Chiến sự Trung Đông vẫn phức tạp, nhiều chi phí tăng mạnh, nhưng trong tài liệu vừa trình đại hội cổ đông mấy ngày gần đây của nhiều doanh nghiệp, bên cạnh thách thức, không ít đơn vị vẫn thể hiện lạc quan, khả năng thích ứng, tìm kiếm cơ hội để duy trì đà tăng trưởng.
Trình đại hội cổ đông năm nay, Masan – tập đoàn bán lẻ hàng đầu của Việt Nam – bất chấp nỗi lo lạm phát làm suy giảm sức mua, vẫn đặt mục tiêu doanh thu thuần 93.500 – 98.000 tỉ đồng, tăng 15 – 20% so với năm 2025. Lợi nhuận sau thuế mục tiêu 7.250 – 7.900 tỉ đồng, tăng 7 – 17%.
Lãnh đạo Masan nói hiện vẫn đang theo dõi tác động đang diễn ra của bối cảnh địa chính trị và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh tổng thể – bao gồm lạm phát, rủi ro chuỗi cung ứng, chi phí đầu vào, rủi ro lãi suất và xu hướng tiêu dùng, tâm lý thị trường. Tính đến nay, Masan đã quản trị các rủi ro và chưa bị ảnh hưởng đáng kể.
Về giải pháp, Masan tiếp tục củng cố bảng cân đối kế toán, giảm chi phí tài chính và tỉ lệ sở hữu trong các mảng kinh doanh không cốt lõi nhằm đơn giản hóa cấu trúc tập đoàn và xây dựng nền tảng tiêu dùng – bán lẻ tập trung; số hóa toàn diện chuỗi vận hành và mở rộng quy mô nền tảng hội viên nhằm tối đa hóa sức mạnh cộng hưởng trong toàn bộ hệ sinh thái của Masan.
Cùng trong lĩnh vực bán lẻ và tiêu dùng, nhiều doanh nghiệp khác cũng đặt mục tiêu cao hơn các năm trước. Theo đó, Thế giới Di động (MWG), FPT Retail (FRT), Vinamilk (VNM) và PNJ đều hướng tới kết quả kinh doanh cao nhất lịch sử với doanh thu dự kiến tăng trong khoảng từ 4% đến hơn 37%, còn lợi nhuận tăng từ 4% đến 27%.
Vingroup trình cổ đông kế hoạch doanh thu năm 2026 đạt 450.000 tỉ đồng, tăng khoảng 36% so với năm trước, trong khi lợi nhuận sau thuế dự kiến 25.000 tỉ đồng, gấp 2,2 lần và hướng tới mức kỷ lục mới.
Vinhomes (VHM) giữ vị thế là nhà phát triển bất động sản lớn nhất Việt Nam cũng đặt mục tiêu kỷ lục với doanh thu 250.000 tỉ đồng và lợi nhuận sau thuế 50.000 tỉ đồng, tăng lần lượt 63% và 15% so với năm trước.
Novaland thì trình cổ đông mục tiêu doanh thu thuần 2026 đạt 22.715 tỉ đồng, tăng 3,26 lần so với kết quả thực hiện năm 2025; lợi nhuận sau thuế đạt 1.852 tỉ đồng. Tương tự, Hòa Phát cũng đặt mục tiêu tăng trưởng mạnh với kế hoạch doanh thu tăng trên 30% và lợi nhuận tăng khoảng 42% so với năm 2025, cho thấy kỳ vọng tích cực của ban lãnh đạo bất chấp bối cảnh chi phí vốn gia tăng.
Ở lĩnh vực hàng không, Vietnam Airlines – doanh nghiệp chịu áp lực lớn từ biến động giá nhiên liệu – cho biết cứ mỗi 1 USD giá dầu tăng so với kế hoạch sẽ làm chi phí của hãng đội thêm hơn 300 tỉ đồng.
Theo doanh nghiệp, dù chiến sự Trung Đông bùng nổ nhưng hãng “tự tin vượt qua các rào cản địa chính trị, đảm bảo luồng vận hành vận tải không gián đoạn, tối ưu hóa nguồn lực để bảo vệ mục tiêu hiệu quả khai thác trong năm 2026”.
Nhiều doanh nghiệp khác cũng đẩy mạnh việc củng cố nền tảng tài chính và quản trị rủi ro. Như Vinaconex, lãnh đạo doanh nghiệp này nói sẽ tập trung rà soát cơ cấu lại nguồn vốn theo hướng an toàn, giảm phụ thuộc vào vốn ngắn hạn, tăng cường quản trị dòng tiền và kiểm soát chi phí chặt chẽ…
Đi cùng áp lực tỉ giá, ông Huỳnh Anh Huy – CFA, Giám đốc phân tích ngành của Chứng khoán Kafi – cho biết việc lãi suất tăng lên sẽ tạo ra áp lực lên bài toán tài chính của doanh nghiệp, từ đó làm giảm lợi nhuận kỳ vọng của doanh nghiệp đó.
“Các ngành nghề thâm dụng vốn lớn, có nợ ròng cao sẽ là các doanh nghiệp cần tính toán lại trong bối cảnh sắp tới”, ông Huy nói. Tính toán từ Kafi cho thấy nhóm 10 doanh nghiệp niêm yết lớn có tổng nợ ròng lên tới khoảng 717.000 tỉ đồng tại thời điểm cuối 2025.
Theo đó, ước tính nếu lãi suất tăng thêm 1%, tổng chi phí tài chính của nhóm có thể tăng hơn 7.100 tỉ đồng. Riêng Vingroup có thể chịu thêm khoảng 2.520 tỉ đồng chi phí lãi vay, tiếp đến là Vinhomes (941 tỉ đồng), Hòa Phát (643 tỉ đồng) và Novaland (629 tỉ đồng).
“Dù áp lực lãi suất là có thật, nhưng đây cũng là giai đoạn “đãi cát tìm vàng”. Những doanh nghiệp có cấu trúc tài chính lành mạnh, sở hữu lợi thế cạnh tranh bền vững, khả năng chuyển giao chi phí sang giá hàng bán và được người tiêu dùng chấp nhận sẽ là những cái tên trụ vững”, ông Huy nhìn nhận.
Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực và tình trạng tắc nghẽn tại vịnh Ba Tư đã làm dấy lên làn sóng tìm kiếm dầu trên toàn cầu. Một số công ty dầu khí phương Tây đã mất hàng tỷ USD doanh thu vì xung đột. Tuy nhiên, giá năng lượng tăng mạnh lại đem đến dòng tiền lớn cho ngành dầu khí, giúp họ mở rộng sang những khu vực trước đây khó tiếp cận hoặc từng bị bỏ hoang.
Giá dầu thô WTI (Mỹ) hiện giao dịch quanh 90 USD một thùng, cao hơn đáng kể so với mức hơn 60 USD trước khi chiến sự nổ ra. Giá dầu từng giảm mạnh ngày 17/4 sau khi ông Trump và các quan chức Iran thông báo eo biển Hormuz mở lại, nhưng tăng trở lại sáng 20/4 khi Iran lại đóng tuyến này.
Exxon gần đây vạch ra kế hoạch đầu tư tới 24 tỷ USD vào các mỏ dầu nước sâu tại Nigeria. Chevron mở rộng hiện diện tại Venezuela. BP mua cổ phần các lô dầu ngoài khơi Namibia, còn TotalEnergies ký thỏa thuận thăm dò với Thổ Nhĩ Kỳ. Theo ước tính của công ty nghiên cứu và tư vấn năng lượng Wood Mackenzie, các tập đoàn dầu khí lớn có thể tạo ra 120 tỷ USD giá trị kinh tế từ hoạt động thăm dò trong những năm tới.
Trong cuộc họp ngày 16/4 với lãnh đạo Exxon, Chevron và các công ty dầu khí khác, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum kêu gọi các doanh nghiệp tiếp tục tăng sản lượng để kiềm chế giá, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu nguy cơ thiếu hụt.
WSJ trích nguồn tin thân cận cho biết các công ty dầu khí cũng muốn tối đa hóa sản xuất để tận dụng giá cao. Nhưng hoạt động này vẫn phải trong giới hạn ngân sách, tránh phát sinh chi phí từ các khoản đầu tư quy mô lớn. Tổng cộng, các hãng dầu lớn đã chi trung bình 19 tỷ USD cho hoạt động thăm dò trên toàn cầu mỗi năm trong giai đoạn 2021-2025, Wood Mackenzie cho biết.
Các lãnh đạo ngành năng lượng còn tập trung vào mục tiêu dài hạn hơn, là tìm đủ dầu và khí để duy trì lợi nhuận đến 2030. Việc eo biển Hormuz bị đóng đã khiến toàn cầu mất khoảng 20% nguồn cung dầu và khí hóa lỏng.
Một số công ty phương Tây hoạt động tại Trung Đông đã chịu thiệt hại đáng kể. Exxon cho biết chiến sự khiến sản lượng của hãng giảm 6% trong quý I. Công ty có nguy cơ mất khoảng 5 tỷ USD doanh thu mỗi năm khi các cơ sở khí đốt tại Qatar bị hư hại. Đối tác của họ - QatarEnergy ước tính việc sửa chữa có thể mất tới 5 năm.
Giới phân tích cho rằng hiện tại, ngành dầu khí giảm tập trung vào vịnh Ba Tư. Vài ngày trước khi chiến sự nổ ra, Chevron cho biết đàm phán độc quyền với Basra Oil của Iraq để mua cổ phần mỏ West Qurna 2 - một trong những mỏ dầu trên bờ lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, các nhà phân tích đánh giá công ty phương Tây khó có khả năng ký thỏa thuận lớn tại Trung Đông đến khi xung đột được giải quyết hoàn toàn.
Tác động kinh tế từ chiến sự cũng khiến các công ty phải đa dạng danh mục và phân tán rủi ro trên toàn cầu. Theo Wood Mackenzie, ngành dầu khí toàn cầu cần tìm thêm tài nguyên mới, với trữ lượng 300 tỷ thùng dầu, để đáp ứng nhu cầu đến năm 2050. Exxon, Chevron, Shell, BP và TotalEnergies đang nhắm tới các cơ hội khoan dầu mới tại châu Phi, Nam Mỹ và phía đông Địa Trung Hải, nhằm bổ sung trữ lượng cho thập niên tới.
Tuần trước, Exxon đã tiến thêm một bước trong kế hoạch khoan dầu ngoài khơi Hy Lạp. Vài tháng gần đây, hãng ký các thỏa thuận thăm dò sơ bộ với Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và Gabon. Tại Trinidad và Tobago, công ty cũng khảo sát để tìm dầu, khí ở vùng nước sâu. Chi phí cho hoạt động quốc tế của Exxon năm ngoái khoảng 9 tỷ USD.
Chevron cũng tăng cường mảng thăm dò. Năm ngoái, họ mua lại hãng khai thác dầu khí Hess với giá 53 tỷ USD. Công ty đã bổ nhiệm Kevin McLachlan - cựu lãnh đạo TotalEnergies - làm Phó chủ tịch phụ trách thăm dò. Chevron dự định chi 7 tỷ USD cho các dự án ngoài khơi toàn cầu trong năm nay.
Nhà Trắng cũng thúc đẩy các công ty dầu khí Mỹ tăng đầu tư vào ngành dầu mỏ Venezuela. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn thận trọng sau nhiều năm ngành này tại đây xuống cấp vì quản lý yếu kém.
Chevron hiện cũng là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất Venezuela. Reuters cho biết tuần trước, họ đã đạt được một thỏa thuận hoán đổi tài sản nhằm mở rộng hoạt động tại đây. Venezuela có trữ lượng dầu nặng lớn, được các nhà máy lọc dầu Mỹ ưa chuộng.
Tập đoàn dầu khí quốc gia Venezuela (PDVSA) bán thêm 13% cổ phần trong một liên doanh cho Chevron. Một dự án khác mà Chevron nắm 30% cổ phần đã được cấp quyền khai thác.
Chevron dự kiến thăm dò tại Ai Cập trong năm nay. Trước đó, họ cũng được cấp 4 giấy phép khai thác ngoài khơi gần Hy Lạp và một lô dầu tại Libya.
Giá dầu được dự báo vẫn duy trì ở mức cao trong những tháng tới, kể cả khi tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz được giải quyết. "Giá dầu cao trong thời gian dài là yếu tố thuận lợi nhất cho hoạt động thăm dò. Trong trung và dài hạn, giá mỗi thùng dầu từ vịnh Ba Tư sẽ phải cộng thêm phần bù rủi ro. Điều này càng thúc đẩy các công ty tìm đến các khu vực thăm dò mới", Schreiner Parker - chuyên gia tại Rystad Energy kết luận.
Tại họp báo thường kỳ Bộ Tài chính ngày 9/4, ông Lê Long, Phó cục trưởng Cục Thuế, đề cập tới việc gần đây, cơ quan chức năng phát hiện một số vụ án lớn liên quan đến hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán để che giấu doanh thu.
Điển hình là vụ Công ty Hoàng Long gây thiệt hại thuế hơn 241 tỷ đồng hay Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu gây thất thu ngân sách khoảng 150 tỷ đồng.
Theo ông Long, việc doanh nghiệp sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán - một để theo dõi hoạt động thực tế và một để cung cấp cho cơ quan quản lý - là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Thủ đoạn này thường nhằm mục đích che giấu doanh thu, gian lận thuế hoặc làm sai lệch báo cáo tài chính để phục vụ các mục đích khác như tham gia đấu thầu, vay vốn ngân hàng. Hành vi này gây thất thu ngân sách, ảnh hưởng tới nền kinh tế, môi trường kinh doanh.
"Điểm đáng lo là hành vi này có thể diễn ra có hệ thống, tinh vi, dễ che giấu và khó phát hiện nếu không có kỹ năng thanh, kiểm tra chuyên sâu hoặc nghiệp vụ điều tra của cơ quan chức năng", ông nói.
Lãnh đạo Cục Thuế chỉ ra nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh của một số doanh nghiệp còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp tìm cách tối đa hóa lợi nhuận, giảm nghĩa vụ thuế, trong khi chưa nhận thức đầy đủ các rủi ro pháp lý, thậm chí chấp nhận đánh đổi để trốn thuế.
Trước thực trạng này, cơ quan thuế đã đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn, dịch vụ giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế phối hợp ngăn chặn gian lận. Các đơn vị này được yêu cầu cung cấp thông tin khách hàng có sử dụng phần mềm kế toán, gồm tên người nộp thuế, mã số thuế, địa chỉ trụ sở và địa điểm kinh doanh. Họ cũng phải lập danh sách toàn bộ khách hàng sử dụng phần mềm kế toán đến hết ngày 31/3 và gửi về Cục Thuế trước ngày 8/4.
"Việc thu thập thông tin giúp cơ quan thuế nắm được quy mô doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh đang sử dụng các phần mềm kế toán, để có giải pháp hỗ trợ, kiểm soát việc kê khai, nộp thuế", ông Long cho biết.
Đến 7/4, Cục Thuế đã nhận được dữ liệu từ 42 tổ chức, với thông tin của 12.809 khách hàng đang sử dụng các phần mềm kế toán. Cơ quan này đang tiếp tục phối hợp với các đơn vị để tổng hợp dữ liệu trên phạm vi cả nước.
Từ tháng 4, cơ quan thuế sẽ sử dụng các dữ liệu này để rà soát, đưa ra cảnh báo và khuyến nghị với các tổ chức, doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh có dấu hiệu sử dụng song song nhiều hệ thống sổ kế toán.
Ngành thuế cũng sẽ tăng kiểm soát dòng tiền nhằm hạn chế gian lận, kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế và ngân hàng, theo dõi các giao dịch có giá trị lớn qua tài khoản. Họ cũng tăng ứng dụng công nghệ trong quản lý thuế, như sử dụng big data và trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích rủi ro. Hệ thống có thể phát hiện dấu hiệu bất thường như doanh thu biến động mạnh, biên lợi nhuận thấp bất hợp lý hoặc chênh lệch dữ liệu giữa các hệ thống.
Ngoài ra, cơ quan thuế sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan điều tra. Các trường hợp có dấu hiệu gian lận hoặc trốn thuế sẽ được củng cố hồ sơ và chuyển sang cơ quan công an xử lý.
Các công ty nhập khẩu Mỹ hiện có thể được nhận 166 tỷ USD tiền hoàn thuế kèm lãi. Họ bắt đầu được nộp đơn từ ngày 20/4, qua một cổng thông tin mới của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP).
CBP ước tính tiền hoàn sẽ được chi trả trong vòng 60-90 ngày kể từ khi hồ sơ được chấp thuận. Tuy nhiên, thời gian cũng có thể kéo dài hơn nếu hồ sơ cần xem xét thêm.
Ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các chính sách thuế nhập khẩu của ông Trump dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), gồm thuế đối ứng và mức riêng áp lên Mexico, Canada, Trung Quốc. Các loại thuế này bị dừng thu từ 24/2.
Chương trình hoàn thuế của CBP có tên CAPE, "được thiết kế nhằm gộp các khoản được hoàn theo IEEPA, gồm cả lãi, thay vì xử lý theo từng lô hàng riêng lẻ", CBP cho biết trong thông báo trước đó.
Chỉ các bên được xác định là nhà nhập khẩu chính thức (importer of record) đã nộp thuế, hoặc đại lý hải quan được ủy quyền, mới có thể nộp đơn xin hoàn tiền. Tuy nhiên, không phải tất cả khoản thuế đều đủ điều kiện nộp hồ sơ ngay từ ngày 20/4. Đây chỉ là giai đoạn đầu của chương trình.
Hiện chưa rõ khi nào hệ thống sẽ mở cho toàn bộ các khoản thuế đủ điều kiện hoàn trả. Quá trình này thậm chí có thể kéo dài hơn nữa nếu chính quyền ông Trump có thêm động thái nhằm trì hoãn hoặc giảm quy mô số thuế phải hoàn.
"Có những cơ chế pháp lý khác có thể giúp giảm đáng kể con số này", Kevin Hassett - cố vấn kinh tế Nhà Trắng, cho biết trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Fox News.
