Tại Anh, ngày 8.4 được ghi nhận là ngày nóng nhất từ đầu năm. Cơ quan Khí tượng nước này cho biết nhiệt độ tại Vườn Kew (tây nam London) lên tới 26,5°C – mức cao nhất trong tháng 4 kể từ năm 1946. Nhiều khu vực miền trung, miền nam và miền đông nước Anh cũng ghi nhận nền nhiệt cao hơn rõ rệt so với trung bình nhiều năm. Dù chưa đạt ngưỡng “đợt nắng nóng”, diễn biến này vẫn bị xem là bất thường với một quốc gia ôn đới, theo The Guardian. Cùng thời điểm, Pháp cũng ghi nhận nền nhiệt “lệch mùa”. Ngày 8.4, nhiều khu vực có nhiệt độ lên tới 29 – 30°C, ngưỡng thường chỉ xuất hiện vào đầu tháng 6. Không chỉ nóng ban ngày, nhiệt độ ban đêm tại nhiều nơi cũng duy trì ở mức cao bất thường, giống thời tiết mùa hè.
Ở phía bên kia Đại Tây Dương, Mỹ vừa trải qua tháng 3 nóng bất thường nhất trong 132 năm, theo dữ liệu của Cơ quan Khí tượng và Hải dương học quốc gia (NOAA) công bố ngày 8.4. Đợt nhiệt này còn mang tính cực đoan và trải rộng. Chỉ trong 2 ngày 20 – 21.3, khoảng 1/3 lãnh thổ Mỹ ghi nhận mức nhiệt trái mùa mà các nhà khoa học cho rằng gần như không thể xảy ra nếu không có tác động của biến đổi khí hậu, theo AP.
Tại châu Phi, Nigeria đang trải qua đợt nắng nóng gay gắt trong bối cảnh hạ tầng đô thị và y tế còn hạn chế. Cuối tháng 3, các đô thị lớn như Lagos ghi nhận nhiệt độ 35°C, Abuja 38°C, còn Sokoto lên tới 44°C, theo kênh CGTN.
Tại châu Á, Nhật Bản cũng ghi nhận thời tiết ấm lên bất thường khi một hệ thống áp cao bao phủ diện rộng ngày 5.4, đẩy nhiệt độ tăng vọt và tương tự như thời tiết mức mùa hè – vốn thường bắt đầu từ tháng 6, theo Nikkei Asia. Trong khi đó, Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN (ASMC) dự báo nhiệt độ toàn khu vực Đông Nam Á sẽ cao hơn mức trung bình trong giai đoạn tháng 3 – 5, với xác suất 80 – 100%, cho thấy xu hướng nóng diện rộng và kéo dài. Tại Thái Lan, nền nhiệt được dự báo duy trì ở mức “nóng đến rất nóng” đi kèm điều kiện ít mưa và sương mù ban ngày từ ngày 9 – 14.4, theo báo The Nation.
Malaysia đã phải phát cảnh báo nắng nóng cấp độ 1 khi nhiệt độ tại thủ đô Kuala Lumpur dao động 35 – 37°C trong nhiều ngày liên tiếp. Còn Singapore phải đối mặt với thời tiết khô hơn bình thường trong tuần qua, góp phần đẩy nhiệt độ tăng cao.
Điểm bất thường lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở mức nhiệt cao, mà ở thời điểm và tần suất xuất hiện, phản ánh mức chuẩn khí hậu đang dịch chuyển. Các chuyên gia cho rằng đợt nóng hiện tại là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố. Trước hết là biến đổi khí hậu do phát thải khí nhà kính, khiến nền nhiệt cơ bản của trái đất tăng lên. Bên cạnh đó, các yếu tố theo mùa như ít mây, ít mưa, gió yếu trong giai đoạn giao mùa càng dễ đẩy nhiệt độ lên cao, theo Channel NewsAsia.
Ngoài ra, El Nino tiếp tục là một biến số quan trọng. Các cơ quan quốc tế như NOAA và Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) dự báo khả năng El Nino hình thành và mạnh lên từ giữa năm 2026 đang gia tăng, kéo theo lo ngại về các đợt nóng và hạn hán nghiêm trọng hơn ở nhiều khu vực, nhất là Đông Nam Á.
Trước tình hình trên, một số quốc gia đã triển khai các biện pháp ứng phó khẩn cấp. Thái Lan mở hàng trăm trung tâm tránh nóng bằng cách tận dụng trường học, trung tâm văn hóa, công viên và chùa, đồng thời triển khai 2.806 điểm cấp nước uống miễn phí. Về dài hạn, các tổ chức quốc tế nhấn mạnh sự cần thiết của các kế hoạch hành động, hệ thống cảnh báo sớm, phối hợp giữa ngành y tế – khí tượng – đô thị, cũng như hợp tác khu vực đối với rủi ro thời tiết xuyên biên giới.
Tin Gốc: https://thanhnien.vn/nang-nong-bat-thuong-the-gioi-doi-mat-khi-hau-lech-chuan-185260409195731516.htm
Những quốc gia nào đã đạt thỏa thuận riêng với Iran để đi qua eo biển Hormuz?
Ngày 6-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa sẽ tiêu diệt Iran "chỉ trong một đêm" nếu Tehran không đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trước thời hạn chót là 20h tối 7-4 (giờ Mỹ).
Theo Đài BBC, Washington gần đây đã liên tục gây áp lực quân sự, cũng như ông Trump từng kêu gọi các nước tự bảo vệ tuyến vận tải, khiến nhiều quốc gia tại châu Á đã chủ động chọn con đường ngoại giao trực tiếp với Iran để đạt được các thỏa thuận riêng về việc lưu thông qua Hormuz, thay vì chờ đợi một giải pháp quân sự từ Mỹ.
Cụ thể, Pakistan hôm 28-3 thông báo rằng Iran đã đồng ý cho 20 tàu của nước này đi qua eo Hormuz. Ngoại trưởng Pakistan gọi đây là "cử chỉ tích cực và mang tính xây dựng", đồng thời nhấn mạnh: "Đối thoại, ngoại giao và các biện pháp xây dựng lòng tin là con đường duy nhất để tiến lên phía trước".
Iran cũng công khai hoan nghênh các tàu treo cờ Ấn Độ được đi qua eo biển. Đại sứ quán Iran tại Ấn Độ viết trên X: "Những người bạn Ấn Độ của chúng tôi hoàn toàn an toàn, không có gì phải lo lắng". Đáp lại, Ngoại trưởng Ấn Độ cho biết việc tàu chở dầu của nước này được lưu thông là kết quả của ngoại giao.
Trung Quốc - nước mua dầu Iran lớn nhất - cũng xác nhận một số tàu của họ đã đi qua eo biển, dù không nêu chi tiết. Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy bất chấp xung đột, hàng triệu thùng dầu Iran (đang bị Mỹ trừng phạt) vẫn được vận chuyển tới Trung Quốc trong những tuần gần đây.
Kể từ khi chiến sự bùng nổ, Bắc Kinh đã duy trì quan hệ ngoại giao thân thiện với Tehran và cùng Pakistan nỗ lực làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn giữa các bên tham chiến.
Mới đây nhất, Ngoại trưởng Philippines cho biết Iran đã cam kết đảm bảo "hành trình an toàn, không bị cản trở và nhanh chóng" cho các tàu nước này, sau cuộc điện đàm được đánh giá là "rất hiệu quả" nhằm đảm bảo nguồn cung năng lượng và phân bón.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng các thỏa thuận hiện nay vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng, chẳng hạn như chưa có thông tin cụ thể liệu các đảm bảo an toàn áp dụng cho toàn bộ tàu của một quốc gia hay chỉ một số chuyến cụ thể, hay việc các tàu có phải trả phí để được đi qua hay không.
Ví dụ, Công ty vận tải Mitsui OSK Lines cho biết một tàu Nhật Bản chở khí tự nhiên hóa lỏng cuối tuần qua đã an toàn đi qua eo biển Hormuz, nhưng không bình luận về việc có phải trả phí cầu đường hay không và làm thế nào thủy thủ đoàn đảm bảo được chuyến đi an toàn.
Malaysia cũng cho biết một số tàu chở dầu của họ đã được Iran cho phép đi qua miễn phí, nhưng chưa rõ liệu các tàu Malaysia khác có được hưởng bảo đảm tương tự hay không.
Ngoài ra, chuyên gia Roger Fouquet tại Đại học Quốc gia Singapore cũng nhận định Iran có thể đang "tách bạch giữa quan hệ đồng minh và mức độ tham gia thực tế vào xung đột", khi vẫn cho phép tàu của một số quốc gia có liên hệ với Mỹ - như trường hợp của Philippines - được lưu thông.
Do đó nhà kinh tế năng lượng Shi cho rằng dù các thỏa thuận này đánh dấu một bước tiến ngoại giao đáng chú ý, nhưng chúng chỉ giúp giảm áp lực ngắn hạn cho chuỗi cung ứng năng lượng, chưa phải là giải quyết triệt để cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz khi chiến sự vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Các kịch bản leo thang cuộc chiến Iran
Lời đe dọa này, giữa một cuộc chiến chưa có hồi kết, mở ra nhiều kịch bản leo thang khó lường.
Theo Hãng tin Reuters ngày 7-4, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích vào hàng chục mục tiêu quân sự của Iran trên đảo Kharg trong đêm 6-4 (giờ Mỹ).
Các đòn tấn công tập trung vào khu vực phía Bắc hòn đảo, nhằm vào các boongke, kho lưu trữ, hệ thống phòng không và nhiều cơ sở quân sự khác. Một số mục tiêu được cho là đã từng bị tấn công trước đó. Chiến dịch hoàn toàn được tiến hành từ trên không, không có sự tham gia của lực lượng bộ binh Mỹ, và không gây ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng dầu mỏ.
Đảo Kharg được xem là trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng của Iran, đồng thời từng được nhắc đến như một địa điểm tiềm năng cho chiến dịch trên bộ của Mỹ.
Phát biểu tại Budapest (Hungary), Phó tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định các cuộc không kích không phản ánh sự thay đổi trong chiến lược của Mỹ. Ông cho biết chính quyền Washington vẫn kỳ vọng nhận được phản hồi từ Iran trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Tổng thống Trump liên tục đưa ra cảnh báo cứng rắn, bao gồm khả năng tấn công hoặc kiểm soát đảo Kharg. Trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 30-3, ông cho biết Mỹ có thể phá hủy "các nhà máy điện, giếng dầu và đảo Kharg".
Mỹ từng tấn công hòn đảo này vào ngày 13-3, tuyên bố 90 mục tiêu trên đảo bị đánh trúng, gồm "hầm chứa tên lửa, kho thủy lôi cùng nhiều địa điểm quân sự khác". Tổng thống Trump khi đó cho biết Mỹ đã tránh tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo.
Washington hiện yêu cầu Tehran từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược. Ông Vance nhấn mạnh Mỹ sẽ chưa nhắm tới các mục tiêu năng lượng và hạ tầng, trừ khi Iran không đưa ra đề xuất phù hợp, cho thấy dư địa đàm phán vẫn đang được duy trì song song với sức ép quân sự.
Trong kịch bản lý tưởng với nhiều nước không can dự, Mỹ sẽ đưa xung đột đến hồi kết trong tối đa 6 - 8 tuần kể từ khi khai hỏa. Chính quyền Trump sẽ định nghĩa việc phá hủy cơ sở hạ tầng công nghiệp - quân sự, làm suy yếu chương trình tên lửa đạn đạo và chương trình hạt nhân của Iran là mục tiêu chung cuộc rồi tuyên bố chiến thắng.
Các vụ ám sát có mục tiêu nhằm vào giới quan chức chính trị và quân sự Tehran cũng có thể được đẩy mạnh - dù cho tới nay các hoạt động này chưa làm gián đoạn được năng lực phòng thủ và đánh trả của Iran.
Kịch bản thứ hai, hiện thực hơn, là liên minh Mỹ - Israel mở rộng phạm vi sang cơ sở hạ tầng kinh tế của Iran: nhà máy điện, cầu đường, mạng lưới giao thông, nhà máy xi măng, thép và khai thác mỏ - đúng như lời đe dọa của ông Trump và ông Hegseth. Mục tiêu chiến lược của các hành động này là tạo áp lực kinh tế diện rộng, kích động bất mãn xã hội để buộc Tehran chấp nhận đầu hàng.
Tuy nhiên phản ứng của Iran trước kịch bản này hoàn toàn có thể dự báo: các cơ sở hạ tầng tương ứng trong khu vực - đặc biệt những nơi có quan hệ đầu tư của Mỹ - sẽ hứng chịu các đòn trả đũa. Tehran vẫn còn hỏa lực hiệu quả với máy bay không người lái và tên lửa, đồng nghĩa với việc họ chưa mất đi vị thế thương lượng.
Và "lá bài tẩy" quan trọng nhất của Iran vẫn còn nguyên đó: eo biển Hormuz. Giới phân tích nhận định chừng nào Iran còn kiểm soát thực tế tuyến đường thủy chiến lược này, Mỹ sẽ không thể tuyên bố chiến thắng một cách thuyết phục.
Dù các kịch bản tiềm tàng có đề cập đến việc đánh chiếm đảo Kharg và các đảo dọc bờ biển Iran, ngay cả khi Mỹ đổ bộ bộ binh và chiếm giữ được các đảo này, điều đó vẫn chưa đủ để khai thông hoàn toàn eo biển. Bất kỳ can thiệp trực tiếp nào vào Hormuz đều có thể kích hoạt một giai đoạn mới mang tính chiến tranh tiêu hao, kéo dài ít nhất vài tháng mà không đảm bảo kết quả quyết định.
Tổng hòa các tính toán đó, cuộc chiến sẽ còn kéo dài. Những bước leo thang mạo hiểm mà ông Trump tuyên bố có nguy cơ đưa tới hệ lụy không chỉ các đối thủ, mà cả đồng minh của Washington, cũng phải gánh chịu cái giá ngày càng đắt - hệ quả trực tiếp của tình trạng mất phương hướng chiến lược ở Nhà Trắng.
Tin Gốc: https://tuoitre.vn/cac-kich-ban-leo-thang-cuoc-chien-iran-20260408000207018.htm