Khai gian tuổi để dự thi đánh giá năng lực

Shing Tung Yau (Khâu Thành Đồng) sinh năm 1949, là một trong những nhà toán học đương đại có ảnh hưởng nhất thế giới. Ông là người gốc Hoa đầu tiên giành giải Fields vào năm 1982, khi mới 33 tuổi.

Yau được ghi nhận vì những đóng góp cho phương trình vi phân đạo hàm riêng, giả thuyết Calabi trong hình học đại số, giả thuyết khối lượng dương của lý thuyết tương đối rộng, các phương trình Monge-Ampère thực và phức.

Ảnh hưởng từ công trình của Yau còn thể hiện trong lĩnh vực hình học lồi, hình học đại số, hình học đếm, đối xứng gương, thuyết tương đối rộng và lý thuyết dây. Nghiên cứu của ông cũng chạm đến toán học ứng dụng, kỹ thuật và phân tích số.

Yau là người con thứ 5 trong gia đình có 8 anh, chị em. Khi ông mới vài tháng tuổi, cả gia đình chuyển đến Hong Kong. Là nhà kinh tế học và triết gia, cha ông giảng dạy tại một trường cao đẳng, sau này thuộc Đại học Trung văn Hong Kong (CUHK).

"Gia đình chúng tôi rất nghèo, ban đầu gần như chết đói", ông Yau nói trong cuộc phỏng vấn với tờ Discover Magazine năm 2010. Họ sống trong một ngôi nhà ở ngoại ô, không có điện hay nước sinh hoạt. Yau thường xuyên trốn học, cầm đầu một nhóm lang thang khắp nơi, nhưng vẫn làm đủ bài tập mà cha giao ở nhà.

Dù khó khăn, cha của Yau luôn duy trì một nhóm sinh viên đến nhà để bàn luận về triết học và văn học. Ông cũng khuyến khích con quan tâm đến triết, toán, dạy các bài thơ và văn dài, nên khi mới 10-11 tuổi, Yau đã dần quen với lối suy luận trừu tượng.

Biến cố tới vào năm ông 14 tuổi, khi cha qua đời. Kinh tế kiệt quệ, mẹ ông phải làm hàng đan, móc để bán. Yau bắt đầu đọc và trân trọng những cuốn sách cha để lại, chú tâm học hành hơn. Ông vừa đi học, vừa làm gia sư để phụ giúp gia đình.

Sau khi tốt nghiệp trung học năm 1965, ông học cử nhân toán tại Đại học Trung văn Hong Kong. Ông có sức học vượt trội, có thể làm bài thi của nhiều môn mà không cần đến lớp. Stephen Salaff, một giảng viên ở trường, đề nghị ông đến Đại học California, Berkeley (Mỹ) làm tiến sĩ vì thấy tiềm năng to lớn của học trò.

Salaff liên hệ với một phó giáo sư, thuyết phục trường miễn, giảm yêu cầu đầu vào. Ông cũng tìm cách để Yau được nhận một trong hai suất học bổng từ Tập đoàn International Business Machines (IBM) để thực hiện nghiên cứu.

"Nếu không có sự giúp đỡ của ông ấy, tôi sẽ không trở thành nhà toán học như bây giờ", ông Yau nói.

Năm 1969, Yau phải vay bạn bè để mua vé máy bay sang San Francisco, nhận học bổng 300 USD mỗi tháng nhưng gửi một nửa về cho gia đình.

Ông đăng ký nhiều lớp học cùng lúc và bắt đầu quan tâm đến hình học. Trong đó, một khóa về phương trình vi phân riêng phần phi tuyến do Charles Bradfield Morrey Jr. giảng dạy được ông đánh giá rất xuất sắc.

Vì không đủ tiền về nhà, Yau đã dành cả kỳ nghỉ Giáng sinh trong thư viện, vùi đầu vào các bài báo nghiên cứu và chuyên khảo, đặc biệt là Tạp chí Hình học Vi phân và các bài báo của John Milnor về lý thuyết nhóm hình học.

"Tôi thấy hình học rất thanh lịch và đẹp đẽ. Tôi rất hào hứng với việc không gian có thể có độ cong và làm thế nào để nắm bắt được chúng", ông Yau nói sau khi nhận Huân chương Khoa học quốc gia Mỹ năm 1997.

Từ năm thứ hai, Yau dành phần lớn thời gian nghiên cứu về đa tạp phức, đặc biệt say mê với giả thuyết Calabi. Chỉ sau hai năm, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, đồng thời có ba bài báo được xuất bản.

Vào thời điểm ấy, nhiều người cho rằng giải được giả thuyết Calabi là bất khả thi. Nhưng ông tin rằng ngay cả khi không thể, ông vẫn phải hiểu tại sao. Ông theo đuổi bài toán xuyên suốt những năm đầu sự nghiệp, như khi gia nhập Viện Nghiên cứu cao cấp tại Princeton năm 1971, làm giáo sư bậc một ở Đại học New York-Stony Brook năm 1972, lên giáo sư bậc hai ở Stanford,...

Cuối cùng, năm 1976, ông chứng minh thành công giả thuyết Calabi. Bài báo của ông cũng đặt nền móng cho lý thuyết dây 10 năm sau đó, cho thấy hầu hết 10 chiều không gian-thời gian cần thiết cho "lý thuyết vạn vật" có thể được cuộn lại, ẩn khuất trong một không gian mà ngày nay được gọi là Calabi-Yau.

Ba năm sau, ông Yau cùng công sự chứng minh được một kết quả quan trọng khác về thuyết tương đối rộng của Einstein: bất kỳ nghiệm nào của phương trình Einstein đều phải có năng lượng dương.

"Ông ấy là một nhà giải tích hình học với năng lực kỹ thuật phi thường và tầm nhìn sâu sắc. Ông giải quyết được những vấn đề mà tiến độ nghiên cứu đã đình trệ trong nhiều năm", Louis Nirenberg, nhà toán học người Canada, viết vào năm 1982, khi Yau nhận giải Fields.

Sau giải thưởng này, Yau tới Đại học California-San Diego, rồi tới Harvard vào năm 1987, gắn bó hơn 3 thập kỷ sau đó. Ông được phong chức Giáo sư danh dự William Caspar Graustein về Toán học ở Harvard, trước khi hồi hương, về làm việc tại Đại học Thanh Hoa năm 2022.

Yau cũng đạt nhiều thành tựu trong hình học, tôpô học và vật lý, được vinh danh bằng các giải thưởng như Veblen về Hình học (1981), giải Crafoord của Viện Hàn lâm khoa học Thụy Điển (1994), giải Wolf (2010) và gần đây nhất là giải Shaw (2023).

Ngoài nghiên cứu, ông dốc toàn lực để xây dựng nền toán học Trung Quốc. Ông thường về thăm Trung Quốc trong kỳ nghỉ hè khi còn dạy tại Harvard, giúp đỡ các sinh viên xuất sắc sang Mỹ học tiến sĩ.

Ông cũng góp phần gây quỹ để thành lập loạt viện toán học ở Trung Quốc, như Viện Khoa học Toán học ở CUHK (1993), Trung tâm Toán học Morningside thuộc Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc (1995) và Trung tâm Toán học và Khoa học tại ba đại học lớn, gồm Chiết Giang, Thanh Hoa và Quốc gia Đài Loan.

"Mục tiêu của tôi rất đơn giản, đó là chứng minh rằng Trung Quốc có thể phát triển một môn học cơ bản như toán học", ông Yau phát biểu vào năm 2015 tại lễ khánh thành Trung tâm Toán và Khoa học Yau-Đại học Thanh Hoa, nơi ông làm giám đốc cho đến nay.

Hiện, ông còn là chủ tịch Học viện Qiuzhen thuộc Thanh Hoa, nơi tập trung đào tạo các nhà toán học trẻ thông qua các chương trình đặc biệt. Ông cũng đang dẫn đầu nhóm 40 nhà toán học Trung Quốc và quốc tế, tham gia vận động để Hong Kong có thể đăng cai Đại hội Toán học quốc tế (ICM), nơi trao giải Fields, vào năm 2030.

Tin Gốc: Vnexpress

Đăng ký nguyện vọng lớp 10 sao cho đúng và trúng đang là trăn trở, cân nhắc của phụ huynh và học sinh TP.HCM trong những ngày này.

Hiểu được băn khoăn này, hôm qua (22.4), Báo Thanh Niên tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề ''Lưu ý quan trọng khi chọn nguyện vọng lớp 10'' tại địa chỉ thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube và TikTok Báo Thanh Niên.

Tại chương trình, các chuyên gia giải đáp những thắc mắc và hướng dẫn phụ huynh, học sinh (HS) chọn nguyện vọng (NV) lớp 10 tối ưu.

Đề cập đến phương án tuyển sinh lớp 10 trong năm đầu tiên sau sáp nhập tỉnh, thành, ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, chia sẻ: "Tinh thần xuyên suốt của Sở là giữ ổn định các quy định hiện hành, không tạo ra những thay đổi đột ngột gây tâm lý lo lắng cho phụ huynh và HS, đặc biệt trong bối cảnh năm đầu sau sáp nhập. Sở hiểu rõ sự băn khoăn của nhiều gia đình trước những thay đổi về địa giới hành chính và đây chính là lý do chúng tôi ưu tiên sự ổn định trong các quy định tuyển sinh".

Song song đó, Sở GD-ĐT đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình: 100% HS đăng ký trực tuyến, toàn bộ dữ liệu được khai thác từ cơ sở dữ liệu ngành; phụ huynh và HS chỉ cần rà soát, xác nhận thông tin, không cần mang theo bất kỳ hồ sơ, giấy tờ gì. Đây là bước thay đổi căn bản, giúp giảm đến mức thấp nhất thủ tục hành chính và tránh tình trạng phụ huynh phải đi lại nhiều lần như những mùa tuyển sinh trước.

Về quy mô trường lớp, Sở GD-ĐT đang triển khai quyết liệt theo chỉ đạo của UBND TP trong việc đảm bảo chỗ học cho toàn bộ HS sau kỳ tuyển sinh. "Quan điểm của Sở GD-ĐT là đa dạng hóa các loại hình trường lớp, tạo thêm nhiều lựa chọn phù hợp cho HS và gia đình, đúng theo tinh thần chỉ đạo của Bộ GD-ĐT. Các thông tin cụ thể về chỉ tiêu, loại hình và phân bổ trường lớp sẽ được công bố rõ ràng, minh bạch trong thời gian tới. Phụ huynh và HS theo dõi thông tin chính thức từ Sở để có sự chuẩn bị phù hợp, tránh để các thông tin chưa được kiểm chứng gây tâm lý lo lắng không cần thiết", ông Phong nhấn mạnh.

Bản đồ GIS đã được TP.HCM áp dụng trong tuyển sinh lớp 10 trước khi sáp nhập và đã phát huy hiệu quả trong việc hỗ trợ HS, phụ huynh lựa chọn NV phù hợp. Tuy nhiên, trước khi sáp nhập tỉnh, thành, Bình Dương, Bà Rịa-Vũng Tàu chưa thực hiện nên đây là điểm mới với 2 khu vực này.

Theo ông Phong, năm nay với địa bàn mở rộng và số lượng HS tăng lên đáng kể, việc cập nhật, chuẩn hóa hệ thống GIS theo đơn vị hành chính mới là yêu cầu bắt buộc và được Sở GD-ĐT triển khai từ rất sớm.

Ngay từ cuối tháng 12.2025, Ban giám đốc Sở GD-ĐT đã chỉ đạo Phòng Quản lý chất lượng chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu các trường THPT theo địa danh hành chính mới, đảm bảo hệ thống phản ánh chính xác thực tế sau sáp nhập. Như vậy khi phụ huynh và HS sử dụng bản đồ GIS để đăng ký NV, toàn bộ thông tin về vị trí trường, khoảng cách, tuyến đường đều đã được cập nhật theo địa giới hành chính mới. Điều này giúp HS lựa chọn NV chính xác, thuận tiện cho việc đi lại trong suốt quá trình học tập.

''Các trường THCS được giao trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với Phòng Quản lý chất lượng, tư vấn hỗ trợ tối đa cho HS trong giai đoạn đăng ký NV. Tôi cũng đã chỉ đạo toàn bộ đội ngũ duy trì liên lạc 24/24 trong suốt thời gian tuyển sinh. Đây là cam kết của toàn ngành giáo dục: Vì HS, vì sự an tâm của phụ huynh và xã hội'', ông Phong khẳng định.

Cán bộ của Sở GD-ĐT TP.HCM cho hay, trước đây TP.HCM đã áp dụng quy định khoảng cách từ nhà đến trường khi đăng ký NV tuyển sinh lớp 10 thông qua bản đồ trực tuyến GIS. Tuy nhiên thực tế cho thấy vẫn còn việc HS đăng ký NV "ảo" để "cứ đậu trường công là được" mà bỏ qua yếu tố khoảng cách di chuyển từ nhà đến trường.

Vẫn có một số phụ huynh HS, thậm chí giáo viên, để HS của mình "chắc suất" trúng tuyển trường công mà bỏ qua yếu tố khoảng cách, dẫn tới trúng tuyển nhưng không theo học, khiến các bạn HS khác mất cơ hội. Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Phong cho biết trong kỳ tuyển sinh năm nay, TP sẽ quyết liệt thực hiện các giải pháp cụ thể để hạn chế tình trạng NV "ảo" này.

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 sắp tới là kỳ thi tuyển sinh đầu tiên sau sáp nhập cả 3 địa phương, Sở GD-ĐT TP.HCM sẽ áp dụng tiêu chí nơi ở hiện tại của HS theo VNeID để làm căn cứ xác định khoảng cách đối với NV tuyển sinh lớp 10 nhằm hạn chế tối đa NV "ảo".

Tương tự những năm trước, năm nay hệ thống tuyển sinh của TP.HCM sẽ có tính toán khoảng cách từ nơi ở hiện tại của HS theo VNeID đến từng NV tuyển sinh lớp 10 mà HS đăng ký, để đưa ra các cảnh báo phù hợp.

Theo đó, Sở GD-ĐT đưa ra quy định khống chế khoảng cách nhất định đối với từng NV. Cụ thể, đối với các trường nằm ở khu vực TP.HCM, Bình Dương (cũ) thì áp dụng khoảng cách tối đa 10 km, còn các trường nằm ở khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ) sẽ áp dụng khoảng cách 13 km.

Trường hợp HS đăng ký NV có khoảng cách vượt quy định này, trường THCS có trách nhiệm làm việc trực tiếp với phụ huynh, có lập biên bản đính kèm hồ sơ tư vấn, thông báo rõ không được đổi NV sau thời hạn điều chỉnh hay sau khi có kết quả trúng tuyển bất cứ NV nào.

Cán bộ của Sở GD-ĐT cho biết quy định này tiếp tục được đưa ra và kết hợp với tăng cường vai trò của các cấp quản lý nhà nước ở phường/xã nhằm hạn chế tối đa NV "ảo" trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập.

Để HS đăng ký NV tuyển sinh 10 được thực chất, phù hợp với sức học và nơi ở, Sở GD-ĐT đã yêu cầu các trường THCS tư vấn cho HS chọn trường gần nơi ở, thuận tiện di chuyển, phù hợp với năng lực học tập và điều kiện gia đình. Đặc biệt, Sở GD-ĐT nghiêm cấm các trường, giáo viên vận động HS bỏ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập.

Bên cạnh việc áp dụng biện pháp có tính kỹ thuật, Sở GD-ĐT TP.HCM còn thay đổi cách đánh giá về kết quả thi.

Ông Phong thông tin: "Qua dữ liệu thống kê nhiều năm, chúng tôi nhận thấy rõ thực trạng đăng ký NV "ảo" và đây là một trong những vấn đề chúng tôi quyết tâm giải quyết. Năm nay, chúng tôi thay đổi cách đánh giá kết quả tuyển sinh của các trường THCS, không dựa vào số HS trúng tuyển như trước mà dựa trên số HS trúng tuyển và thực tế nộp hồ sơ nhập học. Đây là thay đổi tạo ra trách nhiệm rõ ràng hơn cho các trường THCS trong công tác tư vấn. Trong các buổi tập huấn vừa qua, tôi cũng đã quán triệt rõ: ban giám hiệu và giáo viên chủ nhiệm lớp 9 phải tư vấn đầy đủ, trung thực cho phụ huynh và HS, đặc biệt về yếu tố khoảng cách và năng lực di chuyển thực tế - tránh tình trạng đăng ký "chắc suất" gây lãng phí chỉ tiêu và ảnh hưởng đến cơ hội của HS khác".

Ông Phong cho biết thêm: "Sau tuyển sinh, Sở GD-ĐT sẽ tăng cường hậu kiểm và phối hợp chặt chẽ với UBND cấp xã trong việc theo dõi, xử lý các trường hợp phát sinh. Chúng tôi tin rằng các giải pháp đồng bộ này sẽ từng bước kéo giảm tình trạng NV "ảo", giúp HS lựa chọn được ngôi trường phù hợp nhất với năng lực và điều kiện của bản thân".

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo dữ liệu của ngành giáo dục TP HCM, tất cả xã, phường trên địa bàn đều có ít nhất một trường tiểu học, nhưng ở bậc liên thông là THCS thì có sự chênh lệch đáng kể ở nhiều địa bàn.

Cụ thể, phường Tân Sơn (quận Tân Bình cũ) có 3 trường tiểu học với gần 4.100 học sinh, chưa kể gần 1.800 trẻ mầm non nhưng không có trường THCS nào, kể cả tư thục. Phường Phú Thuận (quận 7 cũ) rơi vào cảnh tương tự dù có 4 trường tiểu học với gần 5.000 học sinh và khoảng 3.200 trẻ mầm non.

Nếu chỉ xét nhóm công lập, TP HCM còn phường Tây Nam (Bình Dương cũ) cũng không có trường. Ngoài ra, nhiều xã, phường ghi nhận chênh lệch giữa tiểu học và THCS lên đến 5-7 trường:
Đơn vị
Trường tiểu học
Trường THCS
Xã Long Hải
14
7
Phường Bình Hưng Hòa
9
3
Xã Tân An Hội
8
3
Phường Hiệp Bình
8
3
Phường Thuận Giao
8
3

Ở chiều ngược lại, 5 nơi có số trường THCS nhiều hơn tiểu học là Tân Hòa, Cát Lái, Bình Phú, Bình Quới và Trừ Văn Thố.

Trả lời VnExpress ngày 9/4, ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, nhìn nhận tình trạng không có trường THCS hoặc chênh lệch lớn về số lượng trường giữa hai cấp học làm mất cân đối cung-cầu cục bộ. Điều này có thể dẫn đến nguy cơ quá tải ở các khu vực có tỷ lệ dân nhập cư cao, biến động dân số lớn.

Với những địa phương "trắng" trường THCS hoặc nhiều trường tiểu học nhưng chỉ có 1 trường THCS, Sở sẽ phối hợp với UBND xã, phường để điều phối, phân luồng học sinh.

"Học sinh chuyển cấp từ lớp 5 lên 6 sẽ được sắp xếp vào các trường ở khu vực lân cận, đảm bảo có chỗ học", Phó giám đốc Sở nói.

Năm nay thành phố dự kiến có hơn 197.500 trẻ vào lớp 1 và 185.700 em khối 6. Số này giảm lần lượt khoảng 6.100 và 2.200 em so với năm ngoái.

Việc phân bổ chỗ học căn cứ mạng lưới trường lớp tại địa phương và vùng giáp ranh, quy mô trẻ trong độ tuổi và khoảng cách thực tế. Thành phố ứng dụng hệ thống bản đồ số (GIS) để xác định quãng đường từ nhà học sinh đến trường, tạo điều kiện thuận lợi nhất để các em được học gần nhà.

Lệ Nguyễn

Tin Gốc: https://vnexpress.net/hai-phuong-o-tp-hcm-trang-truong-thcs-5060365.html