Hôm qua (7.4), Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ thông báo 4 phi hành gia trên tàu vũ trụ Orion, thuộc sứ mệnh Artemis II, đã đi qua phía sau mặt trăng, đạt khoảng cách khoảng 252.756 dặm (hơn 400.000 km) cách trái đất và bắt đầu quay trở về trái đất. Khoảng cách này là kỷ lục chưa ai vượt qua, phá vỡ kỷ lục năm 1970 do tàu Apollo 13 thiết lập.
Đây là dấu ấn mới sau hơn nửa thế kỷ kể từ khi Apollo 11 lần đầu đưa người đáp xuống mặt trăng từ năm 1969.
Sau thành công của Apollo 11, từ năm 1969 – 1972, người Mỹ có các tàu Apollo 12, 14, 15, 16, 17 cũng đáp xuống mặt trăng, nhưng chưa có thêm bứt phá nào từ đó đến nay.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự “ngủ yên” trong việc chinh phục mặt trăng suốt nửa thế kỷ qua. Chương trình Apollo từ khi khởi đầu là một canh bạc chính trị mang tính ý thức hệ. Khi đó, Mỹ từng sẵn sàng đặt cược tới 4% tổng ngân sách liên bang – khoảng 5,25 tỉ USD năm 1965, tương đương gần 55 tỉ USD theo thời giá hiện tại – để chứng minh ưu thế trước sự cạnh tranh gay gắt của Liên Xô. Khi sứ mệnh lịch sử hoàn thành vào năm 1969, mục tiêu tối thượng đã đạt được, “giấc mơ mặt trăng” lập tức trở thành một gánh nặng tài chính.
Thời gian tiếp theo, áp lực từ tình hình lạm phát leo thang và các biến động xã hội nội địa đã buộc các chính quyền khi đó phải siết chặt ngân sách. Tổng thống Richard Nixon (tại vị từ năm 1969 – 1974) đã hủy bỏ hoàn toàn các sứ mệnh Apollo 18, 19 và 20. Những thiết bị trị giá hàng trăm triệu USD đã hoàn thiện cho các sứ mệnh này cũng bị “đắp chiếu” theo.
Rồi khi Liên Xô tan rã vào năm 1991, Mỹ không còn động lực để chạy đua trên mặt trăng. Thiếu áp lực cạnh tranh, ngân sách dành cho các chương trình không gian của Mỹ bị thu hẹp xuống mức dưới 0,4% ngân sách liên bang. Điều này hạn chế lớn đến các chương trình không gian của Mỹ.
Giờ đây, sứ mệnh Artemis II đang ghi dấu ấn mới. Ngược dòng thời gian, trong kỷ nguyên Apollo, người Mỹ chỉ sử dụng các máy tính với bộ nhớ vỏn vẹn 74 kilobyte. Cỗ máy thô sơ này hoàn toàn phụ thuộc vào lệnh từ mặt đất và bị giới hạn bởi nguồn năng lượng pin hóa học chỉ đủ duy trì trong 14 ngày ngắn ngủi. Trái ngược hoàn toàn, theo báo cáo từ NASA, tàu Orion của sứ mạng Artemis II sở hữu hệ thống xử lý mạnh gấp hàng trăm ngàn lần với khả năng tự chẩn đoán sự cố cực nhạy.
Thêm vào đó, các bộ điều khiển tích hợp trí tuệ nhân tạo đã biến tàu vũ trụ từ một vật thể thụ động thành một thực thể độc lập. Thay vì chờ đợi từng dòng lệnh từ trung tâm điều hành dưới đất, hệ thống máy tính dự phòng đa lớp hiện nay có thể tự tính toán lại quỹ đạo và xử lý lỗi phần cứng ngay lập tức. Điều này giúp đảm bảo an toàn tối đa cho phi hành đoàn khi phải đối mặt với những bức xạ khắc nghiệt khi du hành không gian.
Bên cạnh “bộ não”, sự tiến hóa còn nằm ở lớp vỏ composite siêu nhẹ thay thế cho hợp kim nhôm nặng nề trước đây. Đáng chú ý là các kỹ sư ngày nay đã tích hợp mạng lưới cảm biến sợi quang vào thân tàu, hoạt động như một “hệ thần kinh” giúp phát hiện sớm các vết nứt hay va chạm vi thiên thạch. Sự thay đổi này không chỉ giúp tàu bền bỉ hơn mà còn giảm đáng kể tải trọng, cho phép tên lửa mang thêm nhiều nhu yếu phẩm cho những hành trình dài ngày.
Đặc biệt, yếu tố quan trọng giúp NASA có đột phá lần này là khả năng tái sử dụng tên lửa và kỹ thuật nạp nhiên liệu trên quỹ đạo vừa thử nghiệm thành công vào tháng 3.2026. Thay vì tiêu tốn hàng tỉ USD cho những bộ phận dùng một lần như trước đây, công nghệ hạ cánh thẳng đứng đã giúp cắt giảm chi phí bay xuống chỉ còn 10% so với trước.
Thay vì tự bao tiêu toàn bộ dự án, NASA hiện nay đã lùi lại đóng vai trò là khách hàng và mua dịch vụ từ các tập đoàn công nghệ tư nhân. Sự thay đổi tư duy này đã khơi thông nguồn vốn khổng lồ, tạo bệ phóng tài chính vững chắc mà không phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước để có đột phá lần này.
Tin Gốc: https://thanhnien.vn/cu-chinh-phuc-mat-trang-ngoan-muc-sau-hon-nua-the-ky-185260407222904111.htm
Xe tông vào đoàn diễu hành mừng Tết Lào tại Mỹ, 13 người bị thương
Chiếc xe đã tông thẳng vào "nhiều người đi bộ" vào chiều 4.4 (giờ địa phương) tại góc đường Savannakhet và Melancon ở New Iberia, Văn phòng Cảnh sát trưởng quận Iberia nói với NBC News. Sự kiện mừng Tết Lào ở Louisiana đang diễn ra vào thời điểm đó.
"Một số người bị thương, một số được cho là nghiêm trọng", văn phòng cảnh sát trưởng cho biết.
Dịch vụ xe cứu thương Acadian Ambulance thông báo đã vận chuyển 11 bệnh nhân bằng đường bộ và 2 người bằng trực thăng.
Tài xế đã bị bắt giữ nhưng danh tính chưa được công bố. "Dựa trên cuộc điều tra sơ bộ, đây dường như không phải là một hành động cố ý", cảnh sát cho biết. Cuộc điều tra đang tiếp diễn.
Ban tổ chức lễ hội đã hủy bỏ các chương trình âm nhạc cùng ngày sau vụ tai nạn.
"Chúng tôi vô cùng đau buồn trước tin tức về vụ việc gần khu vực diễn ra lễ hội. Chúng tôi đang chờ thêm thông tin chi tiết từ nhà chức trách khi có được. Chúng tôi cầu nguyện cho các nạn nhân và gia đình của họ trong thời gian khó khăn này", ban tổ chức cho biết trong một bài đăng trên trang Facebook của sự kiện, đồng thời lưu ý rằng lực lượng an ninh đã được điều động đến hiện trường.
Lễ hội sẽ mở lại các buổi lễ tôn giáo theo lịch trình vào ngày 5.4 và các gian hàng sẽ hoạt động trở lại nếu lực lượng an ninh "được khôi phục", ban tổ chức thông báo.
Thống đốc Louisiana Jeff Landry viết trên Facebook: "Sharon và tôi đang cầu nguyện cho tất cả những người bị ảnh hưởng, và biết ơn những người ứng cứu đầu tiên đã có mặt tại hiện trường".
Mỹ tuyên bố bắt người thân của tướng Iran
"Đêm qua, cháu gái của thiếu tướng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Qassem Soleimani cùng con gái của bà này bị các đặc vụ liên bang bắt sau khi Ngoại trưởng Marco Rubio thu hồi tư cách thường trú hợp pháp của họ", Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 4/4 thông báo.
Theo cơ quan này, cháu gái của tướng Solemania là Hamideh Soleimani Afshar, tên của con gái bà không được công bố. Cả hai đang bị giam tại cơ sở của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE).
Giới chức Mỹ nói rằng bà Soleimani Afshar ủng hộ chính quyền Iran, ca ngợi lãnh tụ tối cao mới và "gọi Mỹ là kẻ thù mới nhất". Chồng của bà Soleimani Afshar cũng bị cấm nhập cảnh vào Mỹ.
Tuy nhiên, con gái ông Soleimani là Zeinab Soleimani nói đây không phải là người thân của họ. "Bộ Ngoại giao Mỹ đưa ra thông báo sai sự thật, những người đó không có liên hệ gì với gia đình chúng tôi", bà Zeinab cho biết.
Narjes Soleimani, con gái khác của ông Soleimani đang là thành viên Hội đồng Thành phố Tehran, khẳng định "không có bất cứ thành viên trong gia đình chúng tôi hay người thân đang cư trú tại Mỹ".
Các thông tin này xuất hiện trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran đang tăng nhiệt sau vụ Iran bắn hạ tiêm kích F-15 Mỹ. Cả Mỹ và Iran đều đang tìm kiếm một sĩ quan đã phóng ghế thoát hiểm. Nghị sĩ Mỹ đánh giá nếu Iran bắt sống được người này, cục diện đàm phán có thể thay đổi.
Qassem Soleimani, từng giữ chức chỉ huy đặc nhiệm Quds của IRGC, thiệt mạng tại Baghdad, Iraq vào tháng 1/2020 khi máy bay không người lái (UAV) Mỹ tấn công chiếc xe chở ông. Tổng thống Trump đã ra lệnh thực hiện đòn hạ sát này trong nhiệm kỳ đầu của mình.
Ông Soleimani từng được mô tả là "một trong những người quyền lực nhất tại Trung Đông, thiên tài của chiến tranh phi đối xứng". Để trả đũa cho cái chết của ông, Iran đã phóng tên lửa vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Iraq vào ngày 8/1/2020, khiến khoảng 110 binh sĩ Mỹ bị thương.
Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Tasnim)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/my-tuyen-bo-bat-nguoi-than-cua-tuong-iran-5058691.html
