Đó cũng chính là trọng tâm được đặt ra tại Hội nghị khoa học chủ đề “Kỷ nguyên mới trong điều trị lupus ban đỏ hệ thống – Cá thể hóa điều trị và hướng tới lui bệnh với Anifrolumab” diễn ra trong hai ngày 11 – 12.4.2026 tại Hà Nội và TP.HCM, do Hội Thấp khớp học Việt Nam phối hợp cùng Công ty TNHH AstraZeneca Việt Nam tổ chức.
Sự kiện quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế, không chỉ cập nhật các tiến bộ y khoa mà còn phản ánh rõ nét sự chuyển dịch trong tư duy điều trị lupus tại Việt Nam – từ tiếp cận triệu chứng sang kiểm soát bệnh theo mục tiêu, và xa hơn là hướng tới lui bệnh bền vững.
Không phải ngẫu nhiên lupus được xem là một trong những bệnh tự miễn phức tạp nhất. Đây là bệnh lý mạn tính có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, từ da, khớp đến thận, tim mạch. Đáng chú ý, bệnh chủ yếu xảy ra ở phụ nữ, cao gấp 9 lần nam giới, đặc biệt trong độ tuổi từ 15 đến 45 – giai đoạn quan trọng của cuộc đời, khiến gánh nặng không chỉ dừng ở y khoa mà còn lan rộng sang khía cạnh kinh tế và xã hội.
Theo PGS-TS-BS Nguyễn Văn Đĩnh, Giám đốc Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng Vinmec Times City, khó khăn lớn nhất là nhận diện bệnh sớm.
“Một trong những gánh nặng lớn nhất của bệnh lupus ban đỏ là việc biểu hiện ở đa cơ quan nên rất khó chẩn đoán. Khi được chẩn đoán, nhiều trường hợp đã có tổn thương nội tạng và bệnh ở giai đoạn toàn phát”, PGS-TS-BS Nguyễn Văn Đĩnh chia sẻ. Điều này lý giải vì sao nhiều bệnh nhân phải mất nhiều năm, đi qua nhiều chuyên khoa khác nhau mới được chẩn đoán chính xác, bỏ lỡ “thời điểm vàng” để can thiệp sớm.
Thực tế này cũng đặt ra một bài toán lớn trong điều trị. Các phương pháp truyền thống chủ yếu dựa vào corticosteroids và thuốc ức chế miễn dịch để kiểm soát triệu chứng. Tuy nhiên, hiệu quả này đi kèm với cái giá không nhỏ khi việc sử dụng loại này kéo dài có thể gây ra hàng loạt tác dụng phụ nghiêm trọng, làm gia tăng tổn thương tích lũy và ảnh hưởng đến chất lượng sống.
Chính vì vậy, cộng đồng y khoa đã đặt mục tiêu chuyển dịch sang chiến lược điều trị Treat-to-Target (T2T) – không còn là “giảm triệu chứng” mà là đạt trạng thái lui bệnh hoặc hoạt động bệnh thấp. Cách tiếp cận này hướng tới kiểm soát bệnh một cách chủ động, hạn chế tổn thương cơ quan ngay từ sớm và lâu dài.
Sự thay đổi về chiến lược điều trị cũng song hành với những tiến bộ về khoa học, đặc biệt là sự xuất hiện của các liệu pháp sinh học nhắm trúng đích.
Theo chia sẻ tại hội nghị, các liệu pháp sinh học không chỉ giúp kiểm soát hoạt động bệnh hiệu quả hơn mà còn giảm tần suất bùng phát và hạn chế tổn thương cơ quan. Quan trọng hơn, chúng tạo điều kiện để giảm dần sự phụ thuộc vào corticoid – vốn được ví như “con dao hai lưỡi” trong điều trị lupus.
Nhấn mạnh về ý nghĩa của bước tiến này, PGS-TS-BS Nguyễn Văn Đĩnh cho biết: “Với những thuốc sinh học hiện nay, chúng ta sẽ giảm được những tác dụng không mong muốn của thuốc truyền thống… bệnh nhân gần như trở về cuộc sống bình thường nếu chúng ta kiểm soát và đạt được lui bệnh hoàn toàn”. Nhận định này không chỉ phản ánh hiệu quả điều trị, mà còn mở ra một góc nhìn mới: Lupus hoàn toàn có thể được kiểm soát tốt nếu tiếp cận đúng và kịp thời.
Ở góc độ rộng hơn, sự thay đổi này cũng góp phần “tái định nghĩa” mục tiêu điều trị lupus. Thay vì chỉ kéo dài sự sống, điều mà y học hướng tới giờ đây là chất lượng sống – nơi người bệnh có thể duy trì công việc, xây dựng gia đình và sống một cuộc đời trọn vẹn.
Đồng quan điểm, ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc AstraZeneca Việt Nam, nhấn mạnh: “Sự phức tạp của lupus ban đỏ hệ thống đòi hỏi chúng ta phải có cách tiếp cận toàn diện và đổi mới. Tại AstraZeneca, chúng tôi cam kết đưa ra những giải pháp đột phá dựa trên nền tảng khoa học tiên tiến. Sự ra đời của liệu pháp sinh học nhắm trúng đích chính là bước tiến mang tính cách mạng, mở ra cơ hội cá thể hóa điều trị và hướng tới mục tiêu kiểm soát bệnh lâu dài cho hàng triệu bệnh nhân”.
Hội nghị không chỉ là nơi cập nhật kiến thức mà còn cho thấy một xu hướng rõ ràng của y học hiện đại: Điều trị không còn mang tính “một phác đồ cho tất cả”, mà cần được cá thể hóa theo từng bệnh nhân. Khi kết hợp giữa chẩn đoán sớm, chiến lược điều trị theo mục tiêu và các liệu pháp tiên tiến, hành trình điều trị lupus đang dần thay đổi theo hướng tích cực hơn.
Từ một căn bệnh từng bị xem như “án tử”, việc điều trị lupus ngày nay đang có thêm những cơ hội mới. Và với những bước tiến từ khoa học cùng sự đồng hành của hệ thống y tế, mục tiêu lui bệnh, thậm chí người bệnh lupus có thể sống khỏe mạnh như người bình thường đang dần trở thành hiện thực.
Tối 15/4, trao đổi với phóng viên Dân trí, Chủ tịch UBND phường Bến Cát Trần Thị Thảo xác nhận đã yêu cầu Trường Tiểu học Lương Thế Vinh làm quy trình kỷ luật đối với một nữ giáo viên chủ nhiệm vì đã phạt học sinh bằng cách đâm kim tiêm vào tay.
"Cô M. đã thừa nhận có làm việc này để răn đe học sinh. Tôi không rõ tại sao cô M. lại chọn cách xử lý như vậy. Phường đang làm báo cáo để gửi Sở Giáo dục", Chủ tịch UBND phường Bến Cát nói.
Cũng theo lãnh đạo phường Bến Cát, nhân viên y tế của phường đã lấy mẫu để làm xét nghiệm, kiểm tra sức khỏe học sinh. Hiện, tình hình sức khỏe của các em ổn định.
Theo nội dung vụ việc, ngày 13/4, chị N.T.T.L. (ngụ phường Bến Cát) phát hiện con trai học lớp 3 ở Trường Tiểu học Lương Thế Vinh có biểu hiện bất thường.
Chị L. gặng hỏi, cậu bé cho biết bản thân cùng một số bạn khác trong lớp bị cô giáo chủ nhiệm tên L.T.M. xử phạt bằng hình thức đâm kim tiêm vào tay.
Vụ việc sau đó được chị L. trình báo với nhà trường. Trong ngày 15/4, lãnh đạo trường đã cho xác minh vụ việc, đồng thời mời các bên liên quan đến đối chất.
Tại buổi làm việc, cô L.T.M. cho biết, tối 12/4, cô M. có mua một ống kim tiêm mang về nhà vì con bị bệnh. Hôm sau, giáo viên này để kim tiêm trong túi xách và mang lên lớp học.
Tại lớp, cô M. mang kim tiêm ra để trên bàn và nói với các em học sinh rằng "cô có mua kim tiêm và để trên bàn, bạn nào vi phạm, không ngoan thì tự cầm kim tiêm chích vào tay mình".
Qua kết quả xác minh của nhà trường, có ít nhất 5 học sinh của lớp đã dùng kim tiêm nói trên để đâm vào tay.
Ngay khi nắm được thông tin, UBND phường Bến Cát đã yêu cầu Trường Tiểu học Lương Thế Vinh phân công công việc khác đối với cô L.T.M., không để giáo viên này tiếp xúc với học sinh.
Để duy trì sức khỏe dẻo dai, bên cạnh việc khám định kỳ, chế độ ăn uống hàng ngày cũng là yếu tố quan trọng. Chuyên gia dinh dưỡng Sun Yu-ying tại Đài Loan (Trung Quốc) cảnh báo một số thực phẩm tưởng chừng bình dân lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại nếu tiêu thụ quá mức trong thời gian dài. Trong bài chia sẻ trên trang cá nhân hôm 1/4, cô chỉ ra "3 nhóm thực phẩm" cần hạn chế tối đa nếu muốn ngăn ngừa ung thư hiệu quả.
Thịt chế biến sẵn
Các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói và thịt muối thường được bổ sung nitrit nhằm kéo dài thời gian bảo quản. Tuy nhiên, khi chế biến ở nhiệt độ cao, hoạt chất trên có khả năng chuyển hóa thành các tác nhân gây hại cho sức khỏe. Bên cạnh đó, nhóm thực phẩm này thường chứa hàm lượng chất béo cao, việc tiêu thụ thường xuyên sẽ tạo áp lực lớn cho cơ thể.
Các chuyên gia khuyến nghị người dân ưu tiên sử dụng thực phẩm tươi sống trong thực đơn hàng ngày. Thịt chế biến sẵn chỉ nên được coi là món ăn thay đổi khẩu vị nhất thời, không sử dụng như món chính trên bàn ăn.
Đồ uống có cồn
Việc sử dụng đồ uống có cồn liên quan trực tiếp đến nhiều rủi ro về sức khỏe, đặc biệt là thói quen tiêu thụ quá mức và kéo dài, gây áp lực lớn lên chức năng gan cùng hệ tiêu hóa. Những người có thói quen uống rượu bia cần kiểm soát chặt chẽ tần suất và liều lượng.
Các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên sử dụng một lượng nhỏ vào những dịp thực sự cần thiết để tránh tình trạng tích tụ độc tố trong cơ thể trong thời gian dài. Nguyên tắc quan trọng nhất là sự điều độ và tính tự giác, thay vì chủ quan trước những nguy cơ tiềm ẩn mà chất cồn gây ra cho cơ thể.
Đậu phộng, nếu không được bảo quản đúng cách, có thể sản sinh aflatoxin, một loại độc tố tự nhiên gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe. Không chỉ hạt đậu phộng tươi, các sản phẩm liên quan như bơ đậu phộng, hạt hỗn hợp và một số loại ngũ cốc cũng tiềm ẩn nguy cơ tương tự. Nếu phát hiện thực phẩm có mùi lạ, nấm mốc hoặc quá hạn sử dụng, người tiêu dùng tuyệt đối không tiếp tục tiêu thụ.
Bác sĩ Sun khuyến nghị mọi người nên ưu tiên thực phẩm toàn phần như rau củ, các loại đậu và thịt tươi sống, đồng thời cắt giảm tối đa thực phẩm chế biến sẵn. Bên cạnh đó, người dùng cần chú ý đến hạn sử dụng và phương thức bảo quản nhằm ngăn chặn tình trạng thực phẩm biến chất. Riêng với đồ uống có cồn, chuyên gia nhấn mạnh đến sự điều độ, nhằm tạo điều kiện cho cơ thể có thời gian phục hồi và tự điều chỉnh.
Bà Colleen Doherty, bác sĩ nội khoa tại Mỹ, cho biết kali giúp cơ thể đào thải muối, giảm lượng nước dư và làm giãn mạch máu, từ đó giúp huyết áp ổn định hơn, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Cần tây cung cấp lượng kali đáng kể cho cơ thể. Kali hỗ trợ thận loại bỏ natri qua nước tiểu.
Khi lượng natri giảm, cơ thể không giữ nước nhiều, thể tích máu giảm và huyết áp cũng hạ xuống. Kali còn giúp thành mạch máu giãn ra, giúp máu lưu thông dễ dàng hơn.
Hạt cần tây chứa 3-n-butylphthalide, còn gọi là NBP. Theo nghiên cứu, chất này giúp hạ huyết áp bằng cách tăng đào thải nước và muối. NBP còn hoạt động giống thuốc chẹn kênh canxi, giúp mạch máu thư giãn và giãn rộng. Chất này còn có khả năng chống oxy hóa. NBP giúp giảm tình trạng stress oxy hóa, hạn chế viêm và ngăn mạch máu bị thu hẹp. Đồng thời, chất này thúc đẩy cơ thể tạo ra nitric oxide, giúp mạch máu giãn ra và giảm áp lực máu.
Apigenin có trong lá, thân và hạt cần tây. Chất này giúp hạ huyết áp bằng cách làm giãn mạch máu.
Apigenin còn tăng hoạt động của enzyme ACE2. Enzyme này giúp chuyển hóa một loại hormone gây co mạch thành chất có tác dụng giãn mạch.
Apigenin thuộc nhóm flavonoid, có khả năng chống viêm và chống oxy hóa. Nhờ đó, chất này giúp mạch máu hoạt động tốt hơn và hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
Theo một nghiên cứu trên tạp chí Inflammopharmacology năm 2022, 52 người tham gia bị tăng huyết áp ghi nhận kết quả tích cực. Nhóm sử dụng 4 viên hạt cần tây mỗi ngày trong 4 tuần có mức giảm huyết áp rõ rệt so với nhóm dùng giả dược.
Huyết áp tâm thu giảm trung bình hơn 11 mmHg. Huyết áp tâm trương giảm hơn 6 mmHg. Nghiên cứu không ghi nhận tác dụng phụ đáng kể. Người tham gia còn cải thiện giấc ngủ, cảm thấy thư giãn, thở dễ hơn và giảm chóng mặt.
Hiện chưa có khuyến nghị cụ thể về lượng cần tây cần ăn mỗi ngày. Bạn nên kết hợp cần tây trong chế độ ăn lành mạnh.
Việc tiêu thụ quá nhiều cần tây hoặc dùng viên hạt cần tây cần có ý kiến bác sĩ. Dùng lượng lớn cần tây có thể tương tác với thuốc hoặc làm huyết áp giảm quá mức khi đang điều trị.
