Sáng 7/4, Quốc hội đã bầu Chủ tịch nước và chiều nay bầu Thủ tướng – hoàn tất việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Nhà nước nhiệm kỳ 2026-2031.
Hiến pháp quy định Quốc hội là cơ quan duy nhất có thẩm quyền bầu Chủ tịch nước và Thủ tướng. Sau khi được bầu, hai chức danh tuyên thệ trung thành với Tổ quốc, nhân dân và Hiến pháp trước Quốc hội. Trong quá trình thực hiện, Quốc hội kết hợp giữa các phiên họp riêng để làm công tác nhân sự và các phiên công khai để biểu quyết thông qua nghị quyết và công bố kết quả.
Hồi đầu tháng 3, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương 2 khóa 14 đã biểu quyết thống nhất giới thiệu nhân sự để Quốc hội bầu, phê chuẩn các chức danh lãnh đạo Nhà nước nhiệm kỳ mới. Bộ Chính trị sau đó hoàn tất thủ tục để trình Quốc hội theo thẩm quyền.
Quy trình bầu Chủ tịch nước bắt đầu từ việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình danh sách đề cử. Sau khi danh sách được trình, đại biểu Quốc hội có quyền đề cử, giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử; người được giới thiệu có thể xin rút. Các trường hợp đề cử bổ sung, tự ứng cử hoặc xin rút được Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổng hợp, báo cáo; Quốc hội biểu quyết quyết định việc cho rút hoặc đưa vào danh sách chính thức.
Quốc hội thảo luận tại các đoàn đại biểu. Trên cơ sở ý kiến thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giải trình, tiếp thu và hoàn thiện danh sách. Danh sách chính thức được xác lập khi Quốc hội biểu quyết thông qua trước khi tiến hành bầu.
Bước tiếp theo là thành lập Ban kiểm phiếu và tiến hành bỏ phiếu kín. Ban kiểm phiếu do Quốc hội bầu, không bao gồm người trong danh sách ứng cử. Người trúng cử phải đạt quá nửa tổng số đại biểu Quốc hội đồng tình.
Sau khi kiểm phiếu, Ban kiểm phiếu báo cáo kết quả trước Quốc hội. Trên cơ sở đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình dự thảo nghị quyết bầu Chủ tịch nước. Quốc hội biểu quyết thông qua nghị quyết. Người trúng cử sau đó thực hiện nghi thức tuyên thệ nhậm chức.
Quy trình bầu Thủ tướng có cấu trúc tương tự nhưng khác ở khâu đề cử. Theo Hiến pháp, Chủ tịch nước trình danh sách để Quốc hội bầu Thủ tướng.
Sau khi danh sách được trình, đại biểu Quốc hội có quyền đề cử, giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử; người được giới thiệu có thể xin rút. Các trường hợp đề cử bổ sung, tự ứng cử hoặc xin rút được Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổng hợp, báo cáo; Quốc hội biểu quyết quyết định việc cho rút và việc đưa vào danh sách chính thức.
Quốc hội thảo luận tại các đoàn đại biểu; Ủy ban Thường vụ Quốc hội giải trình, tiếp thu ý kiến. Khi danh sách chính thức được thông qua, Quốc hội tiến hành các bước giống với bầu Chủ tịch nước, gồm thành lập Ban kiểm phiếu, bỏ phiếu kín, công bố kết quả, sau đó thông qua nghị quyết bầu. Thủ tướng được bầu tuyên thệ nhậm chức trước Quốc hội.
Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, có thẩm quyền công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh; đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm một số chức danh; quyết định về quốc tịch, đặc xá, đối ngoại và thống lĩnh lực lượng vũ trang.
Thủ tướng là người đứng đầu Chính phủ, chịu trách nhiệm điều hành hệ thống hành chính nhà nước, tổ chức thi hành pháp luật và chịu trách nhiệm trước Quốc hội về hoạt động của Chính phủ.
Tiêu chuẩn nhân sự đối với hai chức danh này được quy định tại Quy định 365 năm 2025 của Trung ương, nhấn mạnh yêu cầu về uy tín, năng lực toàn diện, kinh nghiệm lãnh đạo và khả năng điều hành ở tầm vĩ mô.
Theo quy định hiện hành, Chủ tịch nước và Chính phủ đương nhiệm thực hiện nhiệm vụ cho đến khi Quốc hội khóa mới bầu ra nhân sự thay thế và kiện toàn bộ máy.
Hội đồng Dân tộc có các phó chủ nhiệm khóa 16 gồm ông Hoàng Duy Chinh, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội; ông Quàng Văn Hương và bà Cao Thị Xuân, Trần Thị Hoa Ry, Đinh Thị Phương Lan.
Uỷ viên hoạt động chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc khóa 16 gồm ông Lê Nhật Thành, Tráng A Dương, ông Hoàng Văn Tuyên và bà Leo Thị Lịch, Ma Thị Thúy.
Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại có phó chủ nhiệm khóa 16 gồm các ông Vũ Hải Hà, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội,; Nguyễn Minh Đức, Nguyễn Quốc Hùng, Trần Đức Thuận, Nguyễn Ngọc Hà và Đinh Công Sỹ.
Đại biểu chuyên trách của Ủy ban gồm bà Trần Thị Hồng An, ông Trịnh Xuân An, ông Trần Việt Anh, ông Phạm Phú Bình, bà Thái Quỳnh Mai Dung, ông Vũ Huy Khánh, ông Võ Văn Hội, ông Phạm Ngọc Hải, ông Phạm Đức Hoài và ông Nguyễn Trung Kiên.
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường có 5 phó chủ nhiệm khóa 16 gồm ông Trần Văn Khải, Nguyễn Phương Tuấn, Tạ Đình Thi, Đỗ Đức Hồng Hà và bà Nguyễn Thị Mai Phương.
Đại biểu chuyên trách Ủy ban gồm các ông/bà Nguyễn Văn An, Nguyễn Thị Kim Anh, Nguyễn Ngọc Sơn, Vương Quốc Thắng, Lê Hoàng Hải, Lương Văn Anh, ông Ngô Sỹ Cường và Lê Trung Thành.
Ủy ban Dân nguyện và Giám sát có 4 phó chủ nhiệm khóa 16 gồm các ông/bà Hoàng Anh Công, Trần Thị Nhị Hà, Lò Việt Phương, Cao Mạnh Linh. Đại biểu chuyên trách gồm ông Nguyễn Ngọc Hùng, Hoàng Nam Hải, Trần Hoài Nam, Đỗ Khắc Hưởng, Lê Thị Thúy Sen.
Ngày 6/4, Quốc hội đã kiện toàn các chức danh lãnh đạo Quốc hội và Chủ nhiệm các Ủy ban. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tái đắc cử khóa 16, phó chủ tịch Quốc hội gồm các ông Đỗ Văn Chiến, Nguyễn Khắc Định, Nguyễn Hồng Diên, Nguyễn Doãn Anh. Hai nữ phó chủ tịch Quốc hội là bà Nguyễn Thị Thanh và Nguyễn Thị Hồng.
Lãnh đạo các Ủy ban gồm Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông.
Đầu tháng 4, ông Đỗ Xuân Trường, 61 tuổi, ở thôn Phú Hữu 2, xã Phú Nghĩa, phải lách qua hai ngôi mộ đi vào mảnh ruộng nằm ở khu Sau Đình. Không thể đưa phương tiện cơ giới vào làm đất, đi lại khó khăn nên ruộng gần như bỏ hoang.
"Không thể sản xuất trên chính mảnh đất của mình đã ảnh hưởng đến thu nhập của gia đình tôi", ông Trường bức xúc nói và cho biết đã nhiều lần phản ánh với chính quyền nhưng chưa đạt kết quả.
Hai ngôi mộ mới xây là của gia đình ông Nguyễn Văn Huệ. Theo kết luận của UBND huyện Chương Mỹ cũ, ông Huệ được cấp hơn 2.000 m2 đất nông nghiệp, trong đó có 504 m2 đất 5% ở khu Sau Đình. Tuy nhiên, từ năm 2005, ông đã tự ý xây dựng nhà ở, công trình phụ, sân bêtông, trụ cổng... trên diện tích khoảng 715 m2, bao gồm cả đất nông nghiệp và đất công.
Chính quyền kết luận ông Huệ đã lấn chiếm khoảng 211 m2 đất công do UBND xã quản lý, chắn lối đi vào khu đất sản xuất của 5 hộ dân, trong đó có hộ của ông Đỗ Xuân Trường.
Tháng 12/2025, UBND xã Phú Nghĩa tổ chức cưỡng chế mở lối đi vào khu đất nông nghiệp của 5 hộ dân tại khu Sau Đình, thôn Phú Hữu 2. Tuyến đường được mở rộng 3,5 m, dài gần 200 m, nằm trên diện tích đất công do xã quản lý giáp ranh 504 m2 đất 5% của hộ ông Nguyễn Văn Huệ.
Trong quá trình cưỡng chế, chính quyền đã xác định ranh giới giữa đất công và đất của hộ ông Huệ bằng việc đóng cọc mốc và quây rào B40. Tuy nhiên, khoảng một tháng sau, trên đoạn đường này xuất hiện hai ngôi mộ, một hình chữ nhật, một hình tròn, dựng bằng gạch án ngữ gần hết lối đi, khiến các hộ dân có đất phía trong rất khó vào canh tác.
Trước phản ánh của các hộ dân, UBND xã Phú Nghĩa đã làm việc với ông Nguyễn Văn Huệ. Tại buổi làm việc, ông Huệ cho biết gia đình từng có hai phần mộ bị thất lạc từ trước năm 1977, sau khi cưỡng chế làm lộ vị trí nên đã xây dựng lại.
Tuy nhiên, theo đại diện Phòng Kinh tế xã Phú Nghĩa, tại thời điểm cưỡng chế, khu vực này chỉ có một chuồng vịt rộng khoảng 10 m2 và một cây mít, không ghi nhận dấu hiệu mộ phần. Khu đất trước đây là gò cao, từng được người dân sử dụng để chôn cất, song chủ yếu là các nấm mộ đơn sơ, không có công trình kiên cố, qua thời gian dài, nhiều phần mộ đã bị vùi lấp, mất dấu.
"Do đó, hiện chưa có cơ sở khẳng định hai ngôi mộ mới xây là mộ cũ tồn tại từ trước hay được dựng lên sau này", đại diện Phòng Kinh tế xã Phú Nghĩa nói.
UBND xã Phú Nghĩa cho biết sẽ tiếp tục mời các bên liên quan để làm việc, hòa giải và làm rõ nguồn gốc hai ngôi mộ. Trường hợp vụ việc kéo dài, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh trật tự, toàn bộ hồ sơ sẽ được chuyển cơ quan công an để xử lý theo quy định pháp luật.