Hơn một tháng qua, cô sử dụng dịch vụ thuê người đi chợ và nấu cơm tại nhà. Trước đây, do tính chất công việc Ngọc phải túc trực máy tính. Để tiết kiệm thời gian, cô đặt mua bánh mì hoặc cơm hộp qua ứng dụng. Sau vài lần ngộ độc thực phẩm và bệnh dạ dày tái phát, cô tìm đến dịch vụ nấu cơm theo yêu cầu.
Dịch vụ có tiền công nấu 100.000 đồng mỗi giờ. Tiền đi chợ Ngọc khoán trong khoảng 200.000 đồng, yêu cầu các món “chuẩn vị Bắc truyền thống”. Với chi phí này, cô có cơm nhà đủ ăn hai ngày.
“Đặt đồ ăn ngoài cũng tốn khoảng 150.000 đồng – 200.000 đồng mỗi ngày nhưng bữa ngon, bữa dở, phải chờ một, hai tiếng nên dịch vụ nấu cơm nhà này không đắt”, cô nói.
Tại TP HCM, Minh Thư, 31 tuổi, nhân viên sáng tạo nội dung, đặt dịch vụ thuê người đến nấu ăn tại bếp công ty cho mình và hai đồng nghiệp.
Với 188.000 đồng tiền công cho 2,5 tiếng đứng bếp, nhóm của Thư có bữa trưa đủ món mặn, canh và rau xào. Tính cả tiền mua thực phẩm, nhóm ba người của cô tốn khoảng 600.000 đồng. “Món ăn đúng khẩu vị. Khẩu phần đủ cho 5-6 người ăn. Trong quá trình nấu, chúng tôi có thể quan sát trực tiếp cách chế biến nên rất yên tâm”, Thư nói.
Không chỉ người đi làm, nhiều sinh viên cũng coi việc thuê người nấu ăn là giải pháp tiết kiệm. Nguyễn Khánh An, sinh viên năm ba Đại học Văn Lang, TP HCM, cho biết hơn một tháng nay, nhóm 5 người trọ cùng cô đã bỏ thói quen ăn ngoài để chuyển sang mô hình “cơm nhà thuê nấu”.
Trước đây, mỗi người tốn khoảng 150.000 đồng một ngày cho các bữa ăn hàng hoặc đồ ăn nhanh. Hiện tại, họ chi khoảng 300.000 đồng mua thực phẩm và thuê người nấu trong một giờ với giá 90.000 đồng. Với tổng chi phí gần 400.000 đồng, nhóm của An có đủ ba món mặn, canh, rau để ăn trong hai ngày.
“Tính ra mỗi người chỉ tốn vài chục nghìn đồng một ngày cho bữa cơm đủ chất, rẻ hơn rất nhiều”, An nói.
Ở Việt Nam, dịch vụ đến nấu ăn tại nhà không mới, trước đây phục vụ nhóm khách hàng gia đình đông người, bận rộn hoặc có con nhỏ. Nhưng từ cuối năm 2025 đến nay, nhóm khách hàng độc thân hoặc gia đình trẻ chiếm đa số.
Bà Tú Anh, Trưởng phòng nhân sự công ty dịch vụ giúp việc Guvi tại TP HCM, cho biết từ đầu năm đến nay, mỗi tháng có hơn 25.000 lượt khách hàng là người độc thân hoặc cặp đôi trong độ tuổi 25-34 đặt dịch vụ nấu ăn, đi chợ. Tệp khách này tăng trưởng 27%, vượt qua nhóm gia đình.
“Từ việc đặt thử do tò mò, nhiều người trẻ đã hình thành thói quen dùng dịch vụ để có cơm nhà mà không tốn thời gian, công sức”, bà Tú Anh nói. “Tệp khách trẻ này thường mua sẵn thực phẩm chỉ thuê người nấu hoặc gửi danh sách mua sắm để kiểm soát chi phí”.
Hiện tại, phí dịch vụ của công ty dao động 80.000-107.000 đồng mỗi giờ, tùy địa điểm và thời gian. Mỗi ca ít nhất hai giờ.
Bà Phương Thanh, đại diện ứng dụng giúp việc tại nhà bTaskee, ghi nhận dịch vụ thuê nấu cơm tại nhà tăng gần 30% tính từ đầu năm 2026. Phần lớn khách dưới 35 tuổi, độc thân hoặc các cặp đôi, sống trong chung cư ở Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng. “Nhu cầu tăng cao khi người trẻ ưu tiên thời gian nghỉ ngơi hoặc phát triển bản thân thay vì tự làm việc nhà”, bà nói.
Chi phí đi chợ hộ ở bTaskee dao động 95.000-115.000 đồng một giờ; nấu ăn từ 150.000-180.000 đồng mỗi giờ. “Khách trẻ thường ưu tiên thực đơn cá nhân hóa như chế độ ăn ít dầu mỡ hoặc thử nghiệm đa dạng phong cách ẩm thực”, bà Thanh cho biết thêm.
Xu hướng này cũng mở ra cơ hội việc làm cho những lao động tự do. Chị Nguyễn Thị Tú, 38 tuổi, ở TP HCM với 7 năm kinh nghiệm giúp việc nay chuyển nghề nấu cơm nhà cho các sinh viên ở ghép hoặc vợ chồng trẻ từ 26-35 tuổi. Nhóm khách này thường mua sẵn thực phẩm, chỉ yêu cầu nấu trong một giờ. Việc chuyển từ giúp việc toàn thời gian sang làm theo giờ giúp chị linh hoạt hơn.
“Hiện tại, tôi nhận hai ca mỗi ngày, tối về chăm con. Riêng tệp khách sinh viên, mỗi tháng tôi nhận hơn chục đơn. Thu nhập ổn định hơn mà vẫn có thời gian cho gia đình”, chị Tú nói.
PGS TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, nhận định đây là sự phân chia lao động của thị trường đô thị. Trước đây, giúp việc thường được thuê theo tháng để chăm sóc người già, trẻ nhỏ. Hiện nay, người trẻ độc thân ưu tiên thuê theo giờ để tiết kiệm chi phí và tránh bất tiện khi có người lạ ở cùng nhà.
Theo ông Trung, xu hướng này xuất phát từ hai nhóm: người trẻ kém kỹ năng nội trợ và nhóm biết nấu nướng nhưng thiếu thời gian do áp lực công việc.
“Việc thuê nấu ăn giúp giải phóng sức lao động, đồng thời tránh mệt mỏi, cãi vã trong việc chia sẻ việc nhà của các cặp vợ chồng. Điều này cũng mở thêm thị trường lao động tại các đô thị lớn”, ông Trung nói.
Dưới góc độ xã hội học, thạc sĩ Hoàng Hà, giảng viên Học viện Phụ nữ Việt Nam cho biết việc người trẻ chi tiền cho dịch vụ giúp việc bị định kiến là lười biếng hoặc hoang phí. Tuy nhiên, ông nhận định đây là cách cân bằng cuộc sống khi áp lực mưu sinh chiếm phần lớn năng lượng.
“Nữ công gia chánh không nên là thước đo duy nhất của hạnh phúc. Chi tiền giảm bớt gánh nặng bếp núc giúp gia đình có thêm thời gian gắn kết, tránh xung đột khi phân bổ việc nhà không hợp lý”, ông Hà nói.
Chuyên gia này ủng hộ xu hướng “thuê nấu cơm nhà” vì giúp tạo việc làm cho xã hội, song lưu ý người trẻ nên chọn các nền tảng có pháp nhân và quy trình kiểm định để đảm bảo an toàn.
Luật sư Lê Trạch Giang cho rằng hành vi bạo lực gia đình không chỉ là chồng đánh vợ, hay chỉ là bạo lực bằng tay chân. Ngoài "thượng cẳng chân, hạ cẳng tay", còn nhiều cách khác như bạo lực tinh thần, bạo lực về kinh tế, bạo lực tình dục.
Những hành vi như cưỡng ép mang thai, lựa chọn giới tính thai nhi, ép con học quá sức, phân biệt giới tính, kỳ thị hình thể… đều bị xem là bạo lực gia đình.
Điều 3 Luật Phòng chống bạo lực gia đình liệt kê 16 nhóm hành vi là bạo lực gia đình như hành hạ, ngược đãi, đánh đập, đe dọa, lăng mạ, chì chiết, không quan tâm, phân biệt đối xử, ngăn cản gặp gỡ người thân… (xem box).
Đặc biệt, bạo lực gia đình không chỉ là hành vi giữa những người trong gia đình với nhau, mà còn trong trường hợp giữa những người đã ly hôn, những người chung sống như vợ chồng; giữa cha, mẹ, con riêng, anh, chị, em của người đã ly hôn, của người chung sống như vợ chồng, giữa những người đã từng có quan hệ cha mẹ nuôi và con nuôi với nhau.
Luật sư Giang cho rằng trong thực tế, bạo lực về kinh tế xảy ra nhiều nhất và khó nhận diện. Một người quản lý tiền bạc của gia đình quá đáng: người làm ra tài sản sẽ kiểm soát chuyện chi tiêu gắt gao, tiểu tiết đến độ phát tiền đi chợ mỗi ngày cho người kia.
Người bị bạo lực kinh tế đôi khi muốn chi tiêu việc gì cũng phải xin tiền và phải giải trình mình đã chi bao nhiêu tiền cho khoản gì.
Cũng có trường hợp người làm ra tiền bị bạo lực khi người kia gom giữ hết tiền bạc và của cải. Điều này thường được ngụy biện là để quản lý tài chính gia đình, chi tiêu quy về một mối cho tiết kiệm, nhưng thực chất là để kiểm soát tiền bạc của đối phương.
Hoặc có khi nó biểu hiện dưới dạng chồng ngăn cản không cho vợ đi làm với nhiều lý do nhằm biến vợ thành người phụ thuộc tài chính.
Ngoài việc phải nhận diện hành vi bạo lực gia đình thì sự phản ứng của nạn nhân là điều đáng bàn.
Thường các hành vi bạo lực gia đình không phải đến bất ngờ, một lần, mà nó là một quá trình hình thành từ nhẹ đến nặng, từ đơn giản đến phức tạp, từ thói quen nhỏ đến hành vi lớn. Trong đó, nạn nhân đôi khi góp phần lớn vào việc hình thành và kéo dài hành vi bạo lực gia đình. Phổ biến là nạn nhân cam chịu, không phản kháng.
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy (chuyên viên tham vấn tâm lý) cho rằng cần thực hiện ba giải pháp để chấm dứt bạo lực gia đình.
Trước mắt, các cơ quan chức năng phải xử lý nghiêm những người gây ra bạo lực gia đình. Hiện đã có Luật Phòng chống bạo lực gia đình, có nghị định quy định các hành vi và mức phạt nhưng cần thêm sự nỗ lực của các cơ quan chức năng để các quy định này đi vào thực tiễn.
Bên cạnh đó, các địa phương cần xây dựng thêm nhiều nhà tạm lánh, giúp phụ nữ bị bạo hành có nơi an toàn để đi. Và cần thiết lập đường dây tư vấn tâm lý miễn phí cho người bị bạo hành, tốt nhất là đường dây nóng 24/7 về bạo lực gia đình.
Tiếp theo là các giải pháp lâu dài. Đa số các ca bạo lực gia đình có nguyên nhân từ bia rượu. Nhiều người lúc tỉnh táo không đến nỗi nhưng uống say thì đánh vợ.
Do vậy cơ quan chức năng phải kiểm soát kỹ và đánh thuế nặng rượu, bia.
Bên cạnh đó cần có chương trình hỗ trợ tâm lý cho những người có triệu chứng dễ mất kiểm soát, không kể là nam giới hay phụ nữ, cha mẹ hay con cái, kể cả gây bạo lực ở nơi khác.
Những ai dễ nổi nóng, dễ đánh người khác, dễ mất kiểm soát thì đến đó để học cách quản lý cơn giận, chuyển hóa cảm xúc, làm chủ cảm xúc. Thực tế có nhiều người vì nóng giận quá mà đánh người khác chứ không phải họ có chủ ý đánh người từ đầu.
Xa hơn là các biện pháp giáo dục. Đưa giáo dục bình đẳng giới vào nhà trường càng sớm càng tốt. Các học sinh phải biết tôn trọng cơ thể và nhân phẩm của người khác cũng như của mình.
Cần có lớp tiền hôn nhân cho người thành niên. Ở đó, những thanh niên đến tuổi trưởng thành được học nghệ thuật làm vợ, làm chồng, nghệ thuật làm cha, mẹ. Mục đích là để họ biết cách hóa giải những mâu thuẫn trong gia đình để chuyện lớn hóa nhỏ, chuyện nhỏ hóa không.
Đồng thời tăng cường truyền thông để xóa bỏ định kiến giới trong cộng đồng, để mọi người thấy bạo lực là vi phạm pháp luật.
Truyền thông để nhiều người biết người có đạo đức, người tử tế thì không đánh người khác cho dù họ là ai, bố mẹ không có quyền đánh con, vợ chồng, bạn bè không có quyền đánh nhau, thầy cô không đánh học trò…
Việc trao trả được thực hiện qua cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp (xã Bình Hiệp, Tây Ninh).
73 người được trao trả gồm 26 nữ và 47 nam có quê từ 25 tỉnh, thành phố trong cả nước. Đây là những người sang Campuchia làm việc trong các tổ chức hoạt động lừa đảo trực tuyến và các nghề bán hàng, phục vụ bếp, cắt tóc... tại Phnom Penh và tỉnh Svay Rieng được phát hiện cư trú, lao động bất hợp pháp.
Qua quá trình sàng lọc, đơn vị chức năng phát hiện trong số này có Phạm Ngọc Hải (22 tuổi, ngụ phường Hiệp Hòa, Quảng Ninh) là người bị truy nã về hành vi giữ người trái pháp luật.
42 người xuất cảnh hợp pháp đã được làm thủ tục nhập cảnh, bên cạnh đó xử phạt vi phạm hành chính đối với 29 người về hành vi qua lại biên giới quốc gia mà không làm thủ tục xuất cảnh theo quy định của pháp luật.
Giữa tháng 3, Sadlu, 21 tuổi, công nhân ở thành phố Surat, bang Gujarat bị giảm giờ làm khi nhà máy dệt may thu hẹp sản xuất do thiếu nhiên liệu. Nguồn cung từ Vùng Vịnh gián đoạn khiến giá gas leo thang. Những công nhân nhập cư như Sadlu buộc phải mua gas trên thị trường chợ đen với giá tăng từ 1.000 rupee lên tới 4.000 - 5.000 rupee một bình. Không kham nổi chi phí sinh hoạt, Sadlu cùng anh trai quyết định trở về quê nhà ở huyện Prayagraj, bang Uttar Pradesh, cách 1.400 km, chấp nhận bỏ mức thu nhập 500 rupee (7 USD) một ngày.
Câu chuyện của Sadlu là bức tranh chung tại nhiều trung tâm công nghiệp của Ấn Độ hiện nay. Tại các nhà ga, hàng dài công nhân mang theo lỉnh kỉnh đồ đạc xếp hàng chờ lên tàu rời đô thị.
Tắc nghẽn tại eo biển Hormuz, cửa ngõ lưu thông 1/5 lượng dầu khí toàn cầu, tạo hiệu ứng dây chuyền, tác động tiêu cực đến kinh tế Ấn Độ. Tại Surat - nơi thu hút lượng lớn lao động nhập cư, gas phục vụ sản xuất không được trợ giá khiến chi phí đội lên gấp nhiều lần. Ông Ashok Jirawala, Chủ tịch Hiệp hội Phúc lợi Thợ dệt Gujarat, tính toán các doanh nghiệp có thể lỗ tới 10 triệu rupee mỗi ngày. Hệ quả là các xưởng phải giảm ngày làm việc từ 7 xuống còn 5 ngày mỗi tuần. Khoảng 150.000 công nhân (chiếm 30% lao động nhập cư ở Surat) đã trả phòng trọ, rời thành phố vì thu nhập giảm sút.
Người dân tại nhiều đô thị cũng bị ảnh hưởng. Tại Bengaluru, hàng dài xe ba gác đỗ chờ tại các trạm nạp gas hóa lỏng. Người dân mất nhiều giờ xếp hàng mua bình gas sinh hoạt, nhu cầu mua bếp điện tăng vọt, trong khi nhiều hộ dân nghèo phải quay lại đun bếp củi.
Dù trở về quê, người lao động vẫn mang theo nỗi lo cơm áo. Các bang nông thôn như Uttar Pradesh, Odisha hay Bihar vốn ít cơ hội việc làm, khó có thể gánh đỡ lượng người di cư đổ về.
Trở về quê, Sadlu tạm thời cảm thấy an toàn nhưng vẫn lo bất ổn tài chính. Anh có đủ tiền cho chi phí ăn uống trước mắt nhưng không đủ cho các khoản khác, trong khi cơ hội việc làm tại quê nhà rất hạn chế. "Tôi sẽ phải quay lại thành phố nhưng chưa xác định được thời điểm", anh nói.
Tại xưởng may ở Surat, giám đốc Naseem Khan cho biết một nửa công nhân của ông đã rời đi. Nếu xưởng đóng cửa hoàn toàn, bản thân ông cũng không trụ lại được đô thị.
"Tôi có vợ và 5 đứa con, ở lại làm sao nuôi nổi? Có lẽ tôi sẽ về quê làm nông", ông nói.
