Lúc này, rạng sáng 5/4, chuyến bay của hãng hàng không Nhật Bản từ TP HCM đi Tokyo đang ở độ cao 10.000 m, còn khoảng 30 phút nữa là hạ cánh xuống sân bay Haneda. Hệ thống loa trên máy bay vang lên bằng ba ngôn ngữ (Anh, Nhật, Việt), tìm kiếm bác sĩ hỗ trợ hành khách gặp sự cố y tế.
Bác sĩ Tiến, công tác tại Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, có mặt trên chuyến bay, vừa dùng xong bữa ăn và đang định nghỉ ngơi. Nghe thông báo, anh lập tức đứng dậy tiến về cabin. Một phụ nữ ngất xỉu sau khi đi vệ sinh, đang được tổ bay đặt nằm nghiêng trên sàn. Sắc mặt bệnh nhân nhợt nhạt, gọi hỏi hoàn toàn không đáp ứng.
Tìm hiểu từ người chồng và con trai đi cùng, bác sĩ Tiến ghi nhận bệnh nhân không có tiền sử đái tháo đường (nguyên nhân dễ dẫn đến hạ đường huyết), không tăng huyết áp, chưa từng bị ngất trước đó. Anh yêu cầu tiếp viên mang máy đo huyết áp tới, kiểm tra chỉ số của bệnh nhân 70/40 mmHg – mức tụt huyết áp rất sâu.
“Đây là mức huyết áp nguy hiểm”, bác sĩ Tiến cho biết, một ngày sau sự việc. Mức huyết áp này có thể gây rối loạn nhịp tim, giảm tưới máu đến các cơ quan trọng yếu như não, tim, thận, dẫn đến những biến chứng khó hồi phục như nhồi máu não hoặc nhồi máu cơ tim.
Trong điều kiện hạn chế trên không, không thể xác định ngay nguyên nhân bệnh nhân tụt huyết áp. Bác sĩ quyết định ưu tiên dùng dung dịch đẳng trương theo các khuyến cáo cấp cứu, cho đến khi tìm được nguyên nhân hoặc có đủ phương tiện có thể chẩn đoán chính xác trên bệnh nhân.
Kiểm tra vali cấp cứu y tế (doctor kit) của tổ bay mang theo, phát hiện có dung dịch truyền đẳng trương (Normal Saline) và kim luồn, anh quyết định thiết lập đường truyền tĩnh mạch ngay tại chỗ cho bệnh nhân.
Chuyên ngành chính là chấn thương chỉnh hình, bác sĩ Tiến cho biết những thao tác như đặt đường truyền tĩnh mạch thường xuyên thực hiện thời học bác sĩ nội trú song đã khá lâu anh không đụng đến. Trong khi đó không gian chật hẹp của khoang cabin, máy bay đang giảm độ cao, hơi rung lắc cùng ánh mắt dõi theo của nhiều hành khách xung quanh càng tạo thêm áp lực anh.
“Lúc đó tôi thực sự có chút lo vì mình không làm việc này hằng ngày, nhưng trong tình huống khẩn cấp, không có nhiều thời gian để chần chừ”, bác sĩ Tiến nói với VnExpress, ngày 6/5.
May mắn, thao tác “nhớ nghề” diễn ra trơn tru, kim được đâm vào đúng vị trí và dòng dịch truyền bắt đầu chảy đều. Để cả tổ bay, gồm một tiếp viên người Việt và các tiếp viên người Nhật, có thể phối hợp nhịp nhàng, bác sĩ Tiến chủ động trao đổi hoàn toàn bằng tiếng Anh trong suốt quá trình cấp cứu.
Sau khi thiết lập đường truyền, bác sĩ Tiến được bố trí ngồi cạnh để theo dõi sát sao bệnh nhân. Khoảng 10 phút sau, khi chai dịch vơi đi một nửa, huyết áp dần cải thiện, nữ hành khách mở mắt tỉnh táo trở lại và có thể nói chuyện với người nhà. Trong suốt thời gian còn lại của chuyến bay, tổ tiếp viên liên tục đo huyết áp bệnh nhân mỗi 5 phút và ghi nhận các chỉ số tăng dần.
Nhờ bệnh nhân đáp ứng tốt với dịch truyền, máy bay không phải hạ cánh khẩn cấp. Khi máy bay đáp xuống sân bay Haneda, toàn bộ hành khách được yêu cầu nán lại cabin để đội cấp cứu mặt đất gồm 8-10 người lên tiếp cận bệnh nhân. Bác sĩ Tiến trực tiếp bàn giao tình trạng bệnh nhân cùng các bước đã xử trí cho đội y tế địa phương.
Bác sĩ Tiến sau đó tiếp tục chuyến bay nội địa đến Toyama để tham gia khóa học chuyên sâu về cột sống kéo dài ba tháng. Trước đó, anh học ở Nhật 6 tháng tại tỉnh Yamagata. Anh cũng tham gia nhiều khóa học tại Thụy Sĩ, Đài Loan…
Nhìn lại sự việc, bác sĩ Tiến coi đây là một trải nghiệm khó quên. Quá trình diễn ra chớp nhoáng rồi nhanh chóng trở lại bình thường, nhưng cảm giác xử trí một ca cấp cứu giữa không trung, ở độ cao 10.000 m, là điều anh chưa từng trải qua.
Lê Phương
Tin Gốc: https://vnexpress.net/bac-si-viet-cuu-hanh-khach-nhat-ngat-xiu-tren-may-bay-5059001.html
Bác sĩ chỉ ra 4 thói quen khiến da lão hóa nhanh chóng
Để duy trì vẻ ngoài trẻ trung, bên cạnh chế độ ăn uống và tập luyện, việc chăm sóc da là bước cơ bản. Tuy nhiên, nhiều người không nhận ra rằng một số thói quen hằng ngày có thể khiến da lão hóa nhanh hơn dự kiến.
Bác sĩ đa khoa Raj Arora (thuộc Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh - NHS), người sở hữu hơn 66.700 lượt theo dõi trên mạng xã hội và thường xuyên xuất hiện trên các kênh truyền hình lớn như ITV hay Sky News, đã chia sẻ những lưu ý quan trọng để ngăn ngừa tình trạng này.
Bác sĩ Raj nhấn mạnh: "Nguyên nhân lớn nhất gây lão hóa da đôi khi không nằm ở những gì bạn thiếu, mà nằm ở những gì bạn cần phải dừng lại".
Dưới đây là 4 thói quen nguy hại nhất mà cô đã tổng hợp:
Nằm nghiêng khi ngủ
Dù là tư thế ngủ phổ biến nhất, nằm nghiêng lại là "kẻ thù" của làn da. Việc áp mặt liên tục vào gối trong thời gian dài tạo ra các "nếp nhăn khi ngủ" (sleep wrinkles) do áp lực và ma sát. Theo thời gian, những đường hằn này có thể trở nên vĩnh viễn.
Tình trạng này dẫn đến các nếp nhăn sâu hơn, các vết gấp trên da và gây mất đối xứng khuôn mặt, đặc biệt khi da mất dần độ đàn hồi theo tuổi tác. Những người có thói quen chỉ nằm nghiêng về một bên thường thấy bên mặt đó có nhiều nếp nhăn và trông già hơn bên còn lại.
Các chuyên gia khuyến nghị tư thế ngủ tốt nhất là nằm ngửa để tránh áp lực trực tiếp lên mặt. Nếu không thể bỏ thói quen nằm nghiêng, bạn nên sử dụng vỏ gối bằng lụa hoặc satin để giảm ma sát, hoặc dùng các loại gối công thái học chống lão hóa để hạn chế sự tiếp xúc giữa da mặt và bề mặt gối.
Không sử dụng kem chống nắng (SPF)
Việc bỏ qua kem chống nắng hằng ngày là nguyên nhân hàng đầu gây lão hóa sớm, chiếm tới 80-90% các thay đổi rõ rệt trên da như nếp nhăn, da thô ráp và đốm nâu.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng tia UV phá hủy collagen và elastin, khiến da chảy xệ và không đều màu. Việc sử dụng SPF 30+ hằng ngày là yếu tố sống còn để ngăn chặn (dù không thể đảo ngược hoàn toàn) những tổn thương này. Ngay cả khi da bạn đã có dấu hiệu tổn thương do ánh nắng, việc bắt đầu dùng SPF ngay bây giờ vẫn giúp bảo vệ da khỏi những tác hại tồi tệ hơn trong tương lai.
Thuốc lá điện tử (Vaping)
Bác sĩ Raj cảnh báo thuốc lá điện tử đẩy nhanh quá trình lão hóa, khiến da sớm xuất hiện nếp nhăn, chảy xệ và xỉn màu. Chất nicotine làm co mạch máu, khiến da bị thiếu oxy và dưỡng chất, đồng thời làm giảm sản sinh collagen và elastin. Kết quả là làn da mất đi độ đàn hồi, trông nhợt nhạt và thiếu sức sống hơn hẳn so với những người không sử dụng.
Để cơ thể mất nước
Tình trạng thiếu nước khiến da khô sạm, chảy xệ và dễ hình thành cấu trúc da "giấy nhám" (crepe-paper), tạo ra các nếp nhăn li ti.
Cần phân biệt rõ da thiếu nước (dehydrated skin) khác với da khô (dry skin - thiếu dầu). Da thiếu nước thường do các yếu tố môi trường, chế độ ăn uống kém và sự sụt giảm collagen tự nhiên. Việc cung cấp đủ nước hằng ngày sẽ giúp làm đầy các tế bào da, tăng cường độ đàn hồi và làm mờ các nếp nhăn mảnh do thiếu nước gây ra.
Mỹ Ý (Theo Express)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/bac-si-chi-ra-4-thoi-quen-khien-da-lao-hoa-nhanh-chong-5059349.html
70% bệnh nhân ung thư phổi phát hiện muộn: Làm gì để phát hiện sớm?
Hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7-4, báo Sức Khỏe & Đời Sống phối hợp tổ chức chương trình tọa đàm trực tuyến với chủ đề "Sàng lọc ung thư phổi - Từ câu chuyện người bệnh đến nhu cầu chính sách quốc gia".
Theo PGS.TS Đỗ Hùng Kiên - Phó giám đốc Bệnh viện K, thực tế điều trị cho thấy chỉ khoảng 20% bệnh nhân ung thư phổi đến viện ở giai đoạn sớm có thể phẫu thuật.
Phần lớn còn lại đã ở giai đoạn 3 hoặc 4. Khoảng 40 - 50% bệnh nhân ở giai đoạn 4; 25 - 30% ở giai đoạn 3. Khi đó mục tiêu điều trị không còn là chữa khỏi, mà chủ yếu kiểm soát bệnh, kéo dài sự sống.
Trong khi đó nếu phát hiện sớm, cơ hội sống thay đổi hoàn toàn. Tỉ lệ sống trên 5 năm ở giai đoạn 1 có thể lên tới 70 - 90%, thậm chí 92% ở giai đoạn rất sớm. Nhưng con số này giảm mạnh còn khoảng 10% ở giai đoạn 4.
Theo PGS Kiên, không chỉ khác biệt về cơ hội sống, phát hiện sớm còn giúp giảm đáng kể chi phí điều trị. Trường hợp người bệnh phát hiện ở giai đoạn rất sớm, chi phí phẫu thuật chỉ khoảng 20 - 30 triệu đồng nhờ có bảo hiểm. Nếu phát hiện muộn, chi phí điều trị kéo dài, có thể cao hơn rất nhiều lần.
Bên cạnh đó, PGS Kiên cũng cho rằng hiện nay với sự tham gia ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo (AI) trong y tế giúp phát hiện sớm tổn thương phổi.
Tại nhiều quốc gia như Nhật Bản, Malaysia, AI đã được ứng dụng trong phân tích hình ảnh X-quang, CT để phát hiện sớm tổn thương phổi.
AI có thể giúp phát hiện những tổn thương nhỏ mà mắt thường khó nhận ra, đồng thời rút ngắn thời gian đọc phim và hỗ trợ tuyến dưới.
"AI không thay thế bác sĩ, nhưng là công cụ rất quan trọng để mở rộng sàng lọc diện rộng, đặc biệt ở những nơi thiếu nhân lực", PGS Kiên chia sẻ.
Dù lợi ích rõ ràng nhưng theo các chuyên gia, việc phát hiện sớm ung thư phổi tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Nguyên nhân không chỉ nằm ở nhận thức người dân mà còn ở hệ thống. Hiện nay việc tầm soát chủ yếu diễn ra rải rác tại một số cơ sở y tế, hoặc dựa vào khám sức khỏe định kỳ tự phát.
TS Lê Thái Hà, Phó cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho rằng khó khăn lớn nhất là sự không đồng đều về năng lực y tế cơ sở, cả về nhân lực lẫn trang thiết bị.
"Sàng lọc cần triển khai từ tuyến cơ sở, nhưng hiện nay nhiều nơi còn thiếu thiết bị như X-quang, CT liều thấp, cũng như nhân lực được đào tạo bài bản. Bên cạnh đó chi phí cũng là rào cản. Các kỹ thuật sàng lọc hiệu quả như CT liều thấp vẫn còn đắt đỏ và chưa được bảo hiểm y tế chi trả rộng rãi", TS Hà nói.
Để triển khai hiệu quả tầm soát ung thư phổi, theo TS Hà, cần nhiều giải pháp đồng bộ như xây dựng chương trình sàng lọc ung thư phổi cấp quốc gia; ưu tiên nhóm nguy cơ cao; đầu tư trang thiết bị, đặc biệt tại y tế cơ sở; ứng dụng AI và kết nối tuyến trên - tuyến dưới. Ngoài ra cần có cơ chế hỗ trợ tài chính, mở rộng chi trả bảo hiểm và tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức.
Mục tiêu không chỉ là phát hiện bệnh mà còn giúp người dân nhận diện nguy cơ và chủ động quản lý sức khỏe.
Dự kiến trong thời gian tới, Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2028 mỗi người dân sẽ có hồ sơ sức khỏe điện tử, làm nền tảng cho việc theo dõi và sàng lọc lâu dài. Đồng thời các hướng dẫn chuyên môn về khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc sẽ được chuẩn hóa trên toàn quốc.