Ông Thái Hoàng Quỳnh – Giám đốc kinh doanh mảng điện và lưới điện, Schneider Electric Việt Nam và Campuchia (tập đoàn hoạt động trong lĩnh vực công nghệ năng lượng) – đặt vấn đề: “Câu hỏi thực sự bây giờ không phải là liệu sự tăng trưởng có đến hay không, mà liệu hạ tầng năng lượng của đất nước có theo kịp tốc độ, sự phức tạp và kỳ vọng của sự tăng trưởng đó hay không?”.
Đại diện Schneider Electric chỉ ra rằng thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính cấu trúc với ba xu hướng lớn.
Thứ nhất, hệ thống năng lượng toàn cầu đang chuyển từ mô hình tập trung, phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch sang điện hóa, phân tán và carbon thấp. Tại Việt Nam, nhu cầu điện năng (sản xuất và nhập khẩu) dự báo tăng 2,4 lần (đến năm 2050), theo Quy hoạch điện 8, trong khi năng lượng tái tạo đang mở rộng nhanh chóng. Công suất năng lượng tái tạo đã vượt mốc 21 GW và đặt mục tiêu đạt 47% tổng công suất lắp đặt vào năm 2030.
Thứ hai, sự bùng nổ của số hóa và trí tuệ nhân tạo khiến nhu cầu điện không chỉ tăng về lượng mà còn đòi hỏi độ ổn định tuyệt đối. Các trung tâm dữ liệu, nhà máy thông minh hay đô thị số đều yêu cầu nguồn điện tin cậy liên tục 24/7.
Thứ ba, chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ. Các chuỗi cung ứng đang lên kế hoạch điều chỉnh mạng lưới hoạt động, ưu tiên những quốc gia có môi trường ổn định và hạ tầng sẵn sàng, đặc biệt là hạ tầng năng lượng.
Trong bối cảnh này, Việt Nam nổi lên như một điểm đến hấp dẫn nhờ vị trí địa lý, lực lượng lao động trẻ và chính sách mở cửa. Tuy nhiên cơ hội chỉ trở thành lợi thế khi hạ tầng đủ sức “đỡ” dòng vốn. Nói cách khác, hạ tầng năng lượng không còn là hạ tầng kỹ thuật, mà đã trở thành hạ tầng kinh tế.
Ông Quỳnh khẳng định: “Nếu năng lượng không sẵn sàng, tăng trưởng sẽ chậm lại. Nếu được vận hành thông minh, năng lượng sẽ là hệ số nhân giúp tăng tốc phát triển”.
Từ ba xu hướng trên, một “phương trình tăng trưởng” mới đang hình thành. Theo các chuyên gia, tăng trưởng trong kỷ nguyên năng lượng và công nghiệp thông minh phụ thuộc vào bốn yếu tố: nguồn điện đáng tin cậy, hệ thống linh hoạt, khả năng tiếp cận năng lượng và tốc độ triển khai.
Nếu thiếu một trong bốn yếu tố này, tăng trưởng sẽ bị kìm hãm. Ngược lại, khi năng lượng được vận hành thông minh, nó trở thành hệ số nhân cho toàn bộ nền kinh tế.
Điều này đặc biệt rõ trong bối cảnh AI phát triển nhanh. Nhu cầu năng lượng cho các trung tâm dữ liệu toàn cầu được dự báo có thể tăng gấp bốn lần từ nay đến năm 2030.
Với Việt Nam, nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ cao, bài toán điện năng sẽ là điều kiện tiên quyết.
Theo ông Thái Hoàng Quỳnh, điểm đáng chú ý là cách tiếp cận đối với hạ tầng năng lượng đang thay đổi.
Trước đây, câu chuyện chủ yếu xoay quanh giảm phát thải. Nhưng trong giai đoạn hiện nay, hệ thống năng lượng của tương lai phải đáp ứng đồng thời ba yêu cầu là đáng tin cậy, linh hoạt và bền vững.
Điều này kéo theo sự thay đổi về cấu trúc hạ tầng. Lưới điện truyền thống đơn hướng được cho là không đủ đáp ứng nhu cầu trước sự gia tăng của năng lượng tái tạo, xe điện và các phụ tải mới như trung tâm dữ liệu.
Thay vào đó là mô hình lưới điện số, có khả năng giám sát và tối ưu theo thời gian thực, kết hợp với các cấu phần như lưới điện siêu nhỏ, hệ thống lưu trữ năng lượng, tòa nhà thông minh và chuỗi cung ứng bền vững.
Nói cách khác, hạ tầng năng lượng không còn là những đường dây và trạm biến áp riêng lẻ, mà trở thành một hệ sinh thái tích hợp.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online tại hiện trường, dấu vết chiếc xe tải để lại trên đường hướng từ núi Tà Zôn xuống là cây cối ngã đổ, đất đá bong tróc thành vệt dài khoảng 300m.
Đây là tuyến đường nhựa rộng khoảng 4m, nối từ đường tỉnh 715 lên trên đỉnh núi Tà Zôn, xã Hàm Đức cũ, nay là xã Hàm Thuận.
Đường có nhiều khúc cong cua nhưng dấu vết của chiếc xe tải là lao theo hướng thẳng, tông gãy cây cối trước khi lọt xuống vực. Xe lao xuống vực sâu, tông vào một văn phòng công ty khoáng sản dưới cùng.
Theo thông tin từ cơ quan chức năng, vụ tai nạn trên xảy ra lúc 8h40 ngày 8-4 tại khu vực triền núi Tà Zôn thuộc thôn 2, xã Hàm Thuận.
Xe tải do tài xế Nguyễn Tấn Trường (27 tuổi, trú Anh Sơn, Nghệ An) điều khiển di chuyển trên triền núi để vận chuyển vật tư thi công công trình thì bất ngờ lao xuống vực.
Hậu quả vụ tai nạn làm 3 người chết, gồm: Nguyễn Kim Trung Thịnh (37 tuổi), Lê Văn Mười (49 tuổi, cùng trú xã Hàm Thuận) và Nguyễn Thanh Nhã (25 tuổi, trú tại Trần Đề, Cần Thơ).
Người bị thương là anh Nguyễn Tấn Trường (27 tuổi, trú Anh Sơn, Nghệ An) đang cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Bình Thuận.
Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lâm Đồng đã phong tỏa hiện trường bên trong công ty khoáng sản, phục vụ điều tra vụ tai nạn.
Theo ông Huỳnh Ngọc Thạch - Bí thư Đảng ủy xã Hàm Thuận, chiếc xe tải trên phục vụ cho công trình của một đơn vị viễn thông, không liên quan đến công ty khoáng sản đang khai thác dưới núi. Trong lúc chiếc xe xuống núi thì gặp nạn, tông vào văn phòng công ty khoáng sản.
Ông Thạch cho biết thêm, địa phương đã cử cán bộ đến hiện trường phối hợp làm rõ và hỗ trợ gia đình 2 nạn nhân chết tại địa phương là 5 triệu đồng/trường hợp.
Chiều 6-4, thông tin từ UBND xã Tân Kỳ, Nghệ An cho biết lực lượng cứu hộ cứu nạn địa phương và người dân đã tìm thấy thi thể ông Lê Văn D. (56 tuổi, ngụ xóm Phượng Kỳ, xã Tân Kỳ) trong khu vực rừng Lèn Rỏi.
Vị trí tìm thấy thi thể ông D. cách nhà ông D. khoảng 10km. Khu vực này có địa hình đồi núi hiểm trở, cây cối rậm rạp.
Cơ quan chức năng đang khám nghiệm hiện trường và làm thủ tục bàn giao thi thể nạn nhân cho gia đình mai táng.
Trước đó, Công an xã Tân Kỳ tiếp nhận tin báo từ gia đình cung cấp khoảng 6h sáng 3-4, ông D. đi khỏi nhà rồi mất liên lạc. Dù gia đình tổ chức tìm kiếm nhưng không có kết quả.
Tiếp nhận tin báo, Công an xã Tân Kỳ phối hợp lực lượng quân sự địa phương, các tổ bảo vệ an ninh trật tự cơ sở và người dân tổ chức tìm kiếm.
Tới chiều 4-4, lực lượng chức năng phát hiện xe máy của ông D. để lại gần khu vực chùa Tân Kỳ.
Một số thợ xây làm việc gần đó cho hay họ thấy một người có đặc điểm nhận dạng giống ông D. đi bộ vào khu vực rừng núi phía sau chùa.
Suốt bốn ngày qua, địa phương đã huy động hơn 200 người tham gia tìm kiếm, đồng thời sử dụng flycam để rà soát khu vực rừng núi phía sau chùa Tân Kỳ.
Theo gia đình, trước khi xảy ra sự việc, người thân không phát hiện ông D. có biểu hiện bất thường. Ông D. làm việc tại một xưởng điêu khắc lăng mộ ở địa phương.
Chính phủ đang xây dựng dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI. Một số nội dung dự kiến điều chỉnh cho phù hợp sau tinh gọn bộ máy.
Góp ý cho dự thảo, ông Đỗ Văn Thức, Liên đoàn Lao động TP Hải Phòng, đề xuất bổ sung chính sách để giải quyết đến cùng bất cập với người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) khi doanh nghiệp nợ đọng, nợ xấu BHXH khiến họ không được hưởng quyền lợi hoặc nhận hưu trí.
Ông đề xuất lập quỹ dự phòng xử lý rủi ro, chiếm 3-5% tổng Quỹ Bảo hiểm xã hội, hoặc trích từ khoản lãi 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm, trốn đóng BHXH. Nguyên tắc và điều kiện chi trả căn cứ vào việc phân loại rủi ro kỹ lưỡng. Khi cơ quan quản lý chưa xử lý được ngay nợ đọng thì quỹ dự phòng trích trợ cấp cho lao động tương đương mức sống tối thiểu để đảm bảo an sinh.
Ông Thức nêu thực tế lao động mỗi tháng trích 10,5% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH nhưng đến khi làm thủ tục hưởng chế độ mới biết công ty chậm đóng, nợ đọng khiến họ bị treo quyền lợi, thậm chí không chốt được sổ để về hưu. Phần lớn nợ xấu không có khả năng chi trả, đặt giả thiết chủ doanh nghiệp có thể bị truy tố nhưng khoản nợ không thể thu hồi nên lao động vẫn chịu thiệt.
"Quyền lợi cuối cùng và quan trọng nhất của mỗi lao động khi tham gia hệ thống an sinh là được hưởng hưu trí. Lao động đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm với BHXH nhưng lại không được hưởng quyền lợi, giải quyết thế nào thì luật sửa đổi bổ sung phải trả lời được", ông nói.
Theo ông Thức nên tập trung vào khâu phòng ngừa rủi ro bằng cách thông tin rõ cho lao động về tình hình tham gia BHXH hàng tháng, như gửi tin nhắn, email. Tiền điện, nước hàng tháng nếu người dùng chậm đóng liền nhận tin nhắn nhắc nhở ngay thì chế độ liên quan đến an sinh xã hội càng phải được chú trọng.
Quyền lợi lao động ở nơi không có công đoàn cơ sở
Dự thảo đề xuất thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau, sau thai sản của lao động do người sử dụng lao động và Ban chấp hành Công đoàn cơ sở quyết định. Trường hợp hai bên có ý kiến khác nhau thì người sử dụng lao động quyết định số ngày nghỉ trên cơ sở đề nghị của Công đoàn. Nếu đơn vị đó không có công đoàn cơ sở thì người sử dụng lao động được quyết định.
Sửa đổi nhằm phù hợp bộ máy sau tinh gọn, cơ quan hành chính, doanh nghiệp hưởng 100% lương ngân sách nhà nước, lực lượng vũ trang không còn công đoàn cơ sở; áp dụng bao gồm cả trường hợp chưa thành lập công đoàn cơ sở.
GS Lê Minh Thông, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, cho rằng nơi chưa có công đoàn cơ sở, để chủ sử dụng tự quyết thì khó đảm bảo quyền lợi cho lao động. Dự thảo vì thế cần quy định rõ hơn điều kiện mà người sử dụng lao động được quyền quyết định, có thể căn cứ vào đề nghị của phía lao động và hồ sơ y tế.
Lo ngại rủi ro khi mở rộng kênh đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội
Dự luật bổ sung danh mục đầu tư của Quỹ Bảo hiểm xã hội, ngoài các ngân hàng thương mại do Nhà nước chi phối như hiện hành thì có thể gửi tại nhà băng có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ. Hiện Quỹ chỉ được gửi tiền tại các ngân hàng thương mại nhà nước, gồm Agribank, Vietinbank, Vietcombank và BIDV.
Đánh giá quy định dễ dẫn tới rủi ro khi liên quan đến an sinh, đặc biệt là hưu trí của hàng chục triệu người tham gia, GS Lê Minh Thông đề nghị bỏ đề xuất khỏi dự luật và giữ nguyên như quy định hiện hành khi chưa có đánh giá tác động.
TS Nguyễn Diệu Hồng cùng quan điểm, cho rằng Quỹ này có đặc thù riêng khi phải đảm bảo chi trả cho lao động trong dài hạn, thậm chí sau 30 năm. Việc mở rộng sang nhóm ngân hàng có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50% tiềm ẩn rủi ro cao, cơ quan soạn thảo cần xem lại để đảm bảo quyền lợi an sinh.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, tới cuối 2024, Quỹ BHXH dư khoảng 1,29 triệu tỷ đồng với mức tăng trưởng bình quân 9% một năm. Tới năm 2027, dự kiến 24,6 triệu người tham gia BHXH; 18,8 triệu người đóng BHTN và 99,3 triệu người tham gia BHYT. Người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng, trợ cấp thất nghiệp cũng sẽ tăng trong bối cảnh mở rộng diện bao phủ.
