Sự việc xảy ra trên chuyến bay mang số hiệu D7809 của hãng hàng không AirAsia X, dự kiến khởi hành từ sân bay quốc tế Giang Bắc (Trùng Khánh) đi Kuala Lumpur (Malaysia) lúc 2h sáng 22/4.
Theo Channel NewsAsia, mâu thuẫn xảy ra ngay khi hành khách lên máy bay. Các nhân chứng cho biết một người phụ nữ trung niên đã nói chuyện điện thoại lớn tiếng, gây ảnh hưởng đến không gian chung. Khi một hành khách khác nhắc nhở, người phụ nữ này lập tức phản ứng, cáo buộc đối phương quay lén mình và yêu cầu xóa video.
Tình hình căng thẳng hơn khi phi hành đoàn có mặt để can thiệp. Một nam tiếp viên đã cố gắng trấn an người phụ nữ bằng tiếng Anh, yêu cầu bà giữ trật tự để máy bay chuẩn bị cất cánh. Tuy nhiên, hành động này vô tình “đổ thêm dầu vào lửa”.
Trong các đoạn video do hành khách cùng chuyến bay ghi lại và đăng tải lên mạng xã hội, người phụ nữ bị kích động và liên tục quát tháo: “Tại sao các bạn không nói tiếng Quan Thoại, đây là chuyến bay khởi hành từ Trung Quốc, nếu không biết tiếng Trung thì đừng làm ngành dịch vụ”. Nữ hành khách tự xưng mình cũng là tiếp viên của một hãng hàng không lớn tại Trung Quốc và chỉ trích thái độ phục vụ của phi hành đoàn.
Đỉnh điểm của sự việc là khi người phụ nữ tuyên bố sẽ không để máy bay cất cánh nếu vấn đề không được giải quyết thỏa đáng ngay tại chỗ. Trước thái độ không hợp tác và có dấu hiệu gây mất an ninh hàng không, cơ trưởng đã quyết định đưa máy bay quay trở lại vị trí đỗ và triệu tập lực lượng an ninh sân bay.
Khi cảnh sát lên máy bay, người phụ nữ vẫn tiếp tục tranh cãi, yêu cầu được bồi thường vì “bị xúc phạm”. Lực lượng chức năng sau đó đã buộc hành khách này phải rời khỏi máy bay cùng hành lý.
Đại diện AirAsia X, ông Benyamin Ismail, sau đó xác nhận sự việc và cho biết hãng ưu tiên hàng đầu sự an toàn và thoải mái của hành khách.
“Hành khách đã bị mời xuống máy bay do không tuân thủ các hướng dẫn an toàn và gây rối trật tự, chúng tôi không chấp nhận các hành vi đe dọa phi hành đoàn hoặc gây ảnh hưởng đến hành khách khác”, ông Ismail khẳng định.
Sự cố khiến chuyến bay D7809 bị chậm trễ hơn 80 phút so với lịch trình. Máy bay cuối cùng đã hạ cánh an toàn tại sân bay quốc tế Kuala Lumpur vào lúc 8h22 sáng cùng ngày.
Sự việc đã dấy lên làn sóng tranh luận trên các diễn đàn du lịch và hàng không. Nhiều người chỉ trích thái độ của nữ hành khách, cho rằng dù máy bay khởi hành từ đâu, tiếng Anh vẫn là ngôn ngữ hàng không quốc tế và hành khách cần tôn trọng quy định chung. Một số ý kiến khác cho rằng các hãng hàng không giá rẻ thường cắt giảm nhân sự đa ngôn ngữ để tối ưu chi phí, nhưng điều đó không biện minh cho hành vi gây rối.
Đây không phải lần đầu các tranh chấp về ngôn ngữ dẫn đến sự cố hàng không tại khu vực châu Á. Trước đó, nhiều hãng hàng không cũng từng gặp rắc rối tương tự khi hành khách yêu cầu quyền lợi được phục vụ bằng tiếng mẹ đẻ trên các chặng bay quốc tế.
Việc triển khai thủ tục nhập cảnh mới tại sân bay nhộn nhịp nhất nước nhằm hiện đại hóa công tác quản lý xuất nhập cảnh, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ hành khách theo hướng nhanh chóng - thuận tiện - an toàn.
Theo đó, từ 15.4, tất cả hành khách mang quốc tịch nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài (kiều bào) sử dụng thị thực để nhập cảnh vào Việt Nam qua cửa khẩu Tân Sơn Nhất đều phải hoàn tất thủ tục khai báo thông tin điện tử.
Việc áp dụng quy định này đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ từ phương thức kiếm soát truyền tháng sang quản lý dựa trên dữ liệu số hóa, giúp hệ thống hải quan và an ninh cửa khẩu nắm bắt thông tin hành khách một cách chủ động và chính xác trước khi chuyến bay hạ cánh.
Đáng chú ý, để đảm bảo tính tập trung và hiệu quả, quy định mới này được phân loại đối tượng thực hiện rất rõ ràng nhằm tránh gây nhầm lẫn cho hành khách. Cụ thể, các công dân Việt Nam sử dụng hộ chiếu Việt Nam vẫn thực hiện quy trình kiếm soát như thông thường và không thuộc diện bắt buộc phải khai báo trực tuyến theo quy định này.
Bên cạnh đó, những hành khách quốc tế chỉ thực hiện các chuyến bay quá cảnh (transit) tại Tân Sơn Nhất mà không làm thủ tục nhập cảnh vào nội địa Việt Nam cũng được miễn trừ. Việc khoanh vùng đối tượng giúp cơ quan quản lý tập trung nguồn lực vào nhóm hành khách cần kiểm soát thị thực, từ đó tối ưu hóa tốc độ thông quan.
Về quy trình thực hiện, tính tiện dụng và sự chủ động là hai yếu tố được ưu tiên hàng đầu. Cơ quan chức năng khuyến nghị hành khách nên hoàn tất việc cung cấp dữ liệu cá nhân ngay tại nhà hoặc trước khi khôi hành để đảm bảo hành trình diễn ra suôn sẻ.
Cổng thông tin điện tử chính thức được thiết lập tại địa chỉ prearrival.immigration.gov.vn, cho phép người dùng truy cập dễ dàng từ các thiết bị di động hoặc máy tính. Tại đây, hành khách sẽ điển các thông tin liên quan đến nhân thân, lịch trình bay và mục đích nhập cảnh. Hệ thống được thiết kế với giao diện trực quan, đảm bảo tính bảo mật dữ liệu cao theo tiêu chuẩn quốc tế.
Trong trường hợp hành khách chưa kịp chuẩn bị trước khi bay, nhà ga quốc tế Tân Sơn Nhất đã được bố trí hệ thống mã QR phủ khắp các khu vực xuất nhập cảnh. Hành khách có thể quét mã tại chỗ để truy cập hệ thống và hoàn thành thông tin ngay tại sân bay. Sau khi dữ liệu được gửi đi thành công, hệ thống sẽ tự động xuất một mã QR xác nhận cả nhàn. Đây chính là "tấm vé thông hành số" mà hành khách cần xuất trình cho cán bộ Công an cửa khẩu tại bục kiểm soát.
Thay vì phải chờ đợi cán bộ nhập liệu thủ công từng trường hợp như trước, việc quét mã QR giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ xuống chỉ còn tỉnh bằng giây, tạo nên một quy trình thông quan khép kín và chuyên nghiệp.
Sự thay đổi này đã nhận được sự phối hợp đồng bộ từ phía các đơn vị vận tải hàng không. Các hãng hàng không lớn như Vietjet và nhiều hãng bay quốc tế khác đã nhanh chóng cập nhật thông tin và phát đi thông báo đến hành khách ngay từ khâu đặt vé và check-in.
Các nhà khoa học vừa công bố những thước phim tư liệu hiếm hoi về loài cá nhỏ có tên Parakneria Thysi (còn gọi là cá shellear) có kích thước từ 3,7 cm đến 4,8 cm tại hạ lưu sông Congo.
Theo Nature, đây là một trong những cuộc di cư khắc nghiệt nhất thế giới tự nhiên khi những con cá phải đối đầu trực tiếp với trọng lực và dòng nước xiết để chinh phục đỉnh thác cao tới 15 m.
Khác với đa số các loài cá di cư bằng cách nhảy qua các bậc thác, Parakneria thysi chọn phương thức "leo bộ". Hàng nghìn cá thể tập trung tại chân thác, tận dụng những rìa đá ẩm ướt để nhích từng cm lên cao. Chúng bắt đầu cuộc hành trình vào cuối mùa mưa, sử dụng những mấu nhỏ ở vây ngực và vây bụng để bám vào đá, lắc phần thân sau tạo lực đẩy và trườn lên.
Trung bình mỗi con cá mất 9 giờ 45 phút để hoàn thành hành trình. Tuy nhiên, thời gian này gần như hoàn toàn dành cho việc nghỉ ngơi, bao gồm 9 lần nghỉ dài một giờ và 30 phút tạm dừng ngắn, tổng cộng chỉ có 15 phút di chuyển. Trong suốt thời gian đó, chúng phải đối mặt với nguy cơ bị dòng nước cuốn trôi hoặc trở thành mồi cho các loài chim hoặc hoạt động đánh bắt.
Theo tạp chí Scientific Reports, các nhà khoa học đã ghi nhận hoạt động này bốn lần vào năm 2018 và 2020. Động lực đằng sau cuộc di cư này là bản năng duy trì nòi giống. Phía trên các thác nước dựng đứng là vùng thượng lưu yên bình, ít kẻ thù săn mồi và dồi dào nguồn thức ăn (như tảo và vi sinh vật trên đá). Việc vượt thác giúp cá Shellear chiếm lĩnh một môi trường sống độc quyền, nơi các loài cá săn mồi lớn hơn không thể tiếp cận.
Mùa di cư được cho là bắt đầu từ đầu tháng 4 và kết thúc vào tháng 5 hằng năm, khi mực nước giảm xuống vào cuối mùa mưa. Cá sẽ leo thác vào khoảng từ 16h đến 18h, trùng với thời điểm mặt trời lặn, trong khi số lượng ít nhất được ghi nhận vào lúc mặt trời mọc.
Dù sở hữu khả năng thích nghi phi thường nhưng loài cá này vẫn phải đối mặt với nhiều nguy cơ đến từ việc đánh bắt và tưới tiêu của con người.
Phát hiện về hoạt động của loài cá này không chỉ làm phong phú thêm kho tàng về hệ sinh thái sông Congo - con sông sâu nhất thế giới, mà còn giúp các nhà quy hoạch môi trường có góc nhìn thận trọng hơn khi xây dựng các công trình thủy điện, tránh làm đứt gãy lộ trình di cư đặc biệt của loài cá này.
Mai Anh (Theo Nature, ZME Science, BBC Discover Wildlife)
Theo danh sách do tạp chí Condé Nast Traveler (CN Traveler) công bố nhân dịp Ngày Trái đất (22.4), các điểm đến được lựa chọn có những chương trình bảo tồn rùa biển bài bản, cho phép du khách tham gia một cách có kiểm soát và mang tính giáo dục cao.
Việt Nam góp mặt trong danh sách này nhờ những nỗ lực bảo tồn rùa biển tại Vườn quốc gia Côn Đảo, địa điểm được xem là một trong những thủ phủ rùa biển của khu vực Đông Nam Á. Mỗi năm, Côn Đảo ghi nhận hàng trăm nghìn cá thể rùa con được ấp nở và thả về biển, chủ yếu là loài vích (rùa xanh).
Tại Vườn quốc gia Côn Đảo, du khách có thể tham gia các tour sinh thái đặc biệt, thường diễn ra vào mùa sinh sản của rùa (từ khoảng tháng 4 đến tháng 10). Trong hành trình này, khách sẽ được hướng dẫn quan sát quá trình rùa mẹ lên bãi đẻ trứng vào ban đêm, cũng như tham gia thả rùa con về biển vào sáng sớm. Hoạt động thả rùa được tổ chức theo quy trình nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tỉ lệ sống sót cho rùa con. Du khách phải tuân thủ các quy định như hạn chế ánh sáng, không gây tiếng động lớn và không chạm trực tiếp vào rùa nếu không có hướng dẫn. Theo các chuyên gia bảo tồn, tỉ lệ rùa con sống sót ngoài tự nhiên rất thấp, có thể chỉ 1/1.000 cá thể trưởng thành. Vì vậy, việc hỗ trợ rùa con tiếp cận đại dương trong điều kiện an toàn có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì quần thể loài.
Không chỉ tại các khu bảo tồn, một số khu nghỉ dưỡng cao cấp tại Côn Đảo cũng tham gia vào hoạt động này. Tiêu biểu là Six Senses Con Dao, đơn vị này triển khai chương trình ấp trứng và thả rùa ngay tại bãi biển riêng, kết hợp trải nghiệm nghỉ dưỡng với giáo dục môi trường.
Danh sách của Condé Nast Traveler gồm 7 điểm đến toàn cầu cho trải nghiệm thả rùa biển. Ngoài Việt Nam (Côn Đảo), 6 điểm còn lại trải dài ở nhiều khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, rùa biển thường lên bãi đẻ trứng, bao gồm:
Maldives (là quốc đảo san hô tuyệt đẹp tại Ấn Độ Dương): Nhiều resort tại Maldives có chương trình bảo tồn rùa xanh và rùa hawksbill. Du khách có thể tham gia thả rùa con, theo dõi quá trình phục hồi và thậm chí "nhận nuôi" rùa qua các chương trình nghiên cứu.
Costa Rica (là một quốc gia Trung Mỹ nằm giữa Nicaragua ở phía bắc và Panama ở phía nam, có bờ biển giáp cả Thái Bình Dương và biển Caribe): Một trong những trung tâm bảo tồn rùa biển lớn nhất thế giới. Các bãi biển như Ostional nổi tiếng với hiện tượng hàng nghìn rùa mẹ lên đẻ trứng cùng lúc (arribada), thu hút du khách và nhà khoa học.
Mexico: Các khu nghỉ dưỡng ở Riviera Maya và Cancun tổ chức hoạt động thả rùa theo mùa. Đây là trải nghiệm phổ biến với khách gia đình, kết hợp nghỉ dưỡng biển và giáo dục môi trường.
Sri Lanka: Tại đây có nhiều trại ấp trứng rùa (turtle hatchery) lâu đời. Du khách có thể tận mắt chứng kiến quy trình ấp nở và thả rùa ra biển tại các điểm như Bentota hay Kosgoda).
Seychelles (là quốc đảo nằm ở Ấn Độ Dương, ngoài khơi bờ biển phía đông châu Phi): Quần đảo này là nơi sinh sản quan trọng của nhiều loài rùa quý hiếm. Các khu nghỉ dưỡng sinh thái tại đây kết hợp chặt chẽ với hoạt động bảo tồn, hạn chế tối đa tác động của du lịch.
Florida (là một bang nằm ở vùng Đông Nam của Hoa Kỳ, giáp Đại Tây Dương và vịnh Mexico): Bờ biển bang Florida là một trong những khu vực có mật độ rùa biển làm tổ cao tại Mỹ. Nhiều chương trình tình nguyện và tour sinh thái cho phép du khách tham gia quan sát và hỗ trợ rùa con về biển.
