Từ một người chơi vô danh với thiết bị rung giấu trong quần năm 1993, đến những nghi vấn gây bão mạng xoay quanh các kỳ thủ hàng đầu, lịch sử cờ vua hiện đại cho thấy gian lận ngày càng biến tướng theo sự phát triển của công nghệ.
Một câu chuyện kỳ lạ diễn ra tại giải World Open ở Philadelphia (Mỹ) năm 1993. Khi đó, một người tự xưng là John von Neumann, lấy theo tên nhà toán học nổi tiếng, xuất hiện với ngoại hình khác thường. Ông đội tóc giả, tai nghe và phong thái lập dị. Ông không có hệ số Elo, nhưng lại gây sốc khi cầm hòa Đại kiện tướng Helgi Olafsson ở vòng hai.
Những gì diễn ra trên bàn cờ càng khiến đối thủ nghi ngờ. “Tôi nghĩ mình đang gặp một người chơi rất yếu, thậm chí có thể đang dùng chất kích thích”, Olafsson kể lại. “Ông ta mất quá nhiều thời gian cho những nước đi hiển nhiên, hành xử rất kỳ quặc”.
Sự bất thường lên đến đỉnh khi “Von Neumann” thua do hết giờ chỉ sau 9 nước, dù mỗi bên có tới hai tiếng thi đấu.
Nghi ngờ gia tăng, ban tổ chức yêu cầu người này giải một bài cờ đơn giản. Tuy nhiên, ông lập tức bỏ chạy và biến mất. Phải hơn ba thập kỷ sau, sự thật mới được hé lộ trong cuốn sách Lucky Devils. “Von Neumann” thực chất là John Wayne, một cựu lính thủy đánh bộ Mỹ, phối hợp cùng nhà toán học Rob Reitzen để thử nghiệm gian lận bằng máy tính.
Cơ chế hoạt động của họ khá thô sơ nhưng táo bạo. Wayne sử dụng công tắc giấu trong giày để truyền nước đi của đối thủ. Reitzen, ở phòng khách sạn, nhập dữ liệu vào máy tính rồi gửi lại phương án tối ưu thông qua một thiết bị rung đặt trong quần của Wayne. Tuy nhiên, hạn chế công nghệ thời đó khiến tín hiệu chập chờn, còn máy tính mất nhiều thời gian để tính toán, dẫn đến phong cách thi đấu bất thường.
Dù chưa mang lại thành công lớn, vụ việc được xem là dấu mốc đầu tiên của gian lận cờ vua trong kỷ nguyên máy tính. Tạp chí Inside Chess khi đó đã cảnh báo rằng nếu máy tính đủ mạnh để hỗ trợ kỳ thủ, môn thể thao trí tuệ này sẽ đối mặt nguy cơ nghiêm trọng.
Gần 30 năm sau, nỗi lo đó trở thành hiện thực. Năm 2022, làng cờ chấn động khi Hans Niemann đánh bại số một thế giới Magnus Carlsen tại giải Sinquefield Cup. Ngay sau thất bại, Carlsen bất ngờ rút lui khỏi giải, động thái hiếm thấy ở cấp độ đỉnh cao.
Không đưa ra cáo buộc trực tiếp, nhưng phản ứng của Carlsen khiến dư luận bùng nổ suy đoán. Trên mạng xã hội, một giả thuyết kỳ quặc lan truyền. Niemann có thể nhận tín hiệu từ một thiết bị rung giấu kín trong cơ thể. Cụm từ “anal beads” (thiết bị rung trong hậu môn) nhanh chóng trở thành trò đùa phổ biến, dù không có bất kỳ bằng chứng nào.
Trước áp lực dư luận, Niemann thừa nhận từng gian lận trong các ván cờ trực tuyến khi còn nhỏ, nhưng phủ nhận hoàn toàn việc gian lận khi thi đấu trực tiếp. Các cuộc điều tra sau đó cũng không tìm thấy chứng cứ cho thấy anh sử dụng thiết bị hỗ trợ trước Carlsen. Tuy vậy, danh tiếng của kỳ thủ trẻ vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề.
Vụ việc cho thấy trong thời đại internet và mạng xã hội, nghi ngờ có thể lan rộng nhanh hơn cả sự thật. Những câu chuyện này trở thành tâm điểm toàn cầu, kéo theo áp lực tâm lý khổng lồ cho người trong cuộc. Hãng Netflix thậm chí vừa phát hình phim tài liệu Untold: Chess Mates, về nghi vấn gian lận của Niemann.
Sự phát triển của công nghệ cũng làm thay đổi hoàn toàn bản chất gian lận trong cờ vua. Nếu như năm 1993, máy tính còn yếu và cồng kềnh, ngày nay một chiếc điện thoại thông minh có thể chạy các phần mềm mạnh hơn bất cứ kỳ thủ nào. Điều này giúp một người chơi nghiệp dư hoàn toàn có thể đánh bại nhà vô địch thế giới nếu được hỗ trợ bởi phần mềm.
Các nền tảng trực tuyến như Chess hay Lichess đã phát triển hệ thống phát hiện gian lận dựa trên phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, các công cụ này không hoàn hảo và đôi khi gây tranh cãi, đặc biệt khi liên quan đến những tên tuổi lớn.
Ở các giải đấu trực tiếp, biện pháp kiểm soát cũng được siết chặt hơn. Sau vụ Niemann, nhiều giải áp dụng kiểm tra bằng máy dò kim loại, quét điện tử và hạn chế tối đa việc rời bàn cờ. Dù vậy, phần lớn trường hợp bị phát hiện lại đến từ những cách đơn giản hơn nhiều, như giấu điện thoại trong nhà vệ sinh để tra cứu nước đi.
Những câu chuyện từ “Von Neumann” đến Niemann cho thấy gian lận trong cờ vua là hệ quả tất yếu khi công nghệ phát triển. Trong một môn thể thao vốn dựa trên trí tuệ, sự suy giảm niềm tin có thể là hậu quả lớn nhất. Kỳ thủ số ba thế giới Fabiano Caruana thậm chí nói rằng có một bộ phận không nhỏ kỳ thủ hàng đầu gian lận khi thi đấu trực tuyến.
Vì thế, thách thức lớn nhất với cờ vua hiện đại là giữ được niềm tin rằng người ngồi đối diện đang thực sự chơi bằng chính bộ não của họ.
Hôm nay (22.4), ban tổ chức Cúp bóng chuyền Hùng Vương 2026 đã họp chuyên môn kỹ thuật trước giải nhằm chốt danh sách đăng ký thi đấu chính thức của các đội. Khác với đồn đoán, đội nam Biên Phòng không có ngoại binh người Mông Cổ Batsuuri Battur và đội nam Công an TP.HCM cũng không sở hữu được sao trẻ bóng chuyền thế giới Simeon Nikolov (Bulgaria).
Theo đó, trong 4 đội nữ dự Cúp bóng chuyền Hùng Vương có 3 đội sử dụng 2 ngoại binh là VTV Bình Điền Long An với bộ đôi tay đập từ Cuba Garcia Anglada, Martinez Ortiz; Binh chủng Thông tin có 2 ngoại binh Trung Quốc Che Wenhan, Sun Jie còn Hóa chất Đức Giang Lào Cai dùng 2 ngoại binh đến từ Thái Lan Tichaya Boonlert, Darin Pinsuwan. CLB Hà Nội Tasco Auto là đội nữ duy nhất sử dụng 1 ngoại binh là Ivana Vanjak (Đức).
Ở hạng mục nam, có 2 đội sử dụng 2 ngoại binh là Công an TP.HCM với Martin Licek (Serbia), Ali Haghparast (Iran) và Thể Công Tân Cảng với Rivan Nurmulki (Indonesia) và Xue Zhihong (Trung Quốc). Đội Biên Phòng có 1 ngoại binh là Jakkrit Thanomnoi (Thái Lan) và CLB Hà Nội cũng có 1 ngoại binh là Kuon Mom (Campuchia).
Theo lịch thi đấu Cúp bóng chuyền Hùng Vương 2026, đội Hà Nội Tasco Auto gặp Binh chủng Thông tin ở trận bán kết 1 của nữ diễn ra lúc 19 giờ 30 ngày mai (23.4). Trận bán kết còn lại diễn ra lúc 19 giờ ngày 24.4 giữa Hóa chất Đức Giang Lào Cai với VTV Bình Điền Long An. Ở hạng mục của nam, đội Biên Phòng gặp Hà Nội ở bán kết 1 lúc 21 giờ 30 ngày 23.4, đội Công an TP.HCM gặp Thể Công Tân Cảng ở bán kết 2 diễn ra lúc 21 giờ ngày 24.4. Tuy thiếu bom tấn ngoại binh nhưng với việc cho phép các đội sử dụng thoải mái ngoại binh đồng cường nội binh, Cúp bóng chuyền Hùng Vương 2026 hứa hẹn hấp dẫn, bất ngờ.
Chiều 5.4, Dusuki được điền tên vào đội hình xuất phát trong trận chung kết giải TNSV quốc tế THACO cup 2026 giữa Trường ĐH Quốc gia Malaysia và Trường ĐH Thủy lợi. Anh chơi ở vị trí trung vệ lệch phải, đá trọn vẹn 80 phút, góp công lớn giúp đại diện Malaysia giành chức vô địch.
Ít ai biết rằng Dusuki vừa trải qua hành trình di chuyển vất vả. Anh chỉ vừa có mặt ở Nha Trang trước giờ bóng lăn khoảng 2 tiếng đồng hồ. Trước đó, trung vệ này phải trở về nước để thực hiện lễ đính hôn với cô vợ sắp cưới.
Sau trận đấu, Dusuki không giấu được niềm hân hoan: "Tôi cảm thấy rất biết ơn và hạnh phúc vì chúng tôi đã tạo nên một cột mốc lịch sử mới cho trường đại học của mình, Trường Đại học Quốc gia Malaysia. Tôi rất biết ơn đội của mình, bạn bè, ban huấn luyện, ban quản lý đội và ban lãnh đạo nhà trường đã cho chúng tôi cơ hội để tạo nên lịch sử này. Đây cũng là danh hiệu đầu tiên của đội vì trước đây chúng tôi chưa từng tham gia giải đấu quốc tế nào. Lần đầu tiên tham dự giải quốc tế và chúng tôi đã vô địch".
Trước trận chung kết, Trường ĐH Quốc gia Malaysia mất nhiều trụ cột vì các lý do khác nhau. Vì thế, sự trở lại kịp thời của Dusuki, thủ lĩnh hàng thủ là cực kỳ quan trọng. Anh chia sẻ: "Tôi thấy rất, rất mệt. Lễ đính hôn của tôi vừa diễn ra ngày hôm qua, sau đó tôi chỉ kịp nghỉ ngơi khoảng 2 đến 3 tiếng rồi bay thẳng đến TP.HCM và đi tiếp đến Nha Trang. Nhưng tôi nghĩ đây là cảm giác tuyệt vời nhất, là sự hy sinh của tôi dành cho đội bóng và sự hy sinh của vợ sắp cưới của mình. Tôi cũng rất lo lắng vì tôi biết cơ thể mình không ở trong tình trạng tốt nhất. Nhưng tôi phải cố gắng hết sức. Nếu tôi được nghỉ ngơi đầy đủ, tôi biết mình có thể làm tốt hơn".
Cuối cùng, Dusuki gửi lời cảm ơn đến vợ sắp cưới của mình, người theo dõi trận đấu trực tuyến qua các kênh mạng xã hội của Báo Thanh Niên. Anh nói: "Chức vô địch này là món quà tôi dành cho cô ấy. Tôi muốn gửi lời cảm ơn đến cô ấy vì đã thực sự thấu hiểu những gì tôi cần làm và trân trọng những nỗ lực của tôi. Không biết nói gì hơn, tôi rất biết ơn và yêu cô ấy rất nhiều".
Vào lúc 16h ngày 11-4, đội tuyển U20 nữ Việt Nam chạm trán Nhật Bản ở tứ kết Giải U20 nữ châu Á 2026.
U20 nữ Việt Nam kết thúc vòng bảng với 3 điểm, đứng thứ 3 bảng A (thua Trung Quốc, Thái Lan và thắng Bangladesh).
Tuy nhiên, các cô gái chúng ta vẫn giành được vé vào tứ kết nhờ là một trong hai đội thứ 3 có thành tích tốt nhất cùng với Uzbekistan.
Đây là lần thứ hai trong lịch sử, đội tuyển U20 nữ Việt Nam giành vé vào tứ kết sau lần đầu tiên vào năm 2004 (khi đó là Giải U19 nữ châu Á).
Ngược lại, U20 nữ Nhật Bản tiến vào tứ kết với ngôi đầu bảng C sau 3 trận toàn thắng. Đội bóng xứ mặt trời mọc đang chứng tỏ mình là ứng viên số 1 cho chức vô địch.
Đối đầu với thế lực của bóng đá châu lục chắc chắn là thử thách không hề đơn giản đối với U20 nữ Việt Nam. Tuy nhiên, đây là cơ hội tốt của các cầu thủ cọ xát và nâng cao trình độ.
Đồng thời bóng đá trẻ luôn ẩn chứa nhiều bất ngờ, nên chúng ta vẫn có quyền hy vọng vào các cô gái Việt Nam.
Bốn đội giành chiến thắng ở tứ kết sẽ đại diện cho châu Á tham dự U20 World Cup nữ 2026 tại Ba Lan vào tháng 9.
