Đại thủy nông Bắc Hưng Hải – hệ thống từng cung cấp nước tưới cho 130.000 ha đất nông nghiệp vùng đồng bằng Bắc Bộ, đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hàng chục triệu dân. Phải làm gì để hồi sinh hệ thống là câu hỏi khiến cả nhà quản lý và chuyên gia sông ngòi phải tính toán thấu đáo.
Tổng điều tra và đánh giá lại toàn bộ hệ thống
Bắc Hưng Hải gồm hơn 230 km kênh trục chính, hàng nghìn km kênh mương nội đồng cùng khoảng 1.900 cống, trạm bơm. Với mạng lưới quy mô lớn, trải dài qua Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh và Hải Phòng, PGS.TS Đào Trọng Tứ, Trưởng ban điều hành Mạng lưới sông ngòi Việt Nam, cho rằng muốn cải tạo phải bắt đầu từ tổng điều tra và đánh giá lại toàn bộ hệ thống.
Bắc Hưng Hải được thiết kế trong bối cảnh cơ cấu sử dụng đất, nhu cầu nước tưới rất khác so với hiện nay. Nhiều năm qua, một phần lớn diện tích đất nông nghiệp trong lưu vực đã được chuyển đổi sang đô thị, khu công nghiệp hoặc các loại hình sử dụng đất khác. Điều này khiến nhu cầu cấp nước và tiêu thoát nước của hệ thống thay đổi đáng kể so với thiết kế chỉ phục vụ tưới tiêu ban đầu.
“Cần xem lại năng lực tưới tiêu thực tế của hệ thống hiện nay đã thay đổi như thế nào, diện tích đất nông nghiệp còn bao nhiêu và nhu cầu cấp nước ra sao. Trên cơ sở đó mới có thể tính toán phương án cải tạo phù hợp”, ông Tứ nói và nhận định việc đánh giá lại toàn bộ hiện trạng hệ thống là bước quan trọng để xác định quy mô đầu tư hợp lý, bảo đảm hiệu quả lâu dài của dự án cải tạo.
Cấp bách kiểm soát nguồn thải
Sau bước đánh giá toàn bộ hệ thống Bắc Hưng Hải, ông Nguyễn Tùng Phong, Cục trưởng Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng phải cấp bách kiểm soát nguồn thải. Cùng với quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp nhanh của khu vực, lượng nước thải từ các khu công nghiệp, làng nghề và khu dân cư đổ vào Bắc Hưng Hải ngày càng tăng, tạo áp lực lớn đối với chất lượng nước.
Theo tính toán, hiện tổng lượng nước thải xả vào Bắc Hưng Hải khoảng 538.838 m3 mỗi ngày đêm, phân bố rộng khắp trên toàn lưu vực. Trong đó, Hưng Yên chiếm tỷ lệ lớn nhất 31%, tiếp đến là Hải Phòng 21%, Hà Nội 13%, Bắc Ninh hơn 9%. Nhiều nguồn xả thải vẫn chưa được kiểm soát hoặc xử lý đạt yêu cầu khiến nhiều đoạn kênh rơi vào tình trạng ô nhiễm kéo dài.
Cũng cho rằng phải kiểm soát nguồn thải, ông Lương Xuân Chính, Phó giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải, phân tích khả năng tự làm sạch của kênh chỉ tồn tại trong giới hạn nhất định. Khi lượng nước thải vượt quá khả năng chịu tải, chất lượng nước sẽ suy giảm nhanh.
“Bổ sung nguồn nước chỉ giúp pha loãng ô nhiễm trong một số thời điểm, còn muốn xử lý tận gốc thì phải kiểm soát được nguồn thải”, ông Chính nói.
Tuy nhiên, kiểm soát nguồn thải trên mạng lưới như Bắc Hưng Hải là bài toán rất tốn kém, có thể vượt quá nguồn lực của địa phương, theo GS.TS Trần Đức Hạ, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cấp thoát nước và Môi trường. Bởi chi phí xây dựng và vận hành các nhà máy xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn cao rất lớn, trong khi nhiều địa phương chưa hoàn thiện hệ thống thu gom nước thải đô thị.
“Cần kết hợp nhiều biện pháp, từ kiểm soát nguồn thải, điều tiết dòng chảy đến tận dụng khả năng tự làm sạch của hệ thống sông kênh”, ông Hạ đề xuất.
Phối hợp liên tỉnh
So sánh với việc cải tạo sông Tô Lịch, PGS.TS Đào Trọng Tứ cho rằng bài toán của Bắc Hưng Hải phức tạp hơn nhiều. Tô Lịch nằm hoàn toàn trong phạm vi Hà Nội, hệ thống Bắc Hưng Hải lại trải dài qua nhiều tỉnh với hàng loạt nguồn thải. Nếu mỗi địa phương làm một kiểu, không có cơ chế điều phối thống nhất thì rất khó đảm bảo các hạng mục cải tạo được triển khai đồng bộ và phát huy hiệu quả.
TS Trần Đức Hạ cũng cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao thiết lập được cơ chế quản lý thống nhất cho toàn hệ thống Bắc Hưng Hải. Nếu không có cơ chế điều phối đủ mạnh ở cấp vùng, việc xử lý ô nhiễm hay cải tạo hạ tầng sẽ khó đạt hiệu quả lâu dài.
Bởi Bắc Hưng Hải không chỉ là công trình thủy lợi phục vụ nông nghiệp như trước đây. Nó đang phải gánh thêm nhiều chức năng mới như tiêu thoát nước cho đô thị, khu dân cư và khu công nghiệp; tiếp nhận nước thải và là khung sinh thái cảnh quan cho khu vực.
“Cần có cơ quan đầu mối đủ thẩm quyền để điều phối chung toàn bộ hệ thống, từ đầu tư hạ tầng đến kiểm soát nguồn thải”, ông Hạ kiến nghị.
Chờ đề án cải tạo quy mô lớn
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng đề án xử lý ô nhiễm và phát triển tổng thể hệ thống Bắc Hưng Hải, mục tiêu từng bước phục hồi chất lượng nước, nâng cao năng lực tưới tiêu và điều tiết nước, đồng thời thích ứng với quá trình đô thị hóa nhanh trong lưu vực.
Đề án tập trung vào ba nhóm giải pháp chính. Đầu tiên là nâng cấp và hiện đại hóa hệ thống công trình thủy lợi, cải tạo các công trình đầu mối, nạo vét tuyến kênh trục và kênh nhánh, đồng thời lắp đặt trạm quan trắc tự động để theo dõi chất lượng nước và điều tiết dòng chảy.
Nhóm giải pháp thứ hai là kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng nước, thông qua việc xây dựng các công trình kiểm soát nguồn thải tại vị trí xả lớn, từng bước thu gom và xử lý nước thải trước khi đổ vào hệ thống. Cuối cùng là khai thác tổng hợp không gian hai bên kênh, kết hợp chỉnh trang cảnh quan, phát triển các tuyến đô thị sinh thái và dịch vụ.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường tính toán tổng kinh phí dự kiến để cải tạo toàn diện hệ thống khoảng 38.500 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 6.000 tỷ đồng vốn đầu tư công để hoàn thiện hạng mục chính của hệ thống, gồm 4.505 tỷ nâng cấp hạ tầng thủy lợi, 100 tỷ hiện đại hóa công tác quản lý vận hành và khoảng 1.394 tỷ cải tạo các tuyến kênh trục. Các địa phương tham gia đầu tư nhiều hạng mục liên quan kiểm soát ô nhiễm và chỉnh trang hệ thống kênh.
Với quy mô lớn và lịch sử vận hành hơn nửa thế kỷ, chuyên gia và nhà quản lý cho rằng việc hồi sinh Bắc Hưng Hải không chỉ là chuyện cải tạo hệ thống thủy lợi mà là bài toán quản lý tổng hợp cả lưu vực rộng lớn. Nó đòi hỏi sự chung sức của nhiều địa phương, bộ ngành và người dân trong lưu vực.
Theo Báo Quân Đội Nhân Dân, ngày 7.4, Bộ Quốc phòng tổ chức hội nghị triển khai nhiệm vụ sản xuất loạt xe chiến đấu bộ binh XCB-01 và xe thiết giáp chở quân chiến đấu XTC-02.
Theo Tổng cục Công nghiệp quốc phòng, dự án xe XCB-01 đã chính thức hoàn tất thử nghiệm ở giai đoạn 2, với các chỉ tiêu kỹ chiến thuật đáp ứng nghiêm ngặt yêu cầu đề ra. Không chỉ dừng lại ở kết quả thử nghiệm, hiện nay mọi công tác chuẩn bị đã được kích hoạt đồng bộ từ hệ thống tài liệu kỹ thuật, dây chuyền công nghệ đến nguồn cung vật tư ổn định cả trong và ngoài nước.
Theo lộ trình, quy trình nghiệm thu cấp Bộ Quốc phòng sẽ hoàn tất vào tháng 4.2026. Đến nay, hàng chục xe đã được sản xuất đưa vào sử dụng thử nghiệm thực tế tại đơn vị và tham gia diễu binh, diễu hành tại Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2.9. Đây là bước kiểm chứng quan trọng nhất trước khi chuyển sang giai đoạn sản xuất hàng loạt.
Trong khi đó, dự án XTC-02, dòng xe thiết giáp chở quân chiến đấu cũng ghi nhận bước tiến đáng kể. Đây là công nghệ phức tạp, lần đầu tiên được nghiên cứu, chế tạo trong nước. Dự án XTC-02 sẽ hoàn tất phê duyệt lại cấu hình, tính năng kỹ chiến thuật và nghiệm thu tới đây với tiến độ sản xuất tương tự như dự án XCB-01.
Tại hội nghị, thượng tướng Phạm Hoài Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, yêu cầu Tổng cục Công nghiệp quốc phòng giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị chuẩn bị chu đáo mọi mặt để sản xuất loạt xe; các cơ quan, đơn vị liên quan phối hợp khẩn trương nghiệm thu xe XCB-01, XTC-02 cấp Bộ Quốc phòng xong trong tháng 4.2026; bảo đảm dây chuyền sản xuất chính quy, hiện đại, nguồn nhân lực, vật tư kỹ thuật... để sản xuất loạt trang bị cho các đơn vị.
Theo các thông tin đã được công bố, xe chiến đấu bộ binh XCB-01 được trang bị pháo chính cỡ 73 mm với 40 viên đạn, cùng súng máy song song PTK 7,62 mm với 2.000 viên đạn, súng máy phòng không 12,7 mm trên nóc tháp pháo với 200 viên đạn. Ngoài ra, xe có tên lửa chống tăng B72, pháo nòng trơn 72 ly.
Hỏa lực của xe XCB-01
ẢNH: ĐÌNH HUY
Xe có tốc độ tối đa tới 65 km/giờ, tốc độ bơi 7 km/giờ với động cơ 300 mã lực. Xe có thể leo dốc 30 độ, vượt nhiều địa hình khác nhau.
XCB-01 có 1 kíp lái gồm 3 người: 1 người lái xe, 1 trưởng xe và 1 pháo thủ để điều khiển các hỏa lực của xe. Ngoài ra, xe còn chở thêm 8 chiến sĩ bộ binh với trang thiết bị đầy đủ. Các chiến sĩ bộ binh khi được chở trên xe có thể cùng kíp lái của xe tăng cường hỏa lực để áp chế địch qua các hệ thống được cấp cho chiến sĩ bộ binh.
Ưu điểm của dòng xe này là tính cơ động rất cao, tốc độ rất lớn, chiến đấu ở mọi địa hình từ đồng bằng, đồi núi, dưới nước. Quá trình tác chiến, xe rất nhanh chóng chở bộ binh thọc sâu, chiếm lĩnh trận địa. Trong trường hợp bị bao vây, xe sẽ nhanh chóng tiếp ứng, thu hồi bộ binh an toàn nhất để đưa về hậu phương và sử dụng phương án tác chiến phù hợp hơn.
Khi xe bị chiếu xạ laser thì sẽ cảnh báo, khi bị địch tấn công thì có đạn khói bắn ra che khuất tầm nhìn của địch và các hệ thống tường nhiệt trong xe làm lệch hướng hệ thống đường đạn, đảm bảo an toàn cho xe trong quá trình hành quân.
Hỏa lực của xe XTC-02
Trong khi đó, xe thiết giáp chở quân XTC-02 dài 7,185 m, rộng 2,76 m, cao 2,225 m, có khoảng sáng gầm xe 400 mm. Xe được trang bị súng máy cao xạ 12,7 mm và đại liên 7,62 mm; kíp xe gồm 3 người và chở được 9 chiến sĩ, khối lượng chiến đấu 12,7 tấn.
Vận tốc lớn nhất mà XTC-02 đạt được ở đường nhựa là 95 km/giờ, vận tốc bơi lớn nhất là 12 km/giờ, có dự trữ hành trình lên đến 800 km.
Khả năng vượt vật cản của xe ở nơi có dốc đứng là 31 độ, sườn nghiêng 25 độ, vượt hào rộng 0,8 m, vượt vách đứng 0,4 m; vỏ xe được trang bị chống đạn 7,62 x 39 mm xuyên lõi thép; kính chống đạn 7,62 x 54 mm xuyên lõi hợp kim.
Xe dùng hợp số cơ khí, 9 số tiến, 1 số lùi; có hệ thống điều khiển hỏa lực tự ổn định cân bằng, bám bắt mục tiêu, bắn trong khi hành tiến cả ban ngày và ban đêm.
Phạm vi góc tầm âm 13 độ - 65 độ, phạm vi góc hướng 360 độ, bám bắt mục tiêu khi vận tốc xe nhỏ hơn hoặc bằng 30 km/giờ, bắn trúng mục tiêu với vận tốc xe nhỏ hơn 20 km/giờ.
Xe có hệ thống phát hiện và phòng, chống tác nhân hóa học, phóng xạ, hệ thống phát hiện và cảnh báo chiếu xạ laser, hệ thống chữa cháy tự động, phóng đạn khói. Ngoài ra, xe có đài vô tuyến điện VRU812S nhảy tần cấp chiến thuật sóng cực ngắn cùng bộ thông thoại nội bộ.
Theo đó, đề án đặt mục tiêu hiện đại hóa toàn diện hệ sinh thái văn hóa số quốc gia; đồng thời đưa văn hóa số trở thành nguồn lực mới cho phát triển bền vững; bảo đảm tài nguyên văn hóa được mở rộng số hóa, chia sẻ hiệu quả, phục vụ người dân, doanh nghiệp và xã hội.
Đề án đưa ra các mục tiêu cụ thể. Đến năm 2030, 100% lĩnh vực văn hóa có nền tảng số dùng chung. Cũng thời điểm này, 100% các loại hình di sản văn hóa đã số hóa được chuẩn hóa dữ liệu theo khung chuẩn quốc gia và chia sẻ theo quy định; 80% di sản văn hóa số công có mã định danh số để xác lập quyền sở hữu, kiểm soát khai thác, khuyến khích người dân, tổ chức, doanh nghiệp cũng xác định mã định danh, quyền sở hữu để thúc đẩy thị trường.
Bảo đảm ít nhất 75% người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; 80% các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được hưởng thụ và tham gia các hoạt động văn hóa trên môi trường số...
Mục tiêu đến năm 2045, phát triển hoàn thiện hệ sinh thái văn hóa số toàn diện, thông minh, tương tác cao, vừa bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc, vừa lan tỏa mạnh mẽ văn hóa Việt ra thế giới và hội nhập quốc tế. Văn hóa số Việt Nam trở thành động lực phát triển con người Việt Nam toàn diện và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, trong đó phấn đấu các ngành công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo thực sự trở thành trụ cột bền vững, đóng góp 9% GDP, quy mô các sản phẩm công nghiệp văn hóa số chiếm tỷ trọng trên 80% sản phẩm công nghiệp văn hóa.
Như Thanh Niên đã đưa tin, tại hội nghị cung cấp thông tin về tình hình công tác quý 1/2026 trên địa bàn, bức xúc trước vụ 300 tấn thịt bẩn, thịt bệnh tuồn vào các bếp ăn trường học, trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an TP.Hà Nội, cho biết đã yêu cầu các đơn vị điều tra, làm rõ và chứng minh trách nhiệm của các đơn vị quản lý, nhập hàng vào các bếp ăn tập thể, trường học, công ty.
Giám đốc Công an Hà Nội yêu cầu các đơn vị chức năng làm rõ vụ án có sự thông đồng hay không, bởi các sai phạm đã xảy ra trong thời gian dài, số lượng lớn.
Giám đốc Công an Hà Nội đề nghị Quốc hội tăng hình phạt đối với hành vi buôn bán thực phẩm bẩn lên mức cao nhất, bởi các sai phạm này liên quan đến hành vi hủy hoại giống nòi. Đồng thời, trung tướng Tùng kiến nghị các cơ quan chức năng kiểm tra dấu hiệu vi phạm của các trung tâm kiểm dịch, chính quyền cơ sở liên quan… khi để sai phạm kéo dài.
Tiếp nhận những thông tin bức xúc từ chính người đứng đầu ngành công an TP.Hà Nội, đa số bạn đọc (BĐ) Thanh Niên ủng hộ tăng mức xử phạt, xử lý hành vi buôn bán thực phẩm bẩn. BĐ Văn Tuấn nêu: "Rất cần có khung hình phạt cao hơn để răn đe. Không chỉ thịt bệnh, thịt bẩn mà còn cả nỗi lo về thuốc kích thích tăng trưởng, hóa chất làm giòn thịt, làm đỏ thịt…".
"Cần nâng xử phạt lên mức cao nhất đối với những hành vi buôn bán, tiêu thụ thực phẩm bẩn, bệnh. Không thể để những kẻ bất nhân hủy hoại sức khỏe của người dân", BĐ Huy Hoang đề nghị.
Không dừng ở thực phẩm bẩn, đa số BĐ đánh giá các hành vi buôn bán hàng giả, thuốc giả; các hành vi không đảm bảo an toàn sức khỏe, gây độc hại cho người dân… cũng cần quy vào hành vi hủy hoại giống nòi, phải chịu hình phạt cao nhất.
BĐ Le Kha bức xúc: "Tôi tin 100% người dân VN ủng hộ xử lý mạnh tay, thậm chí là xử kịch khung, với hành vi hủy hoại giống nòi, vì những thứ thực phẩm bẩn, thuốc giả… sẽ kéo lùi sự phát triển của dân tộc".
Bày tỏ băn khoăn về 300 tấn thịt bẩn, thịt bệnh đã len lỏi vào một số bếp ăn trường học trong thời gian dài, BĐ Minh Nghĩa nêu ý kiến: "Lẽ ra chúng ta phải ngăn chặn ngay từ đầu, không để thịt bẩn, hàng giả tồn tại trên thị trường mới phải. Phòng ngừa tốt vẫn hơn là chạy theo xử phạt nặng".
BĐ Trung Hoàng cũng trăn trở: "Tôi có cảm giác vấn đề nằm ở điểm rò nào đó trong khâu quản lý, cần tìm các biện pháp để xử lý triệt để hoặc hạn chế tối đa, chứ thấy bao nhiêu vụ thực phẩm bẩn bị phát hiện rồi, mà người vi phạm chưa biết sợ, vụ sau càng to hơn vụ trước".
"Ủng hộ xử lý thật nghiêm khắc, thậm chí ở mức cao nhất đối với các trường hợp vi phạm, đặc biệt là các tổ chức, cá nhân có liên quan hoặc tiếp tay cho hành vi hủy hoại giống nòi. Chỉ như vậy mới bảo đảm môi trường phát triển an toàn cho trẻ em - những mầm non tương lai của đất nước", BĐ Thuy Le nêu.
Tán thành, BĐ Bùi Thế Lộc cho rằng: "Cần lắm những sản phẩm có chất lượng. Cần lắm việc nâng cao khâu kiểm định, kiểm soát thị trường. Cần lắm việc nâng hình thức xử phạt, bao gồm cả xử phạt các cơ quan quản lý đã lơ là, hoặc cố tình, bỏ lọt hàng bẩn, hàng giả".
