Từ một phụ kiện giá rẻ, khăn bandana đã trở thành món đồ lưu niệm (merchandise) “hốt bạc”, một biểu tượng định danh không thể thiếu của thế hệ khán giả trẻ hôm nay.
Ít ai biết rằng món phụ kiện mà các bạn trẻ Việt đang quấn lên đầu tại các concert có một lịch sử đầy “gai góc”. Xuất phát từ tiếng Phạn “badhnati” (nghĩa là buộc/thắt), bandana từng là vật bất ly thân của những người lao động vùng Nam Á trước khi theo chân những thủy thủ viễn chinh đổ bộ vào Mỹ.
Trong lịch sử âm nhạc thế giới, bandana là “tuyên ngôn” của những tâm hồn tự do. Và họa tiết Paisley “giọt nước cong” (boteh) có nguồn gốc từ Ba Tư cổ đại tượng trưng cho sự sống, vĩnh cửu. Gắn với phong trào tự do, phản văn hóa thập niên 1960, guitarist huyền thoại Jimi Hendrix đã dùng bandana không chỉ như một phụ kiện mà là tuyên ngôn nghệ thuật.
Công chúng cũng không thể quên hình ảnh Axl Rose (Guns N’ Roses) với chiếc bandana đỏ quấn ngang trán dưới – một biểu tượng Rock n’ Roll bất tử. Hay huyền thoại rap Tupac Shakur (2Pac), người đã biến cách thắt nút khăn phía trước trán trở thành dấu ấn đặc trưng của văn hóa hip hop bờ Tây.
Những năm gần đây, “quý ông Funk” Bruno Mars một lần nữa đưa chiếc khăn này trở lại vị thế đỉnh cao khi biến nó thành phụ kiện không thể tách rời của phong cách Retro rực rỡ. Ở kỷ nguyên hiện đại, chính A$AP Rocky là người đã phá vỡ ranh giới giới tính khi đưa trào lưu “Babushka” (quấn khăn kiểu bà cụ Nga) lên các sàn diễn xa xỉ của Gucci hay Loewe.
Dĩ nhiên, các nữ nghệ sĩ nữ cũng không thể thờ ơ trước vẻ đẹp của khăn bandana. “Nữ hoàng nhạc pop” Madonna với chiếc nơ thắt bandana to bản đầy nữ tính và quyền lực thập niên 1980 đã trở thành một biểu tượng kinh điển.
Từ Aaliyah của thập niên 1990 đến Rihanna hay Dua Lipa hôm nay, chiếc khăn bandana đã đi một hành trình dài từ biểu tượng đường phố trở thành ngôn ngữ thời trang, nơi mỗi nghệ sĩ nữ kể câu chuyện cá tính của riêng mình.
Đặc biệt tại châu Á, không thể không nhắc đến G-Dragon (Big Bang). “Ông hoàng K-pop” chính là người đã nâng tầm bandana thành một loại hình nghệ thuật cao cấp. Từ việc thắt khăn vào thắt lưng, quấn quanh đùi cho đến việc biến bandana thành những mảng miếng đắp (patchwork) trên áo khoác xa xỉ, G-Dragon đã trực tiếp định hình cách chơi bandana cho cả một thế hệ nghệ sĩ và giới trẻ Việt Nam suốt hơn một thập niên qua.
Vì sao bandana luôn là mặt hàng “cháy hàng” đầu tiên tại các quầy lưu niệm ở mọi concert?
Trước tiên, phải nói đến tính linh hoạt tối đa. Một chiếc áo thun có thể kén dáng nhưng bandana thì không. Khán giả có thể quấn đầu, thắt cổ tay, quàng theo kiểu siêu nhân, buộc vào túi xách hay làm điểm nhấn cho bộ trang phục mà tha hồ “sống ảo”. Những chiếc khăn khổ bự còn có thể biến hóa thành chiếc áo yếm.
Một lợi thế khác là khăn có trọng lượng nhẹ, dễ bảo quản, lưu giữ. Giá thành của bandana cũng “mềm” hơn so với các vật phẩm khác như: áo thun, nón, bình nước, lightstick… Với mức giá trung bình từ 150.000-250.000 đồng, đây là món đồ “vừa túi tiền” nhất để người hâm mộ sở hữu một phần di sản của thần tượng.
Dù doanh thu thường được bảo mật nhưng theo ước tính từ các đơn vị sản xuất vật phẩm (merchandise) lớn tại Việt Nam, tại các concert quy mô 10.000 người, lượng bandana tiêu thụ có thể chiếm tới 30-40% lượng khán giả tham dự. Chỉ riêng mặt hàng này có thể mang về doanh thu từ 500 triệu đến gần 1 tỉ đồng cho mỗi chiến dịch lưu diễn lớn. Một con số không hề nhỏ trong nền kinh tế giải trí.
Nhận định về hiện tượng này, chị Vy Lê – vợ rapper Tiến Đạt, một chuyên gia PR/Marketing trong ngành giải trí – nói: “Bandana là món đồ merchandise thông minh vì nó là ‘one size fits all’ (ai mang cũng vừa). Nó là điểm chạm lý tưởng nhất để biến một khán giả bình thường trở thành một phần của bộ nhận diện thương hiệu nghệ sĩ ngay tức thì”.
Chị Vy cũng cho biết ngoài những cái tên “có liên quan đến rap/hip hop” như Tiến Đạt, Hà Lê, Binz… thì các “anh tài” như: Cường Seven, Phan Đinh Tùng, Hoàng Hiệp… cũng thường mang bandana lên sân khấu Anh trai vượt ngàn chông gai nhận được sự yêu thích của rất nhiều fan.
“Gai Con (những người hâm mộ chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai) từ đó cũng đã làm tặng rất nhiều khăn cho các anh. Từ những quà tặng đó của fan, Nhà Trẻ (Đinh Tiến Đạt – thủ lĩnh), Tiến Luật, Rhymastic, Quốc Thiên, BinZ, Hà Lê, Duy Khánh đã thiết kế ba mẫu khăn riêng với phong cách chibi dễ thương như một freebies (quà tặng miễn phí) cho fan của mình” – chị Vy Lê chia sẻ thêm.
Cùng với loạt khăn bandana từ nhà sản xuất Anh trai, không chỉ Nhà Trẻ, từng “nhà” riêng trong chương trình cũng “tăng gia sản xuất” khăn bandana khiến chiếc khăn này nhanh chóng trở thành vật phẩm mang tính biểu tượng cao nhất tại tám siêu concert của Anh trai vượt ngàn chông gai.
Sự nở rộ của bandana trong V-biz minh chứng rằng khi âm nhạc gặp gỡ thời trang bằng sự thấu hiểu cộng đồng, những chi tiết nhỏ nhất cũng có thể tạo nên một thị trường kinh tế đầy tiềm năng và giàu giá trị văn hóa.
Tin Gốc: https://tuoitre.vn/bandana-tu-manh-vai-noi-loan-den-vat-pham-yeu-thich-20260407101556309.htm
Kanye West - ngôi sao tai tiếng
Cuối tháng 3, trang web của lễ hội thông báo rapper Kanye West (hiện đổi tên thành Ye) là nghệ sĩ chính của sự kiện, có ba đêm diễn tại khu vực Finsbury Park, London, từ ngày 10 đến 12/7. Chương trình đánh dấu màn trở lại của rapper tại Anh sau 11 năm anh tham gia Glastonbury 2015, cũng là sân khấu đầu tiên của Ye tại Wireless kể từ năm 2014.
Trước thông tin này, ban tổ chức đang đối mặt làn sóng phản đối từ giới chức Anh và một số nhân vật trong ngành báo chí, nghệ thuật. Họ không đồng tình việc mời Kanye West diễn chính bởi anh có các hành vi phân biệt chủng tộc, thể hiện ý thù địch những năm qua.
Trò chuyện với The Sun ngày 4/4, Thủ tướng Anh Keir Starmer nói: "Việc Kanye West được mời đến Wireless bất chấp những phát ngôn bài Do Thái, ca ngợi chủ nghĩa phát xít trước đây của anh ta là điều vô cùng đáng lo ngại". Ông cho rằng hình thức bài xích nào cũng "đáng ghê tởm", kêu gọi mọi người đảm bảo nước Anh trở thành nơi người Do Thái cảm thấy an toàn, an ninh khi ở đây.
Theo Guardian, ông Ed Davey - lãnh đạo đảng Dân chủ Tự do của Anh - yêu cầu chính phủ cấm Kanye West nhập cảnh, mô tả việc rapper dự kiến đến nước này là vấn đề "vô cùng nghiêm trọng". Tuần trước, hội đồng Lãnh đạo Do Thái (The Jewish Leadership Council) chỉ trích kế hoạch của êkíp tổ chức, gọi đây là sự sắp xếp "vô cùng thiếu trách nhiệm" trong bối cảnh các cuộc tấn công nhắm vào cộng đồng này đang gia tăng. Phil Rosenberg - chủ tịch Hội đồng đại diện người Do Thái Anh - nhận xét quyết định cho phép West biểu diễn là "hoàn toàn sai lầm".
Thị trưởng London - Sadiq Khan - cũng phản đối sự xuất hiện của rapper Mỹ. Trao đổi với Rolling Stone ngày 1/4, ông phê phán những hành động trong quá khứ của Kanye West mang tính xúc phạm, không phản ánh các giá trị của London. "Đây là quyết định của ban tổ chức, không phải Tòa thị chính", ông Khan khẳng định.
Trong cuộc phỏng vấn với BBC Newsbeat, ca sĩ Anh Benjamin Haim-Isaac cho biết việc êkíp chương trình mời ngôi sao này khiến mọi người đặt câu hỏi: Liệu ban tổ chức có thực sự ủng hộ cộng đồng Do Thái? Trong một bài bình luận trên Guardian, nhà báo Dan Hancox nhận định các nhà sản xuất Wireless "ủng hộ Kanye West chỉ vì tiền", mỉa mai họ đừng giả vờ chọn anh vì nghệ thuật. Trên X, nhiều khán giả bày tỏ bức xúc khi biết West biểu diễn, nói không ủng hộ anh.
Nối tiếp làn sóng phản đối Kanye West, một số thương hiệu đã rút tài trợ khỏi lễ hội năm nay. Theo Variety ngày 4/4, Pepsi tuyên bố ngừng hợp tác sau khoảng 10 năm làm đối tác chính của Wireless. Tuy không nhắc tên rapper trong thông báo, hãng đưa ra quyết định vài giờ sau khi Thủ tướng Anh lên tiếng. Diageo - tập đoàn hàng đầu về đồ uống có cồn - có lựa chọn tương tự, cho biết đã bày tỏ những quan ngại đến ban tổ chức.
Guardian cho biết hiện Kanye West chưa nộp đơn xin nhập cảnh, nhưng rapper có thể bị từ chối. Cơ quan chức năng có quyền cấm West đến Anh nếu đánh giá sự xuất hiện của anh không có ích cho cộng đồng.
Wireless là một trong những lễ hội âm nhạc thường niên lớn nhất châu Âu, bắt đầu từ năm 2005. Sự kiện thường diễn ra tại London vào mùa hè, thu hút nhiều ngôi sao hàng đầu thế giới cũng như các giọng ca có tên tuổi trong làng rap, Afrobeats và R&B của Anh. Một số nghệ sĩ đình đám từng đến biểu diễn là Drake, Rihanna, Jay-Z. Ban tổ chức chưa công bố dàn nghệ sĩ năm nay, trừ Kanye West. Họ cũng chưa phản hồi việc bị giới chức chỉ trích.
Kanye West sinh năm 1977 tại Atlanta (Mỹ), bắt đầu sự nghiệp âm nhạc từ năm 1996. Sau đó, anh trở thành một trong những nghệ sĩ thành công nhất thế kỷ 21 khi bán được hơn 140 triệu bản thu và giành 24 giải Grammy. Năm 2022, anh kết hôn Bianca Censori - người từng là cấp dưới của anh, sau khi ly hôn tỷ phú Kim Kardashian.
Nhiều năm qua, rapper liên tục gây chú ý với những phát ngôn mang tính phân biệt chủng tộc trên trang cá nhân, kéo theo nhiều rắc rối. Trên X tháng 10/2022, anh viết muốn quân đội luôn sẵn sàng để đối phó và tấn công cộng đồng Do Thái. Bài đăng bị xóa khỏi mạng xã hội, đồng thời X khóa tài khoản của anh trong một tháng. Hàng loạt nhãn hàng như Adidas, Gap, Balenciaga chấm dứt hợp đồng làm anh mất danh hiệu tỷ phú. Thời điểm ấy, Forbes thống kê anh chỉ còn khoảng 400 triệu USD, giảm mạnh so với mức khoảng hai tỷ USD trước đó.
Tháng 2/2025, Kanye West quảng bá áo thun in hình biểu tượng của Đức quốc xã qua kênh truyền hình chiếu Super Bowl. Đây là sản phẩm từ Yeezy - hãng thời trang do anh thành lập, có giá 20 USD và được bán qua sàn thương mại Shopify. Vài ngày sau, nền tảng gỡ thương hiệu của anh do vi phạm điều khoản. Cùng lúc, anh bị công ty quản lý dừng hợp tác, chính phủ Australia tước visa và cấm rapper nhập cảnh vào nước này.
Đầu năm nay, nghệ sĩ thừa nhận mắc chứng rối loạn lưỡng cực dẫn tới các hành vi sai trái trong quá khứ. Anh đăng bài xin lỗi thông qua trang quảng cáo của tờ Wall Street Journal ngày 26/1. Trong thư, anh nhắc tới vụ ồn ào bài Do Thái, cho biết căn bệnh tâm thần khiến anh phán đoán kém. Kanye West phủ nhận theo chủ nghĩa phát xít, nói yêu người Do Thái.
Từ cuối tháng 3, rapper bắt đầu quay trở lại làng nhạc. Hôm 28/3, anh giới thiệu album thứ 12 tên Bully sau một năm phát hành ca khúc gây tranh cãi Heil Hitler. Đĩa nhạc ra mắt ở vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng Billboard 200. Giới chuyên môn đánh giá phần lời trong các bài hát mới không gây khó chịu như những sáng tác cũ.
Kanye West tổ chức thành công hai buổi hòa nhạc tại sân vận động SoFi, Los Angeles ngày 1 và 3/4. Truyền thông đưa tin mỗi đêm diễn thu hút khoảng 80.000 khán giả, được cho mang về cho West khoảng 33 triệu USD doanh thu. Tại sự kiện, anh không nhắc những vấn đề gây tranh cãi gần đây, thi thoảng chỉ khiển trách đội kỹ thuật. Sau buổi diễn đầu, Los Angeles Times nhận xét Kanye West đang cố gắng tái xuất. Xét độ hưởng ứng của fan tại concert, trang tin cho rằng anh thành công.
Phương Thảo (theo Sky News, Guardian, Rolling Stone)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/kanye-west-ngoi-sao-tai-tieng-5058965.html
