17h30 ngày 2/4, Emma kết thúc giờ làm việc, vội chạy xe từ phường Tây Hồ sang lớp học giao tiếp tiếng Việt trên đường Hoàng Quốc Việt, phường Cầu Giấy.
Đây là buổi học đầu tiên của cô giáo viên mầm non 25 tuổi sau ba tháng sống tại Hà Nội. Trong căn phòng nhỏ mượn tạm của một quán cà phê quen, Emma cùng năm học viên khác đến từ Nga, Đức, Anh bắt đầu bài học về cách chào hỏi, giới thiệu bản thân và kỹ năng mặc cả khi đi chợ.
Đến Việt Nam với vốn tiếng Việt bằng không, Emma từng hoang mang khi không biết cách sang đường giữa dòng xe cộ, hay ngạc nhiên trước cảnh đồng nghiệp ngủ trưa ngay tại văn phòng.
“Ở lớp, tôi được giải thích người Việt ngủ trưa để tái tạo năng lượng. Tôi cũng được hướng dẫn cách giơ tay xin đường để xe máy chủ động nhường lối”, cô kể. Cuối buổi, Emma lẩm nhẩm câu: “Món này đắt quá, bớt chút đi”, ghi cẩn thận vào sổ tay chuẩn bị cho buổi đi chợ sáng mai.
Lukas, 27 tuổi, người Đức, thừa nhận dù sống ở Hà Nội gần ba năm vẫn chưa rành quy tắc ứng xử. Anh lấy ví dụ ở Đức, hỏi về hôn nhân hay lương thưởng bị coi là thiếu tế nhị, nhưng ở Việt Nam lại là cách bắt đầu câu chuyện.
“Tôi từng sốc khi hàng xóm mới gặp đã hỏi chuyện vợ con, đồng nghiệp thì đòi mai mối. Học ở lớp này tôi mới hiểu đó là sự quan tâm, kết nối chứ không phải soi mói”, Lukas nói.
Với chàng trai người Đức, khó khăn lớn nhất là sáu thanh điệu của tiếng Việt. Để không biến “bún chả” thành “bùn chà”, anh mua trọn bộ sách giáo khoa từ lớp 1 đến lớp 5 để tự rèn luyện ở nhà.
Lớp học của Emma và Lukas thuộc dự án Hanoi Exploring, do Lê Huy Khánh, sinh viên năm cuối Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, sáng lập đầu năm 2024. Rời Kon Tum ra thủ đô trọ học, Khánh thấu hiểu cảm giác lạc lõng. Thấy nhiều người nước ngoài tự “cô lập” vì rào cản ngôn ngữ, nam sinh nảy ý tưởng tạo không gian giao lưu văn hóa miễn phí.
Theo Khánh, thách thức lớn nhất là duy trì động lực cho nhân sự vì khối lượng công việc nhiều nhưng không có thù lao. Ban đầu, dự án có 6 thành viên, không có địa điểm cố định, thường thuê, mượn địa điểm. Số học viên nước ngoài cũng chỉ lác đác vài người. “Nhưng nhìn các học viên hứng thú mỗi khi tới lớp, say mê tìm hiểu văn hóa Việt, chúng tôi lại dặn lòng cố duy trì hoạt động”, anh nói.
Những ngày đầu, nhóm đối mặt với bài toán giáo trình. Anh Trần Thế Thành, 25 tuổi, cựu sinh viên ĐH Bách khoa Hà Nội, cho biết nhóm mất nhiều tháng để thay đổi phương pháp. Thay vì dạy đánh vần hay ngữ pháp hàn lâm khiến học viên dễ nản, nhóm chuyển sang tiêu chí: Đơn giản và ứng dụng cao.
Mỗi khóa học gồm 6 buổi, dạy trực tiếp những câu giao tiếp ngắn theo chủ đề thực tế: đi chợ, mặc cả, chỉ đường, gọi món ăn. “Mục tiêu là bước ra khỏi cửa lớp, họ phải tự gọi được một cốc cà phê sữa đá. Có như vậy học viên mới có động lực đi đường dài”, Thành chia sẻ.
Việc dạy ngôn ngữ có thanh điệu luôn là thử thách. Nguyễn Minh Hằng, tình nguyện viên 21 tuổi, tiết lộ nhiều học viên tỏ ra chật vật trước các cặp nguyên âm “ô-ơ”, “u-ư”, hay phải mất hàng tuần mới phân biệt được dấu hỏi và dấu ngã. Để khắc phục, Hằng xây dựng các tình huống thực tế và lồng ghép giải thích “cú sốc văn hóa” ngay trong bài giảng.
Để duy trì hoạt động, nhóm của Khánh được một chủ quán cà phê ở quận Cầu Giấy hỗ trợ không gian vào các tối cuối tuần. Từ sáu thành viên ban đầu, đến nay dự án có 20 tình nguyện viên là những sinh viên sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ cao. Dự án đã hỗ trợ hơn 200 người nước ngoài hòa nhập cộng đồng.
Aleksandra, 24 tuổi, giáo viên tiếng Nga, đã gắn bó với lớp từ tháng 10 năm ngoái. Tốt nghiệp khóa học, tuần nào cô cũng nán lại để giao lưu. “Tết Nguyên đán vừa rồi, tôi được cùng mọi người gói bánh chưng, học ý nghĩa mâm ngũ quả và tục xông đất. Tình cảm của mọi người giúp tôi vơi đi nỗi nhớ nhà khi ăn Tết xa quê”, cô chia sẻ.
Pon Doikam phát hiện những cục máu dính trên khăn giấy khi xì mũi sau nhiều giờ bán dừa trong bầu không khí bị ô nhiễm ở Chiang Mai. "Cảm giác như mắc kẹt trong khói", người bán dừa 36 tuổi nói.
Tình trạng đốt nương rẫy theo mùa, cháy rừng và các kiểu thời tiết đặc thù tạo nên "mùa ô nhiễm" hàng năm. Một số khu vực ở miền bắc Thái Lan xuất hiện hiện tượng sương mù dày đặc - điều người dân địa phương cho rằng "chưa từng có". "Tôi sống ở Chiang Mai từ khi còn nhỏ, và đây là tình trạng tồi tệ nhất từ trước đến nay," Pon nói. "Nhưng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải ra đường kiếm sống hàng ngày".
Trong tuần đầu tiên của tháng 4, Chiang Mai, thành phố lớn thứ hai của Thái Lan, thường xuyên đứng đầu danh sách những thành phố lớn ô nhiễm nhất thế giới trên chuyên trang IQAir.
Tại thị trấn Pai, nơi nổi tiếng với thiên nhiên xanh, nồng độ bụi mịn PM2.5 có thời điểm vượt 900 microgram/m3, gấp 60 lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Địa hình đồi núi cũng khiến khói bụi khó thoát ra ngoài và gây khó khăn cho việc tiếp cận các điểm cháy rừng.
AFP ghi nhận nhiều đám cháy rừng bùng phát trên sườn đồi và dọc các con đường giữa Pai và Chiang Mai. Các lính cứu hỏa tình nguyện như anh Maitree Nuanja đang nỗ lực làm việc với nguồn lực hạn chế, chủ yếu dựa vào đồ quyên góp như nước uống và khẩu trang.
Theo lời Maitree Nuanja, trung tâm kiểm soát cháy rừng chỉ cung cấp 20 lít nhiên liệu và cho mượn máy thổi lá. Khi mùa cháy rừng kết thúc họ phải trả lại. "Trời tối và mờ mịt đến mức không ai có thể nhìn thấy gì, tình trạng này đã kéo dài quá lâu", Maitree nói. Anh cũng lo sợ ngôi nhà cạnh rừng của mình bị cháy lan và các vấn đề về sức khỏe của bản thân.
Hôm 1/4, một lính cứu hỏa tình nguyện đã tử vong. Giới chức địa phương cho biết nạn nhân nghi bị kiệt sức do nắng nóng và các bệnh lý nền.
Để bảo vệ nhóm người dễ tổn thương như có bệnh nền, người già và trẻ em, chính quyền Chiang Mai lắp đặt hàng trăm "phòng không bụi", trang bị máy lọc không khí và hệ thống áp suất dương để ngăn không khí ô nhiễm.
Bà Watwilai Chaiwan, 82 tuổi, một y tá nghỉ hưu trong viện dưỡng lão ở Chiang Mai, cho biết ô nhiễm khiến bà sợ ra ngoài vì hay bị chóng mặt và đau nửa đầu. "Đây là vấn đề với người già. Bạn phải đeo khẩu trang toàn thời gian khi hít thở bầu không khí này", bà nói.
Một số quận ở Chiang Mai đã ban bố tình trạng thảm họa để đẩy nhanh hỗ trợ tài chính.
Ô nhiễm cũng khiến khách du lịch rời bỏ Chiang Mai. Anh Chakkrawat Wichitchaisilp, một tài xế xe tuk-tuk, cho biết đường phố vắng lặng lạ thường so với sự nhộn nhịp của tháng 3 và tháng 4 hàng năm.
Từ một điểm quan sát nhìn ra Chiang Mai, thành phố gần như bị che khuất hoàn toàn, chỉ còn những đường nét mờ ảo của các ngọn đồi hiện ra qua lớp sương mù và mặt trời màu cam nhạt treo lơ lửng trên bầu trời. Martin Astill, 57 tuổi, một du khách Anh, nói: "Tôi đã chụp ảnh từ chính vị trí này và bầu trời khi đó xanh trong vắt thật tuyệt đẹp".
Truyền thông Mỹ đưa tin, vụ mất tích của Christina Marie Plante tại thị trấn Payson (bang Arizona) vào năm 1994 từng làm dấy lên một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn với sự tham gia của nhiều tình nguyện viên.
Hồ sơ ghi lại, ngày 15/5/1994, Plante (khi đó 13 tuổi) rời khỏi nhà ở thị trấn Payson để đi bộ đến một chuồng ngựa gần đó rồi không quay trở lại.
Sau khi bé gái “biến mất không dấu vết”, lực lượng chức năng cùng các tình nguyện viên đã tổ chức tìm kiếm trên diện rộng. Tuy nhiên, dù tiến hành nhiều cuộc phỏng vấn và các biện pháp điều tra, vụ án vẫn không có manh mối rõ ràng.
Vụ mất tích của Plante vì thế được xếp vào diện “nguy cấp và có dấu hiệu đáng ngờ”. Hồ sơ sau đó được đưa vào cơ sở dữ liệu quốc gia về trẻ em mất tích, nhưng theo thời gian, vụ việc rơi vào bế tắc.
Tuy nhiên, trong thông báo ngày 1/4, văn phòng cảnh sát địa phương cho biết, vụ việc đã có kết quả giải quyết thành công: Christina được tìm thấy còn sống sau 32 năm.
Theo đó, bước ngoặt xuất hiện khi các điều tra viên tận dụng những tiến bộ về công nghệ và kỹ thuật điều tra hiện đại để xác nhận danh tính của Plante.
Tuy nhiên, nhằm "tôn trọng quyền riêng tư và đảm bảo sức khỏe tinh thần" cho nạn nhân, giới chức địa phương từ chối công bố các chi tiết liên quan đến thời gian, địa điểm tìm thấy nạn nhân.
“Vì sự riêng tư và sức khỏe của Plante, chúng tôi sẽ không công bố thêm thông tin vào thời điểm này”, thông báo nêu rõ.
Trong các chia sẻ, cơ quan chức năng cũng ghi nhận vai trò của các chương trình rà soát án tồn, giúp “mang lại câu trả lời được chờ đợi từ lâu cho gia đình và cộng đồng”.
Cơ quan này cũng khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi các vụ án chưa được giải quyết, đồng thời kêu gọi bất kỳ ai có thông tin liên quan đến các vụ án tồn khác hãy cung cấp cho cơ quan chức năng.
Zhang Jining đã dùng gần như toàn bộ số tiền tích lũy suốt 6 năm để thanh toán tiền thuê nhà 10 năm. "Tôi có cảm giác vừa lo vừa nhẹ nhõm", cô nói.
Trước đó, vợ chồng cô dự định mua nhà tại Bắc Kinh, với ngân sách khoảng 4 triệu tệ. Tuy nhiên, với ngân sách đó, họ chỉ có thể mua căn hộ 60 m2, hai phòng ngủ và cách chỗ làm 30 phút di chuyển - một không gian quá chật chội. Bố mẹ hai bên đề nghị hỗ trợ tiền trả trước nhưng Zhang từ chối vì lo giá nhà giảm sẽ ảnh hưởng đến khoản tiết kiệm của cha mẹ, trong khi vẫn phải gánh khoản vay kéo dài nhiều năm.
"Nghĩ đến tiền lãi đủ mua một căn nhà ở thành phố, tôi thấy quá áp lực", cô nói.
Sau nhiều lần tính toán, họ dừng kế hoạch mua nhà và chuyển sang thuê căn hộ ba phòng ngủ rộng 80 m2 trong khu tập thể trường đại học nơi Zhang làm việc. Giá thị trường khoảng 12.000 tệ mỗi tháng, nhưng khi thanh toán một chỉ còn 8.000 tệ, tương đương gần một triệu tệ cho 10 năm. Hợp đồng được bổ sung điều khoản bồi thường cao để hạn chế chủ nhà đột ngột chấm dứt hợp đồng trước hạn.
Tại Thượng Hải, Ding Yuyuan lại chọn phương án giữ nhà nhỏ và đi thuê nhà lớn. Năm 2020, vợ chồng cô mua căn hộ cũ 36 m2, giá 3 triệu tệ. Khoản trả góp hàng tháng tương đương tiền thuê nhà cùng mức. Kế hoạch đổi nhà rộng hơn của họ trở nên cấp bách khi đứa con sắp chào đời.
Trong khi đó, giá nhà tại Thượng Hải tăng mạnh. Giải pháp của họ là cho thuê căn hộ cũ với giá 5.000 tệ mỗi tháng và bù thêm 2.000 tệ để có không gian sống rộng hơn, điều kiện tốt hơn mà không phải gánh thêm khoản vay.
"Việc thuê nhà mới giúp chúng tôi linh hoạt hơn trong tài chính và không bị ràng buộc bởi biến động giá bất động sản", Ding nói.
Tại Vô Tích, Shi Qi bán hai căn nhà vào năm 2024 sau khi nhận thấy thị trường giảm. Từ lúc đó, Shi không mua nhà nữa mà thuê biệt thự liền kề rộng 127 m2 với giá 3.500 tệ mỗi tháng. "Căn biệt thự tương tự có giá khoảng 2,8 triệu tệ, trong khi thuê 40 năm vẫn chưa hết 2 triệu tệ", cô nói.
Nhà mới có phòng khách rộng, nhiều ánh sáng tự nhiên, mùa đông vẫn ấm nhờ nắng chiếu trực tiếp cả ngày. Ban công trở thành nơi cả gia đình uống trà và thư giãn. Hai con trai của Shi thích không gian mới đến mức luôn gọi đây là "căn phòng đẹp nhất từng ở". Khoản tiền gửi tiết kiệm sau khi bán nhà cũng giúp gia đình giảm áp lực chi tiêu.
Li, môi giới bất động sản tại khu Vọng Kinh, Bắc Kinh, cho biết từ năm 2023 giá nhà tại khu vực này giảm 40-50%, trong khi giá thuê giảm khoảng 20%. Nhiều người có thu nhập 30.000-50.000 tệ mỗi tháng chọn bán nhà nhỏ hoặc không mua nhà mới, chuyển sang thuê căn hộ lớn hơn.
Anh từng hỗ trợ một cặp vợ chồng bán căn hộ hai phòng ngủ giá 5 triệu tệ và thuê căn ba phòng ngủ trong cùng khu với giá 12.000 tệ mỗi tháng, thay vì mua căn mới giá 8 triệu tệ. Họ dùng phần tiền còn lại để đầu tư và chi cho sinh hoạt.
Theo chuyên gia bất động sản, xu hướng "thuê nhà để cải thiện điều kiện sống" đang phổ biến trong nhóm trung lưu thành thị. "Thay vì dồn tiền vào một căn nhà, họ ưu tiên không gian sống và khả năng sử dụng vốn hiệu quả hơn", cô nói.
Dù nhiều lợi ích, thuê nhà dài hạn vẫn tiềm ẩn rủi ro. Huahua, từng thuê nhà ở Đại Lý nhưng bị chủ nhà chấm dứt hợp đồng sớm khiến cô mất hơn 100.000 tệ tiền cải tạo.
Theo các môi giới, nhiều chủ nhà có quy định cấm nuôi thú cưng, cấm sửa chữa hoặc đặt mức bồi thường (nếu chấm dứt hợp đồng sớm) thấp, khiến người thuê dễ bị thiệt hại. Vì vậy, mọi người thường ưu tiên hợp đồng dài 5-10 năm, điều khoản bồi thường rõ ràng và giao dịch qua môi giới chính quy để đảm bảo quyền lợi.
Với một số người, thuê nhà không chỉ là bài toán tài chính mà còn thay đổi quan niệm sống. Zhang Yue đã bán bốn bất động sản tại nhiều thành phố và chuyển sang thuê biệt thự tại ngoại ô Hàng Châu với chi phí khoảng 200.000 tệ mỗi năm, trong khi giá trị căn nhà tương tự khoảng 15 triệu tệ.
Anh cho rằng việc thuê nhà giúp gia đình linh hoạt hơn trong cuộc sống và không bị ràng buộc. "Nếu sau này con đi học ở nơi khác, chúng tôi có thể chuyển đến đó thuê nhà", anh nói.
Khoảng sân hơn 100 m2 được gia đình tận dụng trồng rau và nuôi thú cưng. Sau nhiều năm làm việc trong ngành Internet với cường độ cao, Zhang cho biết nhịp sống hiện tại giúp anh cân bằng.
Sự thay đổi này cho thấy quan niệm về nhà ở đang dịch chuyển trong tầng lớp trung lưu Trung Quốc. Thay vì coi nhà là tài sản bắt buộc phải sở hữu, nhiều người xem đó là một dịch vụ có thể sử dụng linh hoạt theo từng giai đoạn cuộc sống.
Thuê nhà không còn đồng nghĩa với tạm bợ, mà trở thành lựa chọn chủ động để tối ưu tài chính, nâng cao chất lượng sống và giảm áp lực dài hạn. Với nhiều người trẻ, căn nhà không còn là đích đến, mà chỉ là nơi để sống thoải mái trong từng giai đoạn của cuộc đời.