Nghị sĩ Chad Boyer hồi cuối tháng 3 đệ trình lên Hạ viện bang Louisiana dự luật số 81, làm rõ những điều mà chủ sở hữu bất động sản có thể làm với các cành cây, rễ cây từ nhà hàng xóm vươn sang đất của mình.
Theo dự luật, chủ đất được phép tự bỏ chi phí để cắt tỉa cành hoặc rễ cây của nhà hàng xóm nếu chúng mọc lấn sang đất của mình, nhưng chỉ sau khi đã gửi thông báo bằng văn bản trước 30 ngày qua thư bảo đảm và cho người hàng xóm cơ hội tự xử lý trước. Nếu chủ đất tự ý cắt bỏ cành hoặc rễ cây mà vi phạm các quy định, họ có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với cây cối của hàng xóm.
Theo thống kê của FindLaw, nền tảng thông tin pháp lý phổ biến nhất tại Mỹ, tranh cãi liên quan đến cây cối hàng xóm vươn sang nhà mình là một trong 5 nguyên nhân gây tranh chấp dân sự phổ biến nhất ở Mỹ. Tình trạng này xảy ra thường xuyên đến mức trong hệ thống luật pháp bất động sản Mỹ có một mảng chuyên biệt thường được giới luật sư gọi vui là “Luật về cây cối”.
Phần lớn các địa phương ở Mỹ cho phép chủ đất cắt tỉa cành cây nhà hàng xóm vươn sang nhà mình, nhưng quy định cụ thể không đồng nhất ở từng bang. Một số bang có những điều luật có thể khiến chủ đất vướng rắc rối pháp lý nếu làm vậy.
Theo quy định về “quyền tự xử lý” trong luật của bang Florida, chủ đất có quyền cắt tỉa cành, rễ từ cây của nhà hàng xóm vươn sang, tính đến đúng đường ranh giới, mà không cần sự cho phép của hàng xóm. Tuy nhiên, chủ đất không được phép xâm phạm sang phần đất của hàng xóm và không làm hỏng hoặc chết cây trong quá trình thực hiện.
Nếu việc cắt tỉa có nguy cơ làm chết cây, chủ đất nên tham khảo ý kiến của chuyên gia về cây trồng và tham vấn ý kiến luật sư chuyên về bất động sản trước khi tiến hành.
Trong trường hợp làm chết cây của nhà hàng xóm do cắt tỉa cẩu thả hoặc quá tay, họ có thể phải bồi thường theo giá trị thay thế của cây. Tòa án tại Florida từng đưa ra phán quyết bồi thường thiệt hại dựa trên toàn bộ chi phí thay thế những cây trưởng thành, với mức phạt có thể lên tới hàng chục nghìn USD tùy thuộc vào giống cây, kích thước và tình trạng của cây đó.
Joe Zdrilich, thành viên Đoàn luật sư bang Georgia, cho biết theo pháp luật bang Georgia, nơi ông hành nghề, chủ đất được phép cắt tỉa cây của hàng xóm nếu cành hoặc rễ cây lấn sang phần đất thuộc quyền sở hữu của mình.
“Bạn có quyền duy trì và bảo vệ bất động sản của mình, cũng như hàng xóm có quyền bảo tồn cây của họ. Cả hai đều là quyền tài sản được Hiến pháp bảo hộ”, ông Zdrilich nói.
Tuy nhiên, ngay cả khi được phép, chủ đất cũng phải cân nhắc cắt tỉa cây hàng xóm chìa sang đến đâu, cắt thế nào để không làm cây suy yếu, tăng nguy cơ nhiễm bệnh về sau, do có thể đối mặt trách nhiệm pháp lý.
Luật sư Zdrilich khuyến nghị chủ đất cần xử lý hết sức thận trọng, chỉ cắt phần cành, rễ cây nằm trong ranh giới đất nhà mình.
“Việc cắt vào thân cây, làm cây suy yếu, hoặc bước sang đất của hàng xóm khi chưa được phép đều có thể bị kiện”, ông giải thích. “Tôi từng xử lý những vụ tranh chấp trong đó bên cắt tỉa làm quá tay, hàng xóm cho rằng bị mất bóng mát, giá trị thẩm mỹ và kết cấu của cây bị tổn hại. Nếu cây bị hư hại, mức bồi thường có thể rất lớn, vì pháp luật coi cây là một loại tài sản có giá trị”.
Ngay cả khi thực hiện những điều thuộc quyền hợp pháp của mình, chủ đất vẫn nên có những bước thận trọng cần thiết, trong đó đầu tiên là xác định ranh giới thửa đất, theo luật sư.
Nhiều người tin rằng đã nắm rõ mốc giới đất nhà mình, nhưng thực tế rất ít người biết chính xác. Đây cũng là một trong những vấn đề lớn nhất mà luật sư Zdrilich gặp trong các vụ kiện.
Zdrilich cũng chỉ ra một mẹo nhỏ là nhận biết rõ loài cây đang vươn sang nhà mình để xác định thời điểm cắt tỉa thích hợp, tránh làm tổn thương cây. “Hàng xóm có thể đòi bồi thường nếu sau đó cây đổ, bị bệnh hoặc buộc phải chặt bỏ”.
Ông cũng khuyến nghị chủ đất chỉ cắt tỉa ở mức vừa phải và thuê thợ có chuyên môn trong trường hợp cần thiết. Đối với các cây lớn, nằm sát công trình, có dây điện vướng vào cành, các dịch vụ cắt tỉa chuyên nghiệp sẽ là lựa chọn phù hợp.
“Trong bối cảnh quan hệ với hàng xóm ngày càng căng thẳng, thuê một đơn vị chuyên nghiệp sẽ đặc biệt hữu ích, vì nó giúp mọi người tập trung vào điều gì là an toàn, thay vì bị cảm xúc chi phối”, luật sư này giải thích.
Các bên cũng nên thống nhất bằng văn bản từ trước, giúp xử lý vấn đề từ sớm trước khi nảy sinh mâu thuẫn. Hai nhà cũng nên trao đổi trong suốt quá trình cắt tỉa, tránh làm mất lòng nhau.
“Chỉ một cuộc trò chuyện ngắn cùng vài bức ảnh chụp phần cành cây vươn sang cũng thường đủ để ngăn những hiểu nhầm có thể leo thang thành khiếu kiện. Thực tế, chỉ cần vài trao đổi đơn giản đã đủ giữ thiện chí với nhau”, ông Zdrilich cho hay.
Theo Hãng tin Reuters, tàu vũ trụ Orion dự kiến đáp xuống vùng biển ngoài khơi bang California vào khoảng 20h07 tối 10-4 (giờ Mỹ), tức 7h07 sáng 11-4 (giờ Việt Nam), kết thúc hành trình gần 10 ngày trong vũ trụ.
Trên chặng quay về, con tàu sẽ phải vượt qua thử thách khắc nghiệt: tái nhập khí quyển ở vận tốc xấp xỉ 38.400km/h. Ở tốc độ này, ma sát và áp suất khí quyển sẽ đẩy nhiệt độ bề mặt bên ngoài tàu lên hơn 2.760 độ C.
Phi hành gia Victor Glover cho biết ông đã nghĩ đến khoảnh khắc này từ ngày đầu nhận nhiệm vụ. "Chúng tôi còn nhiều điều chưa kịp cảm nhận hết… và việc 'cưỡi một quả cầu lửa' xuyên qua khí quyển thực sự là một trải nghiệm sâu sắc" - ông chia sẻ.
Theo Reuters, Artemis II được đánh giá là bước đi then chốt trong chương trình Artemis - kế hoạch đưa con người trở lại Mặt trăng và thiết lập sự hiện diện lâu dài tại đây.
Các sứ mệnh tiếp theo, đặc biệt là Artemis III và IV, sẽ hướng tới mục tiêu đưa con người đổ bộ lên bề mặt Mặt trăng lần đầu tiên kể từ sau Apollo 17 vào năm 1972.
Phi hành gia Christina Koch ví chương trình như một "cuộc chạy tiếp sức": "Chúng tôi cầm trên tay những 'cây gậy' tượng trưng để trao lại cho thế hệ kế tiếp. Mọi nỗ lực hôm nay đều vì họ".
Trong suốt hành trình, phi hành đoàn đã bay xa Trái đất khoảng 406.771km, phá vỡ kỷ lục tồn tại suốt 56 năm của sứ mệnh Apollo 13.
Họ cũng thực hiện chuyến bay vòng qua Mặt trăng kéo dài khoảng 6 giờ, cung cấp nhiều nguồn dữ liệu quan sát trực tiếp quý giá cho các nhà khoa học dưới mặt đất.
"Tôi nghĩ người Iran đã cho rằng thỏa thuận ngừng bắn bao gồm cả vấn đề Lebanon, nhưng thực tế không phải vậy. Chúng tôi chưa bao giờ hứa điều đó", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói trước khi rời Hungary ngày 8/4.
Ông Vance nói thêm nếu Iran để cuộc đàm phán với Mỹ đổ vỡ vì vấn đề Lebanon, điều mà ông cho là vốn không liên quan tới Tehran và Washington cũng chưa từng đưa vào thỏa thuận, "đó là lựa chọn của chính họ".
Ông cảnh báo Tehran nên giữ lời hứa mở cửa eo biển Hormuz cho các tàu chở dầu lưu thông. "Thẳng thắn mà nói nếu phá vỡ thỏa thuận, họ sẽ phải gánh những hậu quả nghiêm trọng", ông nói.
Sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần rạng sáng 8/4, Israel đã tiến hành "cuộc tấn công phối hợp lớn nhất kể từ đầu xung đột" trên khắp Lebanon. Họ nói đây là một phần của chiến dịch mới có tên gọi Bóng tối vĩnh cửu, nhằm vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền nam và đông Lebanon, cũng như ở Beirut.
Ít nhất 254 người thiệt mạng và hơn 1.165 người bị thương ở Lebanon vì đợt tấn công mới của Israel, theo Al Jazeera.
Iran chỉ trích động thái của Israel là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn tạm thời. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 tuyên bố hoạt động vận tải qua Hormuz đã bị đình chỉ sau khi Israel tấn công Lebanon. Trước đó, 3 tàu dầu, gồm hai tàu Iran và một tàu Trung Quốc, đã được đi qua eo biển.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng cáo buộc Mỹ phá vỡ cam kết giữa hai nước khi không ngăn các cuộc tấn công vào Lebanon, vi phạm không phận Iran và phủ nhận quyền làm giàu uranium của Tehran.
Ông Vance chỉ trích những cáo buộc của ông Ghalibaf là "vô lý". Ông thừa nhận "các thỏa thuận ngừng bắn luôn phức tạp", nhưng Mỹ đang tuân thủ và tiến trình đàm phán đang diễn ra.
Phó tổng thống Mỹ cho biết phía Israel đã đề nghị kiềm chế hành động. "Người Israel thực sự đã đề nghị tự kiềm chế một chút ở Lebanon, bởi họ muốn đảm bảo cuộc đàm phán của chúng tôi thành công", ông nói.
Để thực sự đặt chân xuống vùng cực nam mặt trăng, nhân loại phải hóa giải vô số thử thách tiềm ẩn rủi ro chết người, đòi hỏi những bước nhảy vọt về công nghệ mà Mỹ cùng các đối tác đang ráo riết chuẩn bị.
Trước hết, thách thức lớn nhất đối với các phi hành gia không nằm ở kỹ thuật bay mà là sự khắc nghiệt của địa hình cực nam mặt trăng. Do trục tự quay của mặt trăng chỉ nghiêng khoảng 1,5 độ, khiến một số khu vực ở đó không bao giờ nhận được ánh sáng mặt trời, hình thành những vùng tối vĩnh viễn, còn gọi là "cái bẫy lạnh" bên trong các miệng hố sâu thẳm với nhiệt độ có thể xuống tới âm 203 độ C. Ở mức nhiệt này, ngay cả những loại thép cứng nhất cũng trở nên giòn rụm như thủy tinh, khiến việc vận hành thiết bị trở thành một bài toán nan giải.
Bên cạnh đó, địa hình dốc đứng tới 35 độ tại miệng hố Shackleton, nơi được chọn làm địa điểm hạ cánh sắp tới, buộc các tàu hạ cánh thế hệ mới phải sở hữu hệ thống cảm biến điều hướng chính xác tuyệt đối để tìm được bãi đáp an toàn trong bóng tối dày đặc.
Tiếp nối khó khăn về môi trường là nỗi ám ảnh mang tên bụi regolith. Những hạt bụi sắc nhọn như mảnh kính vỡ và mang tĩnh điện cực mạnh này không chỉ tàn phá các khớp nối cơ khí mà còn đe dọa trực tiếp đến hệ hô hấp của con người. Để đối phó, NASA đã chuẩn bị công nghệ lá chắn bụi điện động (EDS) giúp đẩy lùi bụi bằng trường điện biến thiên. Đồng thời, bộ đồ du hành thế hệ mới cũng được thiết kế như những "áo giáp", giúp phi hành gia linh hoạt thao tác và chịu đựng cái lạnh thấu xương trong nhiều giờ liên tục.
Mục tiêu đề ra của sứ mạng lần này là xây dựng căn cứ lâu dài trên mặt trăng, yêu cầu phải chuyển hàng trăm tấn thiết bị từ trái đất lên đó. Hiện tại không chỉ NASA mà các công ty tư nhân như SpaceX của tỉ phú Elon Musk hay Blue Origin của tỉ phú Jeff Bezos đang ráo riết tìm giải pháp.
Cuối cùng, để duy trì sự sống qua một đêm trăng (bằng hơn 14 ngày trái đất), lò phản ứng hạt nhân không gian tương lai của NASA sẽ là chìa khóa then chốt, giúp điện phân băng nước thành oxy và nhiên liệu.
Trong khi đó, các chương trình vũ trụ hiện đại không còn là sân chơi độc quyền của chính phủ. Theo chương trình Artemis, NASA đã chuyển sang làm khách hàng mua dịch vụ từ SpaceX và Blue Origin nhằm tối ưu ngân sách. Đồng thời những thiết kế khổng lồ như tàu Starship của Elon Musk hứa hẹn khả năng vận chuyển hàng trăm tấn thiết bị lên mặt trăng để xây dựng căn cứ.
Dù vậy, việc phải nạp nhiên liệu liên tục giữa môi trường không trọng lực tiềm ẩn rủi ro chẳng khác nào bơm xăng cho một chiếc xe tải đang lao với tốc độ cực cao trên cao tốc. Đây chính là một trong những thách thức lớn mà các gã khổng lồ này phải giải quyết để đáp ứng nhu cầu của khách hàng NASA.
Bên cạnh yếu tố công nghệ còn có áp lực cạnh tranh gay gắt từ các cường quốc khác. Thông tin từ Hiệp hội Planetary cho thấy nội bộ NASA hiện đang chật vật với tình trạng xói mòn chất xám khi hàng nghìn chuyên gia bị các tập đoàn tư nhân thu hút bằng mức đãi ngộ cao. Cuối cùng, khi công nghệ lõi nằm trọn trong tay giới siêu giàu, ranh giới giữa lợi ích quốc gia và tham vọng cá nhân ngày càng mờ nhạt, khiến các định hướng khoa học dễ rơi vào thế bị động.
Việc "đi nhờ" hạ tầng của các doanh nhân là lối tắt giúp nhân loại nhanh chóng trở lại quỹ đạo. Dù vậy, các chuyên gia cho rằng cần sớm thiết lập những hành lang pháp lý quốc tế vững chắc bởi lẽ khi các tỉ phú bắt đầu hạ cánh lên mặt trăng, một câu hỏi pháp lý hóc búa nảy sinh: Liệu họ có đang đại diện cho quốc gia hay chỉ đơn thuần là các thực thể tư nhân?
