Lanre Dokun, bác sĩ tâm thần ở New York, cho biết ông gặp không ít bệnh nhân trẻ xem tiền bạc như một nỗi ám ảnh dai dẳng. Với người lớn tuổi, nỗi ám ảnh này thường gắn với biến cố cụ thể như mất việc hoặc chi phí chữa bệnh tăng cao. Nhưng ở nhóm trẻ hơn, Dokun nhận thấy tiền bạc đã trở thành “yếu tố gây căng thẳng mạn tính” với họ.
Tại Mỹ, Gen Z (cách gọi những người sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012) đang dần được xem là thế hệ sớm ý thức về tiền bạc và cũng rất thận trọng trong chi tiêu. Khảo sát của tập đoàn dịch vụ tài chính đa quốc gia Charles Schwab năm 2024 cho thấy độ tuổi trung bình bắt đầu tiết kiệm của Gen Z là 18, sớm hơn nhiều so với thế hệ trước. Gần một nửa những người tham gia khảo sát cho biết họ đã bắt đầu đầu tư trước tuổi 20.
Một nghiên cứu của Viện Công ty Đầu tư (ICI), một hãng tư vấn toàn cầu có trụ sở chính ở Washington và hai văn phòng tại London cùng Brussels, cũng cho thấy các hộ gia đình Gen Z có mức đóng góp tài sản vào tài khoản hưu trí nhiều gấp ba so với thế hệ trước đây, nếu xét ở cùng độ tuổi và điều chỉnh theo lạm phát.
Joelle Remy, một nhà tư vấn tài chính ở Chicago, chứng kiến nhiều người trẻ tính toán rất sớm cho từng bước học tập và nghề nghiệp. Có người tìm cách lấy thêm tín chỉ từ bậc phổ thông để tốt nghiệp đại học sớm hơn, qua đó giảm chi phí cho học tập. Có trường hợp còn đi làm từ năm 16 tuổi và dành dụm cho bậc cao học. Một số khách hàng Gen Z của bà tích lũy được khoản tiền lớn hơn cả thế hệ sinh năm 1981-1996 nếu xét ở cùng độ tuổi.
Điều này có vẻ mâu thuẫn với định kiến lâu nay về Gen Z như một thế hệ “Peter Pan” mãi không chịu lớn: chần chừ dọn ra ở riêng, kết hôn muộn, trì hoãn mua nhà và chậm bước vào những cột mốc trưởng thành truyền thống.
Tuy nhiên, cách thế hệ này tại Mỹ “chậm lớn” có thể là sự chuẩn bị kỹ lưỡng và thận trọng hơn cho tương lai. Nhiều người trẻ tại Mỹ có lẽ đang cảm thấy bất an nhiều hơn thế hệ đi trước vì cảm thấy tương lai nhiều bất trắc.
Gen Z tại Mỹ trưởng thành đúng lúc chi phí cho các mục tiêu cơ bản của đời sống tăng vọt. Giá nhà ở cao, đặc biệt tại các thành phố lớn và chi phí nuôi con tăng liên tục trong nhiều năm. Những điểm tựa mà các thế hệ trước từng quen thuộc như việc làm ổn định hay lương hưu ngày càng hiếm. Với nhiều người trẻ, giấc mơ về một căn nhà, gia đình nhỏ hay cuộc sống đủ đầy ngày càng xa vời.
Michael Tenam, 23 tuổi, làm việc trong ngành công nghệ thông tin tại Brooklyn, là một trường hợp điển hình. Dù có thu nhập khoảng 90.000 USD mỗi năm, anh vẫn sống cùng bố mẹ, vừa trả dần nợ học phí, vừa cân nhắc liệu vài năm nữa có đủ điều kiện thuê chỗ ở riêng hay không.
Việc sở hữu nhà riêng với Tenam “dường như là điều không thể”. Hầu hết bạn bè của anh cũng trong hoàn cảnh tương tự, nên chuyện sống cùng gia đình không còn gây xấu hổ như xưa.
Shannon E. Cavanagh, nhà xã hội học tại Đại học Texas ở Austin, cho biết bà từng thấy khá lạ khi một nghiên cứu sinh lại trích cả phần tiền trợ cấp ít ỏi để dành cho những năm tháng xế chiều. Cavanagh cho biết hồi ở cùng độ tuổi như vậy, bà vẫn tin tưởng hệ thống an sinh xã hội sẽ bảo vệ mình, còn cơ hội tìm việc thì luôn rộng mở, không cần nghĩ đến dành dụm cho mai sau.
Sự thận trọng về tài chính của Gen Z không hoàn toàn tiêu cực. Nhà tư vấn tài chính Joelle Remy cho rằng kỷ luật có thể đem lại cảm giác chủ động hơn trong cuộc sống. Tuy nhiên, điều mâu thuẫn là Gen Z giờ đây có kỷ luật tài chính mà chưa chắc cảm thấy tự do.
Họ uống ít rượu hơn, ít quan hệ tình cảm hơn và thường tránh các lựa chọn nhiều rủi ro. Theo chuyên gia Cavanagh, có quá nhiều niềm vui của tuổi trẻ bị “gác lại” trong đời sống người trẻ Mỹ.
Tất nhiên, không phải Gen Z nào cũng có điều kiện tích cóp, nhiều người đơn giản không còn khoản dư nào để cất giữ.
Khảo sát được Northwestern Mutual, công ty tài chính và bảo hiểm ở bang Wisconsin, công bố trong tháng 3 cho thấy gần 1/3 người Mỹ ở độ tuổi 18-29 đang cân nhắc hoặc đã bỏ tiền vào các trò cá cược may rủi. 80% trong nhóm này, tỷ lệ cao nhất trong các thế hệ, cho biết họ làm như vậy vì cảm thấy tình hình tài chính bản thân đang tụt lại quá xa so với mặt bằng chung và “liều thì mới ăn nhiều”.
Một bộ phận khác lại có thái độ mà theo Rebecca Palmer, người đứng đầu bộ phận tư vấn tài chính tại Fruitful, công ty chuyên về lập kế hoạch tài chính cho nhóm khách 20-40 tuổi, gọi là “chủ nghĩa hư vô tài chính”. Những người này thậm chí đã từ bỏ niềm tin rằng việc kiên trì tiết kiệm sẽ giúp họ đạt được mục tiêu cuộc đời như mua nhà hay có cuộc sống ổn định.
Các chuyên gia cho rằng Gen Z vẫn có thể thay đổi góc nhìn sang hướng lạc quan hơn trong tương lai. Daryl Fairweather, chuyên gia kinh tế của công ty bất động sản Redfin, dự báo cơ hội sở hữu nhà sẽ trở nên dễ dàng hơn với người Mỹ vào năm 2035, khi nhiều người thuộc Gen Z bước vào nửa cuối nhóm tuổi 30 và nguồn cung nhà nhiều hơn.
Truyền hình nhà nước Iran ngày 23-4 công bố video Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) bắt giữ các tàu container tại eo biển Hormuz.
Video Iran bắt giữ hai tàu tại eo biển Hormuz
Trước đó một ngày, Hải quân IRGC thông báo đã bắt giữ tàu MSC-Francesca và tàu Epaminondas, sau đó áp giải cả hai về vùng biển Iran, theo tờ Washington Post.
Trong tuyên bố đăng trên truyền thông nhà nước, Hải quân IRGC khẳng định "gây rối trật tự và an toàn tại eo biển Hormuz là lằn ranh đỏ", đồng thời cáo buộc các tàu này hoạt động không có giấy phép cần thiết và can thiệp vào hệ thống điều hướng.
Trước khi bị bắt giữ, cả hai con tàu đã báo cáo về việc bị tấn công vào sáng sớm cùng ngày. Một tàu cho biết đã bị pháo hạm IRGC nổ súng, gây hư hại nặng cho khu vực buồng lái, tại vị trí cách Oman khoảng 28km về phía đông bắc.
Con tàu còn lại báo cáo một cuộc tấn công cách bờ biển Iran 15km nhưng không xác định được bên tấn công. Cả hai sự việc đều được Trung tâm Điều hành thương mại hàng hải Vương quốc Anh ghi nhận.
Vụ bắt giữ đánh dấu một bước leo thang nghiêm trọng tại eo biển Hormuz, nơi quyền kiểm soát tuyến đường thủy huyết mạch này đã trở thành rào cản chính trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Mỹ - Iran.
Vụ việc xảy ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn ngay trước khi thỏa thuận cũ hết hạn, nhằm tạo điều kiện cho giới lãnh đạo Iran - được ông mô tả là đang rạn nứt nghiêm trọng - có thêm thời gian để đưa ra một đề xuất thống nhất chấm dứt chiến tranh.
Ông Trump tuyên bố hầu hết các mục tiêu quân sự của Mỹ đã đạt được và liên tục nhấn mạnh thiệt hại mà lực lượng Hải quân Iran phải gánh chịu. "Toàn bộ hải quân của họ đã nằm dưới đáy biển", ông nói.
Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Pete Hegseth cũng đưa ra khẳng định tương tự, cho rằng Iran không còn lực lượng hải quân lẫn Tư lệnh hải quân sau các cuộc không kích.
Dù chịu tổn thất quân sự nặng nề, Tehran vẫn từ chối nhượng bộ, bác bỏ việc gia hạn tạm dừng chương trình làm giàu hạt nhân và từ chối tham gia đàm phán.
Về phía Mỹ, cuối tuần qua Washington cũng đẩy mạnh các hoạt động hàng hải nhằm vào Iran. Tàu chở hàng Touska mang cờ Iran bị lực lượng Mỹ bắt giữ khi đang di chuyển qua biển Ả Rập. Đến ngày 21-4, Mỹ tiếp tục bắt giữ một tàu chở dầu bị nghi buôn lậu tại Ấn Độ Dương.
Ngày 12-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng liên tiếp hai tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social, đều liên quan đến diễn biến vòng đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad (Pakistan) vừa kết thúc cùng ngày.
Đáng chú ý nhất trong hai văn bản này là việc ông Trump tuyên bố Hải quân Mỹ sẽ sớm tiến hành phong tỏa eo biển Hormuz.
"Có hiệu lực ngay lập tức, Hải quân Mỹ sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa mọi tàu thuyền tìm cách đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz", ông Trump khẳng định.
Bên cạnh đó, ông cũng đưa ra bình luận về vòng đàm phán trên, dựa trên những gì ông được Phó tổng thống JD Vance, Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể kiêm cố vấn Jared Kushner báo cáo từ Islamabad.
Tổng thống Mỹ mô tả các cuộc họp bắt đầu từ sáng sớm và kéo dài suốt đêm trong gần 20 tiếng đồng hồ.
Diễn biến cuộc họp "tốt đẹp" và "hầu hết các điểm đã được nhất trí", nhưng điểm mấu chốt duy nhất thực sự có ý nghĩa là vấn đề hạt nhân thì lại không đạt được đồng thuận.
"Tôi có thể đi vào chi tiết và nói về rất nhiều điều đã đạt được, nhưng chỉ có một điều thực sự quan trọng. Iran không sẵn sàng từ bỏ tham vọng hạt nhân!", ông Trump viết.
Tổng thống Mỹ thừa nhận rằng xét về nhiều khía cạnh, những điểm hai bên nhất trí được có thể mang lại nhiều lợi ích hơn việc Washington tiếp tục các nỗ lực quân sự. Tuy nhiên, tất cả sẽ trở nên vô nghĩa nếu để người Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Ông Trump khẳng định ba quan chức đại diện đàm phán của Mỹ đã dành cho các đại diện Iran, bao gồm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi không khí "rất thân thiện và tôn trọng".
Tuy nhiên, lập trường cứng rắn của Iran về vũ khí hạt nhân đã khiến những điều đó trở nên không còn quan trọng.
Ông Trump cảnh báo Iran "hiểu rõ hơn ai hết" cách chấm dứt tình hình hiện tại, vốn đang "tàn phá đất nước họ".
Ngoài Iran, ông Trump cũng dành lời cảm ơn tới nước chủ nhà Pakistan, ca ngợi "sự lãnh đạo tử tế và rất có năng lực" của Tổng tham mưu trưởng các lực lượng phòng vệ Asim Munir và Thủ tướng Shehbaz Sharif.
Ông ca ngợi hai nhà lãnh đạo này là "những con người phi thường" và cho biết họ "liên tục cảm ơn tôi vì đã cứu từ 30 đến 50 triệu sinh mạng trong cuộc chiến lẽ ra đã rất khủng khiếp với Ấn Độ".
Ông Trump cũng tiết lộ rằng cuộc phong tỏa sắp tới sẽ có sự tham gia của các quốc gia khác, dù không nêu cụ thể.
Hiện Iran chưa bình luận về những tuyên bố đơn phương của ông Trump.
Báo South China Morning Post ngày 20-4 chia sẻ câu chuyện về một cô gái trẻ ở Trung Quốc về quê nuôi hơn 60.000 con rắn độc, thu về hơn 1 triệu nhân dân tệ (khoảng 3,8 tỉ đồng) mỗi năm, khiến cộng đồng mạng không khỏi kinh ngạc.
Cô Qin, sinh năm 1995, quê ở Quế Lâm (Quảng Tây, miền nam Trung Quốc), quyết định về làng phụ cha chăm sóc đàn rắn chỉ hai năm sau khi tốt nghiệp đại học.
Hiện cô nuôi hơn 60.000 con, trong đó có trên 50.000 con rắn lục năm bước - loài rắn hổ lục cực độc - cùng gần 10.000 con rắn hổ mang.
Ban đầu, cha cô phản đối cô theo nghề vì lo ngại nguy hiểm. Tuy nhiên khi quy mô trang trại ngày càng mở rộng và một mình ông không thể đảm đương, cô đã quyết định tham gia.
"Rắn lục năm bước phải được cho ăn bằng thức ăn chế biến sẵn và việc tiếp xúc gần luôn tiềm ẩn rủi ro. Thực ra tôi không quá sợ loài này vì cha đã nuôi chúng từ trước khi tôi ra đời", cô chia sẻ với Haibao News.
Theo cô Qin, rắn khô, mật và dầu rắn được dùng trong y học cổ truyền, còn nọc rắn phục vụ nghiên cứu y học hiện đại.
Mỗi con rắn lục năm bước có thể lấy nọc hai lần mỗi tháng, với giá bán từ 40 - 200 nhân dân tệ (khoảng 154.000 - 772.000 đồng) mỗi gram, tùy chất lượng.
Ngoài ra thịt rắn có giá 200 - 300 nhân dân tệ mỗi con, những con lớn có thể vượt 1.000 nhân dân tệ (khoảng 3,8 triệu đồng). Sau khi trừ chi phí, trang trại mang lại thu nhập hơn 1 triệu nhân dân tệ mỗi năm.
Cô cũng thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm nuôi rắn trên mạng xã hội với tài khoản "Cô gái lấy nọc rắn", thu hút hơn 22.000 người theo dõi.
Trong nhiều video, cô mô tả về nỗi đau khi bị rắn cắn: "Ai nuôi rắn mà nói không sợ bị cắn thì có lẽ chưa từng trải qua. Với rắn lục năm bước, cơn đau rất dữ dội và có thể ám ảnh cả đời".
Cô cho biết vết cắn không chỉ gây đau tại chỗ mà còn lan ra cả cánh tay, vai, thậm chí nửa cơ thể. Một người theo dõi từng chia sẻ rằng cơn đau sau khi bị cắn khủng khiếp đến mức họ thà cắt cụt tay còn hơn phải chịu đựng lần nữa.
Câu chuyện khiến nhiều cư dân mạng Trung Quốc sửng sốt. Một bình luận viết: "Quá nể phục. Tôi chỉ mới nhìn thấy rắn thôi đã thấy không ổn rồi. Cô ấy thực sự dũng cảm và hoàn toàn xứng đáng với số tiền kiếm được".
