Những năm gần đây, mô hình nuôi dê thương phẩm tại xã Thọ Phong (Quảng Ngãi) đang chứng minh hiệu quả rõ rệt, trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Không chỉ dừng lại ở từng hộ riêng lẻ, mô hình này đang từng bước hình thành sự liên kết, tạo nền tảng cho sản xuất quy mô và ổn định đầu ra.
Năm 2021, sau khi tốt nghiệp ngành công nghệ thông tin, Trường ĐH Công nghệ thông tin TP.HCM, anh Đỗ Minh Hòa (27 tuổi, ở xã Thọ Phong) trở về quê ở Quảng Ngãi trong bối cảnh dịch Covid-19 đang bùng phát khiến cơ hội việc làm bị thu hẹp. Không chọn rời quê, anh quyết định khởi nghiệp với nghề nuôi dê.
Từ nguồn vốn vay 70 triệu đồng, anh cải tạo chuồng bò cũ thành khu nuôi dê rộng khoảng 80 m², đảm bảo thông thoáng và hợp vệ sinh. Khởi đầu với 10 con dê cái, đến nay đàn dê của gia đình đã phát triển lên khoảng 80 con. Việc chủ động nguồn thức ăn từ cỏ voi và cây xanh trong vườn giúp anh giảm đáng kể chi phí, đồng thời nâng cao hiệu quả chăn nuôi.
Theo anh Hòa, thị trường tiêu thụ dê thịt hiện khá ổn định, với giá dao động từ 130.000 – 190.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, mỗi năm gia đình anh thu lãi hàng trăm triệu đồng. “Nuôi dê không chỉ cho thu nhập tốt mà còn phù hợp với điều kiện tự nhiên địa phương. Tôi muốn mở rộng quy mô và hỗ trợ thêm nhiều hộ cùng phát triển”, anh Hòa chia sẻ.
Nhận thấy hiệu quả rõ rệt từ các mô hình, Hội Nông dân xã Thọ Phong đã thành lập Chi hội nghề nghiệp chăn nuôi dê, tạo bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết.
Chi hội ban đầu có 10 thành viên, hướng đến xây dựng cộng đồng nông dân đoàn kết, chia sẻ kinh nghiệm và cùng phát triển. Đây không chỉ là nơi trao đổi kỹ thuật mà còn là cầu nối giúp người dân tiếp cận thông tin thị trường, con giống, vật tư và đầu ra sản phẩm.
Theo bà Hà Thị Hương, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thọ Phong, việc hình thành chi hội nghề nghiệp giúp nâng cao giá trị sản phẩm, tăng sức cạnh tranh và góp phần xây dựng nông thôn mới. Sự liên kết này được xem là yếu tố then chốt để ngành chăn nuôi dê phát triển bền vững, tránh tình trạng “được mùa mất giá” và giúp nông dân yên tâm đầu tư lâu dài.
Không chỉ trong chăn nuôi, tinh thần đổi mới còn lan tỏa mạnh mẽ trong lĩnh vực làng nghề truyền thống. Tại xã Nghĩa Giang (Quảng Ngãi), nghề trồng dâu nuôi tằm đang dần hồi sinh nhờ nỗ lực của những người trẻ.
Anh Tôn Long Quý (35 tuổi, ở xã Nghĩa Giang) là một trong những người tiên phong khôi phục nghề. Chứng kiến cảnh làng nghề mai một, người dân bỏ quê đi làm ăn xa, anh quyết định tìm hướng đi mới.
Năm 2022, anh đến các vùng dâu tằm ở Tây nguyên để học hỏi kinh nghiệm. Trở về, anh thay đổi phương thức nuôi truyền thống bằng cách nuôi tằm trên nền nhà, sử dụng né gỗ thay cho né tre. Phương pháp này giúp giảm một nửa công lao động, đồng thời nâng cao chất lượng kén.
Hiệu quả kinh tế nhanh chóng được khẳng định. Mỗi lứa tằm kéo dài khoảng 15 ngày có thể mang lại lợi nhuận khoảng 10 triệu đồng. Với 10 lứa mỗi năm, thu nhập đạt khoảng 100 triệu đồng.
Hiện tổ hợp tác do anh Quý xây dựng đã liên kết 12 hộ dân, trong đó có nhiều thanh niên. Không dừng lại ở sản xuất, anh còn hướng đến phát triển du lịch trải nghiệm, đưa du khách đến tìm hiểu quy trình nuôi tằm, qua đó quảng bá văn hóa địa phương.
Cách đó không xa, tại xã Bình Sơn, chị Trịnh Thị Kim Oanh (33 tuổi) đang hồi sinh nghề làm mật mía – một nghề từng vang bóng nhưng dần mai một.
Tốt nghiệp ngành quản trị kinh doanh, Học viện Bưu chính viễn thông TP.HCM, chị Trịnh Thị Kim Oanh chọn trở về quê Quảng Ngãi thay vì ở lại TP.HCM. Khi gia đình có ý định chuyển sang sản xuất mật mía thô, chị quyết tâm cùng đồng hành để giữ nghề truyền thống bằng cách nâng cao chất lượng sản phẩm.
Chị cải tiến quy trình sản xuất, tăng số lần lọc và kiểm soát nhiệt độ nấu để tạo ra mật mía trong, sánh, giữ nguyên hương vị tự nhiên. Đồng thời, chị phát triển thêm sản phẩm đường cát hoa mơ – một loại đường thô tốt cho sức khỏe.
Nhờ sự đổi mới, sản phẩm của chị đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao và được tiêu thụ rộng rãi qua các kênh trực tuyến. “Mỗi giọt mật không chỉ là sản phẩm mà còn là câu chuyện về quê hương. Khi khách hàng đón nhận, đó là niềm tự hào rất lớn”, chị Oanh chia sẻ.
Những mô hình trên không phải hiện tượng riêng lẻ mà là phản ánh xu hướng chung: người trẻ đang quay về quê hương, làm mới nông nghiệp và làng nghề bằng tư duy hiện đại.
Với lợi thế về công nghệ và khả năng tiếp cận thông tin, họ biết cách xây dựng thương hiệu, kể câu chuyện sản phẩm và kết nối thị trường. Đồng thời, sự hỗ trợ từ các tổ chức, chính quyền địa phương cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy khởi nghiệp nông thôn.
Sự kết hợp giữa kinh nghiệm truyền thống và đổi mới sáng tạo của người trẻ đang tạo nên diện mạo mới cho kinh tế nông thôn ở Quảng Ngãi.
Chị Y Việt Sa, Phó bí thư Tỉnh đoàn Quảng Ngãi, nhận định người trẻ trở về quê không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm sinh kế, mà còn mang theo tư duy mới, công nghệ và khả năng nắm bắt thị trường. Khi sự nhạy bén của tuổi trẻ kết hợp với kinh nghiệm của các nghệ nhân, sản phẩm truyền thống không còn bó hẹp trong phạm vi làng quê mà dần được “thay áo mới”, từ mẫu mã, bao bì đến cách tiếp cận khách hàng qua thương mại điện tử.
“Người trẻ về quê không phải là “bỏ phố” vì thất bại, mà là lựa chọn dấn thân đầy bản lĩnh. Họ chính là những “đại sứ” đưa giá trị quê hương vươn xa. Sự kết hợp giữa đôi bàn tay vàng của thế hệ đi trước và khối óc xanh của người trẻ đang góp phần định hình diện mạo nông thôn mới – hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc”, chị Sa nhấn mạnh và cho biết hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của tổ chức Đoàn. Thời gian qua, Tỉnh đoàn đã chủ động kết nối các nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, đồng thời tổ chức nhiều lớp tập huấn kỹ năng, nhất là livestream bán hàng, giúp thanh niên từng bước tiếp cận phương thức kinh doanh hiện đại. Bên cạnh đó, các không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm cũng được tạo điều kiện tại các hội chợ, diễn đàn khởi nghiệp cấp tỉnh và khu vực…
Ngày 15.4, thừa ủy quyền của Trung ương Đoàn, Tỉnh đoàn Nghệ An đã đến nhà riêng, trao tặng bằng khen và Huy hiệu "Tuổi trẻ dũng cảm" cho nam sinh Võ Hoàng Thành (học sinh lớp 10, Trường THPT Nghi Lộc 3) và truy tặng bằng khen cùng Huy hiệu "Tuổi trẻ dũng cảm" cho nữ sinh Lê Thị Quỳnh Chi (lớp 11, Trường THPT Nguyễn Thức Tự), vì hành động dũng cảm cứu người trong tình huống nguy hiểm.
Trước đó, chiều ngày 10.4, Quỳnh Chi cùng bạn đang chụp ảnh ở bãi biển thuộc P.Cửa Lò (Nghệ An), phát hiện một nam sinh lớp 7 bị đuối nước. Ngay lập tức, Quỳnh Chi nhảy xuống biển để cứu. Tuy nhiên, do sóng lớn và khu vực này có dòng chảy ngầm nên Quỳnh Chi gặp khó khăn để kéo nam sinh gặp nạn vào bờ. Thấy vậy, một bạn nữ đi cùng Quỳnh Chi cùng nhảy xuống hỗ trợ, nhưng do đuối sức nên cả 3 cùng chới với dưới biển.
Thời điểm đó, em Võ Hoàng Thành đang đi dạo trên bờ, phát hiện sự việc và nhảy xuống, lần lượt dìu được nam sinh và một nữ sinh vào bờ. Riêng Quỳnh Chi bị sóng đẩy ra xa, kiệt sức và bị chìm. Em Võ Hoàng Thành tiếp tục ra cứu Quỳnh Chi nhưng do sức đã yếu và sóng lớn nên không cứu được. Quỳnh Chi sau đó được lực lượng cứu hộ đến ứng cứu nhưng em đã tử vong.
Hành động cứu người gặp nạn trong tình huống nguy hiểm của Quỳnh Chi và Võ Hoàng Thành là minh chứng sống động cho tinh thần xung kích, dũng cảm của tuổi trẻ, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.
Theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP, hành vi uống rượu, bia ngay trước, trong giờ làm việc, học tập và nghỉ giữa giờ làm việc, học tập có thể bị phạt từ 1 - 3 triệu đồng.
Không ít người trẻ bày tỏ sự đồng tình và mong chờ đến ngày Nghị định chính thức có hiệu lực vì cho rằng quy định này sát với thực tế, nhất là trong bối cảnh nhiều nơi làm việc đang hướng đến môi trường chuyên nghiệp.
Nguyễn Thu (28 tuổi), làm việc tại 232 Võ Thị Sáu, P.Xuân Hòa (TP.HCM), cho biết cô hoàn toàn đồng tình với việc siết chặt hành vi uống rượu, bia trước và trong giờ làm việc.
"Uống rượu, bia trước và trong giờ làm việc dẫn đến đầu óc không tỉnh táo, làm việc không hiệu quả. Mình mong là nghị định này sẽ triển khai mạnh tay ở các doanh nghiệp trên khắp cả nước để đỡ ảnh hưởng đến sức khỏe và công việc", Thu nói.
Theo Thu, ở nhiều nơi làm việc hiện nay, người trẻ đang dần hình thành một kiểu giao tiếp công sở khác. Thay vì những cuộc nhậu giữa giờ, nhiều người chọn những buổi trà chiều, đặt cà phê hay trà sữa để trò chuyện, kết nối với đồng nghiệp.
"Bây giờ công sở có văn hóa trà chiều. Gen Z cũng không thích rượu, bia mà thích trà sữa, cà phê hơn. Nó vẫn vui, vẫn gắn kết nhưng tỉnh táo và đỡ ảnh hưởng công việc", Thu chia sẻ.
Thu cho rằng hiện nay, người trẻ muốn sự nhẹ nhàng, tôn trọng lựa chọn cá nhân và không muốn bị cuốn vào những cuộc vui có thể ảnh hưởng đến hiệu quả công việc.
Cùng quan điểm, Nguyễn Quang Luận (29 tuổi), làm việc trên đường Đàm Thận Huy, P.Phú Thọ Hòa (TP.HCM), cho biết anh rất hoan nghênh quy định mới. Theo Luận, việc đi nhậu trước đây từng được xem là một cách tiếp khách, xây dựng quan hệ hoặc bàn công việc. Tuy nhiên, với nhiều người trẻ hiện nay, quan niệm đó đã thay đổi.
"Gen Z không nghĩ chuyện nhậu có thể tiếp khách. Theo mình, đi cà phê, ngồi trò chuyện, trao đổi công việc cũng là cách để có hợp đồng thành công", Luận nói.
Theo Luận, lao động trẻ hiện nay không còn nhìn bàn nhậu như nơi bắt buộc để kết nối. Điều họ cần ở môi trường làm việc là sự rõ ràng, chuyên nghiệp và đánh giá đúng năng lực, thay vì những áp lực vô hình như phải uống để hòa đồng, phải nhậu để thân thiết…
Trong khi đó, Cao Hoàng Phúc (22 tuổi), ngụ tại 86 Đình Phong Phú, P.Tăng Nhơn Phú (TP.HCM), nói anh rất ghét nhậu. "Nhậu làm mình không tập trung được", Phúc chia sẻ.
Phúc nói người trẻ hiện nay chú ý hơn đến sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Vì vậy, việc siết hành vi uống rượu, bia trước và trong giờ làm không chỉ là kỷ luật, mà còn là cách bảo vệ người lao động khỏi những thói quen đã cũ nhưng vẫn tồn tại ở một số nơi.
Luật sư Trần Ngọc Thích, điều hành Công ty Luật Thích và Các cộng sự (TP.HCM), cho biết theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15.5.2026, hành vi uống rượu, bia bị xử phạt khá rõ.
Luật sư Thích nói cụ thể, cá nhân có hành vi uống rượu, bia ngay trước, trong giờ làm việc, học tập và nghỉ giữa giờ làm việc, học tập có thể bị phạt tiền từ 1 - 3 triệu đồng. Mức phạt này còn áp dụng với hành vi ép buộc người khác uống rượu, bia. Đối với tổ chức, mức phạt gấp 2 lần so với cá nhân.
Theo luật sư Thích, việc quy định xử phạt hành vi này là có cơ sở xác đáng vì rượu, bia là chất kích thích có cồn, tác động trực tiếp đến hệ thần kinh và khả năng kiểm soát hành vi của con người.
"Việc sử dụng rượu, bia có thể dẫn đến 2 hệ quả tiêu cực. Thứ nhất là ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện công việc. Thứ hai là dễ gây ra các xung đột. Trong trạng thái bình thường, một câu nói có thể không gây vấn đề gì, nhưng dưới tác động của rượu, bia, người nghe có thể phản ứng rất dữ dội", luật sư Thích phân tích.
Ngoài ra, ông Thích nói một điểm đáng chú ý khác là nghị định không giới hạn đối tượng áp dụng. Ban đầu, nhiều người có thể nghĩ quy định này chỉ dành cho cán bộ, công chức, viên chức. Tuy nhiên, trên thực tế, phạm vi áp dụng rộng hơn, bao gồm cả người lao động trong doanh nghiệp.
Theo luật sư Thích, đây là quy định hợp lý và thiết thực vì trước đây không ít doanh nghiệp đã tự đưa nội dung cấm rượu, bia vào nội quy. Tuy nhiên, khi pháp luật quy định rõ ràng hơn, doanh nghiệp sẽ có cơ sở pháp lý vững chắc để cụ thể hóa vào nội quy lao động và xử lý các hành vi vi phạm kỷ luật lao động thuận lợi hơn.
Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương, Trưởng khoa Nội soi tiêu hóa, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương (TP.HCM), cảnh báo rượu, bia, đặc biệt khi uống không kiểm soát, tiềm ẩn rất nhiều nguy hiểm. Việc lạm dụng rượu, bia trong thời gian dài có thể gây tổn thương nặng nề cho gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan; tụy có thể bị ảnh hưởng với nguy cơ viêm tụy cấp; dạ dày cũng là cơ quan chịu tác động lớn, dễ bị xuất huyết hoặc thủng do rượu, bia…
"Cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe là hạn chế tối đa việc uống rượu, bia", bác sĩ Phương nhấn mạnh.
Thời tiết nắng nóng, hóa đơn tiền điện tăng khoảng 30% khiến Nguyễn Văn Kha, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM, đang trọ tại đường số 8, P.Thủ Đức, TP.HCM lo lắng.
"Nhiều lúc nóng tới mức đau đầu, mình không muốn làm việc gì. Ngày nào cũng đi nhiều nơi có điều hòa như trung tâm thương mại, thư viện, quán cà phê chứ về nhà chịu không được vì không gánh nổi tiền điện", Kha chia sẻ.
Tuy căn phòng trọ có máy điều hòa, nhưng Kha chỉ bật vào buổi trưa để tiết kiệm điện. Hoặc sẽ điều chỉnh giờ hoạt động của máy lạnh tự động tắt vào buổi tối khi ngủ để tránh lãng phí. Theo Kha, giá điện ở cả khu trọ trước và hiện tại đều rơi vào khoảng 3.900 đồng/kWh.
Mỗi tháng nhận thông báo tiền thuê phòng, Kha đều hồi hộp theo dõi giá tiền điện. Kha cho biết, tháng vừa rồi, tiền điện đã tăng hơn 300.000 đồng. Để có chi phí đóng tiền điện, nam sinh đã phải cắt giảm tiền ăn và mua sắm.
Cùng chung nỗi lo, Lê Thị Ngọc Mai, sinh viên trường ĐH Kinh tế TP.HCM, hiện thuê trọ tại đường Cách mạng tháng tám, P.Bảy Hiền, TP.HCM, vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhận thông báo chi phí tháng 4.2026. Tổng tiền phòng và điện nước của Mai lên đến 4 triệu đồng, trong đó riêng tiền điện đã ngốn 900.000 đồng, tăng 400.000 đồng so với tháng trước.
"Phòng mình ở tầng trên cùng, mỗi lần đi làm thêm về mở cửa ra là không khí hầm hập không khác gì lò bánh mì. Vì không có cửa sổ nên máy lạnh phải chạy liên tục mới trụ nổi. Nhận hóa đơn mà mình thấy sốc vì đây là tiền mình tự đi làm thêm tích góp chứ không xin gia đình. Với 400.000 đồng tiền điện tăng chênh lệch so với tháng trước, coi như mình mất gần 7 ngày tiền ăn", Ngọc Mai chia sẻ.
Tại các khu trọ công nhân thuộc P.Bình Tân, TP.HCM, nỗi lo về chi phí điện tăng vào mùa nóng đang trở thành gánh nặng mới. Nguyễn Thị Thúy An (28 tuổi), đang làm công nhân ở khu công nghiệp Vĩnh Lộc, cho biết: "Bình thường tiền điện chỉ 140.000 đồng nhưng hai tháng qua tháng nào cũng tăng hơn gấp đôi. Nhìn hóa đơn mà chóng mặt".
Đào Thị Thúy Loan (35 tuổi), làm việc ở khu công nghiệp Chơn Thành, P.Chơn Thành, tỉnh Đồng Nai cũng rầu rĩ vì tiền điện tháng rồi tăng vọt. "Mỗi tháng lương được khoảng 9 triệu đồng, mà tiền điện tới gần 600.000 đồng. Lương công nhân vốn dĩ đã không cao, đủ thứ phải lo như tiền trọ, tiền ăn, lo cho con cái, mấy nay thời tiết oi bức, nên cả nhà dùng nhiều hơn. Giờ phải chịu thêm gánh nặng phát sinh vì tiền điện", chị Loan ta thán.
Nhiều công nhân ở khu vực xung quanh khu chế xuất Linh Trung, P.Thủ Đức, TP.HCM cũng cho biết thời tiết nắng nóng mấy ngày nay làm cho họ càng thêm lo lắng về tiền điện.
Nguyễn Tuấn Sang, đang làm công nhân tại khu chế xuất Linh Trung, ngụ đường Đỗ Xuân Hợp, P.Phước Long, TP.HCM, cho biết: “Mình thuê phòng với giá 2,5 triệu đồng/tháng. Vì không có máy điều hòa nên quạt điện phải chạy hết công suất cả ngày lẫn đêm để chống chọi với cái nóng hầm hập. Với tình hình thời tiết oi ả như mấy ngày qua, mình rất lo hóa đơn tiền điện tháng này sẽ tăng vọt".
Anh Bùi Văn Nghĩa, quản lý một khu trọ trên đường Vườn Lài, P.Phú Thọ Hòa, TP.HCM, cho biết so với tháng rồi thì tiền điện tăng khoảng 30%, tức khoảng gần 1 triệu đồng/phòng.
“Để giảm bớt áp lực từ hóa đơn tiền điện đối với người thuê trọ, tôi đang lên kế hoạch triển khai các biện pháp như lắp đặt mảng xanh trên mái nhà và đầu tư vào hệ thống phun sương cho phòng trọ, để người thuê trọ đỡ nóng hơn, cũng như bảo quản được nhà cửa trước thời tiết nắng nóng như hiện nay”, anh Nghĩa nói.
