Hầu hết các nội dung AI đều khai thác những chủ đề thu hút sự chú ý như chó nhảy dù, thiên tai, quái vật biển khơi, thậm chí dàn dựng các tình huống nhằm bôi nhọ hình ảnh của lực lượng chức năng.
Thời gian gần đây, lướt các nền tảng như TikTok hay Facebook, không khó để bắt gặp những video có nội dung cực kỳ “giật gân”. Trong một video do tài khoản Nông Trại T.H đăng tải với tựa đề “Đàn mèo mochi mini của mình” là hình ảnh người phụ nữ đặt chú mèo tí hon trong lòng bàn tay, cho mèo uống sữa bằng ống nhựa nhỏ kèm theo giọng đọc chú thích:
“Một bé mèo mini dài khoảng 10cm thôi, mình nuôi bé trong bể thủy sinh. Kích thước nhỏ nhưng nhu cầu chăm sóc khá tỉ mỉ: phần đất phải luôn ấm, có nhiều rêu và nước chảy nhẹ để bé vừa chơi vừa uống. Mỗi ngày mình cho ăn ba lần, chủ yếu là sữa ấm và cháo thịt gà xay”.
Dưới phần bình luận, tài khoản này gắn kèm rất nhiều link sản phẩm để mời gọi mua hàng. Đáng nói, mặc dù thông tin trên trang chủ tài khoản có chú thích “kênh sáng tạo nội dung bằng AI, nông trại đồng quê, giải trí” nhưng bên dưới video lại hoàn toàn không có thông tin cho người xem biết đây là nội dung do AI tạo.
Cũng lướt mạng xã hội, chị Thu Thủy (TP.HCM) cho biết: “Tôi vừa xem video quay cảnh một con quái vật khổng lồ trồi lên ở vùng biển miền Trung, hình ảnh sống động đến mức tôi suýt tin là thật nếu không đọc phần bình luận cảnh báo đây là sản phẩm AI”.
Thực tế, không phải ai cũng tỉnh táo như chị Thủy. Đối với người cao tuổi hoặc những người ít cập nhật công nghệ, những video này là một cái bẫy hoàn hảo. Nguy hiểm hơn, nhiều tài khoản còn sử dụng AI để cắt ghép, dàn dựng các tình huống sai sự thật về lực lượng chức năng nhằm kích động, bôi nhọ.
Trong một clip khác do tài khoản T.Đ đăng tải có nội dung bôi nhọ hình ảnh lực lượng chức năng nhưng lại không đính kèm chú thích cho thấy video là do AI tạo. Nhiều người tinh ý nhận ra những điểm khác lạ trong clip, từ những dòng chữ mờ nhòe vô nghĩa trên các bảng hiệu, người tham gia giao thông mặc áo mưa khi trời nắng hay những nhân vật lặp đi lặp lại nhiều lần trong các khung hình và nhanh chóng xác nhận là nội dung từ AI.
Tuy nhiên cũng có không ít người để lại các bình luận bày tỏ sự bức xúc, chửi bới lực lượng chức năng chỉ vì tin vào một nội dung… không có thật. Bà Nguyễn Thị Bích (60 tuổi, TP.HCM) kể lại: “Tôi thấy video một chú công an đứng quát tháo người dân, hình ảnh rất rõ, giọng nói cũng rất thực. Tôi tưởng thật nên bức xúc chia sẻ cho bạn bè, sau đó con trai bảo đó là hình ảnh giả do máy tính làm ra tôi mới ngã ngửa”.
Theo báo cáo của trang Chongluadao.vn đầu năm 2026, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam trong năm 2025 ước tính đã vượt con số 6.000 tỉ đồng. Trong đó, lừa đảo “AI hóa” sử dụng deepfake để mạo danh người thân hoặc cán bộ cơ quan thuế, công an đang trở thành bề mặt rủi ro lớn nhất trên thiết bị di động.
Trang này cũng đưa ra dự báo trong năm 2026, công nghệ deepfake và voice cloning (sao chép giọng nói) đã phát triển đến mức có thể tạo ra video và giọng nói giả mạo gần như hoàn hảo với chi phí thấp và thời gian ngắn.
Theo đó, chỉ cần vài giây đoạn ghi âm hoặc video gốc (dễ dàng lấy từ mạng xã hội), tội phạm có thể tạo video cuộc gọi giả mạo từ người thân, đồng nghiệp hoặc lãnh đạo; sao chép giọng nói CEO yêu cầu kế toán chuyển tiền khẩn cấp; giả danh cán bộ ngân hàng, công an qua video call để tăng độ tin cậy…
Trao đổi với Tuổi Trẻ, nhiều chuyên gia công nghệ nhận định sự bùng nổ của nội dung do AI tạo đang tạo ra một mê hồn trận thông tin trên không gian mạng, nơi ranh giới giữa thực và ảo trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Công nghệ Generative AI (AI tạo sinh) hiện nay đã đạt đến trình độ mô phỏng chuyển động và ánh sáng gần như hoàn hảo.
Khi những nội dung này được lan truyền, chúng không chỉ dừng lại ở mức độ giải trí mà còn có thể bị lợi dụng để dẫn dắt dư luận, trục lợi tài chính hoặc thực hiện các hành vi lừa đảo tinh vi.
Đáng sợ hơn, các thuật toán mạng xã hội hiện nay ưu tiên nội dung gây sốc (dù là AI tạo ra), vô tình tiếp tay cho việc lan truyền các video kỳ dị (quái vật, thiên tai giả) nhằm mục đích câu view, trục lợi quảng cáo. Người dùng, nhất là những người cao tuổi, ít hiểu biết về công nghệ sẽ rất dễ bị “dắt mũi” bởi các nội dung có sự can thiệp của AI.
Chẳng hạn, các thông tin giả (fake news) được minh họa bằng hình ảnh, video sống động như thật dễ khiến người dân rơi vào trạng thái “hoang mang kỹ thuật số”, không còn biết tin vào đâu, ngay cả với những thông tin chính thống. Đặc biệt những đối tượng xấu có thể lợi dụng sự nhẹ dạ và thiếu kiến thức công nghệ của người cao tuổi để tạo ra các kịch bản lừa đảo tài chính hoặc xuyên tạc uy tín của các cơ quan chức năng, gây mất ổn định trật tự.
Về góc độ an ninh mạng, các chuyên gia cảnh báo về một “nền kinh tế tội phạm” mới. AI không còn là công cụ đơn lẻ mà đã chuyển sang giai đoạn “công nghiệp hóa” lừa đảo. Nếu trước đây tội phạm phải tốn hàng giờ để thuyết phục nạn nhân, thì nay các Chatbot AI có thể vận hành 24/7, cùng lúc tương tác hàng ngàn người với kịch bản được cá nhân hóa, đầy sự cảm thông giả tạo để chiếm lòng tin.
Hệ lụy nghiêm trọng nhất không chỉ là mất tiền bạc mà là sự xói mòn niềm tin xã hội. Khi tin giả được minh họa bằng video “như thật”, công chúng sẽ dần rơi vào trạng thái hoài nghi tất cả, kể cả những thông tin chính thống từ báo chí và cơ quan nhà nước.
Ngày 22-4, phó giáo sư, tiến sĩ Đào Việt Hà - Viện trưởng Viện Hải dương học (tại Nha Trang) - cho biết viện và bản thân bà đã có văn bản góp ý, đề nghị UBND phường Nha Trang "điều chỉnh lại quy hoạch không vi phạm vào ranh giới đất của Viện Hải dương học".
Lý do là theo hồ sơ Quy hoạch chi tiết (1/500) Khu vực phía đông đường Trần Phú, do phường Nha Trang lập và lấy ý kiến góp ý, lãnh đạo Viện Hải dương học đã phát hiện doanh nghiệp tư vấn quy hoạch đã vẽ quy hoạch giao thông phạm vào ranh giới đất của viện, vốn được thành lập, hoạt động tại số 1 Cầu Đá, phường Vĩnh Nguyên cũ (nay là phường Nha Trang) đến nay là 104 năm.
Đường giao thông vẽ theo quy hoạch đó đã cắt ngang 2 tòa nhà cổ của Viện Hải dương học, nơi làm việc, nghiên cứu khoa học của nhiều thế hệ các nhà khoa học Việt Nam và thế giới tại Nha Trang - Khánh Hòa trong suốt hơn 100 năm qua.
Theo văn bản góp ý của lãnh đạo Viện Hải dương gởi UBND phường Nha Trang, việc quy hoạch "cắt ngang" 2 tòa nhà cổ của viện không chỉ ảnh hưởng đến không gian, kiến trúc lịch sử của tòa nhà cổ trên 100 tuổi, tác động đến hoạt động nghiên cứu khoa học và việc tham quan du lịch của du khách đến Bảo tàng Hải dương học, mà còn ảnh hưởng đến uy tín quốc tế của Viện Hải dương học nói chung và đối với nước Cộng hòa Pháp nói riêng (nước đã lập, xây dựng Viện Hải dương học tại Nha Trang).
Do đo, lãnh đạo Viện Hải Dương học "không thống nhất" với quy hoạch giao thông trong Quy hoạch chi tiết (1/500) Khu vực phía đông đường Trần Phú và đề nghị UBND phường Nha Trang điều chỉnh như đã nêu.
Theo Viện Hải dương học Nha Trang, ngày 11-3-2026, UBND phường Nha Trang có công văn về việc triển khai lấy ý kiến đối với Quy hoạch chi tiết (1/500) Khu vực phía đông đường Trần Phú, phường Nha Trang đối với các cơ quan, tổ chức trong khu vực bị ảnh hưởng bởi quy hoạch đó.
Thời hạn yêu cầu các cơ quan, tổ chức gởi ý kiến góp ý bằng văn bản về quy hoạch cho UBND phường Nha Trang là đến ngày 15-3-2026 (trong vòng khoảng 4 ngày).
Thế nhưng, quá hạn chót trên, tới ngày 16-3-2026 Viện hải dương học mới nhận được công văn lấy ý kiến góp ý quy hoạch đó của UBND phường Nha Trang.
Theo một chuyên gia thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Khánh Hòa, nếu chỉ đọc bản thuyết minh tổng hợp của quy hoạch hoặc đối với người dân bình thường sẽ không dễ gì thấy được việc vẽ quy hoạch giao thông "cắt ngang" Viện Hải dương học và 2 tòa nhà cổ (trên 100 tuổi) mà lãnh đạo viện đã phát hiện, góp ý phản đối nêu trên.
Ngày 20/4, Sở Văn hóa Thể thao TP Huế cho biết nhà tưởng niệm liệt sĩ tuyến đường 71 tại Tiểu khu 67 được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố cùng với 17 di tích khác.
Năm 2022, để tưởng niệm và ghi công các liệt sĩ đã hy sinh khi cứu hộ, cứu nạn công nhân ở thủy điện Rào Trăng 3, chính quyền TP Huế đã xây dựng nhà tưởng niệm ở trạm kiểm lâm 67 trên đường 71, nơi 13 chiến sĩ hy sinh với tổng kinh phí hơn 6,5 tỷ đồng.
Khu tưởng niệm có diện tích trên 1,8 hecta, với các hạng mục chính gồm: Nhà tưởng niệm, bia ghi tên liệt sĩ, tường chắn và gia cố mái taluy, đường nội bộ, bãi đỗ xe, hệ thống điện chiếu sáng năng lượng mặt trời. Công trình sau khi hoàn thành đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục cho thế hệ trẻ về tinh thần chiến đấu, hy sinh của những người lính.
0h ngày 12/10/2020, nửa quả núi sạt xuống vùi lấp lán trại, nhà điều hành cùng 17 công nhân thủy điện Rào Trăng 3, ở xã Phong Xuân cũ. Thiếu tướng Nguyễn Văn Man và đoàn cán bộ, chiến sĩ Quân khu 4 vào hiện trường để cứu hộ. Đến 0h ngày 13/10, khi cả đoàn đang nghỉ lại ở trạm Kiểm lâm 67 thì bị nửa quả núi sạt lở vùi lấp, 13 cán bộ, chiến sĩ hy sinh. Đến nay tại thủy điện Rào Trăng 3, lực lượng chức năng mới tìm thấy 6 thi thể công nhân, 11 người còn lại mất tích.
Sau khi di tích được xếp hạng, phường Phong Điền sẽ công khai khu vực khoanh vùng bảo vệ di tích và tổ chức cắm mốc giới trên thực địa; ban hành quyết định thành lập Ban quản lý di tích; tổ chức quản lý mặt bằng, không gian di tích, toàn bộ hiện vật có trong di tích.
Ngày 23.4, thông tin từ Công an TP.HCM cho biết, đơn vị đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Văn Dũng (31 tuổi, ở phường Long Bình) để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Trước đó, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng An ninh nội địa Công an TPHCM phát hiện tài khoản TikTok “Master Dũng Văn” (hơn 120.000 lượt theo dõi) thường xuyên đăng tải các video có nội dung tuyên truyền mê tín dị đoan, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác và có dấu hiệu lừa đảo.
Bằng các biện pháp nghiệp vụ, công an xác định chủ tài khoản là Nguyễn Văn Dũng và mời lên làm việc. Tại cơ quan công an, Dũng thừa nhận đã đăng tải nhiều nội dung liên quan “tâm linh”, tự nhận có khả năng “cảm xạ”, giải quyết các vấn đề như “oan gia trái chủ”, “âm binh quấy phá”… nhằm thu hút người xem.
Theo điều tra ban đầu, Dũng đưa ra mức phí từ 5 triệu đến 30 triệu đồng/lần “giải quyết”. Tuy nhiên, sau khi nhận tiền, đối tượng không thực hiện được như cam kết. Chỉ riêng một trường hợp cơ quan công an tiếp nhận đơn tố cáo, nạn nhân đã bị chiếm đoạt hơn 33 triệu đồng.
Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan CSĐT Công an TP.HCM đã ra quyết định khởi tố, bắt tạm giam bị can Nguyễn Văn Dũng để tiếp tục điều tra, làm rõ.
Công an TP.HCM cảnh báo, thời gian qua xuất hiện nhiều đối tượng lợi dụng mạng xã hội, tự xưng “thầy”, “master”, “có khả năng tâm linh” để thực hiện hành vi lừa đảo. Thủ đoạn này đánh vào tâm lý hoang mang, mê tín của một bộ phận người dân nhằm chiếm đoạt tài sản.
Người dân được khuyến cáo không tin, không chuyển tiền cho các đối tượng hoạt động mê tín dị đoan trên mạng dưới bất kỳ hình thức nào. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, cần kịp thời trình báo cơ quan công an để được xử lý.
