Ngày 2/4/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố thuế đối ứng 10-50% với tất cả đối tác thương mại. Chính sách thuế quan biến động mạnh trong những tháng tiếp theo, khi ông đạt được các thỏa thuận.
Đến ngày 20/2, Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế viện dẫn từ Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA). Chỉ vài giờ sau, Tổng thống Trump công bố mức thuế nhập khẩu bổ sung mới là 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, trong thời hạn 150 ngày.
Trong khi đó, các loại thuế được áp dụng theo Điều 232, chủ yếu ảnh hưởng đến nhập khẩu thép, chất bán dẫn, nhôm và các sản phẩm khác, vẫn giữ nguyên.
Theo Nhà Trắng, kinh tế Mỹ đã “kiên cường hơn, cạnh tranh hơn và an toàn hơn”. “Kết quả kể từ ‘Ngày Giải phóng’ thật đáng kinh ngạc: hơn 20 thỏa thuận thương mại mới, hàng nghìn tỷ USD đầu tư vào ngành sản xuất, giá thuốc giảm và thâm hụt thương mại hàng hóa giảm”, Người phát ngôn Kush Desai, cho biết.
Số liệu từ chính quyền ông Trump chỉ ra thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ đã giảm 24% giai đoạn tháng 4/2025 – 2/2026 so với cùng kỳ. Thâm hụt với Trung Quốc và EU giảm lần lượt 32% và gần 40%. Cán cân thương mại hàng hóa song phương của Mỹ đã được cải thiện với hơn 63% đối tác.
Cùng với đó, chỉ số sản xuất công nghiệp ở mức cao nhất kể từ năm 2019. Nhà Trắng dẫn nghiên cứu của Ngân hàng Anh, cho biết giá xuất khẩu trung bình sang Mỹ đã giảm, trong khi giá xuất khẩu sang các nước khác không giảm, là dấu nhà sản xuất nước ngoài đang chia sẻ chi phí thuế quan bằng cách hạ giá xuất khẩu.
Nhưng bức tranh kinh tế còn nhiều gam màu khác. Nhóm chuyên gia David Hebert của American Institute for Economic Research và Donald Boudreaux, Giáo sư kinh tế Đại học George Mason, chỉ ra việc so sánh hiệu quả kinh tế năm 2025 với 2024 – thời điểm ông Trump cho rằng nền kinh tế Mỹ “đã chết”.
Theo đó, GDP thực tăng 2,1% năm 2025, so với 2,8% năm 2024. Tăng trưởng việc làm đạt 0,5%, thấp hơn 1,2% vào 2024. Bất chấp chính quyền tuyên bố thu hút nhiều cam kết đầu tư để được giảm thuế, FDI năm qua tăng 1,2%, so với mức 2,7% hồi 2024. Đầu tư trong nước chậm lại, chỉ tăng 2% so với 3% năm liền trước.
Kim ngạch nhập khẩu năm 2025 thực tế cao hơn 4% so với 2024, đạt 3.400 tỷ USD, đặc biệt do các công ty đẩy mạnh nhập hàng trước (front-loading). Thâm hụt hàng hóa tăng khoảng 2%, lên 1.240 tỷ USD.
“Nếu nền kinh tế ‘đã chết’ vào năm 2024, không có bằng chứng cho thấy thuế quan của ông Trump đã hồi sinh nó”, hai nhà kinh tế nhận định.
Thuế quan cũng đồng nghĩa với chi phí cao hơn cho người tiêu dùng. Tháng 8/2025, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ chỉ ra người dân phải gánh 94% chi phí từ thuế quan. Đến cuối năm, áp lực được cải thiện, nhưng vẫn còn đến 86%.
Các nhà bán lẻ như Walmart, Best Buy và Macy’s đã tăng giá một số mặt hàng, đồng thời tìm cách bù đắp chi phí. Giá thực phẩm tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước. Một hộ gia đình điển hình tại Mỹ phải đối mặt với chi phí thực phẩm tăng thêm khoảng 1.500 USD mỗi năm, theo Yale Budget Lab.
Theo nhà kinh tế Douglas Irwin tại Đại học Dartmouth, hơn một nửa lượng nhập khẩu của Mỹ là đầu vào phục vụ sản xuất. Thuế quan làm dịch chuyển nguồn lực sang các sản phẩm nội địa đắt đỏ thay vì nhập khẩu rẻ hơn. Kết hợp giữa phí sản xuất tăng và giá tiêu dùng cao hơn sẽ làm chậm tăng trưởng.
Đến tháng 3/2026, 31% cử tri ủng hộ chính sách kinh tế của ông Trump, theo thăm dò của CNN, mức thấp nhất sự nghiệp ông, giảm từ 44% một năm trước đó. Có 65% người được hỏi cho rằng các chính sách của tổng thống làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế, cao hơn bất kỳ con số nào được ghi nhận dưới thời ông Biden.
Trên thị trường chứng khoán, Dow Jones tăng 13%, S&P 500 tăng 16% và Nasdaq tăng 20% vào 2025, kém hơn phần lớn các thị trường phát triển khác, dù từng vượt trội trong thập kỷ trước.
Ví dụ, DAX (Đức) tăng 23%, Nikkei 225 (Nhật Bản) tăng 26%, S&P/TSX (Canada) tăng 29% và Kospi (Hàn Quốc) tăng tới 76%. Do thị trường tài chính mang tính dự báo, các con số này cho thấy kinh tế toàn cầu vẫn tìm được cách tăng trưởng dù bị hạn chế tiếp cận thị trường Mỹ do các mức thuế của ông Trump.
Ông Russ Mould, Giám đốc đầu tư tại AJ Bell, cho biết các nhà đầu tư đang tiếp tục đánh giá lại mức độ tiếp xúc của họ với tài sản Mỹ. Nguyên nhân bởi loạt yếu tố, gồm: thuế quan và chiến thuật thương mại của ông Trump, tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ bị thách thức, các hoạt động quân sự tại Mỹ Latinh và Trung Đông, kết hợp với mức định giá cao của thị trường và thâm hụt liên bang tăng vọt.
“Các nhà đầu tư dường như cân nhắc kỹ lưỡng hơn về việc phân bổ vốn trong một thế giới hậu ‘Ngày Giải phóng’ và trong bối cảnh các bài đăng trên mạng xã hội của tổng thống có sức nặng về mặt chính trị, kinh tế và quân sự”, Mould cho biết.
Ông thừa nhận thị trường chứng khoán Mỹ phục hồi mạnh từ mức đáy của ‘Ngày Giải phóng nhưng không còn là ưu tiên hàng đầu như trong phần lớn thời gian kể từ sau Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009. “Nói cách khác, đây không còn là câu chuyện ‘Mỹ trên hết, phần còn lại không đáng kể’ nữa'”, ông nói.
Chuyên gia Dorian Carrell, Trưởng bộ phận thu nhập đa tài sản tại Schroders, cho rằng sự bất định quanh xung đột Iran, áp lực trong lĩnh vực tín dụng tư nhân và mức chi tiêu vốn cao cho AI là những yếu tố gần đây thúc đẩy việc các nhà đầu tư quốc tế phải xem xét lại chiến lược.
“Một năm sau ‘Ngày Giải phóng’, môi trường đầu tư từng được đồng bộ và dẫn dắt bởi chính sách đang dần nhường chỗ cho một bối cảnh bị chi phối nhiều hơn bởi các ưu tiên trong nước, căng thẳng địa chính trị và sự thiếu nhất quán, khó dự đoán”, ông nhận xét.
Trong lúc này, Wall Street Journal cho rằng, để bù đắp việc mất thị trường Mỹ, các nước hạ rào cản và tăng cường thương mại lẫn nhau. “Thế giới không phi toàn cầu hóa mà đang tái toàn cầu hóa quanh các đối tác tuân thủ luật lệ, thay vì những bên sử dụng thuế quan như một công cụ áp đặt”, nhà kinh tế David Hebert của American Institute for Economic Research, nhận định.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai lạc quan. “Đây mới chỉ là khởi đầu cho chuyển đổi thương mại toàn cầu của Tổng thống: khi các thỏa thuận đầu tư và thương mại này tiếp tục hiệu lực và nhiều thỏa thuận khác được ký kết, người dân Mỹ có thể tin tưởng những điều tốt đẹp nhất vẫn còn ở phía trước”, ông cho biết.
Như Tuổi Trẻ Online đã đưa tin, ông Vũ Minh Châu, cựu Tổng giám đốc Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu, cùng con trai bị khởi tố với cáo buộc vi phạm quy định về kế toán trong quá trình kinh doanh.
Theo thông tin của Tuổi Trẻ Online, Bảo Tín Minh Châu ghi nhận xu hướng mở rộng quy mô rõ rệt trong giai đoạn 2019 - 2023 trong bối cảnh giá vàng tăng mạnh, kéo theo nhu cầu đầu tư, tích trữ loại kim loại quý này của thị trường gia tăng.
Báo cáo cho thấy nếu như năm 2019, doanh thu của Bảo Tín Minh Châu ở mức hơn 530 tỉ đồng, thì sang tới 2023 đạt hơn 1.400 tỉ đồng, tương đương gần gấp 2,6 lần.
Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối của doanh nghiệp đã chuyển từ trạng thái âm sang dương. Tuy nhiên quy mô lợi nhuận năm 2023 vẫn ở mức khiêm tốn, chỉ đạt khoảng 4,5 tỉ đồng, dù doanh thu ghi nhận nghìn tỉ.
Xét trên báo cáo, có thể thấy giá vốn hàng bán của Bảo Tín Minh Châu duy trì ở mức rất cao. Như năm 2023, giá vốn đạt khoảng 1.365 tỉ đồng, tương đương hơn 97% doanh thu, qua đó khiến lợi nhuận gộp chỉ đạt khoảng 36 tỉ đồng.
Tuy nhiên theo thông tin từ cơ quan điều tra công bố hôm nay (6-4), trong giai đoạn 2020-2023, doanh thu thực tế của Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu đạt khoảng 13.700 tỉ đồng, chênh lệch so với báo cáo thuế khoảng 9.700 tỉ đồng, gây thiệt hại ngân sách nhà nước khoảng 150 tỉ đồng.
Bảo Tín Minh Châu là một trong những doanh nghiệp có quy mô đáng chú ý trong lĩnh vực kinh doanh và chế tác vàng bạc đá quý tại Việt Nam.
Sau hơn 30 năm hoạt động, doanh nghiệp hiện sở hữu 3 cơ sở kinh doanh tại Hà Nội cùng mạng lưới khoảng 200 đại lý trên toàn quốc.
Từ tên gọi "Bảo Tín", nhiều thương hiệu như Bảo Tín Minh Châu, Bảo Tín Mạnh Hải, Bảo Tín Thanh Vân, Bảo Tín Hoàng Long… đã ra đời.
Các thương hiệu này đều được điều hành bởi con của bà Lương Thị Điểm - doanh nhân tiên phong trong ngành kim hoàn tại Hà Nội.
Ông Vũ Minh Châu (sinh năm 1953) là con cả của bà Điểm. Ông thành lập thương hiệu vàng Bảo Tín Minh Châu vào năm 1989. Đây cũng là doanh nghiệp nổi tiếng, đông khách trong số các công ty "họ" Bảo Tín.
Theo dữ liệu từ hệ thống đăng ký kinh doanh quốc gia, đến tháng 5-1995, Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu chính thức được thành lập trên cơ sở nâng cấp từ một cửa hàng vàng đặt tại đường Trần Nhân Tông, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Đến năm 2018, doanh nghiệp có vốn điều lệ 100 tỉ đồng, trong đó ông Vũ Minh Châu nắm giữ 90,17% vốn, phần còn lại thuộc về ông Vũ Phương Nam là con trai cả của ông Châu.
Ông Vũ Minh Châu đảm nhiệm vai trò Tổng giám đốc kiêm người đại diện pháp luật của doanh nghiệp từ khi thành lập. Tuy nhiên đến tháng 10-2024, vị trí người đại diện pháp luật đã được chuyển sang bà Phạm Lan Anh (sinh năm 1976), hiện là Giám đốc công ty.
Cập nhật mới nhất từ Phòng Đăng ký kinh doanh Hà Nội, Bảo Tín Minh Châu đã tăng vốn điều lệ từ 300 tỉ đồng lên gần 400 tỉ đồng.
Trong đó ông Vũ Minh Châu góp thêm 390 tỉ đồng, tỉ lệ sở hữu 97,5%, trong khi tỉ lệ của ông Vũ Phương Nam góp 9,83 tỉ đồng.
Ngoài ra Bảo Tín Minh Châu đã đăng ký thêm ngành nghề kinh doanh bất động sản, quyền sử dụng đất thuộc chủ sở hữu, chủ sử dụng hoặc đi thuê.
Doanh nghiệp cũng cập nhật và mở rộng một số lĩnh vực hoạt động khác như kiểm tra và phân tích kỹ thuật (dịch vụ thử nghiệm xác định hàm lượng vàng), đại lý môi giới, đấu giá hàng hóa, bán lẻ vàng bạc, đá quý và đồ trang sức, cũng như bán lẻ nước rửa trang sức.
Với 5 chương, 21 điều, nghị quyết được thông qua, đối tượng áp dụng là các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân liên quan đến việc phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.
Nghị quyết không áp dụng với cơ quan tài phán Việt Nam có thẩm quyền khi xét xử vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế theo hiệp định khuyến khích, bảo hộ đầu tư, hiệp định thương mại hoặc điều ước quốc tế khác có quy định về bảo hộ đầu tư mà Việt Nam là thành viên.
Việc phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế thực hiện theo nguyên tắc tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và điều ước quốc tế. Người đứng đầu cơ quan nhà nước có trách nhiệm về vấn đề này, đặc biệt là khi có quyết định hoặc hành vi là nguyên nhân gây ra vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế.
Để phòng ngừa trước các tranh chấp đầu tư quốc tế, nghị quyết quy định về tham mưu, giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài phù hợp với pháp luật và điều ước quốc tế, thực hiện cơ chế phản hồi nhà đầu tư nước ngoài nhằm ngăn ngừa phát sinh vụ việc tranh chấp.
Các cơ quan có trách nhiệm phối hợp trong xây dựng và thực thi pháp luật, chính sách liên quan đến đầu tư nước ngoài, đàm phán, ký và chấp nhận các cam kết quốc tế. Cùng đó là trách nhiệm phối hợp với cơ quan, tổ chức trong giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài, phản hồi nhà đầu tư.
Đối với việc giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, cơ quan chủ trì là cơ quan trực tiếp có hoặc đề xuất biện pháp bị đe dọa kiện hoặc bị kiện. Trong trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng hoặc có từ hai cơ quan trở lên bị đe dọa kiện hoặc bị kiện, thì các cơ quan này có trách nhiệm thông báo tới cơ quan đại diện pháp lý để báo cáo Thủ tướng quyết định cơ quan chủ trì.
Cơ quan đại diện pháp lý có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chủ trì trong toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc tranh chấp. Xây dựng và cập nhật cho cơ quan chủ trì danh sách chuyên gia pháp lý tham gia, cũng như đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ, công chức trong các cơ quan để phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế...
Trước khi Quốc hội bấm nút thông qua, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã có báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và cho rằng việc không mở rộng áp dụng với toàn bộ các tranh chấp quốc tế là do tính chất đa dạng, phức tạp và khác biệt của từng loại tranh chấp.
Tuy nhiên tiếp thu các ý kiến đại biểu Quốc hội, nghị quyết bổ sung cơ chế cho phép áp dụng một số quy định trong trường hợp bảo vệ quyền và lợi ích của Nhà nước, kể cả khi tham gia tranh chấp quốc tế với tư cách là bên chủ động khởi kiện hoặc thực hiện quyền phản tố.
Về xác định cơ quan chủ trì, Chính phủ nhận thấy với trường hợp cơ quan trực tiếp có hoặc đề xuất biện pháp bị khiếu kiện là cơ quan tiến hành tố tụng, việc quy định cứng giao Bộ Tư pháp làm cơ quan chủ trì là không phù hợp. Vì vậy tiếp thu các ý kiến đại biểu, dự thảo điều chỉnh theo hướng giao Thủ tướng quyết định cơ quan chủ trì trên cơ sở xem xét từng vụ việc.
"Sell in May and go away" tạm dịch "Bán cổ phiếu vào tháng 5 và tạm rời thị trường" là chiến thuật đầu tư nổi tiếng trong giới tài chính. Thuật ngữ này dựa trên lịch sử của thị trường chứng khoán Mỹ từ tháng 5 đến cuối tháng 10 thường có hoạt động kém hiệu quả.
Để đánh giá chiến lược này với diễn biến thị trường chứng khoán Việt Nam, ông Nguyễn Việt Đức, chuyên gia Chứng khoán VPBankS, thực hiện thống kê từ năm 2014 đến nay. Dữ liệu cho thấy có 8/12 trường hợp tháng 5 thị trường tăng điểm.
Bên cạnh đó, ông Đức khảo sát mối liên hệ giữa tuần giao dịch cuối của tháng 4 và tuần đầu tiên của tháng 5 đến diễn biến thị trường trong tháng này. Dữ liệu quá khứ cho thấy nếu tuần cuối tháng 4 và cả tháng 4 thị trường tăng điểm thì khả năng cao tuần sau nghỉ lễ và tháng 5 thị trường sẽ diễn biến tích cực.
"Tuần giao dịch này rất quan trọng vì đây thường là tuần chốt lời, giảm dư nợ margin. Dòng tiền có xu hướng rút ra khỏi thị trường. Nếu tuần chốt lời mà thị trường vẫn xanh, chứng tỏ lực mua cân lại được lực bán, có thể kỳ vọng tháng 5 sẽ tiếp tục tăng điểm", ông Đức nhận định.
Từ đó ông Nguyễn Việt Đức khuyến nghị 2 kịch bản giao dịch. Nếu tuần giao dịch này tăng điểm, nhà đầu tư có thể tiếp tục giữ cổ phiếu đến tuần tiếp theo vì khả năng cao tuần đầu tiên và cả tháng 5 sẽ tăng điểm. Theo thống kê, có 58% trường hợp tăng điểm khi tuần giao dịch cuối tháng 4 diễn biến tích cực.
Ngược lại, nếu tuần này thị trường giảm điểm, nhà đầu tư nên cân nhắc chốt lời một phần và chờ đợi tín hiệu từ tuần đầu tiên của tháng 5.
Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) đánh giá phiên 22-4 thị trường được hỗ trợ và nhanh chóng vươn lên trên vùng cản 1.850 điểm vào cuối phiên giao dịch. Thanh khoản giảm so với phiên trước, cho thấy nguồn cung tạm thời hạ nhiệt sau phiên chốt lời, nhờ đó dòng tiền có cơ hội nâng đỡ thị trường.
VDSC cho rằng thị trường đã hoàn tất nhịp điều chỉnh nhanh và duy trì cấu trúc tăng ngắn hạn. Đồng thời thị trường tạo cơ hội thử thách vùng đỉnh lịch sử, vùng 1.870 - 1.920 điểm trong thời gian tới.
Nhà đầu tư có thể kỳ vọng khả năng nới rộng nhịp tăng ngắn hạn của thị trường, nhưng cần quan sát chặt chẽ diễn biến cung cầu tại vùng cản. VDSC khuyến nghị nhà đầu tư vẫn cần đề phòng trạng thái phân hóa mạnh của thị trường, đồng thời cần quản trị danh mục hợp lý và hạn chế mua tại vùng giá cao để tránh rơi vào trạng thái quá mua.
Chứng khoán BIDV (BSC) cho biết nhóm cổ phiếu Vingroup tiếp tục kéo VN-Index tăng điểm phiên 22-4. Độ rộng thị trường nghiêng về tiêu cực với 12/18 ngành giảm điểm. BSC đánh giá đà tăng phụ thuộc vào một nhóm cổ phiếu nhất định, do đó thiếu tính bền vững. Nhà đầu tư nên giao dịch cẩn trọng trong giai đoạn này.
Tương tự, Chứng khoán Tiên Phong (TPS) đánh giá bức tranh của thị trường thực chất không tích cực như những gì chỉ số thể hiện.
VN-Index hiện đang vận động quanh kháng cự 1.850 - 1.870 điểm khi các chỉ báo động lượng đi vào vùng quá mua và thanh khoản suy giảm, cho thấy thị trường tiềm ẩn rủi ro đảo chiều.
TPS khuyến nghị nên hạn chế mua đuổi tại các vùng giá cao, duy trì tỉ trọng tiền mặt ở mức an toàn nhằm kiểm soát rủi ro, đồng thời chờ đợi cơ hội giải ngân với vị thế an toàn hơn trong kịch bản điều chỉnh.
Chứng khoán Vietcombank (VCBS) khuyến nghị nhà đầu tư có thể tận dụng các nhịp điều chỉnh hoặc rung lắc trong phiên để giải ngân thăm dò.
Ưu tiên các nhóm cổ phiếu đã tạo nền tích lũy ở vùng giá chiết khấu sâu, hoặc các nhóm vừa bứt phá khỏi nền giá, như bán lẻ, xây dựng và ngân hàng.
