Đau lưng dưới hay đau thắt lưng là tình trạng đau xuất hiện ở vùng từ dưới bờ xương sườn đến mông. Triệu chứng có thể từ nhẹ đến nặng, diễn ra trong thời gian ngắn (cấp tính), trung bình (bán cấp) hoặc kéo dài (mạn tính) và có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai. Dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp gây đau lưng dưới.
Gãy xương
Gãy xương thường xảy ra do té ngã, tai nạn, chấn thương hoặc vận động lặp đi lặp lại. Một số bệnh như tiêu xương hoặc nứt đốt sống (spondylolysis) làm tăng nguy cơ gãy xương.
Viêm khớp
Viêm khớp, đặc biệt do thoái hóa, thường gặp ở người trên 50 tuổi. Thoái hóa khớp là một nguyên nhân điển hình gây đau lưng dưới. Viêm khớp cột sống có thể gây hẹp ống sống, làm chèn ép tủy sống cũng là nguyên nhân gây ra cơn đau.
Vấn đề về đĩa đệm
Đĩa đệm đóng vai trò như lớp đệm giữa các đốt sống. Khi đĩa đệm bị rách (thoát vị) hoặc phồng lên, chúng có thể chèn ép dây thần kinh và gây đau lưng dưới dai dẳng.
Bệnh thận
Đôi khi đau lưng có thể là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn, liên quan đến bệnh thận, chẳng hạn như sỏi thận. Đau lưng do bệnh thận, trái ngược với đau cơ hoặc khớp thông thường, thường nằm ở vùng đau sâu, âm ỉ, ở phần trên lưng ngay dưới khung xương sườn ở cả hai bên cột sống.
Một điểm khác biệt là loại đau lưng này thường không thay đổi theo tư thế, trong khi đau cơ xương khớp thường giảm hoặc trở nên khó chịu hơn khi thay đổi tư thế hoặc hoạt động thể chất.
Ung thư
Trong một số trường hợp ít gặp, đây có thể là dấu hiệu của ung thư. Các bệnh như ung thư bàng quang, ung thư cột sống hoặc ung thư phổi đều có thể gây đau lưng. Điều đáng lo ngại là khi cơn đau kéo dài, có xu hướng tăng dần hoặc đi kèm triệu chứng bất thường khác.
Đau lưng do ung thư thường xuất hiện muộn (như ung thư bàng quang) hoặc có thể là dấu hiệu sớm (như ung thư cột sống). Khi đau không rõ nguyên nhân hoặc ngày càng nặng, người bệnh cần đi khám để được chẩn đoán kịp thời.
Đau lưng có thể xảy ra ở mọi người, kể cả trẻ em, thanh thiếu niên và trở nên phổ biến hơn khi tuổi tác tăng lên. Các yếu tố nguy cơ bao gồm ít vận động, thừa cân, bệnh lý nền, nâng vật sai cách và các vấn đề tâm lý như trầm cảm, lo âu. Hút thuốc lá cũng có thể làm tình trạng đau lưng nặng hơn.
Để giảm đau lưng dưới, bạn có thể nghỉ ngơi hợp lý, tập các động tác yoga như tư thế em bé, kết hợp chườm nóng – lạnh. Ngoài ra, vật lý trị liệu, thuốc giảm đau, massage hoặc nắn chỉnh cột sống cũng có thể giúp cải thiện triệu chứng.
Bệnh có thể phòng ngừa và kiểm soát bằng cách tập thể dục thường xuyên, duy trì cân nặng hợp lý và giữ tư thế đúng. Nếu triệu chứng trở nên nghiêm trọng hoặc kéo dài, cần can thiệp y tế kịp thời vì trì hoãn điều trị có thể khiến tình trạng xấu đi.
Báo Independent đưa tin ngày 20-4, Quốc hội Anh đã thông qua Dự luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử. Theo luật này, những người sinh vào hoặc sau ngày 1-1-2009 sẽ bị cấm mua thuốc lá suốt đời.
Cả Hạ viện và Thượng viện Anh đã nhất trí bản thảo cuối cùng của đạo luật nói trên. Mục tiêu cốt lõi là ngăn chặn những người từ 17 tuổi trở xuống (tính đến thời điểm hiện tại) tiếp cận với việc hút thuốc. Khi nhận được sự phê chuẩn của Hoàng gia Anh, dự luật này sẽ chính thức trở thành luật.
Các Bộ trưởng Anh sẽ có thêm quyền lực để quản lý chặt chẽ thuốc lá, thuốc lá điện tử và các sản phẩm chứa nicotine, bao gồm cả việc kiểm soát hương vị và bao bì đóng gói.
Bà Merron, Bộ trưởng Y tế Anh, phát biểu trước Thượng viện hôm 20-4: "Đây là một dự luật mang tính bước ngoặt, nó sẽ tạo ra một thế hệ không khói thuốc. Đây thực sự là biện pháp can thiệp y tế công cộng lớn nhất trong một thế hệ và tôi có thể đảm bảo với tất cả các vị nghị sĩ rằng nó sẽ cứu sống nhiều người".
Tuy nhiên Nam tước Naseby, cựu nghị sĩ Đảng Bảo thủ, cho rằng dự luật này gây ảnh hưởng lớn đến những người làm việc trong ngành thuốc lá, bao gồm cả các nhà bán lẻ.
Ông nhấn mạnh: "Điều chúng ta thực sự cần là hiểu đúng cách thức giáo dục mọi người để họ không bắt đầu hút thuốc.
Đáp lại, bà Merron khẳng định: "Tôi có thể đảm bảo rằng chúng tôi đã hợp tác chặt chẽ với các nhà bán lẻ, và chúng tôi sẽ tiếp tục làm như vậy".
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội thuộc Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết nhìn bằng mắt thường, methanol giống hệt ethanol an toàn do có dạng lỏng, trong suốt và mang mùi cồn. Tuy nhiên, ngay khi người dùng uống vào, cơ thể sẽ hấp thu nhanh độc chất qua dạ dày, ruột rồi phân bố khắp hệ tuần hoàn.
Điểm nguy hiểm nhất của ngộ độc methanol là giai đoạn "êm" đánh lừa nạn nhân. Trong vài giờ đầu, người uống chỉ thấy hơi chếnh choáng, buồn nôn, choáng váng giống hệt say rượu thông thường. Phải đến 12-24 giờ sau, khi gan dùng men alcohol dehydrogenase (ADH) biến methanol thành formaldehyde, rồi men aldehyde dehydrogenase (ALDH) tiếp tục chuyển hóa chúng thành acid formic, độc tính mới thực sự bùng phát. Chính acid formic trực tiếp tàn phá các cơ quan tiêu thụ nhiều năng lượng như não, dây thần kinh thị giác, tim và thận.
Lúc này, nạn nhân bắt đầu đau đầu dữ dội, nôn mửa, khó thở và rối loạn ý thức. Mắt họ mờ dần, nhìn thấy cảnh vật như có sương mù bao phủ, hiện tượng "tuyết rơi" hoặc trắng xóa trước mặt. Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh đây là dấu hiệu hệ thần kinh thị giác đang chịu tổn thương nặng nề. Mọi ly rượu không nhãn mác, không kiểm định đều mang nguy cơ trở thành liều thuốc độc âm thầm.
Các bác sĩ hoàn toàn có thể cứu sống bệnh nhân ngộ độc methanol nếu người nhà đưa họ đến viện kịp thời. Cơ sở y tế sẽ lập tức áp dụng biện pháp lọc máu để loại bỏ nhanh methanol cùng acid formic ra khỏi cơ thể, đồng thời điều chỉnh rối loạn điện giải và hỗ trợ hô hấp. Ngược lại, việc cấp cứu muộn khiến bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu, toan máu nặng. Khi đó, độc tố phá hủy não và mắt không thể đảo ngược, đẩy người bệnh vào cảnh mù lòa, tàn phế hoặc tử vong dù qua cơn nguy kịch.
Chuyên gia y tế khuyên người dân cảnh giác cao độ với đồ uống không rõ nguồn gốc. Nếu cơ thể xuất hiện triệu chứng đau đầu khác thường, nôn nhiều, mệt lả, mờ mắt hay thở sâu sau khi uống rượu 12-24 giờ, nạn nhân phải lập tức đến phòng cấp cứu. Mọi người tuyệt đối không giữ suy nghĩ "ngủ một giấc sáng mai sẽ đỡ" nhằm tránh đánh mất cơ hội chữa trị vàng.
Theo quy định tại Nghị định 90, nhiều hành vi kỳ thị trong giáo dục, lao động và đời sống xã hội sẽ bị xử phạt với các mức tiền khác nhau, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
Cụ thể, mức xử phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng, áp dụng với các hành vi như yêu cầu học sinh, sinh viên phải xét nghiệm HIV hoặc xuất trình kết quả xét nghiệm.
Cản trở người học tham gia hoạt động của cơ sở giáo dục vì lý do liên quan đến HIV. Từ chối tiếp nhận đối tượng bảo trợ xã hội hoặc từ chối mai táng, hỏa táng người đã mất vì lý do HIV/AIDS.
Mức xử phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đồng, áp dụng với các hành vi như yêu cầu xét nghiệm HIV đối với người lao động trước tuyển dụng (trừ một số nghề đặc thù theo quy định), từ chối tuyển dụng vì người lao động nhiễm HIV, hoặc từ chối tiếp nhận học sinh, sinh viên vì lý do này.
Nghị định cũng xử phạt các hành vi mang tính phân biệt đối xử trong quá trình học tập và điều trị như tách biệt, hạn chế người nhiễm HIV tham gia hoạt động.
Phân biệt trong chăm sóc, điều trị hoặc bố trí công việc không phù hợp với sức khỏe, chuyên môn của người lao động nhiễm HIV. Ngoài ra, hành vi cha mẹ hoặc người giám hộ bỏ rơi người nhiễm HIV cũng thuộc diện bị xử phạt.
Mức phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng, nghị định xử lý các hành vi xâm phạm trực tiếp quyền học tập và việc làm của người nhiễm HIV.
Cụ thể, chấm dứt hợp đồng lao động, gây khó khăn trong công việc, ép chuyển việc trái ý muốn, từ chối nâng lương, đề bạt hoặc không đảm bảo quyền lợi hợp pháp đều bị xử phạt nặng nếu xuất phát từ lý do nhiễm HIV.
Trong lĩnh vực giáo dục, việc kỷ luật hoặc buộc thôi học học sinh, sinh viên vì nhiễm HIV cũng bị xử phạt ở mức này. Đồng thời, việc sử dụng hình ảnh, thông điệp truyền thông mang tính kỳ thị người nhiễm HIV và gia đình họ cũng bị xử lý.
Nghị định cũng quy định nhiều biện pháp khắc phục hậu quả. Các tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị buộc tiếp nhận lại người bị từ chối, xin lỗi trực tiếp người bị phân biệt đối xử, khôi phục quyền lợi hợp pháp cho người lao động, hủy bỏ quyết định kỷ luật hoặc buộc thôi học.
Trong trường hợp liên quan đến truyền thông, nội dung vi phạm phải bị loại bỏ hoặc tiêu hủy.
Bên cạnh đó, nghị định quy định xử phạt các hành vi vi phạm khác trong phòng, chống HIV/AIDS. Cụ thể, hành vi cản trở người lao động tham gia các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS bị phạt từ 3 triệu đến 5 triệu đồng.
Các hành vi nghiêm trọng như đe dọa truyền HIV cho người khác hoặc lợi dụng hoạt động phòng, chống HIV/AIDS để trục lợi sẽ bị phạt từ 10 triệu đến 20 triệu đồng. Trường hợp trục lợi, người vi phạm còn phải nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được.
