Ngày 9.6, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM tổ chức tập huấn luật Dân số 2025 và các vấn đề dân số. Tại đây, GS-TS Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM đưa ra những dự báo đáng chú ý về dân số Việt Nam.
GS-TS Nguyễn Thiện Nhân cho biết, theo phương án cơ sở dự báo thô dân số năm 2023, nếu mức sinh thấp kéo dài, dân số Việt Nam có thể còn khoảng 46 triệu người vào năm 2200 và tiếp tục giảm xuống khoảng 22,5 triệu người vào năm 2300.
Theo GS-TS Nguyễn Thiện Nhân, kịch bản này bắt nguồn từ xu hướng mức sinh giảm sâu và duy trì dưới mức thay thế trong thời gian dài. Hiện mức sinh của Việt Nam đã giảm còn 1,91 con/phụ nữ vào năm 2024; dự báo tiếp tục xuống khoảng 1,63 vào năm 2050 và 1,38 vào năm 2100.
GS-TS Nguyễn Thiện Nhân phân tích, dân số Việt Nam được dự báo đạt khoảng 110 triệu người, hoặc 107 triệu người vào năm 2050; đến năm 2100 còn khoảng 91 triệu người hoặc 88 triệu người, rồi tiếp tục thu hẹp trong các thế kỷ sau.
Ông lưu ý, điều đáng lo không nằm ở mức giảm trong ngắn hạn, mà ở xu hướng suy giảm kéo dài qua nhiều thế hệ. Khi mức sinh đã xuống thấp và duy trì lâu dài, việc đưa trở lại mức thay thế sẽ rất khó khăn.
Vì vậy, bài toán dân số cần được nhìn như một vấn đề phát triển dài hạn, không chỉ là chuyện sinh ít hay sinh nhiều trong từng năm.
Đặt trong bối cảnh rộng hơn, GS-TS Nguyễn Thiện Nhân cho biết mức sinh toàn cầu cũng đang giảm mạnh: từ 2,23 con/phụ nữ năm 2020 xuống mức dự báo 2,1 vào năm 2030; 1,83 vào năm 2050 và 1,59 vào năm 2100.
Theo GS-TS Nguyễn Thiện Nhân, hệ quả nặng nề của mức sinh thấp kéo dài không chỉ là dân số giảm, mà còn là lực lượng lao động tương lai bị thu hẹp.
Với kịch bản mức sinh 1,5 con/phụ nữ, sau một thế hệ, tỷ lệ tái tạo lao động chỉ còn khoảng 71%; sau hai thế hệ còn 50,4%; sau ba thế hệ chỉ còn 35,8%.
Nói cách khác, mức sinh thấp kéo dài sẽ làm nguồn lao động co lại rất nhanh. Nếu kéo dài 5 thế hệ, tỷ lệ này chỉ còn khoảng 18%; sau 6 thế hệ còn khoảng 12,8%.
Ông nhấn mạnh, GDP phụ thuộc vào 2 yếu tố cốt lõi: số lao động làm việc và năng suất lao động. Khi lao động giảm, nền kinh tế muốn duy trì tăng trưởng buộc phải nâng năng suất đủ mạnh để bù đắp; nếu không, tăng trưởng sẽ chậm lại, thậm chí trì trệ.
Theo báo cáo, dân số trong tuổi lao động của Việt Nam sẽ đạt đỉnh 66,59 triệu người vào năm 2035; sau đó giảm còn 44,87 triệu người vào năm 2100 (tức giảm gần 33%).
Cùng với đó, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn “xã hội đã già” từ năm 2025 và có thể trở thành “xã hội siêu già” từ năm 2040.
Theo giáo sư Thiện Nhân, đây không chỉ là áp lực an sinh, mà còn là nguy cơ làm chậm tăng trưởng GDP và GDP/người trong giai đoạn dài hạn.
GS-TS Nguyễn Thiện Nhân cho biết, nhiều nước phát triển và nền kinh tế lớn như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc đã hoặc đang đi qua quỹ đạo tương tự: mức sinh giảm sâu, lao động thu hẹp, dân số già hóa nhanh và tăng trưởng chịu sức ép.
Trong đó, Nhật Bản là trường hợp điển hình. Sau hơn 50 năm mức sinh dưới mức thay thế, Nhật Bản rơi vào giai đoạn già hóa sâu, lao động giảm từ năm 1996 và kinh tế trì trệ suốt 30 năm. Theo báo cáo, dân số Nhật Bản đến năm 2100 được dự báo chỉ còn khoảng 50 – 60 triệu người, và đến năm 2350 có thể chỉ còn khoảng 1 triệu người.
Tương tự, Hàn Quốc cũng là quốc gia có mức sinh thấp. Với mức sinh khoảng 0,75 con/phụ nữ, dân số Hàn Quốc được dự báo giảm gần 60% vào năm 2100. Tỷ lệ tái tạo lao động chỉ còn khoảng 35,7% – tức 10 lao động của thế hệ trước chỉ được thay bằng khoảng 3,6 lao động của thế hệ sau.
Theo giáo sư, kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc kéo mức sinh trở lại là cực kỳ khó nếu không có chính sách sớm, đủ mạnh và triển khai trước khi lực lượng lao động bắt đầu suy giảm.
Giải pháp không thể chỉ dừng ở tuyên truyền, mà phải là một gói chính sách đồng bộ nhằm giảm gánh nặng sinh và nuôi con cho người trẻ.
Trong đó, cốt lõi nhất là bảo đảm người lao động có mức lương đủ sống để một gia đình 4 người có thể nuôi dạy 2 con đến tuổi trưởng thành.
Cùng với đó, cần tập trung vào các vấn đề then chốt như: thu nhập, nhà ở, giáo dục mầm non, điều kiện làm việc, thời gian chăm sóc con cái và chăm sóc sức khỏe sinh sản.
Theo ông, chính sách dân số không chỉ là chuyện của ngành y tế, mà liên quan trực tiếp đến kinh tế, lao động và an sinh xã hội. Nếu không có giải pháp kịp thời và mang tính đột phá, Việt Nam hoàn toàn có thể đi theo quỹ đạo mà nhiều quốc gia phát triển đã trải qua: dân số giảm, lao động thiếu hụt, già hóa tăng nhanh và áp lực an sinh ngày càng lớn.
Một vụ tai nạn đường sắt nghiêm trọng xảy ra vào trưa 5.4 tại Km1592 trên tuyến đường sắt Bắc - Nam, đoạn qua thôn 9, xã Tân Minh, tỉnh Lâm Đồng (huyện Hàm Tân, Bình Thuận cũ). Vị trí tai nạn nằm giữa 2 ga Sông Phan - Sông Dinh, khu vực giáp ranh huyện Tánh Linh cũ.
Theo thông tin ban đầu, ô tô biển số 86A-106.xx do ông P.H (66 tuổi, ở xã Sơn Mỹ) điều khiển, chở theo 3 người thân, lưu thông từ đường ĐT720 vào khu vực rừng của huyện Tánh Linh cũ.
Khi ô tô lưu thông đến vị trí đường ngang tự mở và băng qua đường sắt thì va chạm với tàu hỏa (số hiệu HH10) chở hàng từ Bắc vào Nam. Cú va chạm trúng phần hông sau ô tô khiến 3 người trên xe bị thương.
Tại hiện trường, ô tô bị văng ra khỏi đường sắt, phần đuôi hư hỏng nặng. Tàu hàng dừng lại để xử lý vụ việc, sau khoảng 30 phút thì tiếp tục hành trình.
Trạm Cảnh sát giao thông Hàm Tân, thuộc Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Lâm Đồng, đã có mặt tại hiện trường, phối hợp với ngành đường sắt tổ chức khám nghiệm, điều tra nguyên nhân vụ tai nạn đường sắt.
Thời gian gần đây, lực lượng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Lâm Đồng liên tục cảnh báo tình trạng nhiều phương tiện cố tình băng qua đường sắt, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông, đồng thời xử phạt nhiều trường hợp vi phạm.
Ngày 8.4, ông Trần Anh Tài, Hạt trưởng hạt Kiểm lâm khu vực Chư Prông, tỉnh Gia Lai, cho biết qua công tác tuần tra từ ngày 1 - 6.4, lực lượng kiểm lâm liên tục phát hiện nhiều điểm tập kết cây rừng không rõ nguồn gốc tại các nương rẫy thuộc làng Phung, xã Ia Lâu (Gia Lai).
Theo ghi nhận, số cây rừng không rõ nguồn gốc này có đường kính nhỏ, khoảng 10 - 15 cm, đã bị cưa thành từng đoạn dài 1,5 - 2,5 m; chủng loại chủ yếu là kơ-nia, dầu… với dấu hiệu đã bị khai thác từ lâu. Qua kiểm tra, toàn bộ số gỗ này đều không có hồ sơ, giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.
Cơ quan chức năng nhận định, do kích thước nhỏ, giá trị sử dụng thấp trong chế biến gỗ, số cây rừng không rõ nguồn gốc nhiều khả năng được khai thác để làm củi. Tuy nhiên, việc khai thác, vận chuyển và tập kết trái phép vẫn vi phạm quy định về quản lý lâm sản.
Đáng chú ý, lực lượng kiểm lâm phối hợp UBND xã Ia Lâu và công an đã tổ chức mật phục, phát hiện và bắt giữ nhiều trường hợp vận chuyển cây rừng không rõ nguồn gốc trong đêm. Một số đối tượng khi phát hiện bị kiểm tra đã nhanh chóng tẩu tán vào rẫy, gây khó khăn cho việc truy bắt.
Theo lãnh đạo UBND xã Ia Lâu, việc liên tục xuất hiện lượng lớn cây rừng không rõ nguồn gốc được vận chuyển, tập kết vào ban đêm là dấu hiệu bất thường. Qua rà soát, địa phương hiện có rất ít diện tích rừng, không còn nguồn gỗ để khai thác tại chỗ.
Hạt Kiểm lâm khu vực Chư Prông đã phối hợp các lực lượng chức năng thuê nhân công thu gom toàn bộ số cây rừng không rõ nguồn gốc, đưa về tập kết tại trụ sở UBND xã Ia Lâu để kiểm đếm, xác định khối lượng phục vụ công tác xử lý.
Ông Trần Anh Tài cho biết, các đối tượng có thể trà trộn số cây rừng không rõ nguồn gốc này với gỗ cây điều nhằm qua mặt cơ quan chức năng để tiêu thụ. Đơn vị đã kiến nghị lực lượng chức năng tỉnh Đắk Lắk phối hợp truy tìm nguồn gốc lâm sản.
Hiện cơ quan chức năng tiếp tục kiểm đếm, xác minh để làm rõ khối lượng và xử lý theo quy định pháp luật đối với số cây rừng không rõ nguồn gốc nói trên.
Từ ngày 15/1, Hà Nội cấm xe tải có tổng trọng tải 2 tấn trở lên hoạt động tại nội đô vào ban ngày, chỉ cho phép vào từ 21h đến 6h sáng hôm sau. Xe tải dưới 2 tấn chỉ được chạy ngoài giờ cao điểm.
Sau lệnh cấm, giao thông trên nhiều tuyến đường đã thay đổi. Cùng 8h, thời điểm tháng 1/2025, khi xe tải trên 2 tấn chưa bị cấm, đường Nguyễn Trãi hướng về Ngã Tư Sở tắc cứng. Tháng 4/2026, mật độ xe giảm hẳn, đường thông thoáng hơn.
Từ ngày 15/1, Hà Nội cấm xe tải có tổng trọng tải 2 tấn trở lên hoạt động tại nội đô vào ban ngày, chỉ cho phép vào từ 21h đến 6h sáng hôm sau. Xe tải dưới 2 tấn chỉ được chạy ngoài giờ cao điểm.
Sau lệnh cấm, giao thông trên nhiều tuyến đường đã thay đổi. Cùng 8h, thời điểm tháng 1/2025, khi xe tải trên 2 tấn chưa bị cấm, đường Nguyễn Trãi hướng về Ngã Tư Sở tắc cứng. Tháng 4/2026, mật độ xe giảm hẳn, đường thông thoáng hơn.
Đường Nguyễn Trãi hướng đi về Hà Đông lúc 17h30, giao thông cũng đã bớt ùn tắc so với cùng thời điểm năm 2025.
Đường Nguyễn Trãi hướng đi về Hà Đông lúc 17h30, giao thông cũng đã bớt ùn tắc so với cùng thời điểm năm 2025.
Biển cấm xe tải được đặt tại nút giao trên đường Giải Phóng.
Biển cấm xe tải được đặt tại nút giao trên đường Giải Phóng.
Đường Tây Sơn (phường Đống Đa) đoạn qua cầu Thái Hà vốn thường xuyên ùn ứ vào giờ cao điểm theo cả hai hướng, hiện đã thoáng hơn.
Đường Tây Sơn (phường Đống Đa) đoạn qua cầu Thái Hà vốn thường xuyên ùn ứ vào giờ cao điểm theo cả hai hướng, hiện đã thoáng hơn.
Ngã Tư Sở lúc 8h đường thông thoáng. Tình trạng ùn ứ chủ yếu xuất hiện vào 7h, nhưng nhanh chóng kết thúc.
Ngã Tư Sở lúc 8h đường thông thoáng. Tình trạng ùn ứ chủ yếu xuất hiện vào 7h, nhưng nhanh chóng kết thúc.
Trên đường Đỗ Mười, hướng ra Giải Phóng, 7h30 đúng lúc cao điểm người dân đi làm, học sinh đi học, nhưng không có cảnh tắc đường.
Trên đường Đỗ Mười, hướng ra Giải Phóng, 7h30 đúng lúc cao điểm người dân đi làm, học sinh đi học, nhưng không có cảnh tắc đường.
Đường Trường Chinh đoạn giao với Ngã Tư Vọng (vành đai 2) lúc 15h20, ùn ứ chỉ xảy ra ở khu vực chờ đèn đỏ.
Đường Trường Chinh đoạn giao với Ngã Tư Vọng (vành đai 2) lúc 15h20, ùn ứ chỉ xảy ra ở khu vực chờ đèn đỏ.
Đường Láng lúc 8h10, các tập trung đông ở các nút giao, không kéo dài như trước đây.
Đường Láng lúc 8h10, các tập trung đông ở các nút giao, không kéo dài như trước đây.
Trên đường Nguyễn Xiển, phường Thanh Xuân, ùn ứ vẫn xảy ra vào giờ cao điểm. Dù vậy, theo anh Bùi Minh Hải, người thường xuyên đi trên tuyến này, việc đi lại đã thoải mái hơn. Trước đây ùn tắc thường kéo dài hơn một giờ buổi sáng. Đường bớt tắc nên giảm hẳn tình trạng xe lao lên vỉa hè.
Trên đường Nguyễn Xiển, phường Thanh Xuân, ùn ứ vẫn xảy ra vào giờ cao điểm. Dù vậy, theo anh Bùi Minh Hải, người thường xuyên đi trên tuyến này, việc đi lại đã thoải mái hơn. Trước đây ùn tắc thường kéo dài hơn một giờ buổi sáng. Đường bớt tắc nên giảm hẳn tình trạng xe lao lên vỉa hè.
Hà Nội hiện vẫn cho xe phục vụ bưu chính công ích, chở hàng bình ổn giá... chạy vào giờ cao điểm. Cá nhân, doanh nghiệp có xe muốn hoạt động trong phạm vi hạn chế cần làm hồ sơ gửi Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố để được xét duyệt.
Hà Nội hiện vẫn cho xe phục vụ bưu chính công ích, chở hàng bình ổn giá... chạy vào giờ cao điểm. Cá nhân, doanh nghiệp có xe muốn hoạt động trong phạm vi hạn chế cần làm hồ sơ gửi Phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố để được xét duyệt.
20h, nhiều xe tải lớn dừng trên vành đai 3 trên cao đoạn gần hồ Linh Đàm để chờ vào nội đô. Cách đó không xa, trên đường Đỗ Mười, một bãi xe chật kín xe tải cỡ lớn.
Các xe dừng đỗ để bốc hàng sang các xe tải bé hơn để di chuyển vào sâu trong thành phố.