Núi Ngọc Linh ở xã vùng cao Đà Nẵng, xứ sở trứ danh với loài sâm quý nay lại đang chứng kiến một cuộc “di cư” ngoạn mục của những loài cá nước lạnh từ phương Bắc xa xôi. Từ những dòng suối trong veo, buốt giá quanh năm, những người trẻ dám nghĩ dám làm đã đưa cá nước lạnh vốn chỉ quen với khí hậu ôn đới phía bắc về sinh sôi giữa núi rừng.
Đỉnh Ngọc Linh thuộc xã Trà Linh (TP.Đà Nẵng) quanh năm mây phủ, cao gần 2.000 m so với mực nước biển. Nhờ độ cao và hệ sinh thái rừng nguyên sinh, khí hậu nơi đây luôn mát mẻ, mùa đông có những ngày rét cắt da. Điều kiện tự nhiên ấy vô tình tạo nên môi trường tương đồng với các vùng nuôi cá nước lạnh nổi tiếng như Sa Pa (Lào Cai).
Nhận thấy tiềm năng đặc biệt đó, năm 2022, anh Tẩn Chẩn Chiêu (quê Lào Cai), người có hơn 10 năm kinh nghiệm nuôi cá hồi ở Sa Pa, đã cùng người bạn đồng hương Phùng Lão Lở thực hiện chuyến khảo sát xuyên Việt. Họ đi qua Lâm Đồng, Đắk Lắk, Gia Lai… nhưng chỉ khi đặt chân đến Trà Linh mới thực sự tìm thấy “Sa Pa thứ hai”. Qua đo đạc, nhiệt độ nước suối tại đây quanh năm dưới 19 độ C, nguồn nước chảy ra từ rừng nguyên sinh có độ sạch cao, giàu ô xy đã trở thành điều kiện lý tưởng cho cá hồi và cá tầm, những loài đặc biệt “khó tính” với môi trường sống.
Quyết định được đưa ra nhanh chóng. Hai anh thuê đất của người dân địa phương, chọn dòng suối nước lạnh dựng trại nuôi. Những ngày đầu, không ít người dân tỏ ra hoài nghi. Cá hồi vốn gắn với vùng ôn đới, làm sao có thể thích nghi giữa núi rừng miền Trung? Nhưng câu trả lời đến sau 9 – 10 tháng thả nuôi. Những lứa cá hồi đầu tiên đạt trọng lượng 1,2 – 1,8 kg, thịt săn chắc, vị ngọt thanh. Cá tầm cũng phát triển ổn định. Khi các mẻ cá thương phẩm được xuất bán, sự hoài nghi dần nhường chỗ cho tin tưởng.
Dẫu vậy, thử thách không chỉ nằm ở kỹ thuật nuôi mà còn ở niềm tin thị trường. Những ngày đầu mang cá đi chào hàng, nhiều khách hàng lắc đầu vì không tin miền Trung có thể nuôi được cá hồi. Hai anh phải kiên trì mời dùng thử, chứng minh cá được bắt trực tiếp từ hồ trên đỉnh Ngọc Linh.
Hiện nay, trang trại đã mở rộng quy mô với hệ thống hồ tròn hiện đại, mỗi năm xuất xưởng hàng tấn cá thương phẩm. Giá bán dao động 260 – 280 triệu đồng/tấn cá hồi, khoảng 250 triệu đồng/tấn cá tầm. Sau khi trừ chi phí, mỗi tấn cá mang lại lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng. Đây là con số đáng mơ ước đối với sản xuất nông nghiệp vùng cao.
Không chỉ riêng những người con phương Bắc, mô hình này còn thu hút trí thức trẻ địa phương. Năm 2024, anh Nguyễn Thành Long (30 tuổi), người đồng bào dân tộc Xê Đăng ở xã Trà Linh, quyết định góp vốn mở rộng trang trại. Với lợi thế am hiểu địa bàn, anh Long trở thành cầu nối đưa sản phẩm đến các nhà hàng tại khu vực phía nam và trung tâm TP.Đà Nẵng. Anh tận dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo… để quảng bá, minh bạch quy trình nuôi, xây dựng niềm tin khách hàng. Nhiều nhà hàng sau khi trải nghiệm đã ký kết tiêu thụ lâu dài.
Theo anh Long, nguồn thu từ trại cá giúp gia đình có thu nhập ổn định, tích lũy lâu dài. Quan trọng hơn là niềm tự hào khi đặc sản quê hương dần có chỗ đứng trên thị trường. Hiện tại, Trà Linh là địa phương hiếm hoi ở miền Trung nuôi thành công cá hồi. Anh cũng bày tỏ mong muốn cá hồi Trà Linh có thể tiếp cận rộng rãi hơn đến các thị trường miền Trung, Tây nguyên, miền Nam và miền Tây.
Trong định hướng sắp tới, nhóm dự kiến tiếp tục mở rộng quy mô trang trại, nâng cao sản lượng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. “Tôi muốn chứng minh rằng mảnh đất Trà Linh không chỉ có loài sâm Ngọc Linh quý hiếm, dược liệu. Chúng tôi có nguồn nước sạch vô giá và nếu biết khai thác đúng cách, cá nước lạnh sẽ là sản phẩm thoát nghèo bền vững cho thanh niên trong xã”, anh Long chia sẻ.
Không dừng lại ở lợi nhuận, mô hình còn tạo việc làm cho nhiều thanh niên địa phương với mức lương trên 5 triệu đồng/tháng, bao ăn ở. Đây là bước chuyển lớn trong tư duy kinh tế của người dân vùng cao vốn trước đây chỉ quen với việc làm nương rẫy hoặc trồng sâm nhỏ lẻ.
Ông Hồ Văn Dang, Phó chủ tịch UBND xã Trà Linh, cho biết mô hình nuôi cá của anh Chiêu và anh Long là một bước đột phá trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi tại xã Trà Linh. Lâu nay, địa phương tập trung vào cây sâm Ngọc Linh nhưng thực tế quỹ đất và điều kiện của từng hộ dân không giống nhau. Việc phát triển thêm nghề nuôi cá tầm, cá hồi đã tận dụng được nguồn nước suối tự nhiên vốn dĩ rất dồi dào nhưng chưa được khai thác hiệu quả.
Sau khi tốt nghiệp ngành công nghệ sinh học Trường ĐH Công nghiệp thực phẩm TP.HCM, chị My quyết định trở về địa phương công tác, đảm nhận vai trò công an viên và Ủy viên Ban Chấp hành Xã đoàn Bình Thắng (cũ). Công việc bận rộn, nhưng niềm đam mê làm nông nghiệp sạch đã thôi thúc chị không ngừng tìm tòi, nghiên cứu để lựa chọn hướng khởi nghiệp phù hợp.
Đầu năm 2021, chị My mạnh dạn đầu tư hơn 60 triệu đồng, thuê 80 m2 đất tại ấp Bình Hòa, TT. Bình Đại, H.Bình Đại (cũ) để xây dựng mô hình trồng rau thủy canh nhà màng, với thương hiệu My's Garden. Mô hình thiết kế theo quy trình khép kín, ứng dụng công nghệ tự động hóa ở nhiều khâu. Hệ thống thủy canh hồi lưu, bồn chứa dung dịch dinh dưỡng, máy bơm và giàn tưới phun sương đều vận hành tự động.
Đặc biệt, hệ thống tưới được cài đặt hẹn giờ, cứ 30 phút phun một lần, mỗi lần khoảng 1 phút, giúp cây sinh trưởng ổn định, tiết kiệm nước và giảm đáng kể công lao động. Các máng trồng sử dụng ống nhựa UPVC chuyên dụng, đặt cách mặt đất khoảng 85cm, đảm bảo vệ sinh và thuận tiện chăm sóc.
Toàn bộ quy trình sản xuất không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, góp phần hạn chế ô nhiễm môi trường và đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Hệ thống tưới phun sương tự động giúp tiết kiệm nước, phù hợp với điều kiện hạn mặn, góp phần thích ứng với biến đổi khí hậu. Sau hơn 2 năm triển khai, mô hình cho thấy hiệu quả rõ rệt.
Tháng 4.2023, Trà My đầu tư thêm 50 m2 tại Trường THCS xã Bình Thắng, nâng tổng diện tích canh tác lên khoảng 130 m2. Hiện nay, vườn rau trồng đa dạng các loại rau xanh giàu dinh dưỡng như cải kale, cải bó xôi, cải bẹ xanh, cải bẹ dún, cải ngọt, cải thìa, xà lách…
Mỗi tuần, vườn thu hoạch một đợt, cung cấp ra thị trường hơn 25 kg rau sạch, giá bán ổn định từ 45.000 - 55.000 đồng/kg. Phần lớn sản phẩm được khách hàng đặt mua trước, đảm bảo đầu ra ổn định. Nhờ đó, trung bình mỗi năm, chị My thu nhập khoảng 100 triệu đồng.
Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, chị My còn tích cực lan tỏa mô hình đến cộng đồng. Chị cung cấp cây giống, đất sạch và chuyển giao kỹ thuật trồng rau thủy canh cho nhiều cá nhân, đơn vị, đặc biệt là các trường mầm non và tiểu học trên địa bàn. Mô hình "Vườn rau thủy canh" của chị My được địa phương đánh giá là mô hình khởi nghiệp xanh tiêu biểu của thanh niên, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường.
Tháng 7.2023, chị phối hợp với Xã đoàn Bình Thắng (cũ) thành lập Tổ hợp tác thanh niên cung cấp đất và rau sạch, tạo môi trường liên kết, hỗ trợ đoàn viên, thanh niên về vốn, kỹ thuật và kinh nghiệm sản xuất. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị sản phẩm và khơi dậy tinh thần khởi nghiệp trong giới trẻ.
Bên cạnh hoạt động sản xuất kinh doanh, chị còn là đoàn viên năng động, tích cực tham gia các phong trào như hiến máu tình nguyện, xây dựng mô hình "Cơ quan xanh, sạch, năng động", "Vườn ươm thanh niên"…
Với những nỗ lực trong lao động, sản xuất và đóng góp cho cộng đồng, năm 2024, chị My được Tỉnh đoàn Bến Tre (cũ) vinh danh là "Thanh niên khởi nghiệp, sản xuất giỏi tiêu biểu".
Hôm nay 7.4, dự án "Marketing địa phương - LOMAR 2026" sẽ chính thức khởi động. Dự án do Hội sinh viên TP.HCM phối hợp với ĐH Kinh tế TP.HCM triển khai nhằm cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Thành ủy TP.HCM về phát huy vai trò của thanh niên, sinh viên trong tham gia phát triển KT-XH, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại cơ sở.
Dự án là một trong những nội dung trọng tâm để phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của sinh viên TP trong việc tham gia giải quyết các bài toán thực tiễn đặt ra từ địa phương; đồng thời tạo môi trường để sinh viên rèn luyện năng lực chuyên môn, tư duy đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Trong bối cảnh các phường, xã tại TP.HCM đang đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, kinh tế số, xã hội số; yêu cầu về nâng cao năng lực truyền thông, xây dựng và phát triển thương hiệu địa phương, quảng bá các sản phẩm, dịch vụ đặc trưng ngày càng trở nên cấp thiết. Việc kết nối nguồn lực trí thức trẻ, đặc biệt là sinh viên các ngành kinh tế, marketing, truyền thông, công nghệ với nhu cầu thực tiễn của cơ sở được xác định là một giải pháp quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, điều hành; đồng thời thúc đẩy phát triển KT-XH theo hướng bền vững.
Dự án sẽ tập trung triển khai các nội dung trọng tâm gồm: nghiên cứu, đề xuất và xây dựng chiến lược định vị thương hiệu địa phương; phát triển các sản phẩm truyền thông phục vụ quảng bá điểm đến, sản phẩm đặc trưng; tổ chức các hoạt động truyền thông cộng đồng gắn với ứng dụng công nghệ số; từng bước hình thành hệ sinh thái truyền thông địa phương có tính đồng bộ, chuyên nghiệp và hiệu quả.
Điểm đặc biệt của dự án là các nội dung, đề bài được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tiễn từ các địa phương, thông qua cơ chế đặt hàng cụ thể đối với sinh viên. Trong giai đoạn đầu triển khai, các địa phương như các phường Cầu Kiệu, Bình Hưng Hòa, Đức Nhuận và các xã Củ Chi, Bình Lợi, Bình Khánh đã chủ động đề xuất các bài toán gắn với định hướng phát triển của địa phương.
Trong đó, P.Bình Hưng Hòa đưa ra đề bài: lan tỏa thông điệp Bình Hưng Hòa xanh; xã Bình Khánh: Quảng bá thương hiệu OCOP Bình Khánh; xã Bình Lợi: Khám phá bản sắc du lịch Bình Lợi; P.Cầu Kiệu: Kết nối phố ẩm thực Phan Xích Long; xã Củ Chi: Định vị hình ảnh Củ Chi; P.Đức Nhuận: Nâng tầm "Phố hạnh phúc" Hồ Văn Huê. Đây là những bài toán mà các địa phương đã đặt hàng cho sinh viên.
Dự án được tổ chức theo mô hình kết hợp giữa cuộc thi phát triển ý tưởng và triển khai hoạt động thực tiễn. Theo đó, các đội hình sinh viên tham gia sẽ trải qua các giai đoạn: nghiên cứu, xây dựng đề cương ý tưởng; tham gia chương trình tăng tốc (Hackathon) với sự hướng dẫn, đồng hành của đội ngũ chuyên gia, giảng viên; hoàn thiện sản phẩm và trực tiếp triển khai tại địa phương trong khuôn khổ Chiến dịch tình nguyện Mùa hè xanh. Kết quả các dự án được đánh giá trên cơ sở tổng thể, trong đó đặc biệt chú trọng đến hiệu quả thực tiễn, mức độ tác động và khả năng duy trì, phát triển sau khi kết thúc chương trình.
Đêm 8.4, 2 học sinh lớp 5 rủ nhau chơi ven sông Hiếu (P.Đông Hà, tỉnh Quảng Trị) không may trượt chân xuống nước. Một em được đưa đi cấp cứu, em còn lại tử vong. Đây là vụ việc mới nhất trong chuỗi tai nạn đuối nước thương tâm xảy ra trên địa bàn.
Điều đáng nói, những vụ việc như vậy không còn cá biệt. Khi thời tiết bắt đầu nắng nóng, sông, hồ, đập trở thành nơi tụ tập yêu thích của trẻ nhỏ, cũng là lúc nguy cơ tai nạn rình rập.
Trước đó, tối 30.3, lực lượng chức năng tìm thấy thi thể một thiếu niên bị đuối nước tại hồ Trạng Bìa (xã Gio Linh). Nạn nhân gặp nạn khi cùng nhóm bạn đến khu vực hồ nước ở thôn Cẩm Phổ để tắm.
Chiều 4.4, em N.T.L. (học sinh lớp 6, Trường THCS Quảng Hòa) cùng nhóm bạn đến khu vực Hòa Sơn (xã Quảng Sơn cũ) chụp ảnh. Trong lúc đứng ở mép sông, em không may trượt chân, rơi xuống nước và tử vong dù được người dân ứng cứu.
Cũng trong ngày 4.4, tại khu vực hồ sông Thai (xã Phú Trạch), em T.M.Q. (học sinh lớp 8, Trường THCS Quảng Phú) bị đuối nước khi cùng nhóm bạn tắm hồ.
Trước đó một ngày, chiều 3.4, em N.T.N. (học sinh lớp 9, Trường THCS Lộc Thủy) bị đuối nước khi tắm tại sông Kiến Giang.
Gần hơn, chiều 7.4, em N.N.M. (học sinh lớp 8, trú xã Triệu Cơ) dù không biết bơi vẫn xuống tắm tại kênh thủy lợi ở xã Triệu Phong và bị đuối nước, tử vong.
Liên tiếp những vụ việc trong thời gian ngắn khiến nỗi đau chồng chất, đồng thời đặt ra cảnh báo cấp bách về an toàn cho trẻ em trong môi trường nước.
Quảng Trị có hệ thống sông suối, ao hồ dày đặc, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, đặc biệt tại các khu vực không có người giám sát hoặc thiếu điều kiện bảo đảm.
Công an các địa phương khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không để trẻ tự ý tắm sông, ao, hồ khi không có người lớn đi cùng; cần trang bị kỹ năng phòng, chống đuối nước cho trẻ. Khi xảy ra sự cố, phải nhanh chóng hô hoán, tìm cách hỗ trợ và báo ngay cho lực lượng chức năng.
Phòng Cảnh sát PCCC và cứu hộ cứu nạn Công an tỉnh Quảng Trị cũng đã phải phát đi cảnh báo, nhấn mạnh mỗi gia đình cần nâng cao trách nhiệm trong quản lý, bảo vệ trẻ em; thường xuyên nhắc nhở, giáo dục trẻ về nguy cơ khi tiếp xúc với môi trường nước. Việc cho trẻ học bơi, học kỹ năng an toàn được xem là giải pháp lâu dài, thiết thực.
Bên cạnh đó, chính quyền địa phương, nhà trường và các tổ chức cần tăng cường tuyên truyền; cắm biển cảnh báo, rào chắn tại các khu vực nguy hiểm; tổ chức hoạt động trang bị kỹ năng sống, kỹ năng phòng tránh tai nạn cho học sinh, nhất là trong dịp hè.
Đối với học sinh, cần tuân thủ quy định an toàn, không tự ý tắm ở nơi nước sâu, chảy xiết hoặc không có người lớn. Khi phát hiện người gặp nạn, phải bình tĩnh gọi người hỗ trợ, tránh tự ý cứu khi không có kỹ năng để hạn chế rủi ro.
Chuỗi tai nạn liên tiếp khi hè chưa đến cho thấy nguy cơ đuối nước đang hiện hữu và đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn từ gia đình, nhà trường và toàn xã hội.