Trong chuyến du hành tới Mặt Trăng đầu tháng 4, phi hành đoàn Artemis II chụp nhiều hình ảnh ngoạn mục về thiên thể này và Trái Đất, nhận được sự quan tâm lớn của những người yêu thích khám phá không gian. Tuy nhiên, một số bức ảnh lại thu hút vì yếu tố khác: những ngôi sao và hành tinh lấp lánh trên nền vũ trụ. Điều này gây ngạc nhiên vì trong ảnh chụp từ chương trình Mặt Trăng Apollo của NASA cách đây hơn nửa thế kỷ, nhiều người đã quen với nền vũ trụ là khoảng không tối đen.
Theo Viện Vật lý (IOP) tại Anh, việc không có ngôi sao nào trong ảnh chụp từ bề mặt Mặt Trăng là lý do phổ biến khiến một số người nghi ngờ việc phi hành gia Apollo đã đặt chân lên bề mặt thiên thể. Không bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm ánh sáng và khí quyển dày như ở Trái Đất, họ trông đợi thấy hàng nghìn ngôi sao trong mọi bức ảnh.
IOP giải thích, kỳ vọng này dựa trên giả định rằng ảnh được chụp vào đêm Mặt Trăng (ban đêm trên Mặt Trăng dài tương đương 14 ngày Trái Đất). Trong khi thực tế, mọi chuyến bay có người lái đến Mặt Trăng thời Apollo đều diễn ra vào ban ngày (cũng dài tương đương 14 ngày Trái Đất), khi bề mặt thiên thể này sáng rực. Phi hành gia phải đeo kính bảo hộ và chụp ảnh trong điều kiện các ngôi sao thua kém bề mặt Mặt Trăng về độ sáng. Chúng quá mờ để xuất hiện trong ảnh, khiến bầu trời trông như khoảng không tối đen.
“Giả sử bạn là Neil Armstrong đang chụp ảnh Buzz Aldrin vào ban ngày nhiều ánh sáng trên Mặt Trăng. Buzz (mặc bộ đồ vũ trụ) và bề mặt Mặt Trăng sẽ là chủ thể sáng nhất trong ảnh. Để Buzz hiện rõ, bạn cần chọn tốc độ màn trập nhanh và khẩu độ nhỏ. Kết quả, bạn thu được hình ảnh rõ nét của Buzz, nhưng nguồn sáng khác như những ngôi sao lại quá mờ để xuất hiện trên phim chụp”, nhà sử học du hành vũ trụ Amy Shira Teitel nói với Astronomy.
Theo nhà vật lý thiên văn Alfredo Carpineti, tiến sĩ tại Đại học Hoàng gia London, từ bề mặt Mặt Trăng hoặc không gian sâu, con người thường có thể thấy bầu trời đầy sao, dải Ngân Hà rõ nét cùng nhiều thiên thể khác. Tuy nhiên, chúng không hiện diện trong ảnh do mục tiêu và cách chụp.
Những mục tiêu phổ biến trong nhiếp ảnh cận Trái Đất là phi hành gia mặc bộ đồ vũ trụ màu trắng, tàu, trạm vũ trụ, Mặt Trăng và chính hành tinh xanh. “Tất cả chủ thể đó đều có một điểm chung: rất sáng nhờ phản xạ nhiều ánh nắng Mặt Trời. Trong khi đó, các ngôi sao vốn là nguồn sáng nhưng lại ở quá xa nên mờ nhạt”, Carpineti giải thích trên IFL Science.
Không chỉ ảnh chụp từ phi hành gia, những bức ảnh do camera trên tàu vũ trụ chụp cũng có thể vắng bóng sao. “Về cơ bản, chúng ta không thể thấy sao từ camera trên tàu vì để quan sát chính con tàu (hoặc Mặt Trăng, Trái Đất) thì phải là ban ngày, khi Mặt Trời soi sáng chúng. Camera được điều chỉnh để phù hợp với độ sáng đó nên không thể thu ánh sáng yếu từ những ngôi sao phía sau”, tiến sĩ Becky Smethurst, nhà vật lý thiên văn tại Đại học Oxford, nói với Reuters.
Hình ảnh từ không gian có thể trông giống chụp vào ban đêm vì nền trời màu đen thay vì xanh. Nhưng thực tế, bầu trời ban ngày trên Trái Đất có màu xanh nhờ sự tán xạ ánh sáng trong khí quyển. “Vượt khỏi khí quyển, bầu trời ban ngày trông tối đen”, Smethurst giải thích.
Bên cạnh đó, đa số ảnh không gian được chụp trên tàu vũ trụ di chuyển nhanh. Vì vậy, để có tác phẩm tốt, cần điều chỉnh tốc độ màn trập và thời gian phơi sáng thích hợp. Phi hành gia NASA Don Pettit thậm chí tự phát triển thiết bị theo dõi sao riêng để chụp những bức ảnh phơi sáng đúng thời gian cần thiết từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), vật thể di chuyển với tốc độ tới 8 km mỗi giây.
Ảnh chụp toàn cảnh Trái Đất ngày 3/4 (trái) và 2/4 (phải) từ tàu vũ trụ Orion trong nhiệm vụ Artemis II. Ảnh: NASA
Những hình ảnh từ phi hành đoàn Artemis II, trong đó các hành tinh và ngôi sao nằm ngoài hệ thống Trái Đất – Mặt Trăng hiện diện, đều có điểm chung là ngược sáng, hay Mặt Trời chiếu sáng từ phía sau. Trong ảnh toàn cảnh Trái Đất ngày 2/4 với thời gian phơi sáng dài hơn, các chi tiết, bao gồm Sao Kim cùng nhiều thiên thể khác, rõ nét hơn so với ảnh chụp ngày 3/4.
Tương tự, trong ảnh chụp nhật thực ngày 6/4, khi Mặt Trăng chắn trước Mặt Trời, các hành tinh và ngôi sao cũng hiện rõ. NASA giải thích: “Các ngôi sao, thường quá mờ để quan sát khi chụp Mặt Trăng, cũng xuất hiện. Lý do là khi Mặt Trăng chìm trong bóng tối, việc chụp ảnh sao trở nên dễ dàng hơn”.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Nhiệm vụ Artemis II đánh dấu hàng loạt cột mốc trong ngành hàng không vũ trụ. Ví dụ, phi hành gia da màu, người phụ nữ, người không phải công dân Mỹ đầu tiên, phi hành gia lớn tuổi nhất đến Mặt Trăng. Ngoài ra, phi hành đoàn còn lập kỷ lục bay xa Trái Đất nhất, 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với kỷ lục cũ của Apollo 13.
Bên cạnh đó, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu cũng lần đầu được sử dụng ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Trước khi USB-C trở thành chuẩn kết nối chung cho mọi thiết bị từ Android đến iPhone, thế giới smartphone từng trải qua một thời kỳ đầy hỗn loạn với những cổng sạc độc quyền cho từng hãng, cũng như sở hữu những hình thù kỳ quặc mà người dùng trẻ ngày nay có lẽ chưa từng nhìn thấy.
Nhờ sự thúc đẩy mạnh mẽ từ Liên minh châu Âu (EU), USB-C giờ đây là tiêu chuẩn vàng nhờ khả năng truyền dữ liệu siêu tốc, xuất hình ảnh 4K và sạc nhanh công suất lớn. Tuy nhiên, khi lật lại lịch sử, các 'ông lớn' công nghệ từng có những tham vọng riêng với những cổng kết nối độc quyền mà mỗi lần mất dây cáp là một lần khốn khổ.
Trước khi có Lightning hay USB-C, những chiếc iPhone đời đầu sử dụng cổng sạc 30 chân (30-pin) với kích thước bề ngang gần như chiếm trọn cạnh dưới máy. Dù cho có vẻ ngoài cồng kềnh, nhưng nó lại là một sợi cáp đa năng khi có thể xử lý cùng lúc tín hiệu âm thanh analog, video, hỗ trợ cả giao thức FireWire lẫn USB. Tuy nhiên, việc không thể cắm đảo chiều và độ bền kém đã khiến Apple khai tử nó vào năm 2012 để nhường chỗ cho cổng Lightning nhỏ gọn hơn.
Các tín đồ dòng Walkman hay Cybershot thời xưa chắc chắn không quên được FastPort. Thay vì đút vào sâu trong thân máy, cổng này có thiết kế dạng bề mặt với 12 chân tiếp xúc và hai móc cài chắc chắn. Dù đa năng khi cho phép kết nối loa ngoài, tai nghe và sạc cùng lúc qua một hệ thống 'cầu nối', nhưng thiết kế độc quyền này lại là rào cản lớn khi người dùng muốn thay thế phụ kiện bên thứ ba.
Vào đầu những năm 2000, Motorola giới thiệu cổng CE Bus trên dòng V60. Đây có lẽ là cổng kết nối lớn nhất lịch sử điện thoại khi chiếm gần như toàn bộ cạnh dưới. Nó mạnh mẽ đến mức tích hợp được mọi tín hiệu cần thiết, nhưng khi Motorola chuyển sang làm điện thoại mỏng (như dòng Razr V3), CE Bus quá dày để tồn tại. Cuối cùng, nó buộc phải nhường chỗ cho Mini-USB nhỏ bé hơn.
Ra mắt năm 2007, Micro-USB từng là giải pháp hàng đầu cho tình trạng loạn cổng sạc. Với thiết kế hình thang nhỏ gọn và độ bền cao hơn Mini-USB, nó trở thành tiêu chuẩn chung cho toàn bộ thế giới Android trong suốt một thập kỷ. Dù thành công rực rỡ, nhưng sự ra đời của USB-C với tốc độ vượt trội và khả năng cắm hai chiều đã chính thức đẩy Micro-USB vào bảo tàng công nghệ.
Từ ngày 15-4, quy định mới nằm trong Thông tư 08/2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành ngày 31-3 sẽ có hiệu lực. Tất cả các thuê bao di động phát triển mới phải thực hiện xác thực thông tin thông qua sinh trắc học khuôn mặt, để hạn chế tối đa tình trạng sử dụng SIM không chính chủ.
Điểm nổi bật của thông tư là yêu cầu mỗi thuê bao phải xác thực đầy đủ 4 trường thông tin gồm: số định danh cá nhân, họ tên, ngày sinh và ảnh khuôn mặt.
Việc bổ sung yếu tố sinh trắc học được xem là giải pháp then chốt nhằm đảm bảo mỗi SIM gắn với một cá nhân cụ thể, hạn chế tình trạng đăng ký tràn lan, sai lệch thông tin.
Cùng với đó, quy trình xác thực cũng được đơn giản hóa.
Người dùng có thể thực hiện trực tuyến thông qua ứng dụng định danh điện tử quốc gia (VNeID) hoặc ứng dụng của nhà mạng, thay vì bắt buộc phải đến điểm giao dịch như trước. Đây là bước đi phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, giúp tiết kiệm thời gian và tăng tính tiện lợi.
Một điểm đáng chú ý khác là cơ chế xử lý đối với thuê bao không xác thực. Theo lộ trình, các số thuê bao vi phạm sẽ bị tạm dừng dịch vụ một chiều, sau đó hai chiều và có thể bị chấm dứt hợp đồng nếu không bổ sung thông tin. Quy định này được đánh giá là đủ mạnh để tạo áp lực “làm sạch” thị trường.
Ngoài ra, thông tư cũng bổ sung quy định kiểm tra khi thay đổi thiết bị sử dụng. Trong trường hợp chưa hoàn tất xác thực hoặc xác thực thông tin không đầy đủ, không chính xác theo quy định, thuê bao có thể bị tạm dừng dịch vụ (gọi điện thoại, gửi tin nhắn SMS đến số thuê bao di động khác).
Đây là biện pháp nhằm ngăn chặn các hành vi lợi dụng thay SIM, đổi thiết bị để thực hiện lừa đảo.
Không chỉ đặt ra yêu cầu đối với người sử dụng, Thông tư 08/2026 còn siết chặt trách nhiệm của các doanh nghiệp viễn thông. Theo đó nhà mạng chỉ được phép cung cấp dịch vụ cho các thuê bao đã hoàn tất xác thực thông tin theo quy định.
Các doanh nghiệp phải thực hiện đối chiếu dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, lưu trữ đầy đủ thông tin xác thực và đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Điều này đồng nghĩa với việc nhà mạng không còn “kẽ hở” trong quản lý thuê bao như trước.
Về phía người dùng, trách nhiệm cũng được đặt ra rõ ràng hơn. Việc chủ động cập nhật, xác thực thông tin không chỉ là yêu cầu bắt buộc, mà còn là cách để bảo vệ chính mình trước các rủi ro như giả mạo, chiếm đoạt tài khoản hay lừa đảo qua điện thoại.
Đáng chú ý, việc xác thực thông tin đối với thuê bao có hoạt động thay đổi thiết bị đầu cuối, trong vòng 30 ngày kể từ ngày tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông chiều đi, thuê bao phải hoàn thành thực hiện lại xác thực sinh trắc học ảnh khuôn mặt, sau thời hạn này nếu thuê bao không thực hiện, doanh nghiệp viễn thông có nghĩa vụ tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông hai chiều, đồng thời thông báo thuê bao sẽ bị thanh lý hợp đồng, chấm dứt cung cấp dịch vụ viễn thông nếu không thực hiện.
Cùng với đó thanh lý hợp đồng, chấm dứt cung cấp dịch vụ viễn thông sau 5 ngày kể từ ngày tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông hai chiều nếu cá nhân, tổ chức không thực hiện.
Cơ quan quản lý kỳ vọng với sự phối hợp đồng bộ giữa người dân và doanh nghiệp, thị trường viễn thông sẽ từng bước minh bạch, an toàn hơn.
Trong bối cảnh các hình thức lừa đảo công nghệ cao ngày càng gia tăng, việc chuẩn hóa dữ liệu thuê bao được xem là bước đi cần thiết, dù có thể tạo thêm một số thủ tục ban đầu cho người sử dụng.
Bản cập nhật iOS tiếp theo, iOS 27, không tập trung vào những tính năng hào nhoáng mà thay vào đó được Apple hướng đến việc khắc phục những lỗi nhỏ gây khó chịu cho người dùng iPhone trong nhiều năm. Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc bổ sung chức năng hoàn tác và làm lại trên màn hình chính - một yếu tố mà nhiều người dùng mong chờ từ lâu.
Theo báo cáo từ chuyên gia Mark Gurman của Bloomberg, Apple đang thử nghiệm các nút hoàn tác và làm lại cho việc tùy chỉnh màn hình chính trong iOS 27 và iPadOS 27. Đây là tính năng cho phép người dùng nhanh chóng hoàn tác hoặc áp dụng lại các thay đổi khi sắp xếp lại ứng dụng, tiện ích hoặc bố cục. Hiện tại, một thao tác sai có thể khiến người dùng phải tự sửa chữa mọi thứ từ đầu, một điều thực sự gây khó chịu.
Tính năng tùy chỉnh mới sẽ xuất hiện trong menu chỉnh sửa khi người dùng nhấn giữ màn hình chính, mang đến một lựa chọn dự phòng cho những thay đổi. Đây là một bổ sung cần thiết, đặc biệt trên iPad, nơi bố cục có thể trở nên lộn xộn rất nhanh.
Mặc dù không phải là tính năng gây chú ý, nhưng sự bổ sung mới phản ánh rõ ràng định hướng của iOS 27: tập trung vào việc tinh chỉnh và cải thiện trải nghiệm người dùng hơn là giới thiệu những tính năng mới nổi bật. Các báo cáo cho thấy Apple đang giảm bớt các tính năng nổi bật trong năm nay để ưu tiên vào sự ổn định và hoàn thiện trải nghiệm.
iOS 27 được mô tả là bản cập nhật "kiểu Snow Leopard", với mục tiêu nâng cao hiệu năng, hiệu quả và sửa lỗi thay vì chỉ thêm tính năng mới. Apple đang dọn dẹp mã nguồn cũ, cải thiện khả năng phản hồi và thậm chí hướng đến việc tiết kiệm pin trên tất cả thiết bị.
Những điều chỉnh nhỏ nói trên có thể chính là những gì iOS cần vào thời điểm này. Sau một cuộc đại tu giao diện lớn trong iOS 26, một năm tập trung vào việc dọn dẹp và cải thiện hiệu suất là điều hợp lý. Đôi khi, những bản cập nhật tốt nhất không phải là những tính năng mới mà là các cải tiến âm thầm giúp mọi thứ hoạt động tốt hơn.
