Thị trường phản ứng tích cực với thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần của Mỹ và Iran hôm 8/4. Trong ngày, giá dầu thô giảm mạnh 15-20%. Các chỉ số chính tại Wall Street tăng gần 3%, với DJIA lên cao nhất kể từ tháng 4/2025.
Theo thỏa thuận, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, nhưng tàu thuyền đi qua sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang nước này và phải tuân thủ một số “biện pháp kỹ thuật”.
Công ty cung cấp và phân tích dữ liệu S&P Global Market Intelligence cho biết 4 tàu đã được phép đi qua eo Hormuz hôm 8/4, sau công bố thỏa thuận. Nhưng Iran lại đóng cửa tuyến đường, do Israel tấn công Lebanon. Tiếp đến, họ công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền đi qua Hormuz để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại luồng chính của tuyến hàng hải này.
Thông qua kiểm soát eo biển Hormuz, Iran giữ kinh tế toàn cầu như “con tin”, theo CNN. Giới phân tích đánh giá các điều khoản thỏa thuận và tình hình thực tế cho thấy nước này có được đòn bẩy khổng lồ. “Lệnh ngừng bắn đã củng cố vị thế của eo biển Hormuz vừa là điểm gây sức ép vừa là công cụ mặc cả”, các nhà phân tích tại Kpler, bình luận.
Samantha Gross, chuyên gia năng lượng Viện Brookings, chỉ ra Iran “không cần nhiều sức mạnh quân sự để gây gián đoạn lớn trong nền kinh tế toàn cầu”.
Trước đó, Tehran đã phong tỏa eo biển Hormuz trong hơn sáu tuần, quyết định chưa từng có tiền lệ đối với tuyến đường biển vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí và một phần ba phân bón urê của thế giới. “Đây là điều mà các nhà phân tích an ninh năng lượng đã lo ngại từ lâu,” bà Gross nói thêm.
Các nền kinh tế trên thế giới chao đảo trước cú sốc nguồn cung dầu lịch sử. Tại châu Á, nguy cơ thiếu nhiên liệu thúc đẩy các chính phủ thực hiện những biện pháp quyết liệt, như Philippines tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia.
Châu Âu đối mặt giá điện tăng vọt ngay khi vừa thoát khỏi cuộc khủng hoảng do xung đột Ukraine gây ra. Ngay cả ở Mỹ giàu dầu mỏ, giá xăng cũng tăng cao. Washington phải tạm thời dỡ lệnh trừng phạt với khoảng 140 triệu thùng dầu vận chuyển bằng đường biển của Iran để giảm bớt tình trạng thiếu hụt.
“Chính quyền Iran đã củng cố quyền kiểm soát chính trị và chứng minh khả năng làm tê liệt thị trường dầu khí toàn cầu”, Karl Schamotta, chiến lược gia thị trường chính tại Corpay Currency Research, nhận định. Dan Alamariu, Trưởng chiến lược gia địa chính trị tại công ty tư vấn Oxford Economics, cũng nhận xét ảnh hưởng của Iran với eo biển Hormuz “đủ để nước này có thể đạt được thỏa thuận ngừng bắn”.
Thậm chí, giới quan sát chỉ ra đề xuất 10 điểm của Iran trong đàm phán với Mỹ cho thấy Tehran muốn tiếp tục thể hiện khả năng ảnh hưởng kinh tế toàn cầu, bằng cách tiếp tục kiểm soát việc tiếp cận eo biển ngay cả khi chiến sự kết thúc.
Cụ thể, dù tiến độ mở lại eo biển Hormuz ra sao, một số nhà phân tích dự báo hệ thống thu phí tàu thuyền đi qua tuyến đường này sẽ hình thành vĩnh viễn. Thực tế, Tehran đã bắt đầu thu phí trong những tuần gần đây, với ít nhất một tàu đã trả 2 triệu USD, theo công ty tình báo hàng hải Lloyd’s List.
Hôm 8/4, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin nước này và Oman có kế hoạch phối hợp thu phí quá cảnh. Kpler dự đoán Oman đóng vai trò “trung gian trung lập, không bị trừng phạt” để nhận thanh toán và chuyển lại cho Iran.
Việc chính thức hóa thu phí cũng giúp đáp ứng một trong những yêu cầu cốt lõi khác của Iran là bồi thường kinh tế cho những thiệt hại do cuộc xung đột gây ra. Nguồn tin từ giới chức ở Trung Đông của AP cho hay Iran sẽ sử dụng số tiền thu được để tái thiết đất nước.
Theo Kpler, các công ty hàng hải và bảo hiểm sẽ chấp nhận trả tiền để qua Hormuz “nhanh hơn các nhà hoạch định chính sách”. “Đối với phần lớn năng lực xuất khẩu của Vùng Vịnh, không có tuyến đường thay thế nào khả thi”, nhóm chuyên gia Kpler, nhận định.
Xét góc độ tài chính thuần túy, tác động của việc thu phí với thế giới không đáng kể, theo chuyên gia. Ví dụ, mức phí 2 triệu USD đối với một tàu chở 2 triệu thùng dầu chỉ làm tăng giá dầu của tàu đó thêm 1 USD mỗi thùng.
“Gánh nặng không đổ lên người tiêu dùng toàn cầu mà chủ yếu cho các quốc gia Vùng Vịnh đưa dầu qua eo biển”, theo Viện nghiên cứu Bruegel ở Brussels. Do đó, các nước Trung Đông sẽ chỉ đồng ý đóng tiền qua trạm nếu tất cả lựa chọn khác đều tệ hơn, theo Viện Bruege.
Arab Saudi, nhà sản xuất lớn nhất vùng Vịnh, hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, nhưng kêu gọi giữ cho Hormuz mở cửa “không có bất kỳ hạn chế nào”. Tổng thống Mỹ Donald Trump xem việc mở lại eo biển là ưu tiên hàng đầu. Nhưng Nhà Trắng hôm 8/4 cho biết ông Trump cũng phản đối thu phí.
Phiên An (theo CNN, AP)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/eo-bien-hormuz-don-bay-mac-ca-trong-thoa-thuan-my-iran-5060266.html
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn: Mục tiêu tăng trưởng cao là yêu cầu rất lớn với ngành tài chính
Phát biểu tại Hội nghị bàn giao công tác ngày 8/4, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nhìn nhận giai đoạn hiện nay, Bộ Tài chính không chỉ quản lý thu, chi ngân sách nhà nước mà còn tham mưu chiến lược trong điều hành kinh tế vĩ mô.
Theo Bộ trưởng, việc huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính là nhiệm vụ then chốt, góp phần bảo đảm ổn định kinh tế và thúc đẩy phát triển bền vững.
"Mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong những năm tới đặt ra yêu cầu rất lớn với ngành Tài chính", Bộ trưởng nói. Theo ông, công tác thu ngân sách, điều hành chi tiêu đến huy động nguồn vốn cho đầu tư phát triển sẽ phải được nâng tầm, bảo đảm chủ động, linh hoạt và hiệu quả trong mọi tình huống
Ông Ngô Văn Tuấn được Quốc hội phê chuẩn làm Bộ trưởng Tài chính nhiệm kỳ 2026-2031, thay ông Nguyễn Văn Thắng - người sẽ vị trí Phó thủ tướng nhiệm kỳ này. Tân Bộ trưởng 55 tuổi, quê Bắc Ninh, có trình độ thạc sĩ Tài chính - Ngân hàng, Ủy viên Trung ương Đảng khóa 13, 14, đại biểu Quốc hội khóa 15, 16.
Ông trưởng thành từ Bộ Tài chính, từng giữ các vị trí như Phó phòng, Vụ Chính sách tài chính; Trưởng phòng Thư ký Văn phòng Bộ; Phó chánh Văn phòng Bộ; Vụ trưởng Vụ Tài chính các ngân hàng và tổ chức tài chính.
Đầu năm 2017, ông được chỉ định làm Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương; sau đó làm Phó bí thư Tỉnh ủy Hòa Bình và giữ chức Bí thư Tỉnh ủy. Tháng 7/2022, ông được giao phụ trách Kiểm toán nhà nước và 3 tháng sau giữ chức Tổng Kiểm toán nhà nước.
Bộ trưởng chia sẻ lần trở lại Bộ Tài chính này mang lại "ý thức rõ ràng về trách nhiệm phía trước". Song ông tin tưởng ngành tài chính sẽ hoàn thành tốt nhiệm vụ nhờ "kỷ cương, tinh thần trách nhiệm cao". Ông cũng khẳng định toàn ngành sẽ tiếp tục nỗ lực, đổi mới để đáp ứng yêu cầu phát triển.
Ông khẳng định sẽ thúc đẩy đổi mới mạnh mẽ với mục tiêu xây dựng ngành tài chính hiện đại, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Tại buổi lễ, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn ký kết Biên bản bàn giao công tác.
Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhận nhiệm vụ Bộ trưởng Tài chính vào cuối tháng 11/2024 - thời điểm cả hệ thống chính trị sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Bộ trưởng nhắc lại thời điểm đó, Bộ Tài chính phải đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng, từ kiện toàn tổ chức đến đảm bảo nguồn lực tài chính cho các chương trình cải cách lớn.
"Ngành vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đặc biệt là thu, chi ngân sách nhà nước", ông nói. Trong giai đoạn mới, ông Thắng kỳ vọng ngành tài chính tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong quản lý tài chính - ngân sách quốc gia, phát triển thị trường tài chính, tham mưu cho Chính phủ trong điều hành kinh tế vĩ mô. Đồng thời, ngành sẽ huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực, góp phần thúc đẩy đầu tư phát triển và bảo đảm an sinh xã hội.
Phương Dung
Đại biểu Quốc hội: 'Muốn tăng trưởng hai con số phải gắn với phát triển năng lượng'
Thông tin trên được ông Nguyễn Ngọc Sơn, đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nêu tại phiên thảo luận tổ, chiều 9/4.
Ông Sơn cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Chính phủ cần giải quyết nhiều vấn đề, trong đó có đảm bảo năng lượng. "Năng lượng phải luôn đồng hành với mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nếu chúng ta tăng trưởng hai con số mà thiếu điện cục bộ, thì mục tiêu tăng trưởng về công nghiệp, dịch vụ, logistics, dữ liệu, AI... đều bị ảnh hưởng theo dây chuyền", đại biểu chia sẻ.
Bởi vậy, theo ông, Chính phủ cần coi đảm bảo điện cho sản xuất là mục tiêu số một của điều hành tăng trưởng, cũng như thay đổi tư duy từ ngành điện tự cân đối sang an ninh năng lượng là hạ tầng của tăng trưởng.
Đại biểu đoàn TP Hải Phòng góp ý thêm rằng "tiết kiệm điện là nguồn điện rẻ và nhanh nhất". Ông cho rằng Bộ Công Thương cần có giải pháp mạnh mẽ để tiết kiệm tối thiểu 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng và coi đây là giải pháp trực tiếp giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới.
Ngoài ra, ông Sơn cũng nói cần bám sát Quy hoạch điện 8, phát triển hệ thống pin lưu trữ quy mô lớn (dự kiến 10.000-16.300 MW đến năm 2030) và các nguồn điện khí LNG (22.524 MW) để đỡ phụ tải nền. Điện mặt trời với cơ chế tự sản, tự tiêu tại hộ gia đình, công sở, khu công nghiệp cũng cần được đẩy mạnh. Cuối cùng, đại biểu này khuyến nghị giảm sự phụ thuộc quá mức vào nhiên liệu nhập khẩu và xây dựng dự trữ chiến lược.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phạm Thị Thúy Chinh đề nghị Thủ tướng tiếp tục quan tâm đến dự trữ quốc gia. Với xăng dầu - nhiên liệu đầu vào quan trọng cho loạt lĩnh vực sản xuất, kinh doanh của nền kinh tế, bà cho biết hiện chưa có kho dự trữ quốc gia, chủ yếu sử dụng kho của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp hiện cũng chỉ dự trữ xăng dầu thành phẩm, chưa tích trữ dầu thô.
Bởi vậy, đại biểu này nói cần tăng chi đầu tư cho dự trữ xăng dầu, bởi lĩnh vực này mới chiếm 21% trong tổng chi cho dự trữ. Đồng thời, bà cũng đề xuất hiện đại hóa công nghệ, hệ thống kho bảo quản cho cả các lĩnh vực khác.
Trong báo cáo trình Quốc hội, Chính phủ đặt mục tiêu hình thành hệ thống kho dự trữ dầu thô quy mô lớn, nhằm đa dạng và duy trì nguồn cung ổn định ít nhất 90 ngày.
Hiện tại, hàng dự trữ xăng dầu đang được tồn trữ tại kho của doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn thông qua hợp đồng, trả phí theo định mức với các đơn vị. Mức dự trữ này chỉ khoảng 7-10 ngày tiêu thụ.
Phát biểu tại hội trường chiều 9/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, Việt Nam sẽ đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia cả trước mắt và lâu dài, nhất là nguồn cung dầu thô, khí đốt. Ông cũng yêu cầu tăng tiết kiệm năng lượng, bảo đảm không để thiếu điện trong bất cứ tình huống nào và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện.
Anh Tú
