Quán cà phê bất ngờ đóng cửa sau ồn ào?
Chiều 3/4 – một ngày sau khi vụ việc lan truyền – hình ảnh quán cà phê tại phường Nhiêu Lộc (TPHCM) đóng cửa, không đón khách, bên trong tắt đèn và vắng nhân viên khiến nhiều người xôn xao, cho rằng quán “đóng cửa vì áp lực dư luận”.
Tuy nhiên, theo ghi nhận của phóng viên Dân trí, quán không đóng cửa mà chỉ mở muộn hơn thường lệ. Phía quán cho biết do nhân viên chủ yếu là sinh viên, bận lịch học nên sáng 3/4 không thể vận hành như thường ngày, thay vào đó quán bắt đầu đón khách từ khoảng 13h.
Trao đổi với phóng viên, anh Gia Bảo – nhân viên quán – cho biết việc điều chỉnh giờ mở cửa thỉnh thoảng vẫn xảy ra.
“Thông thường nếu nhân viên bận, chủ quán sẽ trực tiếp mở cửa. Trường hợp tất cả đều vướng lịch thì quán sẽ mở trễ. Những tình huống như vậy không phải hiếm nên chúng tôi cũng không thông báo trước”, anh nói.
Theo anh Bảo, sau ồn ào liên quan đến việc phụ thu khách, hoạt động của quán vẫn diễn ra bình thường, lượng khách không có biến động đáng kể.
Anh Bảo cũng chính là người trực tiếp phục vụ khách trong vụ việc ngày 1/4. “Thực tế nhóm khách vẫn gọi nước, “mỗi người một ly”, chứ không phải chỉ một ly duy nhất như một số thông tin lan truyền.
Tuy nhiên, nhóm này lưu lại quán trong thời gian dài, khoảng 10 tiếng, chiếm dụng không gian quán (kéo ghế lại để nằm) và có mang đồ ăn từ bên ngoài vào sử dụng.
Việc khách mang đồ ăn ngoài vào là có, đồng thời họ cũng ngồi khá lâu. Khi đó, chúng tôi đã đề nghị khách gọi thêm nước hoặc chấp nhận phụ thu, chứ không phải ngay từ đầu đã áp dụng phụ thu luôn”, anh Bảo chia sẻ.
Cũng theo nhân viên này, chính sách phụ thu đã được quán áp dụng từ trước, song đây là trường hợp hiếm khi khách ở lại quá lâu nên tình huống phát sinh ngoài dự kiến.
“Thông thường chúng tôi nhắc nhở khách về giờ lưu lại quán là bởi vì quán cũng thường xuyên cho thuê trọn không gian để làm việc, họp, ghi hình hay chụp ảnh…”, anh Bảo nói.
Liên quan đến việc đăng tải hình ảnh khách lên mạng xã hội, đại diện quán cho biết mục đích ban đầu là “lấy ý kiến đa chiều” từ cộng đồng, không nhằm công kích cá nhân. Tuy nhiên, sau khi nhận góp ý, quán đã gỡ bỏ nội dung.
“Chúng tôi chỉ muốn tham khảo ý kiến từ những người cùng ngành. Khi nhận phản hồi rằng không nên sử dụng hình ảnh khách, quán đã tiếp thu và gỡ xuống”, anh Bảo nói.
Dân mạng chia phe vụ “ngồi 10 tiếng”
Trước đó, vụ việc xuất phát từ việc một nhóm khách sử dụng không gian quán để học tập, làm việc trong khoảng 10 tiếng, đồng thời mang theo đồ ăn từ bên ngoài. Khi khách thanh toán, quán tiến hành phụ thu 40.000 đồng mỗi người.
Nhóm khách cho rằng không được thông báo trước về khoản phí này nên không đồng tình và để lại đánh giá 1 sao, khiến sự việc lan rộng trên mạng xã hội. Tuy nhiên, điều khiến vụ việc thực sự bùng nổ không chỉ nằm ở cách xử lý của quán, mà còn ở làn sóng tranh cãi dữ dội trên mạng xã hội ngay sau đó.
Chỉ trong vòng 24 giờ, quán nhận về hàng loạt đánh giá, hầu hết là 1 sao và 5 sao, trên các nền tảng trực tuyến. Các ý kiến chia thành hai luồng trái chiều.
Một bên để lại đánh giá tích cực nhằm “an ủi” quán, đồng thời chỉ trích nhóm khách vì mang đồ ăn từ bên ngoài và sử dụng không gian quá lâu. Nhiều bình luận nêu thẳng: “Mang đồ ăn ngoài vào là sai rồi”, hay “Kê ghế nằm, chiếm chỗ trong quán suốt nhiều giờ như vậy thì khó chấp nhận”.
Ở chiều ngược lại, không ít ý kiến bày tỏ sự đồng tình với hai vị khách, cho rằng quán thiếu minh bạch khi không thông báo trước về khoản phụ thu. Một số người cũng phản ứng việc đăng tải hình ảnh khách khi chưa xin phép, cho rằng “đưa ảnh khách lên mạng mà chưa được đồng ý là không đúng”.
Thực tế, tình trạng khách sử dụng quán cà phê như không gian làm việc không còn hiếm gặp. Những quán có không gian rộng, yên tĩnh, wifi mạnh thường trở thành điểm đến quen thuộc của sinh viên, người làm việc từ xa.
Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra bài toán cho chủ quán trong việc cân bằng giữa trải nghiệm khách hàng và hiệu quả kinh doanh.
Việc khách ngồi lâu nhưng chi tiêu thấp có thể ảnh hưởng đến doanh thu và khả năng xoay vòng chỗ ngồi. Ngược lại, nếu áp dụng phụ thu hoặc quy định thời gian mà không thông báo rõ ràng từ đầu, cơ sở kinh doanh cũng dễ vấp phải phản ứng tiêu cực từ phía khách hàng.
Sự thật mô hình cà phê hầu gái ở Nhật Bản
Tại các khu phố sầm uất như Akihabara, Tokyo hay Nipponbashi, Osaka, du khách dễ bắt gặp nhiều quán cà phê hoạt động dựa trên hình thức cà phê theo chủ đề. Cà phê hầu gái là một nhánh của mô hình cà phê theo chủ đề, nơi nhân viên phục vụ mặc trang phục cách điệu từ hình tượng hầu gái phương Tây, hoặc các nhân vật trong anime, manga.
Khác với các quán cà phê thông thường, mô hình cà phê hầu gái tập trung vào trải nghiệm tương tác và "nhập vai". Khi bước qua cánh cửa, khách hàng không còn là "khách" mà là "chủ nhân", "cậu chủ", "tiểu thư", trở về dinh thự của mình.
Ngay khi khách bước qua cửa, nhân viên sẽ thực hiện nghi thức chào đón bằng câu khẩu hiệu kinh điển "Okaerinasaimase!" (Mừng chủ nhân về nhà) để xác lập vai trò của khách hàng trong không gian giả tưởng. Trước khi thưởng thức, khách hàng thực nghi thức "Omajinai" (phép thuật món ăn).
Nhân viên hướng dẫn khách cùng làm các động tác tay hình trái tim và đọc những câu thần chú như "Moe moe kyun", một cụm từ trong văn hóa đại chúng Nhật Bản biểu thị sự dễ thương và năng lượng tích cực, với mục đích tượng trưng là giúp món ăn trở nên ngon miệng hơn. Nhân viên vẽ tương cà trực tiếp tại bàn, tạo hình thú cưng hoặc viết tên khách hàng theo yêu cầu lên các món ăn.
Mô hình cà phê hầu gái ra đời vào tháng 3/2001 tại khu phố Akihabara, Tokyo, với cơ sở đầu tiên tên Cure Maid Cafe. Sự xuất hiện của cà phê hầu gái gắn liền với bối cảnh kinh tế Nhật Bản sau giai đoạn đình trệ kéo dài, được các nhà kinh tế gọi là "Thập niên mất mát" (The Lost Decade).
Đến cuối những năm 1990 và đầu 2000, hệ quả từ thị trường lao động đóng băng đã tạo ra một thế hệ thanh niên Nhật Bản mất phương hướng, dẫn đến sự gia tăng của trạng thái Hikikomori (những người rút lui hoàn toàn khỏi xã hội) và sự bùng nổ của cộng đồng Otaku (người hâm mộ văn hóa đại chúng Nhật Bản).
Mô hình cà phê chủ đề nhập vai kiểu cà phê hầu gái ra đời như một không gian giải tỏa tâm lý. Những tương tác trực tiếp, sự lắng nghe và chăm sóc từ nhân viên giúp khách hàng tạm rời xa những áp lực từ đời sống thực tế để bước vào một thế giới giải trí nhẹ nhàng, mang tính giả tưởng.
Mô hình này lan tỏa sang nhiều quốc gia, nhưng vẫn vấp phải những định kiến. Tại một số nơi, nhiều ý kiến chỉ trích mô hình này thúc đẩy sự phục tùng của phụ nữ và "vật hóa" nhân viên. Tại Trung Quốc, mô hình này từng đối mặt với lệnh cấm sau những biến tướng độc hại.
Cuối năm 2023, từ một vụ án tấn công tình dục xảy ra tại một cơ sở giải trí theo mô hình cà phê hầu gái ở thành phố Nghĩa Ô, tỉnh Chiết Giang, cơ quan kiểm sát đã điều tra hơn 800 doanh nghiệp liên quan.
Kết quả cho thấy nhiều cơ sở đã ép buộc nhân viên nữ quỳ gối phục vụ trà, đút ăn và massage cho khách nam trong những bộ trang phục hở hang. Tháng 4/2024, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao Trung Quốc đã xếp vụ án Nghĩa Ô vào danh sách án lệ điển hình để chấn chỉnh trên toàn quốc. Tòa án phán quyết các dịch vụ này là bất hợp pháp vì vi phạm nghiêm trọng "quyền nhân phẩm" của phụ nữ.
Tại Nhật Bản, chính quyền nỗ lực "làm sạch" bằng cách siết chặt quy định quản lý. Cảnh sát Tokyo thường xuyên truy quét các quán "núp bóng" hầu gái để chèo kéo khách trái phép hoặc cung cấp dịch vụ nhạy cảm tại Akihabara.
Tại các chuỗi lớn như Home cafe, quy tắc "không chạm" được thực thi tuyệt đối. Nhân viên không được ngồi cùng bàn, cấm tiếp xúc thân thể và không được phép tiết lộ thông tin cá nhân cho khách hàng.
Mô hình cà phê này cũng có mặt tại Hà Nội, tiệm đầu tiên đi vào hoạt động từ tháng 12/2023. Đại diện quán cà phê Soru Maid Cafe, Hà Nội cho biết quán có quy định không tự ý chụp ảnh các "hầu gái", việc ghi hình phải nhận được sự cho phép của nhân viên.
Để duy trì môi trường lành mạnh, bộ quy tắc ứng xử được đặt công khai tại từng bàn như một "cam kết" giữa khách và quán. Mọi biểu hiện thiếu chuẩn mực đều có thể dẫn đến việc bị từ chối phục vụ. Quán ưu tiên cách xử lý kín đáo, đảm bảo an toàn cho nhân viên nhưng không làm phá vỡ không gian trải nghiệm của khách.
Tại Nhật, có nhiều phiên bản biến tấu từ mô hình cà phê hầu gái. Quán Slo-maid ở Kamakura, tỉnh Kanagawa, từng gây chú ý khi chỉ tuyển "nhân viên hầu gái" trên 65 tuổi. Mô hình này thay thế sự năng động của giới trẻ bằng sự điềm tĩnh, ấm áp của các cụ bà, tạo không gian "chữa lành" cho những người trẻ kiệt sức vì áp lực. Tại đây, khách hàng tìm thấy sự kết nối thế hệ thay vì dịch vụ giải trí đơn thuần.
Một số quán ở Tokyo cung cấp trải nghiệm cho du khách nhập vai thành hầu gái và phục vụ nhân viên. Thực khách trả khoảng phí 4.000 yen (khoảng 25 USD) cho 90 phút mặc trang phục người hầu, quản gia, phục vụ trà bánh cho nhân viên đóng vai "tiểu thư".
Mô hình cà phê hầu gái trở thành ngành công nghiệp dịch vụ hái ra tiền, thuộc nhóm ngành dịch vụ trong thị trường Otaku. Theo đánh giá từ Viện Nghiên cứu Yano, đơn vị khảo sát thị trường hơn 50 năm hoạt động tại Tokyo, doanh thu từ mô hình này cùng các dịch vụ hóa trang (cosplay) đã chạm mốc hàng trăm tỷ yen vào năm 2025.
Thay vì chỉ bán đồ ăn, đồ uống, các mô hình bán trải nghiệm cảm xúc. Khách hàng sẵn sàng chi trả từ phí vào cửa theo giờ, thực đơn giá cao cho đến các dịch vụ cộng thêm như chụp ảnh lấy liền hay xem biểu diễn sân khấu.
Mai Phương (Theo Soranews24, SCMP, Sixth Tone)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/su-that-mo-hinh-ca-phe-hau-gai-o-nhat-ban-5059230.html
