Đằng sau một yêu cầu mang tính hành chính tưởng chừng bình thường là vấn đề cốt lõi: Ranh giới giữa quyền quản lý của chính quyền cơ sở và nguyên tắc độc lập trong hành nghề luật sư.
Xa hơn, đây còn là câu chuyện về vai trò và bản lĩnh nghề nghiệp của luật sư trong việc bảo vệ quyền công dân, đặc biệt là quyền khiếu nại trong lĩnh vực đất đai phức tạp.
Không thể phủ nhận áp lực thực tế tại địa phương khi triển khai các dự án lớn như Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Khi quyền lợi kinh tế của người dân bị tác động, việc phát sinh khiếu nại là điều tất yếu.
Tuy nhiên, quyền khiếu nại không phải là “gánh nặng” cần hạn chế, mà là quyền hiến định.
Hiến pháp năm 2013 khẳng định mọi công dân có quyền khiếu nại, tố cáo đối với các hành vi trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền.
Luật Khiếu nại năm 2011 tiếp tục cụ thể hóa khi cho phép công dân khiếu nại lần đầu, lần hai, thậm chí có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án có thẩm quyền, đồng thời khẳng định quyền được nhờ luật sư hỗ trợ, tư vấn, đại diện tham gia quá trình giải quyết khiếu nại.
Vì vậy, việc người dân gửi đơn nhiều lần, đúng trình tự, không thể bị xem là hành vi cần bị hạn chế.
Ở chiều ngược lại, vai trò của luật sư cũng đã được pháp luật xác định rõ. Luật Luật sư cho phép luật sư tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật và đại diện ngoài tố tụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.
Nguyên tắc hành nghề cốt lõi là độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan và tuân theo pháp luật. Điều đó khẳng định luật sư không phải là “tác nhân gây khiếu kiện”, mà là người giúp hoạt động khiếu nại và giải quyết khiếu nại diễn ra đúng trình tự, hạn chế sai sót về thủ tục và nội dung.
Trong thực tiễn, bản lĩnh nghề nghiệp của luật sư không chỉ thể hiện ở những vụ án lớn, mà rõ nét nhất trong những vụ việc cụ thể, nơi người dân yếu thế cần được bảo vệ.
Trong các tranh chấp hành chính về đất đai, người dân thường ở vị thế bất lợi về thông tin và hiểu biết pháp luật. Nếu thiếu sự hỗ trợ của luật sư, quyền khiếu nại dễ bị thực hiện sai lệch hoặc bị bỏ dở. Ngược lại, khi có luật sư tham gia, đơn thư thường chặt chẽ hơn, đúng thẩm quyền hơn, hạn chế tình trạng khiếu nại tràn lan, kéo dài.
Do đó, cần nhìn nhận rằng luật sư không làm gia tăng khiếu kiện, mà góp phần đưa hoạt động khiếu nại vào khuôn khổ pháp luật. Một vụ việc có luật sư tham gia thường có cơ hội được giải quyết nhanh và chính xác hơn, bởi các lập luận pháp lý đã được chuẩn bị đầy đủ ngay từ giai đoạn đối thoại. Việc luật sư đồng hành cùng người dân vì thế không chỉ là hoạt động dịch vụ pháp lý, mà còn là một phần của cơ chế bảo vệ công lý.
Ngược lại, nếu luật sư từ chối hỗ trợ người dân trong việc thực hiện quyền khiếu nại hợp pháp, điều đó không chỉ là thiếu trách nhiệm nghề nghiệp, mà còn đi ngược lại sứ mệnh xã hội của luật sư. Khi người dân cần đến pháp luật mà không được hỗ trợ, nền tảng của nhà nước pháp quyền cũng bị ảnh hưởng.
Tất nhiên, trong trường hợp luật sư có hành vi tư vấn sai pháp luật, kích động khiếu kiện trái quy định hoặc gây mất trật tự xã hội, pháp luật đã có đầy đủ chế tài xử lý. Tùy mức độ vi phạm, luật sư có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc xử lý này thuộc thẩm quyền của các cơ quan có thẩm quyền và tổ chức luật sư theo quy định pháp luật, bảo đảm tính khách quan và đúng trình tự.
Chính vì vậy, việc “nhắc nhở, chấn chỉnh” luật sư thông qua một văn bản mang tính hành chính cần được cân nhắc thận trọng. Nếu cách diễn đạt hoặc mục đích thực hiện dẫn đến việc gây áp lực hoặc làm suy giảm tính độc lập của luật sư, thì không chỉ vượt quá giới hạn thẩm quyền mà còn ảnh hưởng đến quyền hành nghề hợp pháp của luật sư và quyền tiếp cận công lý của người dân.
Một vấn đề quan trọng khác là cách tiếp cận trong quản lý. Khi số lượng đơn thư tăng cao, giải pháp không thể là “giảm đầu vào” bằng cách gián tiếp hạn chế quyền khiếu nại hoặc vai trò của luật sư.
Cách làm căn cơ phải là nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại từ gốc: bảo đảm tính minh bạch của các quyết định hành chính, tăng cường đối thoại với người dân và giải quyết thỏa đáng ngay từ cơ sở. Khi niềm tin được củng cố, khiếu nại tự nhiên sẽ giảm.
Trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, luật sư phải giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp: không né tránh, không thỏa hiệp với những áp lực hành chính không phù hợp và kiên định với sứ mệnh bảo vệ quyền con người, quyền công dân.
Bản lĩnh ấy không nằm ở lời nói mà được thể hiện qua từng vụ việc cụ thể, nơi luật sư lựa chọn đứng về phía pháp luật và công lý.
Nếu luật sư lùi bước, người dân sẽ mất đi một chỗ dựa pháp lý quan trọng và quyền khiếu nại – dù được ghi nhận trên giấy – cũng khó được bảo đảm trong thực tế.
Bởi vậy, điều cần được “chấn chỉnh” không phải là vai trò của luật sư, mà chính là chất lượng quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai và giải quyết khiếu nại, để pháp luật thực sự trở thành công cụ bảo vệ công bằng và quyền lợi hợp pháp của người dân.
Theo cáo trạng, công an đã gửi công văn xác minh, điều tra tin báo tố giác của người dân đối với vụ án cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự do Nguyễn Văn Đang cùng các đồng phạm thực hiện.
Theo nội dung công văn ngày 21-7-2025 của Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM phát hành công văn gửi Ngân hàng Đại chúng Việt Nam (PVcomBank) Chi nhánh Gò Vấp, TP.HCM với nội dung "hỗ trợ cung cấp thông tin về tài khoản ngân hàng mang tên NGUYEN VAN DANG để xác minh điều tra làm rõ hành vi cho vay lãi nặng của đối tượng này".
Quá trình điều tra, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM tiến hành trích xuất hình ảnh, nội dung tin nhắn của bị cáo Trần Hữu Cường và Vy Bảo Ngọc (vợ của Đang, liên quan đến nhóm cho vay lãi nặng) và phát hiện hình ảnh có nội dung công văn trên.
Xác định nội dung công văn là tài liệu quan trọng trong việc điều tra xử lý tội phạm, đã bị bị cáo Trần Hữu Cường (Giám đốc Ngân hàng PVcomBank - Chi nhánh Gò Vấp) chuyển cho người có liên quan biết, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã triệu tập Trần Hữu Cường đến trụ sở công an làm việc.
Quá trình điều tra vụ án, cơ quan chức năng xác định bị cáo Trần Hữu Cường là Giám đốc Ngân hàng PVcomBank Chi nhánh Gò Vấp từ năm 2022.
Quá trình quản lý, điều hành và thực hiện nhiệm vụ tại ngân hàng, Cường có quen biết với Vy Bảo Ngọc, do Ngọc là khách hàng thường vay tiền của ngân hàng.
Ngày 26-7-2025, Ngọc có nhu cầu vay vốn tại ngân hàng nên liên hệ với Cường và gửi giấy tờ liên quan đến 2 căn nhà ở phường Hiệp Bình (cũ) và phường Thạnh Mỹ Tây (cũ), TP.HCM làm tài sản thế chấp cho khoản vay.
Quá trình duyệt hồ sơ vay vốn của Ngọc, Cường phát hiện tài khoản do Nguyễn Văn Đang là chủ tài khoản đang bị Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP.HCM xác minh. Do đó, bị cáo Cường đã gửi tin nhắn thông báo và hình ảnh công văn cho Vy Bảo Ngọc.
Nhận được tin nhắn của Cường, Ngọc đưa cho Nguyễn Văn Đang xem để tìm cách giải quyết. Khi xem xong, Đang liên hệ với nhiều người để hỏi tính chất của công văn là gì, sau đó đã xóa toàn bộ nội dung dữ liệu có trong máy điện thoại di động liên quan đến hành vi cho vay lãi nặng để tránh việc bị điều tra.
Tại văn bản trả lời cho Phòng Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM, PVcomBank cho biết theo quy trình cung cấp thông tin khách hàng cho bên thứ ba không có quy định cho phép cán bộ nhân viên được thông báo, gửi văn bản yêu cầu cung cấp thông tin của cơ quan có thẩm quyền cho khách hàng người có liên quan biết.
Ngày 14-8-2025, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM tiến hành bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với bị cáo Trần Hữu Cường tiến hành điều tra.
Tại Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM, Trần Hữu Cường đã khai nhận hành vi phạm tội như nêu trên. Đối với Vy Bảo Ngọc, quá trình điều tra xác định Ngọc không phải là người có chức vụ, quyền hạn nên cơ quan điều tra không xử lý là có căn cứ.
Ngày 20-4, Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Tháp xét xử sơ thẩm tuyên phạt bị cáo Nguyễn Văn Mình (44 tuổi, ngụ xã Đốc Binh Kiều, tỉnh Đồng Tháp) 14 năm tù về tội "giết người" và 5 năm tù về tội "sử dụng trái phép vũ khí quân dụng". Tổng hình phạt của hai tội danh trên là 19 năm tù.
Theo cáo trạng, khoảng 14h30 ngày 5-1-2025, do ghen tuông và chửi vợ cũ là chị Huỳnh Thị Hằng (37 tuổi, ngụ xã Đốc Binh Kiều) nên chị Hằng chửi lại và kêu Mình về nhà cha mẹ của Mình để ở.
Sau đó Mình liền cầm dao đi vào phòng ngủ đến chỗ chị Hằng đâm một nhát trúng vùng bụng, thấu bụng tổn thương gan.
Chị Hằng la lớn kêu cứu thì cha mẹ ruột là ông Huỳnh Văn Tại và bà Nguyễn Thị Bé Ba từ phía sau nhà chạy vào can ngăn. Tại đây, Mình tiếp tục dùng dao đâm chị Hằng và bà Ba 3 nhát vào người.
Thấy vậy, ông Tại lao vào can ngăn giật lấy con dao cũng bị Mình đâm 3 nhát vào người ông Tại gây thương tích. Sau đó cả 3 được đưa vào Bệnh viện Đa khoa khu vực huyện Tháp Mười cấp cứu.
Theo kết quả giám định, chị Hằng bị tỉ lệ thương tích là 33%, bà Bé Ba 9% và ông Tại là 31%. Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Đồng Tháp cũng kết luận con dao mà Mình dùng để gây án thuộc Phụ lục 5 "Danh mục dao có tính sát thương cao" do đó đã phạm vào tội "sử dụng trái phép vũ khí quân dụng".
Cáo trạng quy kết hành vi dùng dao là hung khí nguy hiểm, có tính sát thương cao thể hiện bản tính côn đồ đâm liên tục vào vùng ngực, bụng là vùng trọng yếu trên cơ thể của chị Hằng, bà Bé Ba và ông Tại với tổng tỉ lệ tổn thương cơ thể là 73% thể hiện ý thức muốn tước đoạt tính mạng người khác của Mình, việc cả 3 người không chết là do được can ngăn và cứu chữa kịp thời, nằm ngoài ý thức của Mình.
Hành vi trên của Mình là đặc biệt nguy hiểm, xâm phạm đến tính mạng của người khác, xâm phạm chế độ quản lý của Nhà nước về vũ khí quân dụng gây mất trật tự trị an ở địa phương.
Toàn (51 tuổi, nhiều tiền án) bị TAND TP HCM xét xử về tội Giết người; Cướp tài sản; Bắt giữ người trái pháp luật, ngày 23/4.
Toàn sinh ra trong gia đình đông con tại huyện Củ Chi (cũ), sớm nghỉ học phụ giúp gia đình. Thường giao lưu với những người bất hảo, năm 21 tuổi, anh ta bị TAND TP HCM tuyên phạt 18 năm tù về tội Giết người.
Hồ sơ thể hiện, sau khi mãn hạn tù năm 2013, bị cáo trở về địa phương và tiếp tục vướng vào còn đường tội phạm. Đầu năm 2014, Toàn bị TAND huyện Dầu Tiếng (Bình Dương cũ) xử phạt 9 năm tù về tội Mua bán trái phép chất ma túy.
Ra tù chưa lâu, Toàn tiếp tục phạm tội. Tối 17/4/2024, khi đang ngồi nhậu tại một quán ở xã An Nhơn Tây (TP HCM), anh ta gặp người quen là vợ chồng anh Hoàng nên hai bên chào hỏi. Trong lúc trò chuyện, thấy Toàn đeo nhiều vàng, người vợ ngỏ ý vay tiền và nhắc chuyện hứa hẹn trước đó. Cho rằng bị coi thường, Toàn bất ngờ đập ly bia vào đầu, lớn tiếng: "Tụi bây khi dễ tao hả".
Người này sau đó đến quầy rượu lấy kéo, đâm nhiều nhát vào ngực, lưng anh Hoàng. Nạn nhân được đưa đi cấp cứu kịp thời, thoát chết nhưng bị thương tật gần 60%. Gây án xong, Toàn bỏ trốn sang Campuchia và bị bắt theo lệnh truy nã ngày 3/11/2024.
Kịch bản bắt cóc chủ thầu sang Campuchia, cướp tài sản
Quá trình điều tra, nhà chức trách xác định trong thời gian lẩn trốn, Toàn tiếp tục thực hiện nhiều hành vi phạm tội khác. Thời gian này, Toàn có đầu tư kinh doanh karaoke nhưng thua lỗ do cờ bạc, nảy sinh ý định tìm người để bắt cóc, tống tiền. Bị cáo bàn với một số người dựng kịch bản giả thuê thi công nội thất quán karaoke nhằm dụ nạn nhân sang Campuchia.
Đầu tháng 5/2024, Toàn làm quen với anh Thiêm qua mạng, sau đó mời sang Campuchia làm việc. Ngày 11/5/2024, khi anh Thiêm vừa đến nơi, bị cáo dùng súng khống chế, chích điện, đánh đập, đe dọa, buộc nạn nhân cung cấp mật khẩu tài khoản ngân hàng, rồi tự ý chuyển 400 triệu đồng. Nhóm này còn ép anh gọi về cho người thân để chuyển thêm 180 triệu đồng. Tổng cộng, Toàn và đồng phạm chiếm đoạt 580 triệu đồng.
Sau khi lấy được tiền, Toàn ép anh Thiêm uống 4 gói ma túy dạng "nước vui", khiến nạn nhân bất tỉnh, rồi chở đến bỏ tại bãi rác khu vực Campuchia giáp với tỉnh Long An cũ.
Nạn nhân may mắn được người dân địa phương phát hiện, đưa đi cấp cứu. Sau đó, cảnh sát Campuchia liên hệ gia đình để đưa anh về Việt Nam. Ngày 14/11/2024, anh Thiêm làm đơn trình báo đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an.
Tòa: Bị cáo coi thường pháp luật
Sau khi nghị án, HĐXX nhận định Toàn có nhân thân xấu, từng hai lần bị kết án về các tội đặc biệt nghiêm trọng, chưa được xóa án tích nhưng vẫn tiếp tục phạm tội. Việc dùng hung khí nguy hiểm tấn công bị hại chỉ vì mâu thuẫn nhỏ thể hiện tính côn đồ, coi thường tính mạng người khác, cần xử lý nghiêm.
Theo tòa, sau khi gây án, bị cáo không dừng lại mà bỏ trốn ra nước ngoài, tiếp tục phạm tội với thủ đoạn có tổ chức. Hành vi lừa nạn nhân sang Campuchia, dùng vũ lực và công cụ hỗ trợ khống chế, đánh đập, ép sử dụng ma túy để chiếm đoạt số tiền lớn cho thấy sự liều lĩnh, manh động, bất chấp pháp luật.
HĐXX đánh giá bị cáo có ý thức coi thường pháp luật, nguy cơ tái phạm cao, cần áp dụng hình phạt nghiêm khắc, cách ly khỏi xã hội để răn đe và phòng ngừa chung.
Từ đó, tòa tuyên phạt Toàn 14 năm tù về tội Giết người, tù chung thân về tội Cướp tài sản và 2 năm tù về tội Bắt giữ người trái pháp luật. Tổng hợp, bị cáo phải chấp hành hình phạt tù chung thân.
Toàn còn phải bồi thường cho anh Hoàng 580 triệu đồng. Do anh Thiêm chưa cung cấp được chứng cứ về chi phí điều trị di chứng do sốc ma túy nên HĐXX tách phần này để giải quyết trong vụ án dân sự khác khi có yêu cầu.
