Tại hội thảo “Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới” diễn ra tại Trường đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội sáng 8-4, các chuyên gia đã chỉ ra nhiều điểm nghẽn trong việc trọng dụng, thu hút nhân tài.
Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo – cho biết nhìn lại thời gian qua, hệ thống giáo dục đại học Việt Nam đã có những chuyển biến về quy mô đào tạo các ngành STEM, đóng góp trực tiếp cho các ngành công nghệ kỹ thuật, công nghệ then chốt.
Trong đó, năm 2022, toàn hệ thống tuyển sinh được hơn 177.000 sinh viên, thì đến năm 2024 con số này đã tăng lên gần 200.000. Một số lĩnh vực chiến lược như vi mạch bán dẫn đã hình thành mạng lưới đào tạo rộng khắp cả nước, đã có tới 150 cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo khối ngành này, 166 cơ sở đào tạo các ngành liên quan; tuyển sinh được hơn 18,4 nghìn sinh viên nhập học.
Tuy nhiên, ông Thảo cho rằng cũng cần thẳng thắn nhìn nhận các chính sách chưa được triển khai đồng bộ. Chương trình tài năng vẫn còn là thuật ngữ xa xỉ. Nhân tài ở đâu đó chứ không hiện hữu quanh ta. Tính xấu của người Việt phần nào làm ảnh hưởng đến việc trọng dụng và sử dụng nhân tài. Chính sách phát hiện và bồi dưỡng nhân tài còn thiếu động lực và chưa liên tục, chưa hiệu quả.
Bên cạnh đó, việc liên kết giữa đào tạo – nghiên cứu – sử dụng còn lỏng lẻo. Chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc và cơ hội phát triển chưa đủ sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa nhân lực chất lượng cao.
“Hiện tượng ‘chảy máu chất xám’ và lãng phí nhân tài vẫn còn hiện hữu. Chúng ta cần có những nhà khoa học hàng đầu dẫn dắt các ngành công nghệ lõi, công nghệ mới nổi, năng lượng tái tạo…”, ông Thảo nói.
GS David Trần – Đại học Massachusetts (Boston, Mỹ), đồng thời phụ trách chương trình Blockchain tại Viện Nghiên cứu cao cấp về toán, đã có gần 30 năm làm việc tại Mỹ. Khoảng 5 năm trở lại đây, ông bắt đầu trở về Việt Nam nhiều hơn để tham gia giảng dạy, kết nối học thuật và đóng góp vào các chương trình phát triển khoa học – công nghệ trong nước.
Ông chia sẻ các trường đại học tại Mỹ nhìn việc tuyển dụng giáo sư như một khoản đầu tư mạo hiểm, họ không áp KPI cứng nhắc, không tạo sức ép hành chính nặng nề, mà đặt niềm tin vào danh dự học thuật và năng lực tự thân của nhà khoa học.
Cụ thể, với bản thân ông David Trần tại Mỹ, ngoài mức lương cao so với mặt bằng chung, chỉ làm việc khoảng 9 tháng/năm (nghỉ 3 tháng hè). Một học kỳ ông chỉ giảng dạy 2 lớp. Mỗi lớp chỉ đứng giảng 2 buổi/tuần, mỗi buổi 1 giờ 15 phút, tổng thời gian đứng lớp 2 lớp là 5 tiếng/tuần. Thời gian còn lại dành cho nghiên cứu.
“Khi nghiên cứu tôi có thể ngồi tại quán cà phê, đi đến một bãi biển để giải một bài toán…”, ông David Trần nói về cơ chế mở tại Mỹ.
Từ trải nghiệm của bản thân, ông David Trần cho rằng để thu hút và giữ chân nhân tài khoa học ngoài chuyện thu nhập, cần tạo ra một môi trường, không gian cởi mở và được trao niềm tin, cơ hội.
Theo ông, cần coi việc đầu tư cho các nhà khoa học là một trong những khoản đầu tư chiến lược cho tương lai quốc gia. Có thể không phải ai cũng đạt kỳ vọng, nhưng chỉ cần một vài người tạo ra những đóng góp đủ lớn để đưa Việt Nam ghi dấu trên bản đồ khoa học thế giới, đó đã là thành công rất đáng giá.
Tương tự, ThS Tân Anh – phụ trách Ban Phát triển nguồn nhân lực, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Tài chính – cho rằng trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam cần trở thành một quốc gia thực sự tạo cơ hội cho người tài.
Cơ hội không chỉ là tuyển dụng trả lương cao, mà quan trọng hơn là tạo ra một môi trường để nhân tài được phát huy tối đa năng lực, được trao quyền dẫn dắt và tham gia giải quyết những bài toán lớn của đất nước.
Bà Tân Anh cho rằng không nhất thiết nhân tài phải trở về hoàn toàn mới có thể cống hiến. Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng nguồn lực trí tuệ của người Việt toàn cầu thông qua nhiều hình thức linh hoạt như làm việc bán thời gian, hợp tác theo dự án hoặc tham gia tư vấn chuyên môn.
Theo bà Tân Anh, hiện nay Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Bộ Tài chính đang tích cực kết nối với mạng lưới chuyên gia người Việt trên khắp thế giới, đồng thời chia sẻ các bài toán, thách thức trong nước để mời gọi cộng đồng trí thức cùng tham gia tháo gỡ. Theo bà, đây vừa là thách thức, vừa là một hướng đi cần thiết để phát huy tối đa nguồn lực nhân tài cho sự phát triển của đất nước.
Phát biểu tại hội thảo "Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới" hôm qua 8.4, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục cho rằng đào tạo và sử dụng nhân tài là giải pháp then chốt để đạt mục tiêu tăng trưởng "hai con số". Mặc dù các trường đại học đang được tạo điều kiện tối đa để trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và hạt nhân của hệ sinh thái khoa học công nghệ nhưng "chương trình tài năng vẫn còn là thuật ngữ xa xỉ" và "nhân tài ở đâu đó chứ không hiện hữu quanh ta".
"Chính sách phát hiện và bồi dưỡng nhân tài còn thiếu hệ thống và chưa liên tục. Liên kết giữa đào tạo - nghiên cứu - sử dụng còn lỏng lẻo. Chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc và cơ hội phát triển chưa đủ sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa nhân lực chất lượng cao. Hiện tượng "chảy máu chất xám" và lãng phí nhân tài vẫn còn hiện hữu", GS Nguyễn Tiến Thảo nói.
GS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ, ĐH Quốc gia Hà Nội cho biết, dù điều kiện thực hành ở bậc đại học đã có những bước tiến dài, nhưng nếu nhìn vào các phòng thí nghiệm dành cho hệ sau đại học (thạc sĩ và tiến sĩ), Việt Nam vẫn còn ở khoảng cách "rất xa so với thế giới". Mặt khác, chúng ta chưa tạo ra được môi trường để những người có tài năng thiên bẩm mang kiến thức vào thực tế cuộc sống và dẫn dắt xã hội.
TS Đặng Văn Huấn, Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học cũng chia sẻ diễn biến triển khai Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025 - 2035 và định hướng tới 2045 mà Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt hồi tháng 5.2025.
Theo đó, Bộ GD-ĐT đã có một lộ trình khắt khe để đưa thuật ngữ "tài năng" thoát khỏi sự xa xỉ và trở nên thực chất hơn. Chuẩn chương trình đào tạo tài năng sẽ không dành cho số đông. Để được gọi là "tài năng", sinh viên phải vượt qua những rào cản đầu vào gắt gao: hoặc là những người đoạt giải quốc gia, quốc tế; hoặc phải nằm trong nhóm 20% có điểm số cao nhất toàn quốc.
TS Đặng Văn Huấn đưa ra một bảng tiêu chí lựa chọn cơ sở đào tạo tài năng với thang điểm 100 đầy thách thức. Chẳng hạn, một trường đại học muốn đào tạo tài năng phải có uy tín trong đào tạo tiến sĩ (20 điểm), có hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại (10 điểm) và các nhóm nghiên cứu mạnh với nhiều công bố quốc tế (15 điểm). Trong đợt xét chọn đầu tiên, chỉ có 92 ngành đào tạo đáp ứng được các tiêu chuẩn này, phần lớn tập trung vào lĩnh vực kỹ thuật và máy tính.
Tối 6.4, Trường ĐH Y dược TP.HCM chính thức công bố thông tin tuyển sinh ĐH chính quy năm 2026. Năm nay, trường chỉ sử dụng 1 phương thức xét tuyển dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Trường không sử dụng điểm thi được bảo lưu từ các kỳ thi tốt nghiệp THPT, THPT quốc gia các năm trước để xét tuyển. Năm nay, trường không còn sử dụng phương thức kết hợp điểm thi tốt nghiệp THPT với chứng chỉ quốc tế như các năm gần đây.
Thông tin tuyển sinh từng ngành cụ thể như bảng sau:
Trường hợp nhiều thí sinh có cùng điểm xét ở cuối danh sách, thứ tự xét ưu tiên đối với các thí sinh có điểm cộng thấp hơn; trường hợp nhiều thí sinh có cùng điểm xét ở cuối danh sách và có điểm cộng bằng nhau, thứ tự xét ưu tiên đối với các thí sinh có thứ tự ưu tiên nguyện vọng cao hơn.
Riêng ngành hộ sinh chỉ tuyển nữ. Đối với ngành đào tạo sử dụng tổ hợp xét tuyển có môn tiếng Anh, thí sinh bắt buộc phải thi tốt nghiệp THPT môn tiếng Anh. Trường không quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ để miễn thi tốt nghiệp môn ngoại ngữ thành điểm môn ngoại ngữ để đưa vào tổ hợp môn xét tuyển. Chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế chỉ được sử dụng cho điểm khuyến khích.
Điều kiện xét tuyển là thí sinh tốt nghiệp THPT và có tổng điểm 3 môn thi kỳ thi tốt nghiệp THPT (kỳ thi trung học nghề đối với đối tượng trung học nghề) năm 2026 theo tổ hợp xét tuyển A00/B00/B08/D01/D07 phải bằng hoặc trên mức điểm tối thiểu ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào do Hội đồng tuyển sinh trường quy định.
Điểm xét tuyển là tổng điểm 3 môn (trong tổ hợp xét tuyển) theo thang điểm 30 đối với từng môn (không nhân hệ số) cộng với điểm ưu tiên và điểm khuyến khích (nếu có).
Điểm xét tuyển = Tổng điểm 3 môn (a) + Điểm ưu tiên (b) + Điểm khuyến khích (c)
(a) Tổng điểm 3 môn (trong tổ hợp xét tuyển) theo thang điểm 30 đối với từng môn (không nhân hệ số);
(b) Điểm ưu tiên là mức điểm thí sinh được hưởng theo khu vực, đối tượng ưu tiên.
(c) Điểm khuyến khích dành cho các đối tượng thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc có chứng chỉ quốc tế; mức điểm khuyến khích từ 0 - 1,5 điểm theo thang điểm 30. Điểm khuyến khích chỉ được tính khi thí sinh đã nộp bản sao chứng thực chứng chỉ ngoại ngữ (IELTS/TOEFL iBT), kết quả SAT theo quy định và đạt yêu cầu về ngưỡng được cộng điểm. Thông tin trên các minh chứng chứng phải hoàn toàn trùng khớp các thông tin liên quan đến thí sinh. Nhà trường không giải quyết các trường hợp không trùng khớp thông tin.
Ngoài việc nộp chứng chỉ ngoại ngữ (IELTS/TOEFL iBT), kết quả SAT trên Hệ thống theo quy định và kế hoạch chung của Bộ GD-ĐT, thí sinh bắt buộc phải nộp bản sao chứng thực các minh chứng này tại trường theo quy định.
Ngưỡng được điểm khuyến khích với thí sinh có chứng chỉ IELTS Academic đạt từ 6.0 trở lên hoặc TOEFL iBT đạt từ 80 điểm trở lên; Thí sinh có kết quả SAT đạt từ 1.340 điểm trở lên. Thí sinh chỉ chọn 1 kết quả điểm trong số các kỳ thi còn giá trị sử dụng.
Cách tính điểm khuyến khích với chứng chỉ ngoại ngữ (chỉ chọn 1 trong 2 IELTS hoặc TOEFL iBT): Điểm khuyến khích = 0,9 x (điểm IELTS/9), hoặc Điểm khuyến khích = 0,9 x (điểm TOEFL iBT/120). Kết quả SAT (Scholastic Aptitude Test), điểm khuyến khích = 0,9 x (điểm SAT/1.600)
Điểm khuyến khích = Điểm khuyến khích (chứng chỉ ngoại ngữ) + Điểm khuyến khích (kết quả SAT).
Trường hợp tổng điểm khuyến khích vượt quá 1,5 điểm thì được tính tối đa là 1,5 điểm.
Ngoài phương thức tuyển sinh dựa vào điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT, Trường ĐH Y dược TP.HCM còn xét thí sinh dự bị ĐH của Trường Dự bị ĐH TP.HCM và Trường Dự bị ĐH dân tộc trung ương Nha Trang.
Hội thảo Toán học Hà Nội - Singapore diễn ra ngày 4 và 5/4, do khoa Toán của Đại học Quốc gia Singapore (NUS) và Viện nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) tổ chức.
Song song chuỗi bài giảng đại chúng, GS Han Fei, Phó khoa Toán NUS, khuyến khích sinh viên Việt Nam ứng tuyển vào chương trình cao học toán của trường, đặc biệt là chương trình tiến sĩ.
Ông cho hay khoa có 120 nghiên cứu sinh tiến sĩ nhưng lượng học viên Việt còn ít, chỉ 3-5 người. GS Fei cho rằng con số này chưa tương xứng với quy mô dân số và tiềm năng về nguồn học viên.
"Chúng tôi rất thích sinh viên Việt Nam. Các bạn có nền tảng giáo dục cao, thông minh, chăm chỉ, thái độ tốt", GS Fei nói, kỳ vọng số nghiên cứu sinh người Việt sẽ tăng lên.
Theo ông, họ sẽ được nâng cao kỹ năng nghiên cứu, mang kinh nghiệm và kiến thức trở về đóng góp cho Việt Nam. Ở chiều ngược lại, họ hỗ trợ hoạt động nghiên cứu và môi trường đa văn hóa ở NUS.
Ông Fei khuyến khích sinh viên Việt Nam ứng tuyển vào chương trình tiến sĩ Toán, ba chương trình thạc sĩ Toán, Tài chính định lượng và Khoa học dữ liệu và học máy.
Trong đó, chương trình thạc sĩ Toán là bước chuyển tiếp cho những sinh viên muốn học lên tiến sĩ và trở thành nhà nghiên cứu. Hai chương trình thạc sĩ còn lại định hướng giúp sinh viên đáp ứng nhu cầu của thị trường việc làm trong thời kỳ AI bùng nổ.
Về hướng giảng dạy và nghiên cứu, ngoài các lĩnh vực toán thuần túy, khoa Toán NUS tập trung phát triển ứng dụng vào Khoa học dữ liệu, Tin sinh học, Khoa học tính toán và phân tích số, Tối ưu hóa và Xử lý ảnh.
GS Đinh Tiến Cường, thành viên Hội đồng khoa học của VIASM, nhận định Singapore đang phát triển nhanh hơn sức tưởng tượng của nhiều người về khoa học công nghệ. So với khi ông bắt đầu làm việc tại đây 11 năm trước, ngày càng nhiều sinh viên quốc tế từ châu Âu hay Mỹ tới học, thay vì chỉ sinh viên ở châu Á.
Anh Trần Chiêu Minh, giáo sư bậc một tại khoa Toán NUS, đánh giá sinh viên Việt có cơ hội cạnh tranh ngang ngửa với những sinh viên giỏi tại NUS. Anh bày tỏ hy vọng có thêm nhiều hoạt động cộng tác của khoa tại Việt Nam.
Theo thông tin, nghiên cứu sinh tiến sĩ được trả toàn bộ học phí, nhận trợ cấp 4.000 SGD (khoảng 82 triệu đồng) mỗi tháng và 10.000 SGD chi phí đi lại tới các hội nghị, trường hè quốc tế,... Họ có thể nhận thêm 4.100-4.300 SGD nếu đạt học bổng của trường.
Sinh viên thạc sĩ cần tự trả học phí. Riêng nhóm tới từ ba trường đối tác của NUS tại Việt Nam, gồm Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP HCM và Đại học Bách khoa Hà Nội, có thể đăng ký học bổng NUS ASEAN Master's để được miễn.
Năm nay, hạn cuối nộp hồ sơ cho kỳ tuyển sớm với chương trình thạc sĩ Toán tại NUS là 15/7. Với bậc tiến sĩ, ứng viên muốn bắt đầu kỳ học tháng 1 năm sau cần hoàn thành mọi giấy tờ trước 15/5. Sinh viên nộp đơn qua cổng tuyển sinh của trường.
Đại học Quốc gia Singapore hiện đứng thứ 8 thế giới theo xếp hạng năm 2026 của QS và thứ 17 theo THE. Trong đó, chất lượng đào tạo Toán trong top 8 toàn cầu, theo QS.
