Bản đồ truyền thống “bó tay” với đường phố Đông Nam Á
Ở nhiều đô thị Đông Nam Á, một chuyến xe công nghệ chưa bao giờ chỉ là câu chuyện đi từ điểm A đến điểm B.
Trên thực tế, tài xế có thể phải luồn qua những con hẻm rất nhỏ, tìm một địa chỉ nằm trong dãy nhà không đánh số rõ ràng, đối mặt với cảnh ùn tắc thay đổi theo từng khung giờ, hoặc buộc phải đổi lộ trình chỉ sau một cơn mưa ngắn vì đoạn đường quen thuộc bất ngờ ngập nước.
Đó là lý do bài toán bản đồ, tưởng như đã được giải quyết từ lâu, lại đang trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất của lĩnh vực xe công nghệ ở khu vực này.
Đây là vấn đề được ông Philipp Kandal, Giám đốc Sản phẩm Tập đoàn Grab nêu ra tại sự kiện GrabX 2026, diễn ra vào ngày 8/4 tại Jakarta, Indonesia.
Theo ông Philipp Kandal, nhiều ứng dụng bản đồ phổ biến chưa thật sự phù hợp với phần lớn đường phố Đông Nam Á, nơi có nhiều hẻm nhỏ, đường không tên và những biến động rất đặc thù như ngập cục bộ sau mưa.
Ông cho biết, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là công cụ đắc lực để xử lý vấn đề này.
“Chúng tôi tự xây dựng bản đồ riêng từ dữ liệu của 20 tỷ chuyến đi và đơn hàng trong 14 năm qua. Bản đồ sẽ hiểu được từng ngõ ngách thành phố, thời điểm tắc đường và cả cách thời tiết làm thay đổi hành trình di chuyển”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Nếu coi bản đồ truyền thống là một bức ảnh tĩnh, bản đồ AI sẽ hoạt động theo thời gian thực. Ông Philipp Kandal cho biết, lượng dữ liệu khổng lồ tích lũy không chỉ giúp nền tảng biết đến từng con đường nhỏ, mà còn nắm được thời điểm thường tắc đường khi trời mưa, đặc điểm di chuyển của người dùng và những sắc thái rất địa phương của từng thành phố.
Nhiều bài toán khó được AI xử lý trong đặt xe công nghệ
Cũng tại sự kiện ông Anthony Tan, CEO kiêm đồng sáng lập Grab nhấn mạnh, ứng dụng AI trở thành hướng đi gần như bắt buộc với nền tảng đặt xe công nghệ.
Tuy nhiên, CEO này cũng nêu ra một thực trạng là khi AI trở thành xu thế không thể đảo ngược, tầng lớp lao động phổ thông sẽ dễ bị nới rộng khoảng cách về công nghệ.
Theo ông, thách thức không nằm ở việc phát triển AI mạnh đến đâu, mà là làm sao để công nghệ này đủ gần gũi để bất kỳ ai cũng có thể sử dụng, kể cả những người không am hiểu công nghệ.
“AI không nên chỉ phục vụ những người thành thạo kỹ thuật số, mà cần được thiết kế để hỗ trợ cả những lao động địa phương trong công việc hàng ngày”, ông nói.
Từ quan điểm đó, Grab xây dựng hạ tầng AI đưa tới tài xế và đối tác theo cách họ “không cần biết đó là AI”. Thay vì tạo thêm lớp công nghệ phức tạp, đơn vị này hướng tới việc biến AI thành một “người bạn đồng hành thông minh”, tự động hỗ trợ trong quá trình làm việc.
“Nền tảng này có thể theo dõi từng chuyến đi đang diễn ra, kiểm tra lộ trình, điểm dừng và phát hiện các rủi ro trước khi sự cố xảy ra, đồng thời tối ưu việc ghép đơn dựa trên nhiều yếu tố như thời tiết, tình trạng giao thông hay đặc điểm của đơn hàng”, ông Anthony Tan chia sẻ.
Theo ông, nếu AI có thể xử lý những việc tốn thời gian nhưng lặp đi lặp lại, tài xế có thể tiết kiệm công sức và có thêm cơ hội tăng thu nhập.
Ông nêu ví dụ AI có thể hỗ trợ tài xế tìm đúng vị trí nhà hàng trong một trung tâm thương mại, qua đó giảm thời gian loay hoay và mở ra khả năng kiếm thêm khoảng 10% thu nhập từ quỹ thời gian được giải phóng.
Cũng tại sự kiện, Grab đã công bố 13 trải nghiệm được ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Các trải nghiệm này cho thấy khả năng ứng dụng của AI trong lĩnh vực đặt xe công nghệ.
Một ví dụ điển hình là giải quyết bài toán đặt xe nhóm.
Ông Philipp Kandal dẫn ra một kịch bản quen thuộc: Vào giờ tan làm, một nhóm đồng nghiệp cùng di chuyển về nhà. Dù đi chung một hướng, hành trình lại phát sinh nhiều vấn đề nhỏ như ai sẽ là người đặt xe, ai xuống trước, quãng đường mỗi người khác nhau và đặc biệt là việc chia chi phí.
Trong nhiều trường hợp, một người phải đứng ra thanh toán toàn bộ chuyến đi rồi tự thu lại tiền từ những người còn lại, gây bất tiện và mất thời gian.
“Những điều tưởng như rất nhỏ này lại khiến trải nghiệm di chuyển trở nên phức tạp hơn nhiều so với bản chất của nó”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Thông qua ứng dụng AI, hệ thống có thể tự động chia chi phí dựa trên quãng đường mỗi người đã đi, còn từng thành viên tự thanh toán trên điện thoại của mình.
Một vụ tranh chấp liên quan đến đỗ xe chắn đường tại Kuala Lumpur (Malaysia) đang thu hút sự chú ý lớn trên mạng xã hội, khi diễn biến liên tục thay đổi với nhiều ý kiến trái chiều từ cộng đồng mạng.
Sự việc xảy ra hôm 31-3 tại khu vực Wangsa Maju. Một phụ nữ tên Ayu Noor Siah cho biết cô không thể lùi xe ra khỏi chỗ đỗ vì bị một chiếc Perodua Ativa chắn phía sau, không thấy tài xế hay chủ xe.
Dù đã liên tục bấm còi vì cần đi đón con, người phụ nữ vẫn không nhận được phản hồi. Sau khoảng thời gian dài cô chờ đợi dưới trời nắng, một nhóm đàn ông từ văn phòng gần đó đã đến hỗ trợ, cùng nhau nhấc chiếc xe chắn đường sang vị trí khác để giải phóng lối đi.
Những người đàn ông khiêng chiếc xe đỗ chắn đường ở Kuala Lumpur để giúp một phụ nữ bị mắc kẹt hơn một giờ - Video: Telus Malaysia
Toàn bộ sự việc được ghi lại và nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội. Nhiều người bày tỏ sự cảm thông với người mẹ, cho rằng cô đã phải chờ đợi quá lâu chỉ vì hành vi đỗ xe thiếu ý thức.
Tuy nhiên diễn biến trở nên phức tạp khi chiếc xe bị khiêng được cho là đã trầy xước sơn. Chủ xe, một người gốc Ai Cập tên Mohamad, sau đó lên tiếng bày tỏ sự tức giận và đe dọa khởi kiện những người đã phát tán hình ảnh liên quan đến mình.
Đáng chú ý, người phụ nữ trong vụ việc sau đó đăng tải video xin lỗi, thừa nhận đã không kiểm soát được cảm xúc và gây hư hại phương tiện. Cô cũng cam kết chi trả toàn bộ chi phí sửa chữa cho chiếc xe.
"Do đoạn video lan truyền mạnh, tôi đã bị khiếu nại vì hành động của mình. Tôi xin lỗi và sẽ chịu trách nhiệm", cô chia sẻ.
Tuy nhiên lời xin lỗi này không nhận được sự đồng tình từ nhiều cư dân mạng. Không ít ý kiến cho rằng lỗi ban đầu thuộc về chủ xe vì đỗ chắn đường mà không để lại thông tin liên hệ.
Một số người cho rằng người phụ nữ đáng ra nên giữ lập trường, thậm chí có thể phản tố hành vi đỗ xe sai quy định. Bên cạnh đó, cũng có ý kiến chỉ trích hành vi của chủ xe là thiếu ý thức và "tự cho mình đặc quyền".
Vụ việc tiếp tục gây tranh cãi khi đặt ra câu hỏi về ý thức đỗ xe nơi công cộng và cách ứng xử khi xảy ra xung đột trong đời sống đô thị.
Thời gian gần đây, thị trường ô tô trong nước xuất hiện nhiều thông tin xoay quanh việc Ford Việt Nam đang lên kế hoạch bổ sung phiên bản máy xăng cho mẫu SUV 7 chỗ - Ford Everest.
Những đồn đoán nói trên phần nào có cơ sở, khi dữ liệu từ Cục Đăng kiểm Việt Nam công bố mới đây cho thấy, Everest đã xuất hiện biến thể sử dụng động cơ xăng trong danh sách đăng ký nhãn năng lượng. Thông tin này nhanh chóng thu hút sự quan tâm, bởi từ trước tới nay, Ford chưa từng phân phối phiên bản máy xăng của dòng xe này tại thị trường Việt Nam.
Đáng chú ý, dù phía hãng chưa chính thức lên tiếng xác nhận kế hoạch bổ sung tùy chọn máy xăng cho Everest, tuy nhiên trao đổi với PV Thanh Niên, đại diện một số đại lý Ford chính hãng tại TP.HCM xác nhận, hãng xe Mỹ đang chuẩn bị đưa Everest máy xăng về nước trong thời gian tới. Theo đó, phiên bản này dự kiến mở bán chính thức từ khoảng cuối tháng 6.2026. Giá bán hiện chưa tiết lộ. Mặc dù vậy, hiện tại một số đại lý đã bắt đầu nhận đặt cọc cho phiên bản mới và dự kiến giao xe cho khách hàng từ khoảng tháng 7.2026.
Cũng theo nguồn tin từ đại lý, cấu hình động cơ xăng sẽ không áp dụng trên toàn bộ dải sản phẩm mà chỉ giới hạn ở biến thể cao cấp nhất Ford Everest Platinum. Theo đó, bản này sẽ "khai tử" hẳn động cơ dầu diesel và chuyển sang sử dụng động cơ xăng tăng áp 2.3 lít EcoBoost, tương tự loại đang trang bị trên Ford Explorer.
Hiện chưa rõ thông số kỹ thuật chi tiết của khối động cơ này tại Việt Nam. Tuy nhiên tại một số thị trường quốc tế, động cơ xăng tăng áp 2.3 lít EcoBoost áp dụng trên một số mẫu xe Ford sản sinh công suất khoảng 280 mã lực và mô-men xoắn cực đại 420 Nm. Đây là cấu hình thiên về hiệu năng và sự êm ái, hướng đến nhóm khách hàng ưu tiên trải nghiệm vận hành mượt mà trong điều kiện đô thị.
Tuy nhiên, phiên bản máy xăng mới của Ford Everest nhiều khả năng sẽ đi kèm hộp số tự động 6 cấp, thay vì hộp số tự động 10 cấp đang trang bị trên phiên bản máy dầu cao cấp hiện hành.
Đại diện đại lý cũng nhấn mạnh, song song với việc bổ sung phiên bản máy xăng, Ford Everest vẫn duy trì các phiên bản thấp sử dụng động cơ diesel như trước đây. Mặc dù vậy, những phiên bản này sẽ được nâng cấp đồng bộ về thiết kế ngoại thất cũng như bổ sung thêm trang bị tiện nghi và an toàn, nhằm tăng sức cạnh tranh.
Theo một số chuyên gia trong ngành ô tô, việc bổ sung phiên bản máy xăng cho Everest được xem là bước đi mang tính điều chỉnh danh mục sản phẩm của Ford tại Việt Nam. Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng xe tại đô thị ngày càng tăng, động cơ xăng với đặc tính vận hành êm ái, ít rung ồn có thể giúp Everest tiếp cận thêm nhóm khách hàng mới, thay vì chỉ tập trung vào thế mạnh truyền thống là động cơ dầu diesel.
Bên cạnh đó, các yêu cầu liên quan đến tiêu chuẩn khí thải cũng đang trở thành yếu tố buộc các hãng xe phải đa dạng hóa lựa chọn động cơ. Đối thủ trực tiếp của Ford Everest trong phân khúc SUV 7 chỗ tại Việt Nam có Toyota Fortuner đã duy trì phân phối song song hai cấu hình vận hành từ trước, gồm máy xăng dung tích 2.7 lít và máy dầu dung tích 2.8 lít.
Căn cứ theo quy định tại khoản 3, điều 25, luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024, xe mô tô, xe gắn máy không được phép đi trên đường cao tốc; trừ người, phương tiện giao thông đường bộ và thiết bị phục vụ việc quản lý, bảo trì đường cao tốc. Tuy nhiên, thực tế vẫn có rất nhiều người vô ý hoặc cố tình điều khiển xe máy đi vào các tuyến cao tốc, bất chấp quy định và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn.
Vào khoảng 13 giờ 15 phút ngày 5.4, trên đoạn cao tốc từ Dầu Giây hướng về TP.HCM, nhiều tài xế đã hoảng hốt khi phát hiện người phụ nữ chạy xe máy với tốc độ khá cao tại làn đường khẩn cấp. Sau đó, người này chạy đến đoạn Long Thành thì rẽ ở lối ra khỏi cao tốc. Hành động này cực kỳ nguy hiểm, không chỉ đe dọa tính mạng người điều khiển xe máy mà còn ảnh hưởng đến ô tô đang di chuyển xung quanh.
Trước đó không lâu vào ngày 29.3 vừa qua, trên tuyến cao tốc Hà Nội - Bắc Giang, đoạn qua tỉnh Bắc Ninh cũng xảy ra vụ việc tương tự nhưng mức độ liều lĩnh hơn. Cụ thể, thanh niên điều khiển xe máy không đội nón bảo hiểm, liên tục lạng lách, đánh võng nhằm không cho ô tô vượt lên. Hình ảnh trích xuất từ camera hành trình cho thấy người này có thái độ thách thức pháp luật và coi thường tính mạng.
Căn cứ theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168), hành vi điều khiển xe máy đi vào cao tốc bị xử phạt rất nặng. Cụ thể tại điểm b, khoản 7, điều 7, Nghị định 168, mức phạt đối với lỗi này từ 4 - 6 triệu đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn bị trừ 6 điểm trên Giấy phép lái xe theo điểm c, khoản 13, điều 7 cùng Nghị định.
Trong trường hợp điều khiển xe máy vào cao tốc và gây tai nạn giao thông, mức phạt tăng lên từ 10 - 14 triệu đồng theo điểm a, khoản 10, điều 7, Nghị định 168. Đồng thời, tài xế bị trừ 10 điểm trên giấy phép lái xe theo điểm d, khoản 13, điều 7. Đây là chế tài xử phạt khá mạnh tay nhằm mang tính răn đe, giúp tăng ý thức của người điều khiển phương tiện.
Xét về góc độ kỹ thuật, chênh lệch tốc độ giữa xe máy và ô tô trên cao tốc là nguồn cơn của những vụ tai nạn thảm khốc. Khi ô tô đang di chuyển ở mức 120 km/giờ, tài xế rất khó quan sát và phản xạ kịp thời nếu xuất hiện một chiếc xe máy chạy lạng lách phía trước. Chỉ một va chạm nhỏ ở tốc độ này cũng đủ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
