Hàng triệu lao động nữ phụ thuộc vào dịch vụ chăm sóc trẻ
Ngày 3/4, tại hội thảo “Hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục mầm non” do Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam phối hợp với Vụ Giáo dục Mầm non và Ngân hàng Thế giới tổ chức, các chuyên gia đã đưa ra loạt khuyến nghị đáng chú ý.
Trình bày báo cáo tại hội thảo, bà Helle Buchhave, Trưởng nhóm toàn cầu về giới của Ngân hàng Thế giới, cho biết Việt Nam hiện có khoảng 4,8 triệu lao động nữ trong lĩnh vực sản xuất tại các khu công nghiệp, tương đương 19% số lao động nữ. Đây là nhóm chịu tác động trực tiếp từ sự thiếu hụt dịch vụ chăm sóc trẻ.
Dữ liệu cho thấy nhu cầu gửi trẻ, đặc biệt dưới 3 tuổi, đang rất lớn nhưng chưa được đáp ứng. Có tới 75% bà mẹ có con dưới 2 tuổi chưa sử dụng dịch vụ chăm sóc trẻ, dù sẵn sàng sử dụng nếu có dịch vụ phù hợp với chi phí hợp lý.
Trong khi đó, hệ thống công lập còn hạn chế, chỉ 23% cơ sở nhận trẻ dưới 2 tuổi. Ở khu vực ngoài công lập, nhiều cơ sở gặp khó khăn về nhân lực đạt chuẩn, nguồn lực tài chính và tiếp cận chính sách hỗ trợ.
Các chuyên gia nhấn mạnh, đầu tư vào giáo dục mầm non không chỉ là chính sách xã hội mà còn mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt. Ước tính, việc phổ cập dịch vụ chăm sóc trẻ có thể mang lại tổng lợi ích kinh tế lên tới 3,02 tỷ USD, thông qua việc tăng tỷ lệ tham gia lao động của phụ nữ và nâng cao năng suất.
Bàn giải pháp nâng chất giáo dục mầm non ở địa bàn có khu công nghiệp
Trưởng nhóm toàn cầu về giới của Ngân hàng Thế giới nhấn mạnh Việt Nam cần những điều chỉnh chính sách mạnh mẽ để giải quyết “điểm nghẽn” trong hệ thống chăm sóc trẻ nhỏ, đặc biệt tại khu đô thị và khu công nghiệp.
Báo cáo của Ngân hàng Thế giới đưa ra 3 nhóm giải pháp lớn. Một trong những giải pháp quan trọng là cải thiện chế độ cho đội ngũ giáo viên mầm non. Mức hỗ trợ hiện nay còn thấp, khiến thu nhập của giáo viên, đặc biệt ở khu vực ngoài công lập còn hạn chế.
Vì vậy, cần xây dựng chính sách tiền lương ở tầm quốc gia, đồng thời tăng lương theo lộ trình gắn với trình độ chuyên môn.
Đồng thời, cần tăng nguồn cung dịch vụ với chi phí hợp lý, trong đó nhấn mạnh mở rộng hệ thống mầm non công lập, đặc biệt cho trẻ dưới 3 tuổi; đồng thời cải cách mô hình hợp tác công – tư (PPP), giảm rào cản để thu hút các nhà đầu tư.
Đáng chú ý, chuyên gia Ngân hàng Thế giới cũng đề xuất điều chỉnh chính sách lao động theo hướng thân thiện hơn với gia đình, trong đó có việc kéo dài thời gian nghỉ thai sản lên 12 tháng. Phương án được đưa ra là mỗi phụ huynh nghỉ 6 tháng, nhằm san sẻ trách nhiệm chăm sóc con nhỏ.
Bà Buchhave chỉ ra khoảng trống lớn hiện nay: sau 6 tháng nghỉ thai sản, nhiều gia đình không có nơi gửi trẻ do phần lớn cơ sở mầm non công lập chưa nhận trẻ dưới 12 tháng tuổi. Điều này khiến không ít phụ nữ buộc phải rời bỏ thị trường lao động hoặc chấp nhận những lựa chọn không bền vững.
“Khung chính sách của Việt Nam đã có đủ các cam kết cần thiết để hành động”, bà nhấn mạnh.
Tuy nhiên, chuyên gia của Ngân hàng Thế giới cũng cho biết đây là những chiến lược dài hạn. Tuy nhiên, bà cũng chỉ ra một số hành động cần thực hiện trong ngắn hạn như: Tăng số lượng chỗ học cho trẻ dưới 3 tuổi tại cơ sở mầm non công lập, nới lỏng trần biên chế, kéo dài giờ hoạt động ở trường, loại bỏ rào cản hành chính đối với người di cư, đồng bộ chính sách chăm sóc trẻ em với chính sách nghỉ phép của cha mẹ và làm việc linh hoạt…
Áp lực lớn tại các đô thị, khu công nghiệp
Tại hội thảo, bà Lê Thuỵ Mỵ Châu, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM, cho biết thành phố hiện có hơn 1.800 cơ sở mầm non với trên 520.000 trẻ, hơn 47.000 giáo viên, cán bộ quản lý – quy mô lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, áp lực về chỗ học, đặc biệt cho con em công nhân và lao động nhập cư, vẫn rất lớn.
Nhiều mô hình linh hoạt đã được triển khai như giữ trẻ ngoài giờ, trường do doanh nghiệp đầu tư hay cơ sở mầm non tại khu lưu trú công nhân, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động, quản lý. Dù vậy, bài toán về nguồn lực, quy hoạch và chất lượng vẫn còn nhiều thách thức.
Ở góc độ quản lý, bà Hoàng Thị Dinh, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non, Bộ GD&ĐT, nhấn mạnh sự cần thiết của việc triển khai đồng bộ chương trình quốc gia, đặc biệt tại các địa phương có khu công nghiệp lớn.
Bà cho rằng cần tăng cường phân cấp, trao quyền cho địa phương trong việc tham mưu và triển khai giải pháp phù hợp với thực tiễn.
Đồng thời, các địa phương cần chú trọng mở rộng quy mô, tăng tỷ lệ trẻ đến trường, nhất là nhóm trẻ nhà trẻ, vốn còn nhiều hạn chế so với bậc mẫu giáo.
Đại diện Bộ GD&ĐT cho biết đang triển khai chương trình nâng cao chất lượng giáo dục mầm non tại khu đô thị, khu công nghiệp, với mục tiêu đến năm 2035, 100% trẻ từ 6 đến 36 tháng tuổi là con công nhân, người lao động có nhu cầu sẽ được đến trường.
Theo GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, giáo dục mầm non cần được nhìn nhận không chỉ là lĩnh vực giáo dục mà còn là câu chuyện chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ trẻ trong những năm đầu đời.
Theo ông Vinh, đây là giai đoạn nền tảng có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của mỗi con người. Những gì trẻ được tiếp cận trong giai đoạn này sẽ ảnh hưởng lâu dài đến kết quả học tập, khả năng học tập suốt đời và năng suất lao động khi trưởng thành.
“Giáo dục mầm non phải là câu chuyện của tiếp cận sớm, cơ hội sớm và đầu tư sớm, không chỉ trong ngành giáo dục mà trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế – xã hội”, ông Vinh nhấn mạnh.
Tối 15/4, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lương Thế Vinh (phường Bến Cát, TPHCM), xác nhận với phóng viên Dân trí về vụ việc xảy ra ở lớp 3/6, giáo viên liên quan là cô L.T.M.
Theo phản ánh của một phụ huynh, ngày 13/4, thấy con đi học về có biểu hiện mệt và không vui, phụ huynh gặng hỏi thì cháu cho biết, do không thắt khăn quàng nên bị cô phạt bằng cách chích kim tiêm vào tay.
Ngoài trường hợp trên, một số học sinh khác mỗi khi vi phạm như nói chuyện, không ngủ trưa, vi phạm nội quy trong lớp đều bị cô giáo phạt. Vụ việc khiến học sinh sợ hãi và nguy cơ lây các bệnh truyền nhiễm.
Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lương Thế Vinh cho biết ngay khi nhận phản ánh, Ban giám hiệu nhà trường đã làm việc với giáo viên và phụ huynh.
Ban đầu, xác định có 5 học sinh vi phạm đã bị phạt bằng cách phải tự tiêm chích vào tay mình.
Tại buổi làm việc, giáo viên cho biết đã mua ống kim tiêm về để sử dụng cho con bị ốm. Hôm sau, giáo viên để trên bàn và nói với các học sinh rằng bạn nào vi phạm, không ngoan thì tự cầm kim tiêm vào tay mình, chứ cô không tiêm vào tay các em.
Theo bà Mỹ Hạnh, đây là hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp những điều giáo viên không được làm, xâm phạm đến sức khỏe, thân thể của các em. Giáo viên sai nghiêm trọng, suy nghĩ lệch lạc về cách giáo dục trẻ, vi phạm quyền trẻ em.
Theo hiệu trưởng, ngay trong ngày, nhà trường đã đình chỉ công tác giảng dạy của giáo viên liên quan để phục vụ công tác xử lý, đồng thời yêu cầu viết bản kiểm điểm và tổ chức họp với phụ huynh các học sinh liên quan.
“Phụ huynh trước mắt đề nghị kiểm tra sức khỏe cho các em. Nhà trường đã thống nhất đưa học sinh đi kiểm tra, xét nghiệm để đánh giá nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe, chi phí do giáo viên vi phạm chi trả”, bà Hạnh thông tin.
Cũng theo bà Hạnh, nhà trường sẽ thành lập hội đồng kỷ luật để xem xét trách nhiệm giáo viên. Mức xử lý cụ thể sẽ được đề xuất theo quy định, sau đó hoàn thiện hồ sơ báo cáo cơ quan quản lý cấp trên xem xét quyết định.
Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lương Thế Vinh cho biết thêm giáo viên L.T.M. (36 tuổi) mới khoảng 3 năm công tác trong ngành, trước đó có thời gian không giảng dạy. Từ đầu năm học đến nay, giáo viên này được đánh giá hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn, chưa ghi nhận vi phạm.
“Đây là sự việc rất đáng tiếc. Nhà trường thường xuyên quán triệt quy tắc ứng xử, đạo đức nghề nghiệp, tuy nhiên vẫn xảy ra vụ việc ngoài mong muốn”, bà Hạnh chia sẻ, đồng thời cho biết sẽ tiếp tục rà soát, siết chặt công tác quản lý giáo viên sau vụ việc.
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành thông tư quy định việc xác định số lượng tuyển sinh đối với các trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ và cao đẳng ngành giáo dục mầm non, với nhiều điểm mới đáng chú ý.
Thông tư mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo về xác định chỉ tiêu tuyển sinh đại học, sau đại học và cao đẳng mầm non đưa ra thay đổi đáng chú ý. Trong đó, thay đổi lớn nhất là cách tính hệ số quy đổi giảng viên, yếu tố then chốt trong việc xác định chỉ tiêu tuyển sinh của mỗi cơ sở đào tạo. Quy định mới, giảng viên có trình độ thạc sĩ chỉ được tính hệ số 0,75, trong khi tiến sĩ giữ hệ số 1,0.
Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân, thông tư mới được xây dựng trên quan điểm đổi mới và đã trải qua quá trình đánh giá tác động, chạy dữ liệu kỹ lưỡng trước khi ban hành.
Điểm thay đổi căn bản là cách xác định và quy đổi giảng viên theo hướng đơn giản hóa, giảm bớt các phép tính phức tạp trước đây. Phần lớn các đối tượng giảng viên được tính hệ số 1, riêng thạc sĩ là 0,75.
Ông Quân nhấn mạnh: "Về nguyên tắc, vai trò của giảng viên trình độ thạc sĩ sẽ dần được điều chỉnh theo hướng hạn chế, tương tự vai trò trợ giảng trong hệ thống đào tạo đại học.
Điều này đồng nghĩa với việc những cơ sở giáo dục có quy mô tuyển sinh phụ thuộc nhiều vào đội ngũ thạc sĩ sẽ buộc phải rà soát, tái cơ cấu nhân sự. Nếu không có sự chuẩn bị, chỉ tiêu tuyển sinh có thể bị giảm đáng kể trong tương lai".
Thông tư cũng quy định cụ thể thế nào là giảng viên được tính trong xác định số lượng tuyển sinh. Đây phải là những người trực tiếp giảng dạy, làm việc toàn thời gian tại cơ sở đào tạo, đáp ứng chuẩn trình độ theo quy định và được kê khai trên hệ thống dữ liệu giáo dục đại học.
Giảng viên tham gia tính chỉ tiêu phải đáp ứng chuẩn chương trình đào tạo của ngành hoặc nhóm ngành tương ứng. Đồng thời, họ phải là giảng viên cơ hữu hoặc thuộc các nhóm được pháp luật công nhận.
Đối với cơ sở công lập, giảng viên cơ hữu là những người được tuyển dụng và quản lý theo quy định về vị trí việc làm trong đơn vị sự nghiệp công lập.
Trong khi đó, tại các cơ sở tư thục, giảng viên cơ hữu phải ký hợp đồng lao động từ 3 năm trở lên hoặc không xác định thời hạn, không đồng thời làm việc dài hạn tại đơn vị khác và do trường trả lương theo quy định.
Thông tư quy định rõ, giảng viên được tính trong xác định chỉ tiêu tuyển sinh phải đáp ứng chuẩn trình độ theo Luật Nhà giáo, trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn người học toàn thời gian tại cơ sở đào tạo và được kê khai trên hệ thống dữ liệu giáo dục đại học.
Giảng viên cơ hữu tại cơ sở công lập là người được tuyển dụng, sử dụng theo quy định về vị trí việc làm; còn tại cơ sở tư thục phải ký hợp đồng từ 3 năm trở lên hoặc không xác định thời hạn, không là công chức hoặc viên chức nhà nước, không làm việc dài hạn nơi khác và do trường trả lương theo quy định.
Quy định cho phép tính giảng viên đồng cơ hữu, nhưng kèm theo các điều kiện cụ thể. Những giảng viên này phải đảm bảo khối lượng giảng dạy tối thiểu bằng 50% định mức của giảng viên cơ hữu và phải giảng dạy trọn vẹn ít nhất một học phần trong năm học.
Ngoài ra, giảng viên đã nghỉ hưu nhưng tiếp tục làm việc toàn thời gian cũng được tính, với điều kiện ký hợp đồng từ 12 tháng trở lên, giảng dạy trọn vẹn tối thiểu 1 học phần trong năm học trong năm xác định số lượng tuyển sinh và không ký hợp đồng lao động có thời hạn từ 3 tháng trở lên với nơi khác.
Đối với đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ, giảng viên phải đáp ứng tiêu chuẩn người hướng dẫn theo quy chế hiện hành, đồng thời ký hợp đồng toàn thời gian tối thiểu 3 năm với cơ sở đào tạo.
Một số nhóm ngành đặc thù như ngôn ngữ, văn hóa, nghệ thuật và thể thao được áp dụng cơ chế linh hoạt hơn trong việc tính giảng viên khi xác định số lượng tuyển sinh đại học.
Theo đó, các danh hiệu như nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú, nhà giáo ưu tú, huấn luyện viên/vận động viên đã từng giành giải vô địch thế giới, vô địch châu lục, vô địch SEA Games, được phong cấp vận động viên kiện tướng quốc gia, đồng thời có bằng đại học cùng ngành hoặc cùng nhóm ngành với ngành tham gia đào tạo được tính hệ số như giảng viên có trình độ thạc sĩ; có bằng thạc sĩ được tính hệ số như giảng viên có trình độ tiến sĩ.
Đối với lĩnh vực sức khỏe, thông tư quy định: giảng viên có bằng bác sĩ nội trú hoặc chuyên khoa I được tính tương đương trình độ thạc sĩ, chuyên khoa II tương đương tiến sĩ khi xác định chỉ tiêu tuyển sinh trình độ đại học, với điều kiện có ít nhất 3 năm kinh nghiệm giảng dạy. Đồng thời, người hướng dẫn thực hành tại cơ sở thực hành cũng được tính vào đội ngũ giảng viên cơ hữu.
Cụ thể, thí sinh có thể xem kết quả thi thông qua tài khoản đã đăng ký dự thi trên trang thông tin điện tử chính thức của kỳ thi tại địa chỉ: https://thinangluc.vnuhcm.edu.vn.
Theo kế hoạch, từ nay đến ngày 16/4, Ban chấm thi kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TPHCM tiến hành chấm bài thi đợt 1. Kết quả dự kiến sẽ được công bố vào ngày 17/4.
Về cách tính điểm, theo quy định của Đại học Quốc gia TPHCM, bài thi đánh giá năng lực gồm 120 câu hỏi trắc nghiệm khách quan. Cấu trúc đề thi được chia thành 3 phần: Sử dụng ngôn ngữ (gồm hai phần là tiếng Việt và tiếng Anh), Toán học và Tư duy khoa học.
Điểm của từng câu hỏi được phân bổ theo trọng số khác nhau, tùy thuộc vào độ khó của câu hỏi. Tổng điểm bài thi được quy đổi theo từng thành phần.
Thang điểm tối đa của bài thi là 1.200 điểm. Trong đó, điểm tối đa của từng phần được thể hiện trên phiếu điểm gồm: Tiếng Việt 300 điểm, tiếng Anh 300 điểm, Toán học 300 điểm và Tư duy khoa học 300 điểm.
Đại học Quốc gia TPHCM tiếp tục áp dụng hình thức cấp giấy chứng nhận kết quả thi điện tử. Sau khi có kết quả, thí sinh có thể chủ động truy cập vào trang thông tin điện tử của kỳ thi để tải về và in giấy chứng nhận khi cần thiết.
Trung tâm Khảo thí và Đánh giá Chất lượng Đào tạo của Đại học Quốc gia TPHCM sẽ thực hiện xác minh kết quả thi của thí sinh khi nhận được yêu cầu từ các cơ sở giáo dục sử dụng kết quả kỳ thi này trong tuyển sinh.
Thời gian sử dụng kết quả thi đánh giá năng lực để xét tuyển sẽ do từng cơ sở đào tạo quy định trong đề án tuyển sinh hằng năm, phù hợp với quy chế tuyển sinh của Bộ GD&ĐT.
Đợt 2 của kỳ thi đánh giá năng lực năm 2026 dự kiến được tổ chức vào ngày 24/5 tại 36 điểm thi thuộc 9 tỉnh, thành phố, gồm: Huế, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TPHCM, Đồng Nai, Đồng Tháp và An Giang.
Kết quả của đợt thi này dự kiến được công bố vào ngày 6/6.
