Quý đầu năm, Việt Nam xuất khẩu 122,93 tỷ USD hàng hóa, theo Cục Thống kê. Con số này cao hơn 19,1% so với cùng kỳ năm ngoái và mở rộng nhanh hơn mức tăng 10,6% của quý I/2025.
Tuy nhiên, việc duy trì phong độ tăng trưởng này trong ba quý còn lại không dễ, do xung đột tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu, vận tải và kéo theo là nguyên vật liệu đầu vào leo thang.
Khảo sát chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 3 của S&P Global cho biết một nửa doanh nghiệp được hỏi phản ánh chi phí đầu vào tháng qua tăng nhanh nhất kể từ tháng 4/2022. Họ phản ứng bằng cách nâng giá bán, với tốc độ cao nhất gần 15 năm, khiến đơn đặt hàng xuất khẩu mới quay đầu giảm.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, chỉ ra diễn biến này phản ánh “những ảnh hưởng ngay lập tức và đáng kể” mà các nhà sản xuất tại Việt Nam phải đối diện.
Đáng chú ý, doanh nghiệp nội địa có dấu hiệu “ngấm đòn” trước. Trong kim ngạch xuất khẩu quý vừa qua, khu vực kinh tế trong nước chỉ góp 24,47 tỷ USD, giảm 16,6%. Trong khi, FDI và dầu thô gánh 80% kế quả, tăng trưởng 33,3%.
Khảo sát kết quả sản xuất kinh doanh quý I của Cục Thống kê cũng chỉ ra khối FDI đang lạc quan nhất, với 71,7% đánh giá tình hình tốt hơn và giữ ổn định. Ở khối doanh nghiệp nhà nước và tư nhân, tỷ lệ này lần lượt là 69,5% và 68,3%.
Ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Thắng Jean, xác nhận giá cả nguyên liệu và chi phí vận chuyển đều tăng. “Đã có dấu hiệu gián đoạn chuỗi cung ứng khi một số nhà cung cấp chỉ xác nhận đơn hàng mà không cam kết ngày giao hoặc giá cả”, ông kể trong sự kiện gần đây.
Ngay cả với những ngành xuất khẩu không phụ thuộc nguyên liệu nước ngoài như trái cây, Chủ tịch Vina T&T Nguyễn Đình Tùng cho biết vẫn không tránh khỏi áp lực. “Chúng tôi cũng phải đối mặt với chi phí xăng dầu, kéo theo cơ sở hạ tầng logistics, vật tư và bao bì từ nhà cung cấp tăng”, ông chỉ ra.
Để hạn chế tác động, duy trì đầu ra, một số doanh nghiệp tìm cách điều chỉnh sản phẩm và hướng đi của đơn hàng. Ông Tùng chỉ ra chiến sự làm tăng cước tàu và kéo dài thời gian vận chuyển đi châu Âu hoặc Mỹ tăng thêm 15 ngày.
Do đó, ông tập trung thêm vào các sản phẩm chế biến sâu để giảm phụ thuộc vào hàng tươi và chuyển đổi từ các thị trường xa sang các thị trường gần để giảm chi phí vận chuyển và tránh vùng xung đột. Hay Việt Thắng Jean trước đây xuất khẩu sang EU và Mỹ chiếm 60%, nhưng đã điều tiết giảm xuống còn khoảng 44%.
Doanh nghiệp vẫn cần thêm hỗ trợ. Khảo sát nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Cục Thống kê chỉ ra 48,7% doanh nghiệp kiến nghị ưu tiên kiểm soát và bình ổn giá năng lượng, nhằm giảm áp lực đầu vào.
Cùng với đó, sớm có giải pháp hỗ trợ tín dụng, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nông nghiệp, nhỏ và vừa, đang gặp khó trong xoay xở vốn lưu động. Đồng thời, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tăng khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi biến động bên ngoài.
Một số giải pháp dài hơi hơn cũng được đặt ra. Là Phó chủ tịch Hội Dệt may – Thêu đan TP HCM, ông Phạm Văn Việt chỉ ra chuỗi cung ứng ngành này chưa tối ưu nên chi phí sản xuất cao hơn các nước khác khoảng 20%. Cùng với đó, công nghệ chưa tiên tiến khiến giá thành cao hơn từ 10-12% so với các nước đối thủ.
Khi giá đầu vào tăng vọt bào mòn thêm biên lợi nhuận mỏng manh, ông cho rằng cần nhanh chóng tăng liên kết chuỗi trong nước để chủ động nguồn nguyên liệu; đồng thời, cần cải thiện và thay đổi công nghệ để giảm giá thành.
Cuộc xung đột cũng làm tăng mối quan tâm đến các phương án vận tải giảm hoặc không phát thải. Ông Nhữ Đình Thiện, Tổng thư ký Hiệp hội Đại lý, Môi giới và Dịch vụ hàng hải Việt Nam khuyến nghị tăng đầu tư cho hoạt động thủy nội địa.
Chuyên gia chỉ ra Việt Nam có hơn 80.000 km sông ngòi, với khoảng 40.000 km có thể khai thác vận tải, nhưng vận tải thủy nội địa đóng góp chưa tới 20% sản lượng. Ông Thiện ví dụ việc vận chuyển một container ra khu vực Cái Mép bằng đường bộ có thể mất 4-5 triệu đồng và tốn nhiều thời gian do kẹt xe. Trong khi, một xà lan có thể chở từ 100 đến 200 container, giúp cắt giảm chi phí đáng kể.
Phương tiện điện cũng được tính đến. “Chúng tôi đang cố gắng chuyển đổi cơ sở hạ tầng logistics từ sử dụng xăng dầu sang dùng điện và lắp thêm các tấm pin mặt trời”, ông Nguyễn Đình Tùng tại Vina T&T, cho biết.
Đã có triển vọng cho hướng đi này. Tại một hội nghị kinh doanh mới đây, ông Kevin Stuart Burrell, Giám đốc Điều hành khu vực Mekong của A.P. Moller – Maersk, cho biết đã đạt được chi phí vận hành đội xe tải điện bằng với xe xăng sau ba tháng thử nghiệm tại Việt Nam, dù chi phí đầu tư ban đầu gấp 2,5 lần xe xăng.
Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM, việc hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với thách thức của xung đột Trung Đông không chỉ dừng ở các giải pháp ngắn hạn, mà cần hướng đến xây dựng một môi trường kinh doanh thực sự thuận lợi, nơi doanh nghiệp có thể yên tâm đầu tư dài hạn, đổi mới và phát triển bền vững.
“Đồng thời, Việt Nam cần có những cơ chế cụ thể hơn để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quá trình chuyển đổi, đặc biệt là về tài chính, công nghệ và nguồn nhân lực”, ông nói tại một diễn đàn kinh tế tháng trước.
Đối với những người hay di chuyển nhiều bằng xe đạp, đây là thói quen rất tốt cho sức khỏe, tạo được động lực tích cực cho tinh thần, đồng thời cũng giúp đường phố giảm ô nhiễm.
Tuy nhiên, TP.HCM cũng được góp ý sẽ cần hành động nhiều hơn nữa để khuyến khích người dân chọn xe đạp làm phương tiên di chuyển, nhất là để đi làm.
Tôi lớn lên cùng việc đạp xe. Ở Hà Lan, đây là một loại phương tiện rất thông dụng. Đạp xe tại đây không chỉ là một sở thích mà còn là một phương thức di chuyển thường ngày.
Tôi đạp xe đi học, đi mua sắm, đi đá bóng, đi gặp bạn bè, gia đình… nói chung là đi khắp nơi bằng xe đạp, miễn là khoảng cách nằm trong phạm vi hợp lý.
Đi xe đạp tốt cho sức khỏe, tiết kiệm chi phí (không cần đổ xăng, phí gửi xe cũng thấp hơn), đồng thời góp phần bảo vệ môi trường (không gây ô nhiễm, không gây tiếng ồn).
Tôi đã ở Việt Nam được 2,5 năm. Thói quen hằng ngày của tôi là đưa con gái đến trường, sau đó tiếp tục đến văn phòng ở phường Sài Gòn (quận 1 cũ) bằng xe đạp. Mỗi chiều khoảng 9km, mất từ 30 - 40 phút, gần tương đương với việc di chuyển bằng xe máy và chắc chắn là nhanh hơn đi ô tô.
Hạ tầng giao thông ở Việt Nam chưa thân thiện lắm với xe đạp, nhưng tôi nghĩ việc đạp xe cũng không khác lắm với di chuyển bằng xe máy. Tôi không cảm thấy không an toàn khi đạp xe tại TP.HCM. Dĩ nhiên, lúc nào bạn cũng phải chú ý quan sát, nhưng điều đó cũng giống như khi đi xe máy.
Bạn sẽ cần đảm bảo đội mũ bảo hiểm tốt và có hệ thống đèn chiếu sáng đầy đủ khi trời tối. Mua xe đạp là một khoản đầu tư tốt về lâu dài, cả về chi phí lẫn sức khỏe (mà sức khỏe thì vô giá), và cũng không cần phải mua loại quá đắt tiền.
Tôi thấy hệ thống giao thông công cộng tại TP.HCM cũng đang ngày càng tốt hơn, với metro, xe buýt... Bạn cũng có thể kết hợp đi xe đạp đến trạm xe buýt hoặc ga metro. Tôi hy vọng điều này sẽ sớm trở thành một thói quen phổ biến hơn với người Việt.
Tôi thường đạp xe thể thao vào sáng sớm, và thấy có rất nhiều người khác cũng đạp xe, tạo nên cảm giác cộng đồng. Chỉ là vấn đề thời gian trước khi xe đạp trở thành phương tiện di chuyển phổ biến hơn tại TP.HCM. Càng nhiều người xung quanh đạp xe thì càng khuyến khích người khác làm theo.
Tôi cho rằng khó khăn khi đạp xe ở TP.HCM là không khí còn bụi bặm và nhiệt độ cao. Đạp xe đi làm cũng khiến tôi đến văn phòng trong tình trạng khá đổ mồ hôi. Chúng tôi đang nỗ lực để đặt một phòng tắm tại văn phòng nhằm giải quyết vấn đề này.
Hằng ngày, tôi dành ra khoảng 30 phút để đạp xe tầm 10km từ nơi ở đến chỗ làm. Nghe thì hơi xa, nhưng việc đạp xe ở Hà Lan thuận tiện ở chỗ có làn đường riêng. Lúc còn ở nhà tại Đà Lạt, tôi đã quen với việc đạp xe leo dốc, nên việc đạp xe ở nước bạn có phần dễ dàng hơn.
Nhiều người cũng hỏi sao không chọn đi tàu hay metro cho khỏe, nhưng đối với sinh viên du học, tiết kiệm cũng là một trong những động lực để đạp xe. Chi phí cho việc di chuyển bằng phương tiện công cộng tại Hà Lan cũng khá cao.
Nhìn từ Hà Lan, tôi hiểu tại sao thói quen đạp xe hằng ngày tại Việt Nam vẫn chưa được phổ biến. Theo tôi, hai điểm hạn chế nhất là do trời nắng, nóng và độ an toàn khi lưu thông trên đường chung với các phương tiện khác của xe đạp.
Tuy nhiên, nếu chưa thể đi xe đạp hằng ngày hay đi đường dài, hãy cứ nên thử đi những quãng đường ngắn trước, như đi cà phê, đi chợ gần nhà vào cuối tuần để tận hưởng được cảm giác thong dong với loại phương tiện này.
Đạp xe không chỉ là di chuyển, mà là cách chúng ta chọn để sống chậm lại và lắng nghe nhịp đập của phố thị. Đừng đợi đến khi mọi thứ hoàn hảo mới bắt đầu.
Chính những vòng xe của chúng ta ngày hôm nay sẽ là tín hiệu để đường phố Việt Nam trong tương lai trở nên xanh hơn và thân thiện hơn.
Không đạp xe đi làm, nhưng tôi đạp xe 4 ngày/tuần để rèn luyện sức khỏe. Đi cùng nhóm, tôi đạp xe từ 5 giờ sáng với quãng đường 50 - 60km, sau đó là thong thả ăn sáng, uống cà phê. Riêng ngày Chủ nhật, tôi đạp xe từ 100km trở lên.
Ban đầu, việc đạp xe đối với tôi đơn giản chỉ là một sở thích tốt cho sức khỏe, nhưng giờ đã trở thành thói quen. Tôi thấy tập luyện đều đặn, trong đó có đi xe đạp, giúp đầu óc minh mẫn hơn, tăng sức bền cho tim, phổi và cơ bắp, cải thiện tâm trạng, tinh thần sảng khoái và tích cực hơn.
Hiện nay ở TP.HCM chỉ mới có 1 tuyến đường dành cho xe đạp ở đường Mai Chí Thọ, nhưng phần nào cũng giúp giảm những tai nạn không đáng có. Vì không có làn đường riêng, nên xe đạp phải ưu tiên cho xe cơ giới và xe máy.
Nếu có hạ tầng giao thông thuận tiện hơn, đây sẽ là động lực để người dân TP.HCM đạp xe nhiều hơn, qua đó rèn luyện sức khỏe.
Tại TP.HCM cũng có nhiều phong trào đạp xe, nhiều giải đạp xe cho đủ mọi lứa tuổi. Theo tôi điều này rất tích cực khi có thể quy tụ được những người có cùng đam mê, khiến cho việc rèn luyện sức khỏe trở nên chủ động và vui vẻ hơn.
Chủ tịch HĐQT Tập đoàn PAN, đồng thời là người đứng đầu Công ty cổ phần Chứng khoán SSI, cho biết hàng năm đều có cổ đông chất vấn ông về giá cổ phiếu. Ông luôn trả lời điều này do thị trường định đoạt, nên không bình luận hay khuyên ai mua bán cổ phiếu.
Theo ông, mỗi nhà đầu tư có quan điểm và cách tiếp cận khác nhau. Có người mua vào đợi giá cao để bán, nhưng cũng có người tích sản dài hạn. Ông chỉ tập trung vào việc minh bạch những gì đang làm và làm tốt nhất để giá trị cổ đông tích lũy qua từng năm.
"Tôi không tạo sóng hay tham gia mua bán cổ phiếu của chính mình. Tôi có thể nói giá trị cổ phiếu theo định giá, còn cam kết giá thì không thể", ông Nguyễn Duy Hưng chia sẻ tại phiên họp cổ đông thường niên của PAN ngày 21/4.
Trên sàn chứng khoán, cổ phiếu PAN đang quanh vùng 32.600 đồng, tương ứng vốn hóa thị trường hơn 6.800 tỷ đồng. Giá hiện tại tăng khoảng 23% so với đầu năm và có nhịp hồi phục mạnh từ khi công ty chốt thương vụ thoái vốn hãng bánh kẹo Bibica.
Nói về lý do thoái vốn Bibica, ông Hưng cho biết hãng bánh kẹo này đã có thể tự đứng vững với quy mô sản xuất tốt hơn nhiều thời điểm PAN mới tiếp quản. Ông ví von quá trình đầu tư hơn 10 năm vào Bibica cũng như hành trình nuôi con, "khi con lớn và tốt nghiệp đại học thì mình ở lại cũng không đóng góp được nhiều".
Theo ông Hưng, PAN là tập đoàn đầu tư và định hướng phát triển chính trong lĩnh vực nông nghiệp. Mảng bánh kẹo không nằm trong định hướng cốt lõi của doanh nghiệp nên việc chuyển nhượng là cần thiết. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh một trong những tiêu chí quan trọng khi lựa chọn đối tác chuyển nhượng là có thể giữ và phát triển thương hiệu hơn 70 năm tuổi.
PAN đặt mục tiêu năm nay doanh thu thuần hợp nhất đạt 18.000 tỷ đồng, tăng 2% so với năm trước. Nguồn thu sụt giảm sau khi thoái vốn Bibica được kỳ vọng bù đắp nhờ tăng trưởng của các đơn vị thành viên khác.
PAN đang có hàng chục công ty thành viên như Vinaseed, Sao Ta, Lafoco, Khử trùng Việt Nam, Nước mắm 584 Nha Trang... Họ dẫn đầu thị phần giống cây trồng, thuốc bảo vệ thực vật, khử trùng và kiểm soát dịch hại. Các mảng kinh doanh khác như xuất khẩu tôm, nước mắm, hạt dinh dưỡng cũng nằm trong top 5 của ngành.
PAN kỳ vọng lãi sau thuế hợp nhất năm nay đạt 1.780 tỷ đồng, gấp rưỡi so với cùng kỳ. Kế hoạch bao gồm lợi nhuận dự kiến ghi nhận từ chuyển nhượng Bibica. Nếu loại trừ phần này và các khoản liên quan, lãi sau thuế của cổ đông công ty mẹ tăng khoảng 18%. Quý đầu năm, họ ghi nhận lãi sau thuế trên báo cáo tài chính riêng đạt 1.094 tỷ đồng, gấp 40 lần cùng kỳ.
PAN dự kiến năm nay dành gần 630 tỷ đồng để chia cổ tức tiền mặt với tỷ lệ 30%, tức mỗi cổ phiếu nhận 3.000 đồng. Bên cạnh đó, công ty cũng phát hành cổ phiếu thưởng với tỷ lệ 20%.
Đó là tình huống rất thật mà một hộ kinh doanh nêu ra tại tọa đàm "Cầm tay chỉ việc hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật về thuế" do báo Pháp Luật TP.HCM phối hợp cùng Thuế TP.HCM tổ chức hôm nay, 10-4.
Tại buổi tọa đàm, chị Ngọc Dung, chủ một hộ kinh doanh ngành dịch vụ, cho hay do doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm, chưa đến ngưỡng phải xuất hóa đơn nên cơ quan thuế hướng dẫn chị lập tài khoản ngân hàng riêng để tách bạch hoạt động kinh doanh và dùng sổ ghi chép cá nhân để ghi chép doanh thu.
Do không rành về kế toán nên chị chỉ ghi chép đơn giản, thu bao nhiêu, chi bao nhiêu. Tuy nhiên do là ngành dịch vụ nên sẽ có những khoản như là tiền tip (khoản mà khách hàng tự nguyện gửi thêm cho nhân viên).
Số tiền này gửi nhân viên kỹ thuật nhưng khách hàng lại chuyển tiền vào tài khoản hộ kinh doanh, dẫn đến chênh lệch doanh thu thực tế mà hộ kinh doanh thực nhận với doanh thu nhận qua tài khoản.
"Vậy sau này hộ kinh doanh có bị tính là kê khai sai, bị phạt hay không. Xem thông tin trên mạng tôi cũng rất lo và đang nghĩ đến chuyện tính toán có nên kinh doanh tiếp hay không, chứ nếu quy mô nhỏ như tôi mà thuê kế toán sẽ rất tốn kém", chị Ngọc Dung nói.
Về vấn đề này, bà Mai Thị Nghĩa Lê, Trưởng phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác (Thuế TP.HCM), hướng dẫn chi tiết về cách xác định doanh thu cho các hộ kinh doanh.
Cụ thể, hộ kinh doanh bắt buộc phải ghi nhận toàn bộ doanh thu phục vụ sản xuất, kinh doanh (bao gồm lương, chi phí nhân công và các chi phí liên quan) vào sổ sách để làm cơ sở xem xét ngưỡng chịu thuế.
Riêng với khoản tiền tip, việc chịu thuế sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào tính chất khoản tiền. Nếu tiền tip mang tính chất như tiền công, tiền lương hoặc hoa hồng bắt buộc (điển hình như trong hoạt động môi giới), đây là kết quả của kinh doanh nên bắt buộc tính vào thuế thu nhập cá nhân và ghi nhận doanh thu.
"Ngược lại, nếu đó là khoản bồi dưỡng tự nguyện, không bắt buộc thì không nhất thiết phải đưa vào thu nhập cá nhân. Dù vậy, hộ kinh doanh phải lưu ý mọi khoản thu có tính bắt buộc khác vẫn phải kê khai đầy đủ theo luật định" - bà Lê nhấn mạnh.
ThS - luật sư Lê Kiên Lương, Giám đốc Công ty Thiên Hương, nhận định công tác kiểm tra của cơ quan thuế trong giai đoạn 2026 - 2027 đang dịch chuyển mạnh mẽ từ hậu kiểm xác suất sang giám sát số hóa toàn diện dựa trên nền tảng Big Data.
Việc đối soát dữ liệu từ hóa đơn, máy tính tiền, dòng tiền ngân hàng và thương mại điện tử sẽ diễn ra liên tục, bất kỳ sự lệch pha nào cũng sẽ lập tức kích hoạt lệnh kiểm tra.
Bên cạnh đó, ngành thuế cũng sẽ quyết liệt truy quét các chuỗi cung ứng ẩn, triệt phá hành vi mua bán hóa đơn khống và siết chặt nghĩa vụ bảo hiểm xã hội qua cơ chế liên ngành.
Để chủ động tự bảo vệ mình, luật sư Lương khuyến nghị hộ kinh doanh cần lập tức "sạch hóa" dòng tiền bằng cách tách bạch hoàn toàn tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh. Nếu để lẫn lộn, toàn bộ dòng tiền đổ về có thể bị cơ quan thuế mặc định là doanh thu chưa kê khai, dẫn đến nguy cơ truy thu khổng lồ.
"Chưa kể nếu phát sinh nợ thuế, toàn bộ tài sản cá nhân đều có nguy cơ bị cơ quan chức năng phong tỏa. Giải pháp duy nhất là hộ kinh doanh phải mở tài khoản ngân hàng riêng biệt, tuyệt đối không dùng chung với tài khoản cá nhân. Việc tách bạch này sẽ minh bạch hóa dòng tiền, chứng minh rõ ràng các khoản "thu hộ chi hộ", tránh bị quy kết là hành vi giấu doanh thu", luật sư Lê Kiên Lương nói.
Bên cạnh đó, ông Lương cũng khuyến cáo hộ kinh doanh phải hoàn thiện hệ sinh thái chứng từ đầu vào, kiên quyết lấy hóa đơn hoặc lập bảng kê đúng quy định đối với mặt hàng nông sản. Đồng thời tích cực số hóa quản lý bằng các phần mềm bán hàng có tích hợp hóa đơn điện tử để đối khớp dữ liệu theo ngày.
Cuối cùng, cần chủ động rà soát lại toàn bộ hồ sơ lao động và bảo hiểm thay vì đợi đến lúc có quyết định thanh tra mới hợp thức hóa.
