Theo trang tin Ynet (Israel) ngày 4-4, một cuộc chạy đua với thời gian đang diễn ra nhằm tìm kiếm phi công Mỹ mất tích trên lãnh thổ đối phương: lực lượng đặc nhiệm Mỹ – được hỗ trợ bởi trực thăng và máy bay chiến đấu – đang tìm kiếm thành viên còn lại của chiếc tiêm kích F-15 rơi tại Iran, trong khi Cộng hòa Hồi giáo Iran cũng tiến hành chiến dịch tìm kiếm riêng và treo thưởng cho việc bắt sống phi công Mỹ.
Nỗ lực tìm kiếm của Iran tập trung vào tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad ở tây nam Iran, sâu trong dãy núi Zagros.
Khu vực hiểm trở này giáp với các tỉnh Fars, Isfahan, Khuzestan và Bushehr – tất cả đều đã trải qua các cuộc tấn công trong xung đột hiện nay – và nổi tiếng với thảm thực vật dày đặc cùng địa hình hoang dã, khiến việc xác định vị trí của phi công trở nên phức tạp.
Dãy núi Zagros kéo dài khoảng 1.600km, với các đỉnh cao vượt qua 4.200m, cùng những thung lũng có thể dồn lực lượng Mỹ vào các “vùng chết”, và những lối đèo hẹp – nơi chỉ cần ít lực lượng phòng thủ cũng có thể chặn đứng các đơn vị lớn hơn.
Theo báo The Telegraph, truyền thông Iran đưa tin chính quyền nước này đã treo thưởng khoảng 66.000 USD cho bất kỳ ai bắt sống được phi công Mỹ.
Trong khi đó, Đài CBS của Mỹ tường thuật chiến dịch tìm kiếm vẫn đang được tiến hành sâu trong lãnh thổ Iran để tìm kiếm phi công Mỹ còn lại.
Các nhiệm vụ tìm kiếm và cứu hộ trong chiến đấu (CSAR) được xem là một trong những hoạt động phức tạp và nhạy cảm về thời gian nhất mà quân đội Mỹ và các đồng minh phải chuẩn bị.
Tại Mỹ, các đơn vị tinh nhuệ của không quân được huấn luyện đặc biệt cho các nhiệm vụ CSAR và thường được triển khai từ trước gần các khu vực xung đột, nơi máy bay có thể bị mất.
Ông Houston Cantwell, tướng Mỹ đã nghỉ hưu và có 400 giờ kinh nghiệm bay chiến đấu, cho biết quá trình huấn luyện của phi công nhiều khả năng sẽ phát huy tác dụng trước khi họ nhảy dù xuống mặt đất. “Ưu tiên hàng đầu của tôi là ẩn nấp, vì tôi không muốn bị bắt” – ông chia sẻ với Hãng tin AFP.
Iran cho biết họ đã bắn hạ chiếc tiêm kích F-15 ở khu vực tây nam nước này vào ngày 3-4. Đây là lần đầu tiên chiến đấu cơ của Mỹ bị bắn rơi tại Iran kể từ khi xung đột nổ ra hôm 28-2.
Truyền thông Mỹ đưa tin lực lượng đặc nhiệm nước này đã giải cứu được một trong hai thành viên tổ bay, trong khi người còn lại vẫn mất tích. Iran kêu gọi người dân tại tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad cũng như tỉnh Khuzestan tìm kiếm phi công của đối phương.
Ngoài ra, truyền thông Iran tường thuật một cường kích A-10 Warthog của Mỹ đã rơi xuống Vịnh Ba Tư sau khi bị lực lượng Iran tấn công. Chưa rõ chiếc máy bay này bị rơi do sự cố hay bị bắn hạ. Truyền thông Mỹ cho biết phi công đã được giải cứu.
Ngày 4-4, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran cho biết nước này đã sử dụng một hệ thống phòng không mới để nhắm vào tiêm kích của Mỹ vào hôm 3-4, theo Hãng tin Reuters.
Người phát ngôn bộ tư lệnh này tuyên bố Iran “chắc chắn sẽ giành được quyền kiểm soát hoàn toàn” không phận của mình.
Quân đội Israel thông tin Iran đã phóng thêm nhiều tên lửa về hướng lãnh thổ của Israel. Các hệ thống phòng không của Israel đang hoạt động để đánh chặn tên lửa.
Trong khi đó, báo Times of Israel tường thuật: “Các dịch vụ cứu hộ cho biết đã có thiệt hại tại miền trung Israel do đầu đạn chùm sau đợt tấn công tên lửa đạn đạo mới nhất từ Iran. Các điểm va chạm được ghi nhận tại Ramat Gan, Givatayim và Bnei Brak. Hiện chưa có báo cáo ngay lập tức về thương vong”.
Trong diễn biến khác, Bộ trưởng Khoa học Iran Hossein Simai Sarraf hôm nay cho biết Mỹ và Israel đã tấn công hơn 30 trường đại học trên khắp Iran kể từ khi xung đột nổ ra hôm 28-2.
Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cập nhật các hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn 23 tên lửa đạn đạo và 56 máy bay không người lái (drone) được phóng từ Iran chỉ trong hôm nay (4-4).
Trong bài đăng trên nền tảng X, bộ này cập nhật số liệu về cuộc xung đột, cho biết các hệ thống của họ đã đối phó với tổng cộng 498 tên lửa đạn đạo, 23 tên lửa hành trình và 2.141 drone kể từ khi xung đột nổ ra ở Trung Đông hôm 28-2.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo họ đã tấn công một tàu có liên hệ với Israel ở eo biển Hormuz bằng thiết bị không người lái (drone) khiến con tàu bốc cháy.
“Một drone đã tấn công con tàu có liên hệ với chính quyền Israel ở eo biển Hormuz. Con tàu đã bốc cháy” – lực lượng hải quân thuộc IRGC đăng trên X, đồng thời cho biết con tàu có tên là MSC Ishyka “thuộc sở hữu của chính quyền Israel và treo cờ của một quốc gia thứ ba”.
Ngày 4-4, Chính phủ Ấn Độ cho biết một tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) treo cờ Ấn Độ đã đi qua eo biển Hormuz an toàn.
Ấn Độ là nước mua khí dầu mỏ hóa lỏng lớn thứ hai thế giới.
Họ thông tin “tàu Green Sanvi đã đi qua eo biển Hormuz an toàn, chở 46.650 tấn LPG với 25 thuyền viên trên tàu”, nhưng không nêu thêm chi tiết về điểm đến cuối cùng.
New Delhi nói rằng 17 tàu treo cờ Ấn Độ – chở 460 thủy thủ người Ấn Độ – “vẫn đang ở khu vực phía tây Vịnh Ba Tư”.
Sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần nhờ Pakistan làm trung gian vào ngày 7-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chia sẻ lên nền tảng Truth Social "Tuyên bố chính thức của Iran" do Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đưa ra.
Tuyên bố của ông Araghchi có nội dung như sau: "Thay mặt Cộng hòa Hồi giáo Iran, tôi bày tỏ biết ơn và cảm kích những người anh em thân thiết của chúng tôi, Ngài Thủ tướng Pakistan Sharif và Ngài Thống soái Munir, vì những nỗ lực không mệt mỏi nhằm chấm dứt chiến tranh trong khu vực.
Đáp lại đề nghị của Thủ tướng Sharif trong bài đăng của ông trên X, đồng thời xét đến đề xuất của Mỹ về việc đàm phán dựa trên đề xuất 15 điểm của họ cũng như tuyên bố của Tổng thống Mỹ về việc chấp nhận khuôn khổ chung của đề xuất 10 điểm từ Iran làm cơ sở cho đàm phán, tôi xin thay mặt Hội đồng An ninh Quốc gia tối cao Iran tuyên bố:
Nếu các cuộc tấn công nhằm vào Iran dừng lại, các lực lượng vũ trang hùng mạnh của chúng tôi sẽ ngừng các hoạt động phòng vệ.
Trong giai đoạn hai tuần, việc lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được bảo đảm thông qua sự phối hợp với các lực lượng vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế về kỹ thuật".
Ông Trump đăng lại bức ảnh chụp tuyên bố trên, song không bình luận gì thêm.
Trước đó, cả Mỹ và Iran đều tuyên bố mình mới là bên chiến thắng. Ông Trump nói Mỹ đã "chiến thắng hoàn toàn và trọn vẹn. 100%. Không có gì phải nghi ngờ!".
Trong khi đó, Hội đồng An ninh Quốc gia tối cao Iran nhấn mạnh: "Iran đã giành được chiến thắng to lớn và buộc Mỹ phải chấp nhận đề xuất 10 điểm".
Tổng thống Trump đồng ý ngừng bắn hai tuần với Iran vào ngày 7-4, chưa đầy hai giờ trước hạn chót mà ông đặt ra để Tehran mở lại eo biển Hormuz, nếu không Iran phải đối mặt với các cuộc tấn công tàn khốc nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự.
Thông báo của ông Trump đánh dấu sự đảo chiều đột ngột so với tuyên bố trước đó cùng ngày, khi ông đưa ra cảnh báo đặc biệt nghiêm trọng rằng "cả một nền văn minh sẽ biến mất trong đêm nay" nếu các yêu cầu của ông không được đáp ứng.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif - người giúp làm trung gian cho thỏa thuận ngừng bắn - cho biết ông đã mời phái đoàn Iran và Mỹ tới Islamabad để gặp mặt vào ngày 10-4.
Giá phân bón tăng đang trở thành mối quan tâm lớn trong ngành nông nghiệp. Giá của loại phân bón nitơ phổ biến nhất là urê đã tăng 54% từ tháng 2-3, lên tới 726 USD/tấn, theo Nikkei Asia dẫn số liệu thống kê của Ngân hàng Thế giới.
Con số này thể hiện mức tăng hơn 80% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức giá cao nhất kể từ tháng 4.2022. Đó là lúc giá cả tăng vọt sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Trong số nitơ, axit photphoric và kali cần thiết cho sản xuất lương thực, urê và amoniac được sản xuất bằng cách chiết xuất hydro từ khí đốt tự nhiên và tổng hợp khí này với nitơ từ khí quyển.
Nhà kinh tế học John Baffes của Ngân hàng Thế giới cho hay giá khí đốt tự nhiên đã tăng khoảng 60% từ tháng 2-3, đẩy giá urê và các loại phân bón khác leo thang. Ông Baffes nhận định tình trạng các tuyến vận chuyển ở Trung Đông bị gián đoạn không chỉ ảnh hưởng đến phân bón và năng lượng, mà còn cả các nguyên liệu thiết yếu cho sản xuất lương thực.
Theo Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc (FAO), các quốc gia vùng Vịnh chiếm từ 30-35% lượng xuất khẩu urê toàn cầu và từ 20% đến 30% lượng xuất khẩu amoniac.
Một nhà máy sản xuất urê ở Qatar đã ngừng hoạt động sau các cuộc tấn công trả đũa của Iran, và việc vận chuyển phân bón qua eo biển Hormuz cũng gần như bị đình trệ hoàn toàn, theo Nikkei Asia.
Nguồn cung cấp phân bón gốc axit photphoric cũng đang khan hiếm. Quặng photphat được sản xuất ở Trung Quốc, Morocco, Jordan và các nơi khác, nhưng axit sulfuric được sử dụng để chế biến quặng này thành phân bón lại phụ thuộc vào lưu huỳnh từ các quốc gia vùng Vịnh.
Khoảng 50% thương mại toàn cầu về lưu huỳnh, một sản phẩm phụ của quá trình lọc dầu và khí đốt, được xuất khẩu qua eo biển Hormuz. Giá quốc tế của phosphat và phân DAP đã tăng 5% từ tháng 2-3.
Không giống dầu thô, không có kho dự trữ phân bón chiến lược được hình thành dưới sự phối hợp quốc tế, khiến việc xoay xở những đợt gián đoạn chuỗi cung ứng trở nên khó khăn hơn, theo FAO.
Mối quan ngại chính về giá phân bón tăng vọt là tác động đến giá lương thực. Giá lúa mì và dầu thực vật quốc tế đã bắt đầu tăng.
Giá giao dịch lúa mì của Mỹ trong tháng 3 là 276 USD/tấn, tăng 7% so với tháng 2, theo Ngân hàng Thế giới. Vùng Trung Tây Mỹ, một khu vực sản xuất chính, đang bị hạn hán, và nhiệt độ cao bất thường trong tháng 3 đã ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của lúa mì vụ đông, được thu hoạch vào tháng 6 và tháng 7.
Trong bối cảnh giá dầu thô tăng, nhu cầu về đậu nành, dầu cọ và các loại dầu thực vật khác làm nhiên liệu sinh học đang gia tăng, đẩy giá lên cao. Một số quốc gia ở Đông Nam Á đang chuyển sang tăng tỷ lệ nhiên liệu sinh học so với xăng để giảm thiểu tác động đến người tiêu dùng tại các trạm xăng. Giá dầu đậu nành trong tháng 3 đã tăng 16% so với tháng 2.
Mùa gieo trồng vụ xuân đã bắt đầu ở Bắc bán cầu. Nếu tình trạng eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài, tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến việc trồng lúa ở châu Á, vốn sắp bước vào mùa vụ cao điểm, và việc gieo trồng nói chung ở Nam bán cầu.
Phân bón chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí nông nghiệp ở các nước đang phát triển, khiến những nước này đặc biệt dễ bị tổn thương trước tình trạng giá cả tăng. Trong khi phân bón chỉ chiếm khoảng 10% giá trị các lô hàng ngô ở Bắc Mỹ, con số này lên tới 56% ở Tây Phi, theo Nikkei Asia.
Trước tình trạng giá phân bón tăng vọt, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đã kêu gọi Iran và các nước khác khôi phục việc vận chuyển phân bón qua eo biển Hormuz vì lo ngại cho sản xuất lương thực ở châu Phi và Nam Á.
