Ông Trump áp thuế 50% với các nước cung cấp vũ khí cho Iran

Việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến nhiều nước gặp khó khăn. Nhưng Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới qua eo biển Hormuz, bằng tổng lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc cộng lại, vẫn ít bị ảnh hưởng.

Ông Lauri Myllyvirta, đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) ở Phần Lan, cho biết vị thế này rất gần với những gì các nhà hoạch định Trung Quốc hình dung trong nhiều thập kỷ.

Với xe điện, cuối năm 2020, Bắc Kinh đặt mục tiêu thị phần phương tiện này chiếm 20% tổng số xe mới vào năm 2025. Vào năm ngoái, tỷ lệ xe điện họ đạt được là khoảng 50%.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Benchmark Mineral Intelligence (BMI), doanh số xe điện Trung Quốc năm 2025 là 12,9 triệu chiếc, chiếm 62% lượng xe toàn cầu. Tính riêng dòng xe chở khách, hơn một nửa số xe mới bán ra là phương tiện chạy bằng năng lượng mới (NEV). Tức là, phương tiện giao thông trên đà phụ thuộc vào pin nhiều hơn xăng.

Sự bùng nổ bất ngờ này giúp mức tiêu thụ nhiên liệu của Trung Quốc trên đà giảm dần sau nhiều thập kỷ tăng trưởng chóng mặt. Theo ước tính của CREA, số xe điện này giúp họ giảm tiêu thụ xăng dầu tương đương lượng nhập khẩu từ Arab Saudi.

Trong khi đó, ngày càng nhiều hãng xe điện Trung Quốc công bố có lãi, thay vì "đốt tiền" và hoãn chiến lược xe điện như đối thủ. Tính đến cuối tháng 3, Leapmotor, Nio, Xpeng đã công bố có lời sau nhiều quý thua lỗ.

Leapmotor, được Stellantis hậu thuẫn, đạt lợi nhuận 78 triệu USD vào năm 2025, trong khi năm ngoái lỗ 410 triệu USD. Nio đạt lợi nhuận ròng điều chỉnh 104 triệu USD trong quý IV. Cùng quý này, Xpeng cũng đạt lãi ròng khoảng 55 triệu USD, trong khi cùng kỳ lỗ 190 triệu USD. Họ đã nối dài danh sách hãng xe điện thoát lỗ cùng với những tên tuổi kỳ cựu như BYD, Xiaomi và Li Auto.

Bên cạnh đó, nguồn điện sạch cho nền kinh tế cũng đang trên đà tăng nhanh, vượt quá mục tiêu Bắc Kinh đặt ra. Nguồn điện của Trung Quốc chủ yếu dựa vào than và năng lượng tái tạo. Trong đó, tỷ trọng điện than giảm mạnh. Hầu hết lượng điện phục vụ tăng trưởng kinh tế mỗi năm đều có thể bù đắp bằng công suất mới của điện gió hoặc mặt trời, giúp giảm nhập khẩu than đá và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Theo tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, chỉ riêng năm 2024, điện tái tạo đã cung cấp khoảng 80% nhu cầu điện tăng thêm của nền kinh tế.

Bà Muyi Yang, nhà phân tích năng lượng cấp cao khu vực châu Á của Ember, nhận định cú sốc năng lượng từ xung đột Iran có thể càng củng cố hướng đi mà Trung Quốc đang theo đuổi. "Tình thế này bộc lộ những rủi ro khi phụ thuộc quá nhiều vào dầu khí nhập khẩu. Đó là lý do quá trình chuyển đổi năng lượng không chỉ gồm hoạt động xây thêm nhà máy điện gió và mặt trời, mà còn cần khử carbon trên toàn nền kinh tế", bà nói.

Giới phân tích từ ngân hàng OCBC nhận định về lâu dài, quá trình điện khí hóa giao thông và tăng cường tỷ trọng năng lượng tái tạo tiếp tục giúp nền kinh tế này ít chịu ảnh hưởng hơn trước các cú sốc giá dầu.

Thực tế, cả ba công ty dầu khí lớn nhất Trung Quốc đều chứng kiến lợi nhuận giảm trong năm 2025, do cuộc chuyển đổi năng lượng. Trong đó, Sinopec - công ty lọc dầu công suất lớn nhất thế giới - giảm 36,8% lợi nhuận so với năm 2024. Năm ngoái, sản lượng xăng và dầu diesel của họ giảm lần lượt 2,4% và 9,1%, xuống còn 62,6 triệu tấn và 52,6 triệu tấn.

Ngoài ra, rủi ro năng lượng của Trung Quốc cũng được giảm thiểu nhờ chiến lược đa dạng nguồn cung. Họ mua dầu từ nhiều nhà cung ứng, không phụ thuộc quá 20% lượng nhập khẩu vào một quốc gia, khác với nhiều nước châu Á. Ví dụ, Nhật Bản mua gần 80% lượng dầu từ Arab Saudi và UAE. Với tỷ trọng tương đương, Trung Quốc mua từ 8 quốc gia, gồm lượng lớn dầu từ Nga, Venezuela và Iran - những quốc gia chịu lệnh cấm vận của Mỹ.

Thêm vào đó, họ dự trữ lượng dầu lên tới 1,4 tỷ thùng, nhiều hơn lượng dự trữ chiến lược của Mỹ với 414 triệu thùng dầu, theo công ty nghiên cứu thương mại toàn cầu Kpler. Giới phân tích ước tính Trung Quốc có thể duy trì trong bảy tháng nếu eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa. Để so sánh, Hàn Quốc phụ thuộc 70% lượng dầu qua eo biển này, với lượng dự trữ không đủ dùng trong hai tháng.

Họ cũng tăng cường xây dựng các đường ống khí đốt, giảm nhập khẩu qua đường biển. Nhờ vị thế địa lý, họ dễ dàng nhập khẩu LNG qua đường ống từ Nga, Myanmar và khu vực Trung Á - lợi thế mà Nhật Bản hay Hàn Quốc khó có được.

Nhờ nhiều thập kỷ hoạch định chính sách cùng sự bùng nổ của xe điện, điện tái tạo, Trung Quốc đang dần tách động lực tăng trưởng khỏi nguồn cung nhiên liệu hóa thạch từ nước ngoài. Chen Lin, Phó chủ tịch công ty nghiên cứu thị trường năng lượng Rystad Energy, dự báo nhu cầu dầu mỏ của Trung Quốc có khả năng đạt đỉnh trong năm nay, sau đó giảm dần. "Tình hình nước này khó có thể xấu đi, dù tỷ trọng nhập khẩu dầu thô vẫn cao", ông Chen nói.

Bảo Bảo (theo Reuters, CarbonBrief, CNBC)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/ly-do-trung-quoc-van-dung-vung-truoc-cu-soc-nang-luong-trung-dong-5058106.html

Iran đang đối mặt với một trong những cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội tồi tệ nhất thập kỷ khi tăng trưởng GDP gần như bằng 0, lạm phát tăng vọt và bất ổn địa chính trị - xã hội leo thang. Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) hồi tháng 1, GDP thực của Iran chỉ tăng 0,3% năm 2025, giảm mạnh so với các năm trước đó (3,7% năm 2024 và 5,3% năm 2023).

Trước khi chiến sự xảy ra, lạm phát tại Iran đã lên tới gần 50% trong tháng 2, theo số liệu của cơ quan thống kê nước này. Sau hơn 5 tuần xung đột, các vấn đề kinh tế chỉ càng thêm trầm trọng. Ngoài nỗi sợ bị tấn công mỗi ngày, tác động dễ thấy nhất của chiến sự là một vòng xoáy tăng giá mới, từ nhu yếu phẩm như thực phẩm, đồ uống, thuốc men, tã lót đến bữa trưa tại các nhà hàng sang trọng trong thành phố.

Ở ngoại ô thủ đô Tehran, Amir (40 tuổi) cho biết trên AFP rằng giá loại bánh mỳ anh thường mua đã đột ngột tăng từ 700.000 rial lên 1 triệu rial (khoảng 0,75 USD). Một người bạn của anh cũng phải trả 180 triệu rial cho một viên thuốc chữa ung thư, vốn chỉ có giá 3 triệu rial trước xung đột. "Mà anh ấy phải mua 20 viên mỗi ngày", Amir nói.

Kaveh - một họa sĩ tại Tehran - cho biết quán cà phê nổi tiếng Dobar ở trung tâm Tehran "đã tăng giá 25% với tất cả món chỉ trong một ngày". Ngay cả ở vùng tây bắc Iran - nơi thường có nguồn hàng nhập khẩu dồi dào từ Thổ Nhĩ Kỳ, "một số sản phẩm đã tăng giá gấp 3 bình thường", một phụ nữ 50 tuổi cho biết trên AFP.

Nhận thấy lạm phát tăng nhanh, Ngân hàng Trung ương Iran giữa tháng trước đã phát hành tờ tiền 10 triệu rial - mệnh giá cao nhất đang lưu hành. Trước đó một tháng, cơ quan này đã ra mắt tờ 5 triệu rial - cũng là kỷ lục khi đó, phản ánh sự mất giá mạnh của nội tệ kể từ sau cuộc xung đột tháng 6 năm ngoái với Mỹ và Israel.

Khi giá cả tăng gây thêm áp lực lên ngân sách hộ gia đình, nhiều người cũng rơi vào cảnh thất nghiệp. Chiến sự khiến nhiều doanh nghiệp phải đóng cửa, đẩy người lao động vào tình trạng bấp bênh và không biết có được trả lương hay không.

Chợ trên khắp cả nước rút ngắn thời gian mở cửa, các công ty xây dựng cũng sa thải hàng loạt lao động. Nhiều người trong số đó là lao động nhập cư từ Afghanistan. "Khi chiến sự bắt đầu, cơ hội việc làm trở nên hiếm hoi và mọi người ngừng xây dựng", Faizullah Arab - một thợ sơn 23 tuổi cho biết khi trở về Afghanistan cuối tuần trước.

"Các chủ doanh nghiệp đã ra nước ngoài, nên việc kinh doanh cũng dừng lại", Walijan Akbari, một lao động 42 tuổi, nói thêm.

Những người phụ thuộc vào Internet hoặc thương mại điện tử cũng gặp khó khăn trong hơn 5 tuần qua, khi chỉ còn mạng nội địa hạn chế của Iran hoạt động. "Tôi thực sự rất lo lắng về tương lai của chúng tôi, đặc biệt là về kinh tế. Sa thải hàng loạt, đóng cửa trên diện rộng... mọi thứ đều quá sức chịu đựng", một phụ nữ 35 tuổi làm việc trong lĩnh vực tài chính tại Isfahan cho biết.

Các cuộc không kích nhằm vào ngành thép của Iran - lĩnh vực quan trọng với nhiều ngành công nghiệp - cùng các cơ sở hóa dầu, cầu đường, nhiều khả năng sẽ để lại tác động dài hạn lên nền kinh tế. Adnan Mazarei, cựu quan chức cấp cao của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về Trung Đông, nhận định hệ thống ngân hàng sau chiến sự cũng là một vấn đề đáng lo ngại..

"Trước khi xung đột nổ ra, các ngân hàng đã ở trong tình trạng khó khăn, dễ tổn thương, với bảng cân đối kế toán yếu", ông nói. Mazarei cho rằng lĩnh vực này sẽ chịu thêm cú sốc do người tiêu dùng và doanh nghiệp không thể trả nợ.

Việc rút tiền tại các ATM trong thời gian chiến sự đã bị hạn chế, nhằm ngăn rút tiền hàng loạt. Tuy nhiên, thẻ và dịch vụ ngân hàng trực tuyến nhìn chung vẫn hoạt động trong phần lớn thời gian xung đột.

Vụ sụp đổ gần đây nhất là Ayandeh Bank, một trong những ngân hàng tư nhân lớn nhất nước này. Ayandeh sụp đổ cuối năm ngoái do nợ xấu và thua lỗ 5,2 tỷ USD.

Mazarei cho rằng Iran có thể cần tung thêm các gói giải cứu, buộc ngân hàng trung ương phải in thêm tiền. "Tất nhiên, điều này sẽ làm tăng cung tiền và tiếp tục đẩy lạm phát lên cao hơn", ông cảnh báo.

Hà Thu (theo AFP)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/kinh-te-iran-them-kho-khan-vi-chien-su-5060513.html

Chiều 8/4, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi). Tại đoàn TP HCM, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP HCM, đặt vấn đề tuổi thọ ngắn của một số luật.

Bà nói trước đây đã từng tham gia góp ý Luật Thủ đô năm 2016, rồi 8 năm sau đến 2024 lại sửa đổi. Với lần sửa này, đại biểu đề nghị cần phân tích rõ "những điều trước đây chưa hài lòng hay chưa đấu tranh được" và liệu trong vài năm tới có phải tiếp tục điều chỉnh nữa không. Trên cơ sở xác định được những hạn chế của Luật Thủ đô hiện hành, theo bà Lan, cơ quan quản lý cần tìm ra giải pháp để áp dụng, tháo gỡ khó khăn cho nhiều thành phố khác.

Viện trưởng Viện Pasteur TP HCM Nguyễn Vũ Trung đề xuất không nên quy định các con số cụ thể tại Luật Thủ đô sửa đổi. Ông dẫn chứng tại điều 26 của dự thảo đang liệt kê nhiều chi tiết để thu hút nhà đầu tư chiến lược như miễn tiền thuê đất 10 năm, giảm 50% tiền thuê mặt nước, thuế suất 5%, miễn thuế 4 năm... Ông Trung cho rằng thực tế luôn biến đổi, nên thay vì quy định cứng nhắc, luật cần trao trao cho Hà Nội sự linh hoạt lớn nhất để có thể chủ động tạo ra dư địa phát triển.

Về các vấn đề này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhắc lại năm 2016 và 2024, đoàn đại biểu TP Hà Nội đều vui mừng khi lần đầu ban hành và sửa Luật Thủ đô. Tuy nhiên, luật tiếp tục cần sửa tại kỳ họp này, bởi theo ông, năm ngoái Quốc hội ban hành 89 luật. Trong đó, nhiều quy định vượt trội so với Luật Thủ đô hiện hành, khiến nó "lạc hậu", không theo kịp các luật mới và cả những yêu cầu về phát triển kinh tế - xã hội.

Chủ tịch Quốc hội cho biết tinh thần của Luật Thủ đô mới sẽ là phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội. Việc này được thực hiện theo nguyên tắc "Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm".

Ông đánh giá dự thảo luật có 7 điểm nổi bật, trong đó có bổ sung miễn trách nhiệm pháp lý (khoản 2, Điều 34); thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt (Điều 6); tăng thẩm quyền tổ chức bộ máy cho HĐND hay tăng trách nhiệm giải trình và công khai minh bạch.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định đây là luật hết sức quan trọng, có tầm nhìn chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước trong việc xây dựng Thủ đô vươn tầm khu vực và quốc tế.

"Nếu được hoàn thiện theo hướng cân bằng giữa trao quyền mạnh và kiểm soát chặt, minh bạch cao, luật sẽ trở thành bệ phóng giúp Hà Nội giải quyết ùn tắc giao thông, ô nhiễm, thiếu nhà ở xã hội và bứt phá về kinh tế để phát triển trong thời gian tới", ông nói.

Còn theo Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang, việc sửa Luật Thủ đô lần này cũng là tiền đề, kinh nghiệm để TP HCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt sắp tới.

Tại tổ Hà Nội, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Phương Thủy cũng ủng hộ việc chuyển từ mô hình thực thi chính sách sang kiến tạo thể chế. Theo bà Thủy, đây là bước tiến quan trọng, tạo điều kiện để Thủ đô thực sự trở thành trung tâm dẫn dắt phát triển, thử nghiệm các mô hình mới, cách làm mới.

Đại biểu nói sửa đổi Luật Thủ đô lần này theo hướng "luật khung", tạo không gian để Hà Nội chủ động đề xuất và triển khai các cơ chế mới là phù hợp, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều. Quốc hội sẽ tiếp tục thảo luận tại hội trường sáng 12/4. Dự kiến dự luật có hiệu lực từ 1/7/2026, nếu được Quốc hội thông qua tại kỳ họp này.

Anh Tú

Tin Gốc: https://vnexpress.net/chu-tich-quoc-hoi-phan-quyen-toi-da-cho-ha-noi-khi-sua-luat-thu-do-5060151.html