Khi Patrick Ciriello mất việc và không tìm được công việc mới trong gần một năm, mọi thứ với người đàn ông 60 tuổi ở Vermont (Mỹ) này dường như sụp đổ, bởi ông là trụ cột kinh tế của gia đình. “Bạn thường nghe về những người rơi xuống đáy vực”, Ciriello nói với Guardian. “Tôi cũng đã ở trong hoàn cảnh đó”.
Trong phần lớn sự nghiệp, Ciriello với tấm bằng thạc sĩ quản lý thông tin đã thiết kế vô số hệ thống phần mềm cho các ngân hàng, trường đại học và công ty dược phẩm. Ông đã trải qua nhiều cú sốc kinh tế, từ sự sụp đổ của bong bóng dotcom, khủng hoảng tài chính năm 2008 cho đến đại dịch Covid-19. Ông cũng mất việc nhiều lần, nhưng thường kiếm được công việc mới sau đó.
Nhưng đến năm 2023, khi cơn sốt AI bùng nổ, mọi thứ dường như khác hẳn. Ciriello cũng mất việc. Ông đã gửi hàng trăm đơn xin việc đến vị trí hỗ trợ IT, dịch vụ khách hàng, thậm chí cả công việc bán hàng tại quầy thực phẩm ở một siêu thị, nhưng đều nhận lại cái lắc đầu.
Không thể tìm công việc mới, Ciriello phải ở trên “ngôi nhà di động” là chiếc xe Toyota Highlander cũ. Vào một tối tháng 3/2024, ông nhận được tin nhắn bí ẩn trên LinkedIn và cuối cùng có công việc mới: huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo.
Sau khi tốt nghiệp trường Y khoa Albert Einstein và thạc sĩ y tế công cộng tại Đại học Brown nhiều năm trước, Rebecca Kimble, 52 tuổi, đã điều trị và cứu sống bệnh nhân tại các phòng cấp cứu trên khắp nước Mỹ, với thu nhập 300.000-500.000 USD mỗi năm. Nhưng vào tháng 2/2022, công việc của bà gặp trục trặc vì vấn đề sức khỏe. Sau hai năm điều trị và trở lại, bà liên tục bị từ chối khi ứng tuyển vào các vị trí.
Nhiều tháng nỗ lực tìm công việc mới không thành công, Kimble nhận ra bản thân có thể không quay lại phòng cấp cứu nữa, và đó là một cú sốc lớn. “Thật kinh khủng. Mỗi lần cố gắng nhưng lại bị từ chối, tôi lại phải trải qua quá trình vật lộn với chứng trầm cảm và lo âu. Tôi nghĩ một phần con người tôi đã chết, nhưng tôi chưa sẵn sàng cho điều đó”. Đầu năm nay, Kimble tìm thấy công việc mới: đào tạo AI trên nhiều nền tảng khác nhau, đánh giá cách các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) phản hồi câu hỏi về y tế.
Giống như Kimble, Anne chuyển sang lĩnh vực đào tạo AI sau khi sự nghiệp học thuật của cô bị đình trệ. Người phụ nữ 60 tuổi yêu cầu giấu tên này có bằng thạc sĩ về khoa học sức khỏe và tiến sĩ về chính sách công, đã dành 18 năm làm việc trong lĩnh vực quản lý giáo dục đại học, giám sát và giảng dạy các chương trình tiến sĩ.
Tuy nhiên, các hội chứng liên quan đến hậu Covid-19 khiến Anne mệt mỏi và giảm trí nhớ. Bà nghỉ việc tháng 4/2023, sau đó ứng tuyển vào khoảng 100 vị trí làm việc từ xa, nhưng đều bị từ chối. Trong một lần tình cờ, Anne tìm thấy công việc huấn luyện AI trên mạng. Từng có mức lương 6 con số trong giới học thuật, bà khi đó kiếm được 26 USD/giờ khi huấn luyện AI của Google, sau đó là Meta, không có bất kỳ phúc lợi nào. “Thật đau lòng và nản chí khi nghĩ đến tất cả thời gian tôi đã dành cho sự nghiệp và những hy sinh tôi đã bỏ ra để có tấm bằng thạc sĩ”, Anne nói.
Ciriello, Kimble, Anne là ba trong số những người trên 50 tuổi tìm đến công việc huấn luyện AI dù sở hữu trình độ chuyên môn cao. Công việc của họ chủ yếu là gắn nhãn và đánh giá thông tin sử dụng để đào tạo các mô hình như ChatGPT của OpenAI hay Gemini của Google. Các dịch vụ thường thông qua bên thứ ba như Mercor, GlobalLogic, TEKsystems, Micro1 hay Alignerr.
So với công việc trước đó, mức thu nhập của những chuyên gia giàu kinh nghiệm này có thể giảm rất sâu. Tuy nhiên, với hầu hết, chúng là công việc làm thêm, hoặc một phương án tạm thời sau khi bị sa thải. So với người huấn luyện phổ thông, nhóm chuyên gia này cũng kiếm nhiều tiền hơn, có thể tới 180 USD/giờ.
Nhưng đối với một số người lao động lớn tuổi như Ciriello, công việc huấn luyện AI lại mang ý nghĩa hoàn toàn khác: nơi nương náu cuối cùng trong một thị trường việc làm khắc nghiệt thời công nghệ, nơi càng lớn tuổi càng khó trụ lại hoặc quay lại làm việc. Đối với nhiều người trong số họ, việc AI “cướp” việc nếu đào tạo chúng hay không là điều không còn quan trọng. Họ cần việc làm ngay bây giờ.
Theo Richard Johnson, Phó chủ tịch Viện Chính sách Công AARP của Mỹ, lao động Mỹ trên 60 tuổi mất thời gian tìm việc mới lâu hơn tới 50% so với độ tuổi 20-30. Chỉ một phần nhỏ tìm được công việc có mức thu nhập trước đây. “Các nhà tuyển dụng cho rằng người lao động lớn tuổi tốn kém hơn, thiếu kỹ năng hiện đại và khó đào tạo hơn so với người trẻ tuổi”, Johnson nói với WSJ.
Urban Institute, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên nghiên cứu chính sách xã hội, cuối năm ngoái cho biết khoảng một nửa số người lao động ở Mỹ trong độ tuổi 50-54 bị buộc thôi việc sớm trước khi đến tuổi nghỉ hưu. Một tổ chức khác là Viện Chính sách Kinh tế (Economic Policy Institute) chỉ ra khoảng 5,7 triệu người lao động trên 55 tuổi đã mất việc làm giai đoạn 2020-2025, và nhiều người đến nay vẫn chưa tìm được việc làm ổn định.
Những người đang huấn luyện AI có trình độ cao cho biết công việc này có thể thú vị về mặt trí tuệ, nhưng nó cũng khiến họ phải đối mặt với sự bất ổn của nền kinh tế việc làm tự do. Ciriello cho biết đã phải ngừng một số công việc dán nhãn dữ liệu sau khi cảm thấy bị bóc lột; Anne đánh giá mọi thứ thoải mái hơn công việc cũ; nhưng Kimble cho rằng chúng “không phải là công việc”, chỉ là một hình thức làm thêm.
“Nếu ngày mai, khi được giao một công việc đúng chuyên môn mà tôi nghĩ mình có thể làm được, tôi sẽ đi làm”, bà Kimble nói”. Tôi nhớ phòng cấp cứu”.
Bảo Lâm tổng hợp
Mặt trái của nghề bán dữ liệu cá nhân cho AI
30 tỷ hình ảnh thu thập từ Pokémon Go được dùng để huấn luyện robot
Con người có thể cần huấn luyện để phân biệt khuôn mặt AI tạo
Công nghệ Bluetooth đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày, cho phép kết nối không dây giữa các thiết bị như tai nghe và điện thoại. Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây đăng trên tạp chí Nature chỉ ra rằng việc sử dụng tai nghe Bluetooth có thể liên quan đến các vấn đề về tuyến giáp.
Nghiên cứu khảo sát 600 người và phát hiện mối tương quan giữa việc sử dụng tai nghe Bluetooth lâu dài và sự xuất hiện của các khối u ở tuyến giáp. Nằm ở cổ, tuyến giáp có vai trò quan trọng trong việc sản xuất hormone và điều chỉnh quá trình trao đổi chất. Mặc dù các khối u tuyến giáp thường là lành tính, nhưng sự hiện diện của chúng có thể chỉ ra sự mất cân bằng trong cơ thể, dẫn đến các vấn đề sức khỏe như lo âu, nhịp tim không đều, hoặc khó nuốt nếu khối u lớn.
Sự gia tăng số lượng người được chẩn đoán mắc u tuyến giáp đã thúc đẩy các nhà nghiên cứu tìm hiểu mối liên hệ giữa lối sống hiện đại và tình trạng này. Qua bảng câu hỏi, nhóm nghiên cứu đã thu thập thông tin về thói quen sử dụng tai nghe Bluetooth của người tham gia. Kết quả cho thấy, việc sử dụng thiết bị Bluetooth hằng ngày trong thời gian dài có liên quan đến nguy cơ phát triển u tuyến giáp, đặc biệt ở những người lớn tuổi.
Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ đưa ra mối tương quan, không phải mối quan hệ nhân quả. Các nhà khoa học khuyến nghị cần có thêm nghiên cứu để làm rõ vấn đề này. Trong khi chờ đợi, họ đề xuất người dùng nên hạn chế thời gian sử dụng tai nghe Bluetooth và ưu tiên sử dụng thiết bị có dây khi có thể.
Trước đó, một nghiên cứu khác vào năm 2017 cũng chỉ ra rằng bức xạ điện từ của smartphone có thể ảnh hưởng đến tuyến giáp. Nghiên cứu này khảo sát 83 sinh viên và phát hiện mối liên hệ giữa thời gian nói chuyện điện thoại và nồng độ hormone kích thích tuyến giáp (TSH).
Mặc dù những nghiên cứu này không yêu cầu người dùng từ bỏ hoàn toàn công nghệ Bluetooth, nhưng việc hạn chế thời gian tiếp xúc với thiết bị công nghệ gần mặt là điều nên làm. Ngay cả CEO của Apple cũng khuyến khích mọi người giảm thiểu thời gian sử dụng điện thoại để bảo vệ sức khỏe tinh thần và thể chất.
Một báo cáo an ninh mạng gần đây cảnh báo hàng loạt ứng dụng Android phổ biến đang vô tình để lộ khóa truy cập Google Gemini, mở ra nguy cơ bị khai thác trái phép mà người dùng thông thường khó có thể nhận ra.
Theo báo cáo của Công ty an ninh mạng CloudSEK, vấn đề nằm ở các khóa API mà ứng dụng sử dụng để kết nối với dịch vụ của Google, vốn được ví như 'chìa khóa' cho phép ứng dụng giao tiếp với hệ thống AI của hãng.
Trước đây, các khóa này được xem là thành phần kỹ thuật bình thường và nhiều nhà phát triển vẫn tích hợp sẵn trong ứng dụng mà không gây lo ngại, do chúng không được thiết kế để mở rộng quyền truy cập theo cách nguy hiểm như hiện nay.
Tuy nhiên khi Google Gemini được tích hợp vào hệ sinh thái Google Cloud, các khóa truy cập cũ trở nên nhạy cảm hơn đáng kể, không chỉ còn là mã định danh kỹ thuật mà có thể trở thành cánh cửa truy cập vào các dịch vụ AI có tính phí.
Đáng chú ý, sự thay đổi này diễn ra âm thầm, khiến nhiều nhà phát triển không được cảnh báo đầy đủ rằng những khóa từng được xem là an toàn có thể bị khai thác theo cách hoàn toàn khác.
Theo cách ví von, một chiếc chìa khóa vốn chỉ mở cửa phụ nay có thể mở cả kho chứa tài sản giá trị, và nếu bị lộ, nó có thể bị sử dụng để truy cập trái phép vào các tài nguyên không thuộc quyền sở hữu.
Vấn đề nằm ở chỗ các doanh nghiệp hoặc nhà phát triển có thể chỉ phát hiện sự cố khi chi phí sử dụng tăng bất thường.
Báo cáo cho biết 22 ứng dụng Android phổ biến đang gặp tình trạng này, với tổng lượt cài đặt hơn 500 triệu, cho thấy mức độ ảnh hưởng không chỉ giới hạn ở một số ít ứng dụng mà có thể tác động tới hàng trăm triệu người dùng trên toàn cầu.
Dù không trực tiếp nhìn thấy các khóa API, người dùng cuối vẫn có nguy cơ chịu ảnh hưởng nếu ứng dụng họ sử dụng không được bảo vệ đúng cách.
Điều khiến sự cố này đáng lo là hậu quả không dừng ở khía cạnh kỹ thuật. Khi khóa API bị lộ, kẻ xấu có thể dùng nó để gửi yêu cầu đến Gemini như thể họ là người được phép sử dụng dịch vụ.
Mỗi lần như vậy có thể làm phát sinh chi phí cho chủ tài khoản hoặc đơn vị sở hữu hệ thống. Nếu việc khai thác diễn ra liên tục, hóa đơn có thể tăng rất nhanh.
Báo cáo của CloudSEK nêu ra những trường hợp thiệt hại tài chính thực tế. Có cá nhân được cho là mất hơn 15.000 USD chỉ trong một đêm vì tài khoản bị khai thác trái phép. Một doanh nghiệp ở Nhật Bản cũng chịu tổn thất lên tới khoảng 128.000 USD. Những con số này cho thấy đây không còn là rủi ro trên lý thuyết, mà là vấn đề có thể gây thiệt hại rất cụ thể và rất nặng nề.
Với người dùng phổ thông, câu hỏi đặt ra là: Mình có thể làm gì? Thực tế, đa số người dùng sẽ không tự mình kiểm tra được khóa API hay cấu hình hệ thống phía sau ứng dụng. Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn hoàn toàn bất lực.
Cách an toàn nhất là ưu tiên các ứng dụng uy tín, có cập nhật thường xuyên, và tránh cài đặt những ứng dụng lạ không rõ nguồn gốc. Với các ứng dụng đã dùng lâu ngày, việc cập nhật phiên bản mới nhất cũng rất quan trọng, vì nhiều bản vá bảo mật thường được phát hành theo kiểu âm thầm nhưng cần thiết.
Ở phía nhà phát triển, sự cố này là lời nhắc rõ ràng rằng một thay đổi hạ tầng dù nhỏ cũng có thể tạo ra hậu quả lớn nếu không được đánh giá lại toàn diện. Các khóa API cần được quản lý chặt chẽ hơn, giới hạn quyền truy cập rõ ràng hơn, và phải có cơ chế theo dõi bất thường để phát hiện sớm các hành vi khai thác trái phép. Khi AI ngày càng đi sâu vào ứng dụng hằng ngày, an toàn không còn là lớp bổ sung, mà phải trở thành phần cốt lõi ngay từ đầu.
Samsung cho biết sẽ tích hợp tính năng đo huyết áp lên các mẫu đồng hồ thông minh của mình, kể từ phiên bản Galaxy Watch4 chạy nền tảng Wear OS 4.0 trở về sau.
Trước đó, Samsung cũng đã triển khai tính năng đo huyết áp trên Galaxy Watch4, nhưng chỉ giới hạn với người dùng tại Hàn Quốc. Giờ đây, tính năng này được mở khóa và triển khai miễn phí cho người dùng trên toàn cầu.
“Với các công cụ để đo và theo dõi huyết áp, người dùng Galaxy có thể hiểu rõ hơn về sức khỏe và thể trạng của mình, giúp họ đưa ra những quyết định sáng suốt hơn và sống một lối sống lành mạnh”, Samsung cho biết trong một thông cáo đưa ra.
Các mẫu smartwatch của Samsung không sử dụng cách đo huyết áp truyền thống bằng bơm hơi như máy đo huyết áp bắp tay thông thường. Thay vào đó, đồng hồ sử dụng cảm biến quang học, kết hợp với các cảm biến khác để đo sự thay đổi của lưu lượng máu dưới da, sau đó sử dụng thuật toán để so sánh với thông số huyết áp đã được hiệu chỉnh.
Do vậy, để sử dụng tính năng đo huyết áp trên smartwatch của Samsung, người dùng vẫn cần một thiết bị đo huyết áp chuyên dụng, sau đó nhập thông số từ thiết bị đo huyết áp vào đồng hồ ít nhất 3 lần để smartwatch tự động hiệu chỉnh thuật toán cho phù hợp.
Sau mỗi 28 ngày, người dùng sẽ phải thực hiện lại những thao tác kể trên để hiệu chỉnh lại thuật toán đo huyết áp trên đồng hồ của Samsung.
Samsung cho biết tính năng đo huyết áp trên đồng hồ thông minh của hãng không nhằm mục đích thay thế thiết bị y tế, mà chỉ là tính năng chăm sóc sức khỏe, cảnh báo người dùng nếu phát hiện dấu hiệu bất ổn về huyết áp để người dùng có thể kiểm tra lại huyết áp bằng máy đo chuyên dụng và có sự can thiệp y tế kịp thời.
Việc mở khóa miễn phí tính năng đo huyết áp với các mẫu smartwatch đời cũ sẽ giúp Samsung cạnh tranh hiệu quả hơn với các đối thủ trên thị trường đồng hồ thông minh, đặc biệt Apple Watch của Apple.
Kể từ phiên bản Apple Watch Series 9, Apple đã trang bị tính năng cảnh báo sớm nguy cơ tăng huyết áp của người đeo, nhưng đây không phải là tính năng theo dõi huyết áp liên tục.
Năm 2022, Huawei đã cho ra mắt mẫu đồng hồ thông minh Watch D, với điểm nhấn tích hợp dây đeo có túi khí, cho phép siết nhẹ vào cổ tay để đo huyết áp của người đeo, giúp hiển thị thông số huyết áp chính xác và không cần phải có thiết bị hỗ trợ để tinh chỉnh như Galaxy Watch của Samsung.
Năm 2024, Huawei tiếp tục cho ra mắt bản nâng cấp Watch D2 với thiết kế dây đeo mỏng, nhẹ hơn nhưng vẫn tích hợp túi khí để đo huyết áp chính xác.
