với thế giới nội tâm của trẻ tự kỷ qua tranh, cảm nhận sự chân thành cùng niềm khao khát được sẻ chia.
Cô tìm đến một trung tâm hỗ trợ trẻ tự kỷ và bắt đầu dạy các em từ 4 đến 12 tuổi. Những buổi học đầu tiên, khi chưa hiểu nhau, học sinh nhiều khi la hét mất kiểm soát, có lúc lại im lặng hoàn toàn.
Hà Anh phải thử nhiều cách, kết hợp âm nhạc, sử dụng đồ chơi quen thuộc đến điều chỉnh màu sắc, chất liệu. Nhận thấy giấy trắng gây lóa mắt, khó chịu, nữ sinh chuyển sang cho học sinh vẽ phấn trực tiếp lên bàn hoặc dùng giấy màu vàng. Đồng thời, cô dùng đồ chơi có màu sắc đặc biệt do trẻ làm để tìm “tần số chung” với các em.
Theo nữ sinh, với trẻ em tự kỷ, ngôn ngữ hay lời nói dường như khá xa lạ và khó khăn, nhưng khi đặt các em vào môi trường hội họa, được cầm cọ, tô màu, các em lại có thể biểu đạt được những gì mình cảm nhận. Người dạy cũng nên bình tĩnh, không buộc các em đẩy nhanh tiến độ. Lớp học không theo khuôn mẫu truyền thống mà cho mỗi em nhỏ được thể hiện bản thân, tìm thấy niềm vui, sự tập trung và cảm giác được lắng nghe.
Kết quả, triển lãm trưng bày 36 bức tranh của trẻ tự kỷ, gây quỹ bằng những sản phẩm lưu niệm như postcard, áo để hỗ trợ thiết bị cho Trung tâm Giáo dục trẻ em tự kỷ Gia An.
Họa sĩ Trần Đức Hùng cho biết ban đầu khá e ngại khi nhận dạy nữ sinh do thời gian chuẩn bị hồ sơ du học quá ngắn. Tuy nhiên, chỉ sau hai buổi học thử, anh bất ngờ với tố chất và gu thẩm mỹ của Hà Anh.
“Hà Anh thông minh và có đam mê mãnh liệt với hội họa, có những khi em mải mê vẽ mà quên hết mọi thứ xung quanh”, anh Hùng cho biết.
Trước khi nhập học vào tháng 9, Hà Anh tiếp tục học vẽ và dự định đi làm thêm để tích lũy trải nghiệm. Trong tương lai, cô mong muốn theo đuổi hội họa kết hợp tâm lý học, mở rộng liên ngành sang Art and Computation (kết hợp giữa nghệ thuật thị giác và công nghệ sáng tạo) và Sound Art (nghệ thuật âm thanh) để khám phá những hình thức biểu đạt mới.
Nhìn lại hành trình của mình, Hà Anh cho rằng không có công thức chung cho thành công.
“Mỗi người phải tự tìm con đường riêng. Quan trọng nhất là đủ đam mê và đủ quyết tâm”, cô nói, cho biết vali du học sẽ mang theo một vài con rối nước để giới thiệu với bạn bè ở đại học về biểu tượng văn hóa Việt Nam.
Hội nghị diễn ra trực tiếp tại Trường ĐH Tôn Đức Thắng (TP.HCM) cùng hơn 400 điểm cầu trực tuyến từ các trường ĐH trong cả nước.
Tham dự hội nghị, đại diện lãnh đạo và cán bộ phụ trách tuyển sinh của nhiều cơ sở đào tạo ĐH đã có nhiều ý kiến thắc mắc, góp ý cho công tác tuyển sinh trong năm nay.
GS-TS-BS Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường ĐH Y dược (ĐH Huế), đề xuất nên có chiến lược, khung tuyển sinh ĐH và CĐ sư phạm cho một giai đoạn công bố cho xã hội để tránh những điều chỉnh từ năm này qua năm khác. "Năm ngoái chúng ta cũng trao đổi rất nhiều về những điều chỉnh tuyển sinh, năm nay các dự thảo so với các văn bản vừa ban hành cũng có sự khác biệt. Điều này dẫn đến sự bối rối của phụ huynh và học sinh (HS), không chỉ với HS lớp 12 mà với HS lớp 9, lớp 10", GS Huy nhấn mạnh.
GS-TS-BS Nguyễn Vũ Quốc Huy phân tích thêm: "Chúng tôi nêu lên những điều này vì đó là một sự thật mà các em HS đều quan tâm. Ví dụ việc cộng điểm với thí sinh (TS) có chứng chỉ ngoại ngữ, mỗi năm có mức riêng và thay đổi qua từng năm là điều dễ hiểu. Nhưng sự thay đổi lớn quá từ 3 điểm xuống còn 2 điểm hay 1,5 điểm thì phụ huynh sẽ hiểu và diễn giải như thế nào, nhất là phụ huynh chuẩn bị cho con em trong tương lai sẽ tham gia kỳ thi này ra sao? Nếu chúng ta đặt mình vào vị trí của từng phụ huynh, từng HS thì sẽ hiểu được những khó khăn, bối rối của họ".
Từ đó, GS Huy cho rằng: "Các chính sách tuyển sinh nên có tính ổn định và tính dự báo. Những khuyến cáo, định hướng đưa ra cho HS lớp 9 chuẩn bị vào lớp 10 năm nay để các em có sự chuẩn bị trong vòng 3 năm. Điều này nhằm đảm bảo công bằng xã hội và đảm bảo tính giải trình xã hội. Về lâu về dài, ít nhất trong chu kỳ từ 3 - 5 năm cần có định hướng ổn định. Thực tế chứng minh cách làm trong những năm vừa qua là ổn định và xã hội chấp nhận được, thì nên giữ vững tính ổn định đó".
Về vấn đề này, GS-TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GD-ĐT), cho rằng hoạt động tuyển sinh nhìn tổng thể là sự kế thừa và cố gắng ổn định từ nay đến năm 2030. Một số quy định mới được ban hành là văn bản dưới luật khi có các luật mới. Một số điều chỉnh là cần thiết, ví dụ chính sách ưu tiên TS có chứng chỉ ngoại ngữ. Năm trước, TS có chứng chỉ ngoại ngữ vừa được cộng điểm vừa được quy đổi, mỗi trường quy đổi theo cách khác nhau, gây ra những bất cập. Năm nay, Bộ quy định công thức quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ cần có sự thống nhất theo 5 mức và giữ ổn định trong thời gian ít nhất 2 năm. Bộ muốn quy định này giữ ổn định trong 5 năm nhưng sau thời gian thực hiện nếu xảy ra bất cập, có thể tiếp tục điều chỉnh để phù hợp hơn sau đó.
Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Lê Quân cũng khẳng định quy chế tuyển sinh năm 2026 cơ bản theo hướng ổn định. Bộ GD-ĐT đã tính toán để giữ định hướng đến năm 2030, đồng thời từng bước tăng quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo. Những điều chỉnh năm nay chủ yếu mang tính kỹ thuật như giới hạn số lượng nguyện vọng còn 15, chuẩn hóa cách quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển... Còn việc quy đổi điểm, Thứ trưởng Lê Quân cho rằng Bộ chỉ ở vai trò hướng dẫn, còn các trường phải dựa trên dữ liệu thực chứng.
Bên cạnh đó, một số cơ sở đào tạo cũng ý kiến cần có hướng dẫn về cách thức quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển, quy đổi điểm chứng chỉ ngoại ngữ…
Liên quan đến chứng chỉ ngoại ngữ, tiến sĩ Lê Văn Tường Lân, Trưởng ban Đào tạo và công tác sinh viên ĐH Huế, đặt vấn đề: Bộ đã có quy định về chính sách ưu tiên với TS có chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh, tuy nhiên thực tế cho thấy có TS dùng 2 loại chứng chỉ tiếng Anh khác nhau (IELTS và V-STEP) khi tham gia xét tuyển, 1 chứng chỉ cộng điểm và 1 chứng chỉ quy đổi, thì có được không?
Giải đáp băn khoăn này, GS Nguyễn Tiến Thảo khẳng định, TS chỉ có thể áp dụng điều kiện vừa cộng điểm vừa quy đổi điểm nếu có 2 chứng chỉ của 2 ngoại ngữ khác nhau. Với TS có 2 chứng chỉ cùng một ngoại ngữ, như bảng quy đổi các trường ĐH đã công bố và trong quy chế cũng đã thể hiện, TS chỉ được quyền lựa chọn chứng chỉ có mức ưu tiên cao nhất. Điều này theo ông Thảo là cần thiết để tránh tình trạng TS thi nhiều loại chứng chỉ khác nhau trong cùng một ngoại ngữ không cần thiết.
Liên quan vấn đề trên, từ nhóm xét tuyển miền Bắc, đại diện ĐH Bách khoa Hà Nội đặt câu hỏi: "Năm ngoái có tình trạng TS tự cung cấp minh chứng chứng chỉ ngoại ngữ lên hệ thống xét tuyển từ tài khoản TS, không nộp về trường theo quy định của cơ sở đào tạo. Điều này dẫn đến việc nhiều TS cung cấp minh chứng không đúng quy định, gây khó khăn cho công tác xét tuyển. Vậy năm nay Bộ có chủ trương cho phép TS thực hiện thao tác này không, nếu có thì trong giai đoạn nào?".
Đại diện ĐH Bách khoa Hà Nội cũng bày tỏ băn khoăn liên quan đến tiêu chí phụ trong xét tuyển. Theo đó, lâu nay trong quy chế tuyển sinh chỉ có một tiêu chí phụ mặc định là thứ tự nguyện vọng, các tiêu chí phụ khác phù hợp với chương trình đào tạo là do các cơ sở đào tạo quy định. Tuy nhiên, nguyên tắc xét tuyển năm nay có quy định mới liên quan đến tiêu chí phụ bắt buộc. Cụ thể, nguyên tắc xét chọn bình đẳng theo từng phương thức, tổ hợp xét tuyển, không phụ thuộc thứ tự ưu tiên của nguyện vọng đăng ký trừ 2 trường hợp. Thứ nhất là cùng điểm xét ở cuối danh sách, thứ tự xét ưu tiên đối với các TS có điểm cộng thấp hơn. Thứ hai là cùng điểm xét ở cuối danh sách, điểm cộng bằng nhau, ưu tiên nguyện vọng cao hơn.
Với quy định này, đại diện ĐH Bách khoa Hà Nội băn khoăn: "Điểm cộng này có tính điểm ưu tiên không?". Ngoài ra, đại diện ĐH này đề xuất nên chăng không áp dụng tiêu chí phụ bắt buộc mà để các trường lựa chọn tiêu chí phù hợp để tuyển lựa TS cùng mức điểm theo mong muốn.
Thông tư sửa quy định về dạy thêm, học thêm có hiệu lực từ ngày 15.4.
Theo đó, các hoạt động giáo dục về văn hóa, nghệ thuật, thể thao; tăng cường năng lực ngoại ngữ, giáo dục STEM/STEAM, giáo dục năng lực số, trí tuệ nhân tạo (AI), giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống và các nội dung giáo dục khác theo quy định nhằm giáo dục toàn diện, đáp ứng nhu cầu, sở thích, năng khiếu của học sinh mà không thuộc nội dung chương trình các môn học do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT ban hành thì không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này.
Quy định mới dù vẫn giữ quy định mỗi môn học được tổ chức dạy thêm không quá 2 tiết/tuần trong nhà trường với các đối tượng học sinh cần phụ đạo, bồi dưỡng, ôn thi, nhưng bổ sung trường hợp học sinh có nhu cầu học thêm vượt quá 2 tiết/tuần thì giám đốc sở GD-ĐT xem xét, quyết định cho phép điều chỉnh thời lượng tổ chức dạy thêm theo đề nghị của hiệu trưởng, người đứng đầu cơ sở giáo dục.
Với tổ chức hoặc cá nhân tổ chức hoạt động dạy thêm, học thêm ngoài nhà trường có thu tiền của học sinh phải thực hiện các yêu cầu như:
Đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật; công khai, cập nhật thường xuyên trên trang thông tin điện tử hoặc niêm yết tại nơi cơ sở dạy thêm đặt trụ sở về các môn học được tổ chức dạy thêm; thời lượng dạy thêm đối với từng môn học theo từng khối lớp; địa điểm, hình thức, thời gian tổ chức dạy thêm, học thêm; danh sách người dạy thêm và mức thu tiền học thêm trước khi tuyển sinh các lớp dạy thêm, học thêm để bảo đảm sự tham gia giám sát của học sinh, gia đình và cộng đồng xã hội .
Thông tư mới cũng bãi bỏ các quy định liên quan đến trách nhiệm của UBND cấp huyện, phòng GD-ĐT và bổ sung trách nhiệm của UBND cấp xã, các cơ quan quản lý giáo dục và các cơ quan liên quan trong việc thực hiện quy định về dạy thêm, học thêm.
Sở GD-ĐT và UBND cấp xã có trách nhiệm tổ chức hoặc phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức kiểm tra hoạt động dạy thêm, học thêm trên địa bàn quản lý; phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong việc thanh tra hoạt động dạy thêm, học thêm trên địa bàn quản lý khi được yêu cầu; thiết lập và công khai niêm yết số điện thoại đường dây nóng để tiếp nhận, xử lý các kiến nghị, phản ánh về hoạt động dạy thêm, học thêm trên địa bàn quản lý; xử lý theo thẩm quyền hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm.
UBND cấp xã thực hiện theo dõi, kiểm tra và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền giám sát việc tuân thủ quy định của pháp luật về thời giờ làm việc, giờ làm thêm và các quy định của pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn, vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ của các tổ chức, cá nhân dạy thêm, học thêm ngoài nhà trường theo đúng thẩm quyền được pháp luật quy định.
Ngày 22-4, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết sở đang tính toán để hơn 80% học sinh lớp 9 được vào học tại các cơ sở giáo dục công lập năm học 2026-2027.
Trong đó, khoảng 70% học sinh sẽ vào lớp 10 THPT công lập và trên 10% vào lớp 10 ở các trung tâm giáo dục thường xuyên công lập.
Theo một lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, sau sáp nhập, số học sinh lớp 9 năm học 2025-2026 trên địa bàn TP.HCM lên đến gần 170.000 học sinh, tăng thêm hơn 42.700 em so với năm học trước.
Cụ thể, khu vực 1 (TP.HCM cũ) tăng hơn 27.000 học sinh, khu vực 2 (Bình Dương cũ) tăng hơn 8.400 học sinh; khu vực 3 (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) tăng trên 7.200 học sinh. Vì vậy tổng chỉ tiêu lớp 10 TP.HCM năm học 2026-2027 sẽ tăng hơn so với năm học trước.
"Chỉ tiêu lớp 10 ở các trường THPT công lập dự kiến đều sẽ tăng thêm ít nhất 1 lớp (45 học sinh). Ngoài ra gần 40 trường THPT dự kiến sẽ được tăng thêm từ 2-3 lớp 10. Đây là các trường thuộc khu vực đang chịu nhiều áp lực về sĩ số học sinh lớp 9.
Đặc biệt các trường như THPT Phong Phú (huyện Bình Chánh cũ), THPT Dương Văn Dương (huyện Nhà Bè cũ)… dự kiến tăng thêm đến 5 lớp 10" - lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho hay.
Ngoài ra năm học 2026-2027, TP.HCM sẽ có thêm một số trường THPT mới ở cả 3 khu vực và sẽ tuyển sinh lớp 10 ngay trong năm 2026, góp phần làm giảm bớt áp lực kỳ thi tuyển sinh.
Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM thông tin trong chiều nay 22-4 sở sẽ có buổi làm việc với các trường THPT để rà soát phương án giao chỉ tiêu lớp 10 công lập năm học 2026-2027. Ngay sau khi thống nhất chỉ tiêu lớp 10 công lập, sở sẽ công bố cho phụ huynh và học sinh lớp 9 được biết.
