Các vỉa hè phải được thiết kế khu vực cho hạ tầng, không gian cho người đi bộ và thống nhất cơ quan quản lý. Đó là một điều cần có để phát triển giao thông công cộng.
Gần đây, việc một số đơn vị tự ý lắp đặt các công trình trên vỉa hè đã gióng lên hồi chuông về tình trạng xâm lấn không gian công cộng dưới danh nghĩa hạ tầng kỹ thuật. Câu chuyện không chỉ dừng lại ở vi phạm của một đơn vị, mà phản ánh một vấn đề lớn hơn: vỉa hè đang bị quản lý theo kiểu phân mảnh, thiếu một cơ chế điều phối thống nhất.
Trong thực tế, vỉa hè tại TP.HCM đang phải “gánh” quá nhiều chức năng: nơi đi bộ, chỗ đặt trụ điện, cáp viễn thông, cây xanh, biển báo, bãi giữ xe, thậm chí cả hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ. Khi mỗi ngành, mỗi đơn vị tiếp cận vỉa hè theo nhu cầu riêng của mình, không gian này dần bị chia cắt thành những “mảnh nhỏ”, thiếu tính liên tục.
Nếu không có một quy chuẩn cụ thể và cơ chế kiểm soát chặt chẽ ở cấp tuyến phố, vỉa hè sẽ tiếp tục bị “băm nhỏ” bởi các loại hạ tầng kỹ thuật, làm suy giảm chức năng cốt lõi là phục vụ người đi bộ.
Theo định hướng phát triển giao thông công cộng, người dân cần tiếp cận xe buýt thông qua hệ thống đi bộ – tức là vỉa hè. Ngoài miễn phí, người dân cần xe buýt chạy nhanh, đúng giờ, có thể dự đoán được hành trình thông qua ứng dụng. Nhưng để làm được điều đó, không chỉ phụ thuộc vào điều hành tuyến, mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận trạm dừng một cách thuận tiện và an toàn. Muốn đi xe buýt thuận tiện, an toàn thì trước hết người dân phải đi bộ thuận tiện và an toàn đến trạm xe buýt.
Nếu vỉa hè vẫn tiếp tục tình trạng bị lấn chiếm hoặc đặt chướng ngại vật, bề rộng không đảm bảo, cao độ không đồng đều, thiếu lối đi liên tục, đặc biệt với người già, trẻ em và người khuyết tật cũng là cản ngại với xe buýt.
Khi việc đi bộ trở nên khó khăn, thậm chí nguy hiểm, người dân sẽ lựa chọn phương tiện cá nhân, mục tiêu phát triển giao thông công cộng vướng khó từ bước đầu tiên.
Những phân tích trên cho thấy đô thị đang thiếu một chiến lược quản lý và tổ chức không gian vỉa hè một cách tổng thể, đồng bộ. Để khắc phục, chính quyền TP.HCM cần cách tiếp cận mới.
Trước hết, vỉa hè cần được xác định rõ là không gian công cộng ưu tiên cho người đi bộ, mọi hoạt động khác, kể cả hạ tầng kỹ thuật, đều phải phục vụ và không được cản trở chức năng này. Các công trình như trụ BTS, tủ điện, cáp viễn thông cần được quy hoạch vị trí cụ thể, thậm chí từng bước ngầm hóa, thay vì lắp đặt tùy tiện.
Bên cạnh đó, thay vì chỉ dừng ở quy chuẩn chung, cần triển khai thiết kế đô thị chi tiết cho từng tuyến phố, trong đó xác định rõ cấu trúc vỉa hè, phân vùng chức năng và tiêu chí khai thác sử dụng. Đồng thời cần có một đầu mối quản lý thống nhất vỉa hè, tránh tình trạng mỗi ngành sử dụng một phần không gian mà thiếu sự phối hợp.
Cuối cùng, phát triển giao thông công cộng phải đi kèm với đầu tư hạ tầng tiếp cận, đặc biệt là cải tạo vỉa hè xung quanh các trạm xe buýt, nhà ga metro theo hướng an toàn, liên tục và thân thiện với người đi bộ.
Một đô thị hiện đại không chỉ được đo bằng những tuyến metro hay xe buýt mới mà sự thuận lợi ở những bước chân đầu tiên của người dân khi rời khỏi nhà. Nếu vỉa hè còn bị lấn chiếm, chia cắt và thiếu an toàn, thì mọi nỗ lực khuyến khích giao thông công cộng sẽ khó đạt hiệu quả.
Câu chuyện trụ BTS chỉ là một lát cắt nhỏ, nhưng là lời nhắc lớn: quản lý đô thị không thể theo từng mảng rời rạc. Muốn thành phố vận hành hiệu quả, cần bắt đầu từ những không gian nhỏ nhất – như vỉa hè – nhưng phải bằng một tư duy lớn và đồng bộ.
"Xây xong móng, chuẩn bị lắp trụ thì người dân dựng rào, treo bảng đất tranh chấp, không cho thi công", ông Nguyễn Xuân Trường, Chỉ huy trưởng dự án đường dây 110 kV Phú Quốc - Nam Phú Quốc, triển khai phục vụ Hội nghị cấp cao APEC sẽ diễn ra vào năm tới, nói.
Dự án có 79 vị trí trụ, hiện còn 7 vị trí chưa được bàn giao, thậm chí bị tái chiếm. Tại trụ 60 (khu phố Suối Lớn), mặt bằng đã bàn giao cuối năm ngoái, nhà thầu hoàn tất phần móng. Tuy nhiên, khi chuyển sang lắp dựng cột, một hộ dân dựng rào tôn bao quanh, chặn lối vào với lý do ảnh hưởng đường đi của khu đất phía sau.
"Chúng tôi bị kẹt giữa nhiều áp lực", ông Trường nói, cho biết tiến độ gấp trong khi nhân lực hạn chế, đơn vị còn phải bố trí người trông coi vật tư trị giá hơn hai tỷ đồng.
Không chỉ dự án này, ba công trình điện phục vụ APEC vẫn chưa hoàn tất mặt bằng, dù kế hoạch đóng điện vào tháng 11. Đến giữa tháng 4, trạm biến áp 220 kV còn 3 hộ chưa bàn giao; tuyến 110 kV Phú Quốc - Bắc Phú Quốc còn 43/75 vị trí trụ chưa triển khai. Ngoài ra, 24 vị trí vướng thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất rừng, trong khi mùa khô thi công chỉ còn chưa đầy hai tháng.
Theo Tổng công ty Điện lực miền Nam, việc chậm bàn giao chủ yếu do tuyến kéo dài, ảnh hưởng nhiều hộ dân, khối lượng đo đạc lớn. Giá bồi thường tại một số khu vực thấp hơn thị trường khiến người dân chưa đồng thuận, phát sinh khiếu nại kéo dài.
Ngoài ra, biến động đất đai, thay đổi thủ tục cũng gây khó cho quản lý. Một số thửa đất chuyển nhượng nhiều lần, khó xác định chủ sử dụng. Với các trường hợp cản trở thi công, việc cưỡng chế không thể thực hiện ngay do phải qua nhiều bước như vận động, đối thoại, hoàn thiện hồ sơ pháp lý.
Mặt bằng cũng là điểm nghẽn tại nhiều dự án trọng điểm khác. Tuyến ĐT975 (quy mô 10 làn xe) kết nối sân bay Phú Quốc với trung tâm hội nghị APEC còn vướng khoảng 4 km, trong đó 2,5 km chưa bàn giao, cùng 15 công trình vi phạm chưa xử lý.
Ở nhóm dự án đô thị, khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ mới đạt hơn 46% mặt bằng sạch (gần 42 ha trên tổng hơn 88 ha), chưa đáp ứng yêu cầu triển khai đồng bộ.
Ông Nguyễn Tiến Hợp, Giám đốc các dự án BT của Sun Group, cho biết sau khoảng 6 tháng thi công, nhiều hạng mục tuyến ĐT975 không thể triển khai đồng loạt do vướng mặt bằng, ảnh hưởng tiến độ dự án khẩn cấp.
Theo ông Hợp, thiếu mặt bằng khiến thi công bị chia cắt, không thể triển khai liên tục; có đoạn đã đào nhưng không có vị trí đắp do khu vực liền kề chưa bàn giao, làm giảm hiệu quả máy móc và tăng chi phí. Dự án đặt mục tiêu hoàn thành trước 30/4 năm sau, song nguy cơ chậm tiến độ nếu vướng mắc không sớm tháo gỡ.
Để phục vụ APEC 2027, tỉnh An Giang triển khai 21 dự án, trong đó 16 dự án cần giải phóng mặt bằng với tổng diện tích khoảng 1.050 ha. Diện tích thu hồi hơn 912 ha, ảnh hưởng gần 4.000 hộ dân; khoảng 2.906 hộ đủ điều kiện bố trí tái định cư.
Ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc, cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay là chính sách tái định cư do nhiều người xây nhà trên đất nông nghiệp. Đây cũng là thực trạng tồn tại rất nhiều năm ở địa phương. Theo quy định những trường hợp này không có chính sách tái định cư. Nếu di dời, giải tỏa người dân sẽ không còn chỗ ở.
"Hơn 1.000 hộ rơi vào trường hợp này, đây là bài toán rất khó", ông Khoa nói, cho biết thêm hiện quỹ đất chỉ đáp ứng khoảng 100 suất tạm cư, trong khi các khu tái định cư đang xây dựng.
Phú Quốc kiến nghị cấp thẩm quyền xem xét cơ chế tái định cư cho nhóm này, đồng thời vận động nhà đầu tư hỗ trợ kinh phí để người dân sớm bàn giao mặt bằng. Về lâu dài, địa phương đề xuất phát triển nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp.
Bên cạnh đó, chính quyền cũng tăng cường vận động, đối thoại trực tiếp với từng hộ dân nhằm tháo gỡ vướng mắc. Đồng thời, các xung đột hạ tầng như điện, viễn thông, cấp nước cũng đang được địa phương phối hợp xử lý, dự kiến sớm hoàn tất. "Chúng tôi đang cố gắng để làm sao đảm bảo tiến độ, hạn chế ảnh hưởng đến nhà thầu", ông Khoa nói.
Ngày 8/4, Công an xã Phú Giáo (TPHCM) cho biết, đã mời hai nam sinh lớp 11 lên làm việc, xử lý hành vi “biểu diễn” trên xe máy.
Trước đó, ngày 29/3, Công an xã Phú Giáo phát hiện trên mạng xã hội xuất hiện hình ảnh một thanh niên lái xe máy chở bạn trên đường ở ấp 2, xã Phú Giáo. Người ở phía sau xe đã có hành vi đứng trên yên xe, dang 2 tay để “biểu diễn”.
Vào cuộc xác minh, công an xác định 2 người xuất hiện trong hình ảnh là T.Q.K. và H.T.T. (cùng 17 tuổi) là học sinh lớp 11, trường THPT Phước Vĩnh.
Làm việc với cơ quan công an, K. và T. đã thừa nhận hành vi vi phạm. Cán bộ công an cũng giải thích cho hai nam sinh nhận thức đây là hành vi vi phạm pháp luật, đe dọa trực tiếp tính mạng của bản thân và người khác.
Công an đã tạm giữ chiếc xe máy liên quan để xử lý theo quy định.
Ngày 7-4, Công an Hà Nội thông tin về vụ cháy nhà xảy ra vào rạng sáng cùng ngày tại xã Bình Minh.
Theo đó, khoảng 1h16, hỏa hoạn bùng lên tại nhà dân số 249 thôn Thượng, xã Bình Minh.
Tại hiện trường, đám cháy xuất phát tại khu vực tầng 1, tỏa nhiều khói, khí độc, có nguy cơ lan lên các tầng phía trên.
Trung tâm thông tin chỉ huy Công an thành phố Hà Nội đã điều động 4 xe chữa cháy của các Đội chữa cháy và cứu nạn cứu hộ khu vực số 4 và số 33 cùng 24 cảnh sát đến hiện trường.
Qua trinh sát nắm tình hình, xác định bên trong nhà có người mắc kẹt, chỉ huy chữa cháy chỉ đạo cán bộ, chiến sĩ sử dụng bình thở và các thiết bị chuyên dụng tiếp cận các tầng nhà để tìm kiếm cứu nạn.
Đồng thời lực lượng chữa cháy triển khai đội hình chữa cháy từ nhiều hướng, ngăn chặn cháy lan sang các khu vực xung quanh.
Sau khoảng 17 phút, đám cháy được dập tắt hoàn toàn, không gây thiệt hại về người.
Lực lượng chức năng đã kịp thời cứu và đưa 2 nạn nhân mắc kẹt ra vị trí an toàn.
