Phát biểu thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh lần sửa đổi này không chỉ đơn thuần hoàn thiện một đạo luật cụ thể, mà là “bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho thủ đô, với vị trí đặc biệt trung tâm chính trị hành chính quốc gia, đồng thời là động lực phát triển của cả nước”.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Hà Nội đang đối diện với nhiều điểm nghẽn, từ quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, cho đến phân cấp phân quyền, huy động nguồn lực… Do đó, luật sửa đổi phải giải quyết căn bản những tồn tại này.
Chẳng hạn về quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu tình trạng “một chỗ đất thì có mấy ông nói có dự án muốn xây nhà để bán, lại cấp đất, mà đường sá không ai lo. Tại sao thời xưa Pháp quy hoạch hay thế, phố cổ xây dựng không tắc đường, không ngập lụt, nhưng mình giờ xây dựng thế nào mà xây đến đâu tắc đường, ngập lụt đến đấy, vì không anh nào lo đường, không có hệ thống ngầm thoát nước, cứ xây nhà lên để bán”.
Để khắc phục, cần quy hoạch rõ vùng lõi thế nào, đô thị vệ tinh ra sao, tiêu chuẩn về bệnh viện, nhà văn hóa, trường học, sân vận động, vườn hoa…, cùng với đó là hệ thống giao thông kết nối từ các thành phố vệ tinh về khu vực trung tâm.
“Quy hoạch phát triển làm sao phải có tầm nhìn, để toàn dân được biết rõ, hiện tại đường ngoằn ngoèo như thế, 10 năm sau thế nào”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu phải đảm bảo tính bền vững, “không phải quy hoạch nhiệm kỳ 5 năm, ông này làm quy hoạch ông kia lên chủ tịch lại đảo lại”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh đến tư duy xây dựng luật, cần chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển. Luật không chỉ quy định cấm hay hạn chế mà phải tạo không gian thể chế để thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách đặc thù.
Luật chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định, còn những gì mang tính biến động nhanh thì giao cho Chính phủ, thậm chí chính quyền thành phố quy định, để bảo đảm thích ứng với thực tiễn.
Vẫn theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng và ngược lại. Do đó, luật cần xây dựng cơ chế phối hợp thực chất giữa Hà Nội và các tỉnh về tài chính, giao thông…
Song song với việc trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn thì cũng cần giải trình rõ ràng hơn, kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn. “Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; được thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, và yêu cầu Hà Nội phải trở thành hình mẫu về quản trị hiện đại, có giá trị lan tỏa cho cả nước.
Cùng cho ý kiến tại tổ, Chủ tịch Quốc hội (QH) Trần Thanh Mẫn khẳng định việc xây dựng luật Thủ đô sửa đổi sẽ giúp Hà Nội bứt phá về kinh tế, giải quyết dứt điểm tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu nhà ở xã hội…, từ đó vươn tầm khu vực và quốc tế.
Theo Chủ tịch QH, năm 2025, QH đã ban hành tới 89 đạo luật, trong đó có những quy định tại các luật mới vượt trội hơn so với luật Thủ đô hiện hành, khiến luật Thủ đô trở nên lạc hậu. Bối cảnh trên cho thấy việc sửa đổi luật là rất cần thiết, cũng là tiền đề để tới đây xây dựng luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM.
Chủ tịch QH nhấn mạnh sửa đổi luật Thủ đô lần này cần phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP.Hà Nội, theo nguyên tắc “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”. Trong đó, một số nội dung trọng tâm như: mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật, bổ sung quy định miễn trách nhiệm pháp lý, thành lập đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt, tăng thẩm quyền về tổ chức bộ máy cho HĐND thành phố, tăng mức xử phạt vi phạm hành chính…
Nhắc lại buổi làm việc với Hà Nội mới đây, khi Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu thủ đô phải có tầm nhìn quy hoạch 100 năm và xa hơn nữa, Chủ tịch QH khẳng định bất cứ đất nước nào muốn phát triển thì phải có quy hoạch và quy hoạch đó phải được công bố công khai cho toàn dân biết. Chủ tịch QH dẫn ví dụ các thành phố lớn trên thế giới, khách đến có thể thấy ngay sa bàn quy hoạch, thể hiện rõ các khu công nghiệp, thương mại, văn hóa; còn quy hoạch của chúng ta thời gian qua chưa thực sự bài bản.
Một vấn đề khác được Chủ tịch QH lưu ý là tăng trách nhiệm giải trình công khai trên tinh thần phân quyền triệt để, “bộ, ngành không thể ôm” mà phải giao quyền cho Hà Nội. Đồng thời, cần cơ chế bảo vệ cán bộ, khuyến khích sáng tạo và bộ công cụ quản lý đô thị mạnh mẽ.
Góp ý thêm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) cho rằng hiện đã có nhiều thể chế luật pháp dành cho Hà Nội, song qua thực tiễn triển khai thì thấy thủ đô vẫn còn nhiều điểm nghẽn. “Chúng ta có thể hình dung hiện nay bầu trời tại Hà Nội, khi chúng ta đến đây họp, ô nhiễm rất lớn. Nếu tra cứu Google danh sách 10 thành phố ô nhiễm không khí nhất thì Hà Nội luôn nằm trong top đầu”, ông Ngân nói.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân kiến nghị cần có cơ chế thật quyết liệt, bằng việc phân cấp, phân quyền trọn vẹn, để Hà Nội đủ thẩm quyền giải quyết các điểm nghẽn về ô nhiễm môi trường, giao thông, ngập nước, an toàn đô thị, PCCC và các ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu.
Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (đoàn Hà Nội) cũng cho rằng luật cần tạo khuôn khổ để thủ đô có thể linh hoạt, chủ động hơn, bởi “nếu mỗi chính sách lại phải báo cáo QH thì sẽ mất thời gian và để lỡ cơ hội”.
Tuy nhiên, bên cạnh việc trao quyền, bà lưu ý phải nâng cao chất lượng giải trình và kiểm soát quyền lực để việc phân quyền đúng đắn và có hiệu quả. Cần cơ chế rõ ràng để các cơ quan được giao quyền yên tâm thực hiện, đồng thời cơ quan giám sát có cơ chế như “phanh hãm” để việc thử nghiệm chính sách và thể chế không bị lạm dụng hay chệch hướng.
Câu chuyện được đại biểu Quốc hội Phạm Khánh Phong Lan chia sẻ trong phiên họp tổ sáng 10.4, kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Theo bà Phong Lan, vừa qua TAND khu vực 1, Hà Nội đã kết tội cô Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình 3 năm tù về việc tự ý nhưng có thống nhất với phụ huynh tổ chức dạy thêm học thêm cách đây nhiều năm. Câu chuyện khiến bà "rất đau lòng".
Theo bà Phong Lan, ở đây, Nhà nước đứng ra đại diện cho phụ huynh học sinh. Nhu cầu học thêm là chính đáng và giá cả là thỏa thuận giữa hai bên. Song lúc đó UBND TP.Hà Nội có quy định giá trần. Và khi thu vượt quá giá trần, tòa kết luận gây thiệt hại cho học sinh.
Nêu câu chuyện, bà Phong Lan cho rằng cần có những đãi ngộ tốt cho giáo dục và y tế.
Theo bà Phong Lan: "Quan trọng nhất là phải xây dựng cơ chế về tài chính. Đáng mừng kỳ họp Quốc hội khóa trước thông qua nghị quyết, cơ chế đột phá cho giáo dục và y tế. Nhà giáo được xếp lương cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp. Hy vọng với những nghị quyết, cơ chế đột phá như vậy, chúng ta sẽ dần khắc phục, không để xảy ra tình trạng tương tự".
Là phụ huynh có con đang đi học, bà Phong Lan chia sẻ với các giáo viên, nhất là hiệu trưởng khi bất kỳ chuyện gì xảy ra đều phải chịu trách nhiệm. Bà cho rằng chúng ta phải xây dựng hệ thống pháp luật làm sao để không xảy ra những sự việc đáng tiếc như vừa rồi.
Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký công văn yêu cầu các bộ đẩy nhanh phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh theo chỉ đạo Trung ương.
Bộ Tư pháp cho biết 16/16 bộ, cơ quan ngang bộ đã gửi phương án. Tuy nhiên, chỉ có Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp đạt đầy đủ các chỉ tiêu. Nhiều bộ chưa đạt các tiêu chí quan trọng. Trong đó Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chưa đáp ứng yêu cầu giảm tỷ lệ thủ tục hành chính cấp bộ xuống không quá 30%. Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Nội vụ, Bộ Y tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chưa đạt mục tiêu cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục so với năm 2024.
Ở tiêu chí giảm chi phí tuân thủ, các bộ Công Thương, Nội vụ, Y tế chưa đạt mức cắt giảm 50%, trong khi Bộ Dân tộc và Tôn giáo chưa báo cáo số liệu. Với yêu cầu loại bỏ 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết, các bộ Nội vụ, Tài chính, Y tế và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chưa đạt.
Về cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, nhiều bộ chưa đáp ứng, gồm Công Thương, Giáo dục và Đào tạo, Nội vụ, Tài chính, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Y tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Thủ tướng biểu dương ba bộ đạt yêu cầu, đồng thời yêu cầu các bộ trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ và kết quả. Các bộ phải hoàn thiện phương án cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gửi Bộ Tư pháp; phương án cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện gửi Bộ Tài chính.
Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính được giao tổng hợp, rà soát độc lập, xây dựng nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, hoàn thành trong tháng 4/2026.
Cách đây một tuần, Thường trực Chính phủ họp về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân cấp giải quyết thủ tục theo Kết luận 18. Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu coi cải cách thủ tục là giải pháp trực tiếp giảm chi phí, thời gian cho người dân, doanh nghiệp, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Các bộ phải đề xuất phương án trước 20/4, không chờ hết quý II, để Chính phủ thông qua trong tháng 4.
Hiện còn 198 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện với 4.603 điều kiện kinh doanh. Theo yêu cầu Trung ương, các bộ phải cắt giảm tối thiểu 30% số ngành, nghề này và loại bỏ toàn bộ điều kiện không cần thiết.
Trong báo cáo đề xuất chủ trương dự án và đang được các sở, ban ngành TP.HCM thẩm định, Công ty cổ phần Masterise hạ tầng cao tốc Long Thành - Hồ Tràm cho biết đường cao tốc đô thị Hồ Tràm - sân bay Long Thành có tổng chiều dài hơn 42km.
Điểm đầu dự án kết nối vành đai 4 TP.HCM và đường ĐT.991 thuộc phường Tân Thành, điểm cuối nối với ĐT.994 (trục ven biển Vũng Tàu - Bình Châu) thuộc xã Xuyên Mộc.
Về hướng tuyến, từ khu vực giao với vành đai 4 TP.HCM và đường tỉnh 991, tuyến đi thẳng về phía tây, cách hồ Đá Đen khoảng 300m, đồng thời vòng tránh qua khu tái định cư Châu Đức khoảng (Km6+500).
Tuyến sau đó bám theo đường Bình Ba hiện trạng, cách đường Bình Đa khoảng 20m để tận dụng làm đường song hành một bên. Tuyến giao với quốc lộ 56 khoảng Km11+500 tại khu vực dân cư Bình Ba, Châu Đức.
Tiếp đó, tuyến đi đến vòng xoay Bình Giã - Đá Bạc khoảng Km13+500, giao với ĐT.996 (đường Bình Trung - Đá Bạc) tại khoảng Km16. Sau đó đi về phía tây hồ Suối Rao, cách hồ khoảng 1km và giao với đường ĐT997 (đường Xuân Sơn - Đá Bạc) tại Km22.
Tuyến tiếp tục đi thẳng giao với ĐT.998, cách vòng xoay Suối Rao - Phước Tân với ĐT.998 khoảng 1km. Tại khu vực này, tuyến đi về phía nam của hồ Sông Ray quy hoạch.
Ở đoạn cuối, tuyến vòng tránh qua khu dân cư thị trấn Xuyên Mộc tại khoảng Km31- Km34, giao với quốc lộ 55 tại khoảng Km36, sau đó đi qua khu vực rừng bảo tồn thiên nhiên Bình Châu - Phước Bửu. Tuyến tiếp tục đi theo quy hoạch qua khu vực rừng và kết thúc tại điểm giao với ĐT994.
Về quy mô, dự án đầu tư hoàn thiện theo quy hoạch với quy mô 8 làn xe cao tốc, kèm đường song hành hai bên (mỗi bên 2 làn). Riêng đoạn cuối tuyến qua khu vực rừng Bình Châu - Phước Bửu sẽ làm cầu cạn, đi trên cao với quy mô 8 làn xe như quy hoạch. Toàn tuyến sẽ xây dựng 7 nút giao.
Dự án có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 51.516 tỉ đồng, bao gồm giải phóng mặt bằng 9.155 tỉ đồng, thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP) - loại hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao).
Theo đề xuất của nhà đầu tư, dự án sẽ khởi công vào quý 3-2026, hoàn thành năm 2029.
