Ngày 7-4, trong cùng ngày ông Lê Minh Hưng được Quốc hội khóa XVI bầu làm Thủ tướng Chính phủ, Thủ tướng các nước Lào, Trung Quốc và Campuchia đã có điện, thư chúc mừng.
Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone khẳng định việc ông Lê Minh Hưng được Quốc hội bầu đảm nhiệm chức vụ Thủ tướng thể hiện sự tín nhiệm và tin tưởng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam anh em đối với vai trò, tầm nhìn và năng lực điều hành đất nước của ông để đưa đất nước Việt Nam tiếp tục phát triển và thịnh vượng hơn.
Thủ tướng Sonexay Siphandone khẳng định sẵn sàng hợp tác với Thủ tướng Lê Minh Hưng để thúc đẩy và phát huy mối quan hệ giữa hai nước, nhất là triển khai thực chất, hiệu quả kết quả cuộc gặp hai Bộ Chính trị, cũng như kết quả Kỳ họp lần thứ 48 Ủy ban liên Chính phủ Lào – Việt Nam, vì lợi ích thiết thực của Nhân dân hai nước, đồng thời góp phần vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng trong khu vực và trên thế giới.
Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường chúc mừng Thủ tướng Lê Minh Hưng và tiếp tục khẳng định Việt Nam – Trung Quốc là hai nước láng giềng hữu nghị, đồng thời là đối tác hợp tác quan trọng với nhiều lợi ích chiến lược chung.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc đánh giá dưới sự dẫn dắt của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước, quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện giữa hai bên ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho Nhân dân hai nước.
Thủ tướng Lý Cường bày tỏ sẵn sàng cùng Thủ tướng Lê Minh Hưng thực hiện các nhận thức chung quan trọng của lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước. Đồng thời đẩy nhanh xây dựng cục diện hợp tác cùng thắng, cùng có lợi, qua đó đóng góp tích cực cho quan hệ láng giềng hữu nghị và hợp tác toàn diện Trung Quốc – Việt Nam.
Thủ tướng Campuchia Hun Manet bày tỏ tin tưởng rằng dưới sự lãnh đạo năng động và tầm nhìn của Thủ tướng Lê Minh Hưng, dưới sự dẫn dắt của Đảng Cộng sản Việt Nam, Việt Nam sẽ tiếp tục đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội, không ngừng nâng cao vai trò và vị thế ở khu vực và trên thế giới.
Thủ tướng Hun Manet đánh giá cao mối quan hệ bền chặt, hữu nghị lâu đời giữa hai nước, được xây dựng trên tinh thần láng giềng tốt đẹp, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài.
Nhà lãnh đạo Campuchia mong sớm được gặp Thủ tướng Lê Minh Hưng để trao đổi về các biện pháp thúc đẩy hợp tác song phương cũng như tăng cường phối hợp trong khuôn khổ ASEAN và các cơ chế đa phương khác, vì lợi ích chung của Nhân dân hai nước.
Quân đội Iran hôm 6/4 cho biết sự việc xảy ra trước đó một ngày tại khu vực Mahyar thuộc tỉnh Isfahan, miền trung đất nước, khi các đơn vị nước này truy tìm phi công F-15E Mỹ bị bắn rơi và giao tranh trực tiếp với tiêm kích, trực thăng, máy bay không người lái vũ trang đối phương.
Lực lượng Iran đã khai hỏa về phía các máy bay Mỹ, trong đó một tên lửa vác vai đã bắn trúng mục tiêu. Phi cơ Mỹ sau đó bắn trả khiến 4 sĩ quan Iran thiệt mạng, gồm chuẩn tướng Masoud Zare, đại tá Moein Heidari, đại tá Seyyed Saeid Mousavi và trung úy Milad Salarvand.
Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng cùng ngày, Tổng thống Donald Trump nói rằng nỗ lực giải cứu hai phi công tiêm kích F-15E bị bắn rơi là "một trong những cuộc tìm kiếm cứu nạn chiến đấu lớn nhất, phức tạp nhất, gian khổ nhất từng được quân đội Mỹ thực hiện".
Theo ông, phi công thứ hai "đã trốn tránh sự truy bắt trên mặt đất ở Iran trong gần 48 giờ" trước khi được cứu. Các trực thăng tham gia chiến dịch cũng phải đối mặt với hỏa lực ở cự ly rất gần.
"Quân đội Mỹ đã đổ bộ vào khu vực, giao chiến với đối phương, giải cứu sĩ quan bị mắc kẹt, hạ mọi mối đe dọa và rút khỏi lãnh thổ Iran mà không chịu thương vong nào", Tổng thống Trump cho hay.
Tổng thống Mỹ khẳng định nước này huy động lực lượng đông đảo tham gia chiến dịch giải cứu một phần nhằm đánh lạc hướng đối phương. "Chúng tôi muốn họ nghĩ rằng phi công đang ở địa điểm khác, bởi Iran triển khai lực lượng quân sự rất lớn ở đó. Hàng nghìn người đang tìm kiếm khi đó", ông nêu thêm.
Tiêm kích đa năng F-15E Mỹ bị bắn rơi trong lúc làm nhiệm vụ chiến đấu ở Iran hôm 3/4, tổ lái hai người nhảy dù xuống khu vực miền nam Iran.
Phi công buồng trước được sơ tán ngay sau đó. Sĩ quan điều khiển vũ khí ở buồng sau, được ông Trump mô tả là "một đại tá rất được kính trọng", phải leo lên sườn núi ở độ cao khoảng 2.100 m để tránh sự truy đuổi của dân quân Iran. Người này ẩn nấp ở một khe núi và được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) xác định vị trí.
Mỹ huy động hàng trăm binh sĩ và lính đặc nhiệm tinh nhuệ, cùng hàng chục máy bay để giải cứu quân nhân bị mắc kẹt tại Iran. Sau khi tiếp cận được mục tiêu, họ rút về sân bay dã chiến để lên máy bay rời khỏi Iran. Tuy nhiên, hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J gặp sự cố không thể cất cánh, khiến giới chỉ huy Mỹ phải điều máy bay dự bị tới sơ tán quân nhân theo từng đợt.
Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Theo Đài CNA ngày 7-4, trả lời câu hỏi của nghị sĩ Fadli Fawzi về khả năng Singapore làm việc với Iran hoặc trả phí để tàu thuyền được đi qua eo biển Hormuz, Ngoại trưởng Vivian Balakrishnan nhấn mạnh rằng quyền quá cảnh qua các tuyến đường biển quốc tế là "một quyền chứ không phải đặc quyền".
"Đó là quyền quá cảnh", ông nói. "Đây không phải là đặc quyền do quốc gia ven biển ban phát, không phải là thứ phải cầu xin, và cũng không phải là khoản phí phải trả".
Theo ông, việc chấp nhận đàm phán hay trả phí sẽ vô tình hợp thức hóa quan điểm rằng quyền này có thể bị kiểm soát hoặc mua bán.
Ngoại trưởng Singapore khẳng định nguyên tắc tự do hàng hải đã được quy định rõ trong Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) - công ước quốc tế mà Singapore là thành viên.
Theo đó, các eo biển như Hormuz, Malacca hay Singapore đều là tuyến đường phục vụ hàng hải quốc tế, và mọi quốc gia đều có quyền đi lại mà không cần xin phép hay trả phí. Ông Balakrishnan cũng lưu ý rằng nguyên tắc này có tính phổ quát, áp dụng cả với những quốc gia chưa phê chuẩn UNCLOS.
Tuyên bố của Singapore được đưa ra trong bối cảnh Iran trước đó cho biết đã cho phép tàu của một số quốc gia châu Á đi qua eo biển Hormuz, sau khi lưu lượng giao thông tại đây bị hạn chế nghiêm trọng kể từ khi xung đột với Mỹ và Israel bùng phát vào cuối tháng 2.
Danh sách các nước được phép gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Nhật Bản, Thái Lan và Malaysia.
Dù vậy, Singapore khẳng định lập trường của mình không xuất phát từ yếu tố địa chính trị, mà dựa trên nguyên tắc pháp lý.
Ông Balakrishnan cảnh báo rằng nếu chấp nhận ngoại lệ tại Hormuz, điều này có thể tạo tiền lệ nguy hiểm đối với các điểm nghẽn hàng hải khác, đặc biệt là eo biển Malacca và eo biển Singapore.
"Luật pháp quốc tế và UNCLOS chính là 'Hiến pháp của đại dương'", ông nói, nhấn mạnh rằng tự do hàng hải là yếu tố sống còn đối với một quốc gia phụ thuộc mạnh vào thương mại như Singapore.
Vị ngoại trưởng cũng tiết lộ đã liên hệ với phía Iran trước khi xung đột hiện tại nổ ra và có thể tiếp tục trao đổi, song khẳng định rõ rằng Singapore sẽ không tham gia bất kỳ cuộc đàm phán nào liên quan đến việc "mua" quyền đi lại hay thương lượng phí quá cảnh.
Ông Balakrishnan cảnh báo rằng môi trường quốc tế đang trở nên ngày càng bất ổn, và không quốc gia nào có thể đứng ngoài những hệ lụy của xung đột.
"Ngay cả khi chúng ta là một 'ốc đảo' an toàn và thịnh vượng, thì nếu khu vực xung quanh chìm trong chiến tranh, không nơi nào thực sự có thể đứng vững", ông nói.
Đến tối qua (4.4, theo giờ VN), số phận phi công điều khiển máy bay tiêm kích F-15 của Mỹ vẫn chưa rõ.
Trước đó, chiều tối 3.4 (theo giờ VN), Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố bắn rơi thêm một máy bay tiêm kích tàng hình F-35 của Mỹ, nhưng kết quả xác minh sau thì chiến đấu cơ bị bắn hạ là dòng F-15. Chiến đấu cơ này được điều khiển bởi 2 thành viên phi hành đoàn. Trong đó, người phụ trách điều khiển vũ khí của chiến đấu cơ đã được giải cứu thành công, còn phi công trực tiếp điều khiển máy bay thì chưa rõ số phận giữa bối cảnh người này đang bị Iran ra sức truy lùng. Vụ việc tạo ra những thách thức quân sự và ngoại giao cho Mỹ. Vấn đề sẽ trở nên phức tạp hơn nếu phi công Mỹ bị Iran bắt làm tù binh.
Tiếp đến, Iran cũng đã bắn trúng 2 trực thăng UH-60 Blackhawk tham gia tìm kiếm và cứu nạn thành viên phi hành đoàn chiếc F-15. Một số binh sĩ trên 2 trực thăng UH-60 Blackhawk bị thương nhẹ nhưng tất cả đều an toàn.
Không những vậy, đến rạng sáng 4.4, 1 chiếc máy bay cường kích A-10 Thunderbolt II đã bị Iran bắn trúng. Tuy nhiên, phi công đã kịp điều khiển chiếc A-10 ra khỏi lãnh thổ Iran, rồi nhảy dù và được giải cứu. Quân đội Iran tuyên bố chiếc máy bay rơi xuống vịnh Ba Tư sau khi bị hệ thống phòng không của nước này bắn ở gần eo biển Hormuz.
Tờ The Washington Post dẫn lời chuẩn tướng không quân về hưu Houston Cantwell (Mỹ) cho biết lần cuối cùng một chiến đấu cơ của Mỹ bị bắn hạ trong chiến đấu là chiếc A-10 Thunderbolt II. Vụ việc xảy ra trong cuộc chiến Iraq năm 2003. Chính vì thế, việc chiếc F-15 vừa bị bắn hạ được cho là điều chưa từng xảy ra với không quân Mỹ trong hơn 20 năm qua.
Nhận xét về vụ việc, ông Behnam Ben Taleblu, Giám đốc cấp cao chương trình Iran tại Quỹ bảo vệ dân chủ - một tổ chức tư vấn chính sách ở Washington (Mỹ), đánh giá nhiều khả năng phía Iran đã sử dụng tên lửa đối không vác vai để bắn hạ chiếc F-15. Khi tác chiến, chiến đấu cơ có thể phải bay rất thấp.
Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 1.4 công bố quân đội nước này đã tiến hành hơn 13.000 lượt không kích trong cuộc tấn công Iran từ ngày 28.2, và đã đánh trúng 12.300 mục tiêu.
Mỹ cũng đã tự tin rằng đã vô hiệu hóa hoàn toàn hệ thống phòng không Iran. Cách đây vài ngày, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết hệ thống phòng không của Iran đã bị phá hủy đến mức Mỹ triển khai máy bay ném bom B-52 dễ dàng tấn công lãnh thổ nước này. Ra đời và chiến đấu hơn 70 năm, oanh tạc cơ B-52 có ưu thế mang lượng vũ khí lớn, nhưng tốc độ bay chậm hơn các dòng oanh tạc cơ hiện đại và cũng thiếu khả năng tàng hình. Việc tăng cường triển khai B-52 trực tiếp tấn công cho thấy Mỹ tự tin đã phá hủy năng lực phòng không của Iran.
Chính vì thế, việc F-15 bị bắn hạ là lời cảnh báo cho không quân Mỹ trong cuộc chiến chưa hạ nhiệt ở Iran, nhất là khi Tổng thống Trump đe dọa sẽ sử dụng không quân để đưa đối phương "về thời kỳ đồ đá".
Bên cạnh đó, một điểm nghẽn khác của cuộc chiến là eo biển Hormuz - nơi Iran đang phong tỏa để gây áp lực với Mỹ. Để "mở cửa" Hormuz, Mỹ nhiều khả năng có thể sử dụng sức mạnh quân sự. Với giải pháp này, máy bay cường kích A-10 đóng vai trò quan trọng để có thể triệt hạ các ổ tấn công di động mà Iran có thể triển khai ở vùng núi dọc eo biển Hormuz. Các máy bay này cần tiến hành các phi vụ liên tục và đảm bảo một chuỗi tiêu diệt chặt chẽ để có thể nhanh chóng vô hiệu hóa các mục tiêu. Dòng máy bay cường kích này cũng là vũ khí hữu hiệu để hỗ trợ lực lượng Mỹ nếu đổ bộ lên đảo Kharg của Iran. Thực tế, từ ngày 1.4, tờ The New York Times dẫn lời quan chức Mỹ Lầu Năm Góc đang điều động thêm 18 cường kích A-10 để gia nhập 12 chiếc A-10 hiện có ở Trung Đông.
Song song là lớp phòng thủ với trực thăng vũ trang để thiết lập lực lượng yểm trợ chống lại tàu tấn công nhanh, tàu không người lái của Iran. Có như thế, Mỹ mới hạn chế việc các tàu chiến bị tập kích ở vùng biển này. Tuy nhiên, với việc 2 chiến đấu cơ bị bắn hạ và 2 máy bay trực thăng bị tấn công chỉ trong 1 ngày khiến các toan tính trên của Washington gặp thách thức lớn.