Sau giờ làm, nhiều người trẻ ở TP.HCM không về nhà vì sao? Họ tiếp tục với “ca thứ hai” – học ngoại ngữ, kỹ năng hay theo đuổi một lĩnh vực mới. Việc học thêm dần trở thành một phần quen thuộc trong nhịp sống, và đằng sau đó là những câu chuyện rất khác nhau: người xem là cơ hội, người lại đối diện với không ít áp lực.
Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao kỹ năng, với nhiều người trẻ, học thêm sau giờ làm còn là bước chuyển hướng nghề nghiệp. Nguyễn Đình Chương (27 tuổi, ngụ P.Hiệp Bình, TP.HCM) hiện theo học khóa thiết kế với mục tiêu chuyển ngành. Anh cho biết bản thân đã yêu thích lĩnh vực này từ lâu, nhưng chưa có điều kiện theo đuổi.
“Trước đây gia đình không ủng hộ nên mình chưa thể học. Bây giờ mình tự chi trả toàn bộ chi phí, từ học phí đến sinh hoạt nên cũng áp lực hơn”, Chương chia sẻ. Vừa đi làm vừa học, anh phải sắp xếp lại toàn bộ thời gian cá nhân. “Có những hôm đi làm xong phải chạy qua lớp, nếu có bài tập thì gần như phải thức đêm, có khi kéo dài cả tuần”, anh nói.
Theo Chương, việc học không chỉ dừng lại ở trên lớp mà còn cần tự học thêm, đầu tư cho các đồ án để xây dựng hồ sơ năng lực phục vụ ứng tuyển sau này. “Mình xác định giai đoạn đầu sẽ làm song song, nếu ổn thì sẽ chuyển hẳn sang ngành mới”, anh cho biết, đồng thời dự định sẽ học thêm tiếng Anh để mở rộng cơ hội nghề nghiệp.
Trong khi đó, Nguyễn Trần Vỹ (24 tuổi, ngụ P.Thông Tây Hội, TP.HCM) lựa chọn học thêm truyền thông đa phương tiện sau giờ làm để nâng cao lợi thế cạnh tranh. Ban ngày làm việc tại một công ty truyền thông, buổi tối từ 18 – 20 giờ, anh tham gia lớp học 3 buổi mỗi tuần. Sau khi hoàn thành khóa học, Vỹ dự định tiếp tục học IELTS để phục vụ định hướng trở thành quản lý cấp cao trong tương lai.
“Ngành thiết kế bây giờ khá khắc nghiệt khi cung nhiều hơn cầu, nên mình nghĩ phải cố gắng để trở thành một cá thể nổi bật hơn”, Vỹ nói. Tuy nhiên, việc học thêm cũng kéo theo không ít áp lực. Anh cho biết có những giai đoạn phải thức trắng nhiều đêm để xử lý đồng thời công việc và đồ án học tập.
Không phải người trẻ nào cũng lựa chọn các khóa học cố định với cường độ cao. Mai Thị Thúy (29 tuổi, ngụ P.Tân Thới Hiệp, TP.HCM) cho biết cô chủ yếu học thêm thông qua tài liệu và khóa học trực tuyến.
“Mình đã có nền tảng nên chỉ học bổ sung thêm. Nhiều nội dung trên mạng được hướng dẫn khá kỹ, dễ hiểu, nên vẫn hiệu quả mà tiết kiệm chi phí”, Thúy nói. Theo cô, cách học linh hoạt giúp cân đối giữa công việc và cuộc sống, tránh cảm giác quá tải.
Không chỉ dừng lại ở nhóm người trẻ mới đi làm, việc học thêm sau giờ làm còn xuất hiện ở những người đã có nhiều năm kinh nghiệm và đảm nhận nhiều vai trò trong cuộc sống.
Chị Bùi Thị Thu Thủy (35 tuổi, P.Cầu Kiệu, TP.HCM), hiện là giám đốc sáng tạo tại một tập đoàn trang sức, cho biết việc học thêm với chị không xuất phát từ áp lực cạnh tranh mà là nhu cầu tự làm mới bản thân. “Trong ngành sáng tạo, nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm cũ thì rất dễ rơi vào trạng thái ổn định nhưng thiếu đổi mới. Việc học giúp mình mở rộng góc nhìn và tiếp cận thêm nhiều lớp kiến thức về nghệ thuật, thẩm mỹ”, chị chia sẻ.
Theo chị, điều lớn nhất nhận lại không chỉ là kiến thức mà còn là cảm giác bản thân vẫn đang phát triển. “Không bao giờ là quá muộn để học. Chỉ cần bắt đầu từ những bước nhỏ và duy trì, mỗi người đều có thể tiến lên theo cách của mình”, chị chia sẻ.
Theo ông Lê Trần Tuấn Anh, giảng viên Digital Product Design (thiết kế sản phẩm số) tại Arena Multimedia, ranh giới giữa phát triển bản thân và tự tạo áp lực không hề dễ xác định.
“Việc đầu tư cho bản thân gần như luôn đi kèm áp lực về thời gian, tiến độ và chi phí. Ở mức hợp lý, đó có thể là động lực. Nhưng khi việc học không xuất phát từ nhu cầu thực sự mà chỉ chạy theo xu hướng, áp lực sẽ dễ trở thành gánh nặng”, ông nhận định.
Theo ông Tuấn Anh, người trẻ cần hiểu rõ bản thân đang thiếu gì và phù hợp với hướng đi nào, thay vì học dàn trải. “Khi giữ được sự cân bằng và học một cách nghiêm túc, việc học mới thực sự là khoản đầu tư hiệu quả”, ông nói.
Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động, học tập có thể là một lựa chọn cần thiết. Tuy nhiên, với mỗi người, xác định mục tiêu và nhịp độ phù hợp có lẽ quan trọng không kém, để hành trình phát triển không trở thành một cuộc chạy đua quá sức.
Tin Gốc: https://thanhnien.vn/sau-gio-lam-nhieu-nguoi-tre-o-tphcm-khong-ve-nha-vi-sao-185260407183126325.htm
Địa phương đề xuất các bài toán cụ thể, sinh viên ra tay giải quyết
Hôm nay 7.4, dự án "Marketing địa phương - LOMAR 2026" sẽ chính thức khởi động. Dự án do Hội sinh viên TP.HCM phối hợp với ĐH Kinh tế TP.HCM triển khai nhằm cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Thành ủy TP.HCM về phát huy vai trò của thanh niên, sinh viên trong tham gia phát triển KT-XH, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại cơ sở.
Dự án là một trong những nội dung trọng tâm để phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của sinh viên TP trong việc tham gia giải quyết các bài toán thực tiễn đặt ra từ địa phương; đồng thời tạo môi trường để sinh viên rèn luyện năng lực chuyên môn, tư duy đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Trong bối cảnh các phường, xã tại TP.HCM đang đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, kinh tế số, xã hội số; yêu cầu về nâng cao năng lực truyền thông, xây dựng và phát triển thương hiệu địa phương, quảng bá các sản phẩm, dịch vụ đặc trưng ngày càng trở nên cấp thiết. Việc kết nối nguồn lực trí thức trẻ, đặc biệt là sinh viên các ngành kinh tế, marketing, truyền thông, công nghệ với nhu cầu thực tiễn của cơ sở được xác định là một giải pháp quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, điều hành; đồng thời thúc đẩy phát triển KT-XH theo hướng bền vững.
Dự án sẽ tập trung triển khai các nội dung trọng tâm gồm: nghiên cứu, đề xuất và xây dựng chiến lược định vị thương hiệu địa phương; phát triển các sản phẩm truyền thông phục vụ quảng bá điểm đến, sản phẩm đặc trưng; tổ chức các hoạt động truyền thông cộng đồng gắn với ứng dụng công nghệ số; từng bước hình thành hệ sinh thái truyền thông địa phương có tính đồng bộ, chuyên nghiệp và hiệu quả.
Điểm đặc biệt của dự án là các nội dung, đề bài được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tiễn từ các địa phương, thông qua cơ chế đặt hàng cụ thể đối với sinh viên. Trong giai đoạn đầu triển khai, các địa phương như các phường Cầu Kiệu, Bình Hưng Hòa, Đức Nhuận và các xã Củ Chi, Bình Lợi, Bình Khánh đã chủ động đề xuất các bài toán gắn với định hướng phát triển của địa phương.
Trong đó, P.Bình Hưng Hòa đưa ra đề bài: lan tỏa thông điệp Bình Hưng Hòa xanh; xã Bình Khánh: Quảng bá thương hiệu OCOP Bình Khánh; xã Bình Lợi: Khám phá bản sắc du lịch Bình Lợi; P.Cầu Kiệu: Kết nối phố ẩm thực Phan Xích Long; xã Củ Chi: Định vị hình ảnh Củ Chi; P.Đức Nhuận: Nâng tầm "Phố hạnh phúc" Hồ Văn Huê. Đây là những bài toán mà các địa phương đã đặt hàng cho sinh viên.
Dự án được tổ chức theo mô hình kết hợp giữa cuộc thi phát triển ý tưởng và triển khai hoạt động thực tiễn. Theo đó, các đội hình sinh viên tham gia sẽ trải qua các giai đoạn: nghiên cứu, xây dựng đề cương ý tưởng; tham gia chương trình tăng tốc (Hackathon) với sự hướng dẫn, đồng hành của đội ngũ chuyên gia, giảng viên; hoàn thiện sản phẩm và trực tiếp triển khai tại địa phương trong khuôn khổ Chiến dịch tình nguyện Mùa hè xanh. Kết quả các dự án được đánh giá trên cơ sở tổng thể, trong đó đặc biệt chú trọng đến hiệu quả thực tiễn, mức độ tác động và khả năng duy trì, phát triển sau khi kết thúc chương trình.
Tranh cãi 'không đóng BHYT thì không trả lương': Doanh nghiệp không được giữ lương
Câu chuyện nhanh chóng thu hút sự chú ý, không chỉ vì tính đúng sai của vụ việc, mà còn là một thực tế đáng lo ngại: "Nhiều sinh viên đi làm thêm nhưng không thực sự biết mình có những quyền gì".
Trao đổi về vấn đề này, luật sư Nguyễn Trung Tín, Giám đốc Công ty Luật Tín & Associates, cho biết việc sinh viên làm thêm có phải tham gia bảo hiểm bắt buộc hay không phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của quan hệ lao động.
Theo ông Tín, đáng chú ý, Điểm l, Khoản 1, Điều 2 của luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định, người lao động làm không trọn thời gian vẫn phải tham gia bảo hiểm bắt buộc nếu có mức lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tối thiểu làm căn cứ đóng bảo hiểm (mức lương cơ sở hiện tại là 2.340.000 đồng/tháng).
Liên quan đến trường hợp sinh viên vừa đi học, vừa đi làm, luật sư cho biết thêm theo Khoản 10, Điều 1 và Khoản 5, Điều 13 của luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, nếu một người đồng thời thuộc nhiều nhóm tham gia bảo hiểm y tế, sẽ đóng theo nhóm có thứ tự ưu tiên cao hơn. Trong đó, nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng được xếp trước nhóm học sinh, sinh viên. Điều này đồng nghĩa với việc khi sinh viên ký hợp đồng lao động và thuộc diện đóng bảo hiểm bắt buộc, sẽ phải tham gia bảo hiểm y tế theo doanh nghiệp thay vì theo nhà trường.
Về vấn đề đóng trùng bảo hiểm y tế, theo Khoản 2.5 và Điều 20 Quyết định 595/QĐ-BHXH, trường hợp người tham gia đóng trùng sẽ được cơ quan bảo hiểm xã hội hoàn trả phần tiền đã đóng thừa.
Làm rõ thêm về việc doanh nghiệp yêu cầu người lao động hoàn tất nghĩa vụ bảo hiểm trước khi trả lương, luật sư Nguyễn Trung Tín khẳng định đây là hai nghĩa vụ hoàn toàn độc lập và không thể thay thế cho nhau.
Cụ thể, theo Điều 102 bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương trong một số trường hợp nhất định, như để bồi thường thiệt hại do người lao động làm hư hỏng tài sản, thiết bị.
"Pháp luật không cho phép doanh nghiệp tự ý giữ lương của người lao động như một hình thức 'bảo đảm' cho các nghĩa vụ khác, bao gồm cả nghĩa vụ bảo hiểm", luật sư Nguyễn Trung Tín nhấn mạnh.
Theo luật sư, tiền lương là quyền lợi gắn liền với công sức lao động và phải được chi trả đầy đủ, đúng thời hạn.
"Việc chưa hoàn tất nghĩa vụ bảo hiểm (nếu có) cần được xử lý thông qua cơ chế đối chiếu, truy thu hoặc thỏa thuận rõ ràng, chứ không thể trở thành lý do để trì hoãn hoặc từ chối trả lương", ông cho biết.
Trên thực tế, việc sinh viên đi làm thêm từ sớm không còn xa lạ, nhưng không phải ai cũng được tiếp cận đầy đủ thông tin về hợp đồng lao động hay bảo hiểm.
Phạm Thị Quyên, sinh viên Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội, hiện đang làm thêm tại một cửa hàng trang sức trong trung tâm thương mại, cho biết bản thân chưa được ký hợp đồng lao động chính thức.
"Mình cũng không hiểu rõ lắm về quyền lợi, chỉ biết là nếu được ký hợp đồng thì sẽ có bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và có thêm tháng lương thứ 13", Quyên chia sẻ.
Trong khi đó, Nguyễn Trung Kiên, sinh viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng TP.HCM, hiện làm bán thời gian tại một quán cà phê, cũng cho biết mình chưa từng ký hợp đồng lao động.
"Mình cũng có biết sơ qua về quyền lao động, nhưng nghĩ làm việc làm bán thời gian thì không quá quan trọng. Chủ yếu làm thêm kiếm tiền nên em cũng không để ý nhiều đến chuyện hợp đồng", Kiên nói.
Những chia sẻ này cho thấy một điểm chung: nhiều sinh viên bước vào thị trường lao động với tâm lý "làm tạm", từ đó dễ bỏ qua quyền lợi của chính mình.
Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Bích, Trưởng bộ môn luật lao động (Trường ĐH Luật TP.HCM), sinh viên và lao động trẻ thường gặp bất lợi do thiếu hiểu biết và kinh nghiệm: Không phân biệt rõ các loại hợp đồng, không quan tâm đến quyền lợi bảo hiểm, không lưu giữ thông tin làm việc và ngại va chạm khi có tranh chấp.
Đặc biệt, tâm lý "làm thêm cho vui" hoặc "chỉ làm tạm thời" khiến nhiều người chấp nhận làm việc mà không có hợp đồng hoặc thỏa thuận rõ ràng.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Bích nhận định: "Dù là lao động toàn thời gian hay bán thời gian, khi đã có quan hệ lao động thì quyền và nghĩa vụ của các bên đều được pháp luật điều chỉnh. Việc không ký hợp đồng hoặc không quan tâm đến hợp đồng có thể khiến người lao động rơi vào thế bất lợi khi xảy ra tranh chấp".
Theo bà, nhiều sinh viên hiện nay chưa có thói quen tìm hiểu quy định pháp luật lao động từ sớm, dẫn đến việc dễ chấp nhận những điều kiện làm việc thiếu rõ ràng.
"Người lao động không đi xin việc, mà đang trao đổi giá trị sức lao động của mình. Khi không nhận thức được điều này, họ dễ chấp nhận những điều kiện bất lợi", bà nhấn mạnh.
Xung quanh việc lao động trẻ cần làm gì để tự bảo vệ mình? Trao đổi thêm về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Bích cho biết trong trường hợp phát sinh tranh chấp, người lao động được khuyến nghị: Kiểm tra hợp đồng, bảng lương; trao đổi trực tiếp với quản lý; lưu giữ bằng chứng làm việc; liên hệ cơ quan chức năng nếu cần.