Chiều 7/4, phiên xét xử vụ án chuyển nhượng trái phép hơn 6.000 m2 đất “vàng” ở Bến Vân Đồn, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng của Nhà nước, diễn ra phần xét hỏi.
HĐXX tập trung làm rõ hành vi của ông Lê Quang Thung, 80 tuổi, nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam. Ông này bị xác định có vai trò then chốt trong vụ án, bị truy tố tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ.
Là người đầu tiên bị thẩm vấn, ông Thung thừa nhận cáo trạng truy tố đúng.
Ông này bị cáo buộc thỏa thuận, thống nhất với Lê Y Linh (Giám đốc Công ty Việt Tín) và Đặng Phước Dừa (Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Việt Tín) về việc Tập đoàn Cao su Việt Nam sẽ chuyển nhượng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn cho họ thông qua hình thức góp vốn thành lập Công ty Phú Việt Tín. Đi cùng với việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân là những thỏa thuận lợi ích vật chất khổng lồ.
Thực hiện thỏa thuận, ông Thung đã nhận của Linh 200.000 SGD (thông qua việc trả viện phí cho con) và 300.000 USD tiền mặt tại nhà hàng Palace (quận 1, TP HCM).
Trả lời xét hỏi, ông Thung khai lần đầu nhận tiền là đầu năm 2008, khi con trai sang Singapore chữa bệnh, Lê Y Linh đã trực tiếp nộp 200.000 SGD tiền viện phí. Đến năm 2009, bị cáo “từng đặt vấn đề trả lại khoản tiền này nhưng Linh từ chối”.
Hai bên sau đó thống nhất cấn trừ 200.000 SGD vào tổng số 1,2 triệu USD mà Linh và Dừa phải chi riêng cho cá nhân ông theo thỏa thuận “ngầm” để thâu tóm khu đất. Phần còn lại của gói 1,2 triệu USD được quy đổi ra USD và VNĐ, rồi được Dừa và Linh mang trong các túi quà đến gặp, đưa trực tiếp cho ông Thung.
“Khoản tiền hưởng lợi này bị cáo không chia cho ai, mang đi mua xe”, ông Thung, khai.
Tuy nhiên, bị cáo đề nghị tòa xem xét lại hành vi nhận khoản 200.000 SGD (được cho là trước khi xảy ra hành vi sai phạm), đồng thời cho biết đã nộp khắc phục hậu quả hơn 16,4 tỷ đồng.
Để làm rõ lời khai của ông Thung, tòa gọi Lê Y Linh. Bị cáo cho biết quen ông Thung qua một người bạn trong thời điểm con trai Thung mắc bệnh. Bị cáo đã hỗ trợ đưa cháu sang Singapore chữa trị và thanh toán 200.000 SGD viện phí; khi đó chưa biết đến dự án khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, các vấn đề liên quan chỉ phát sinh sau khi việc chữa bệnh kết thúc.
Bị cáo trình bày đây là lần đầu tham gia dự án liên quan tài sản Nhà nước nên không nắm rõ quy định phải đấu giá khi chuyển nhượng. Thông qua Thung, Linh quen bị cáo Đặng Phước Dừa; từ mối quan hệ này, Linh đề nghị được nhận chuyển nhượng khu đất, các bên sau đó bàn bạc, hình thành việc hợp tác.
Về khoản 200.000 SGD, HĐXX nêu việc Thung khai “từng muốn trả lại tiền”. Bị cáo Linh cho biết “đã từ chối ngay khi con trai Thung chữa bệnh xong và trở về”, khẳng định chưa từng có ý định nhận lại.
Theo bà này, nếu có mục đích nhận tiền thì đã nhận ngay thời điểm đó, không cần chờ đến khi phát sinh việc chuyển nhượng dự án; sự việc này diễn ra trước thời điểm xảy ra vụ án. Bị cáo lý giải hành vi, mối quan hệ giữa hai bên “xuất phát từ tình cảm và sự giúp qua giúp lại”.
HĐXX yêu cầu làm rõ “giúp qua giúp lại” là thế nào, lúc này Linh trả lời: “Giúp – là tạo điều kiện để mình được mua khu đất 39-39B Bến Vân Đồn”.
Sáng mai tòa tiếp tục thẩm vấn các bị cáo còn lại, trong đó có bà Nguyễn Thị Như Loan – cựu Tổng giám đốc, nguyên chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai.
Cáo trạng xác định bà Loan thâu tóm khu đất “vàng” thông qua việc mua bán vốn tại Công ty TNHH Phú Việt Tín. Năm 2013, đại diện Quốc Cường Gia Lai ký thỏa thuận nhận chuyển nhượng, sau đó nắm 100% vốn từ các cổ đông và hai doanh nghiệp nhà nước với tổng giá khoảng 460,9 tỷ đồng (đã gồm tiền sử dụng đất).
Khi chưa hoàn tất thủ tục sở hữu, tháng 9/2014, bà tiếp tục ký thỏa thuận chuyển nhượng dự án cho đối tác khác. Đến tháng 11/2014, toàn bộ vốn tại Phú Việt Tín được bán cho hai công ty thuộc Novaland với giá hơn 846 tỷ đồng.
Cơ quan công tố xác định hành vi này gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 542 tỷ đồng; riêng bà Loan hưởng lợi hơn 297,8 tỷ đồng.
Ngày 8/4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp đang tạm giam 2 đối tượng gồm: Nguyễn Công Tấn (SN 1998) và Nguyễn Minh Dư (SN 2003) để điều tra, làm rõ về tội Tàng trữ, sử dụng, mua bán trái phép chất ma túy và Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng.
Theo điều tra, chiều 3/4, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh phối hợp Công an xã Bình Trưng bắt quả tang Tấn và Dư đang tàng trữ, vận chuyển ma túy tại một tuyến đường nông thôn thuộc ấp Tây, xã Bình Trưng. Trong quá trình bắt giữ, Tấn chống đối, làm cho một cán bộ bị thương.
Khám xét người của Tấn, cảnh sát thu giữ một khẩu súng ngắn bắn đạn chì, bên trong hộp tiếp đạn có 10 viên, trong đó một viên đã lên nòng.
Ngoài ra tại hiện trường, lực lượng chức năng còn phát hiện một túi xách, bên trong có 2 gói ni lông chứa ma túy và nhiều viên thuốc lắc cùng các dụng cụ dùng để sử dụng trái phép chất ma túy.
Tiến hành khám xét nơi ở của Tấn, lực lượng làm nhiệm vụ tiếp tục thu giữ 10 túi ni lông bên trong chứa ma túy và thuốc lắc, cùng các dụng cụ dùng để phân chia, sử dụng ma túy, nhiều viên đạn và một số hung khí nguy hiểm.
Theo cơ quan công an, Tấn là đối tượng mới chấp hành xong án phạt tù vào tháng 6/2025 về tội Mua bán trái phép chất ma túy.
Qua xét hỏi, Tấn thừa nhận hành vi vi phạm.
Mở rộng điều tra, lực lượng công an mời làm việc đối tượng Trần Minh Quý (SN 2000). Qua kiểm tra, Quý dương tính với chất ma túy và thừa nhận có liên quan đến vụ việc, Quý là đối tượng quản lý sau cai nghiện tại địa phương.
Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã bàn giao Quý cho Công an xã Bình Trưng để tiếp tục điều tra, làm rõ hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.
Quá trình điều tra, chủ mưu Mai Thị Nhớ và em gái Mai Thị Tuyền được xác định mắc bệnh tâm thần phân liệt, hoang tưởng nên Công an Tây Ninh đình chỉ điều tra, đưa đi chữa bệnh.
Liên quan vụ án, ngày 22/4, TAND tỉnh Tây Ninh tuyên phạt Mai Văn Hậu, 40 tuổi; Mai Thị Lành, 48 tuổi; Mai Trọng Hiếu, 34 tuổi; Nguyễn Minh Trí, 23 tuổi cùng Mai Văn Thảo, 28 tuổi mức án 7-10 năm tù về tội Giết người. Riêng Thảo phải chấp hành thêm 9 năm tù về tội Tổ chức sử dụng và Tàng trữ trái phép chất ma túy trước đó.
HĐXX nhận định hành vi của các bị cáo là đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, chỉ vì mê tín đã xâm phạm đến tính mạng của hai người thân trong gia đình.
Theo cáo trạng, chiều tháng 10/2023, bà Nhớ đến nhà mẹ ruột ở xã Đôn Thuận, thị xã Trảng Bàng (nay là xã Hưng Thuận), nói người cha đã chết nhập hồn vào mình, yêu cầu làm "lễ xá tội". Bà ta tập hợp 21 người là con cháu trong dòng họ về nhà để làm lễ; trong đó có anh Mai Trọng Trung (em của Nhớ) và con trai là Đặng Trọng Quí.
Nhớ cùng Tuyền đốt nhang, nói "có quỷ nhập", yêu cầu mọi người trùm chăn kín để hai người thực hiện nghi thức trừ tà.
Cho rằng anh Trung bị "quỷ nhập", Nhớ và Tuyền yêu cầu Hiếu, Hậu, Lành, Thảo, Trí đè giữ tay chân nạn nhân, dùng muỗng cạy miệng đổ trà, rượu. Họ còn lấy nhang đang cháy dụi vào đầu, trùm chăn kín mặt rồi liên tục đánh vào người để "trục quỷ".
Nghi thức này được lặp lại nhiều lần trong khoảng một giờ. Khi anh Trung không còn phản kháng, nhóm người thay quần áo, đặt nạn nhân nằm trước bàn thờ.
Sau đó, thêm bốn người trong gia đình bị "phán" là có quỷ nhập và tiếp tục bị ép thực hiện các nghi thức tương tự. Nhóm còn dùng đoạn trúc đánh vào đồ vật, rải gạo muối quanh nhà. Hai "bà đồng" nhai cam trên bàn thờ rồi nhả vào miệng, ép những người bị cho là "bị nhập" ăn.
Đến khoảng 10h sáng hôm sau, Nhớ tiếp tục cho rằng cha con anh Trung bị "nhập", yêu cầu lặp lại các nghi thức đổ trà, rượu, nước cam rồi ép nôn ra. Nhớ còn cắn vào miệng cháu Quí vì cho rằng em này "mọc răng nanh". Khi hai cha con nạn nhân bất tỉnh, cả nhóm đắp chăn phủ kín.
Tiếp đó, Nhớ đánh vào mặt mẹ mình vì cho rằng bà "bị quỷ nhập" nhưng được can ngăn. Ít lâu sau, phát hiện anh Trung và con trai không còn dấu hiệu sự sống, nhóm người tổ chức sơ cứu, trình báo công an.
Các nạn nhân được đưa đi cấp cứu nhưng đã tử vong trước đó do ngạt, cơ thể bị sưng bầm, bỏng và gãy răng.
Do tham gia "lễ trừ tà" suốt đêm đến trưa hôm sau, không được ăn uống, không dùng điện thoại, nhiều người trong gia đình cũng kiệt sức, phải nhập viện.
Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất xử lý hình sự các hành vi liên quan đến tội phạm môi trường.
Theo đó, ba hành vi đang được đề xuất xử lý hình sự trong các tội phạm về môi trường gồm:
Hành vi đốt chất thải, nhất là với các chất thải nguy hại; hành vi gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn; hành vi tận diệt đối với động vật (sử dụng các loại vật liệu, hóa chất, công cụ có tính chất tận diệt đối với các loài động vật).
Báo cáo tổng kết việc thi hành Bộ luật Hình sự, thống kê từ ngày 1-1-2018 đến tháng 6-2025, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường đã phát hiện, điều tra, khởi tố 28 vụ án hình sự.
Chủ yếu tập trung vào các tội gây ô nhiễm môi trường; vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản; sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm.
Cạnh đó là các tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi; vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.
Theo cơ quan soạn thảo, tình trạng thu gom, xử lý chất thải không đúng quy định; vi phạm về xả nước thải, khí thải vượt quy chuẩn ra môi trường; đổ chất thải trái phép; khai thác, vận chuyển, kinh doanh khoáng sản (đất, cát, sỏi, vàng, than) trái phép, không có nguồn gốc hợp pháp diễn ra phức tạp ở nhiều địa phương.
Hơn nữa, hành vi vi phạm pháp luật về quản lý, khai thác tài nguyên và đa dạng sinh học đang ở mức báo động.
Vi phạm trong việc nuôi nhốt, buôn bán các sản phẩm từ sinh vật nguy cấp, quý hiếm diễn ra với các phương thức, thủ đoạn tinh vi.
Vi phạm về y tế, an toàn thực phẩm chủ yếu đến từ hành vi kinh doanh, lưu giữ, tiêu thụ các mặt hàng thực phẩm là sản phẩm động vật đông lạnh không rõ nguồn gốc, không đảm bảo an toàn thực phẩm, sử dụng các loại phụ gia, hóa chất không bảo đảm chất lượng hoặc không đúng quy trình…
Theo Bộ Công an, "nhìn chung, người dân chưa thực sự cảm thấy an toàn về môi trường sống của mình".
Tình trạng ô nhiễm môi trường, mất vệ sinh an toàn thực phẩm, mất an toàn trong lao động, trong xây dựng, trong khi tham gia giao thông đã đến mức báo động. Vì vậy Bộ luật Hình sự cần được tiếp tục hoàn thiện để góp phần tạo ra một khung pháp lý vững chắc, để bảo vệ môi trường sống an toàn cho người dân.
Báo cáo đánh giá tác động của chính sách trong dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) cho thấy hiện nay, trong các hành vi của tội gây ô nhiễm môi trường và tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại chưa có quy định về hành vi đốt chất thải, nhất là đối với các chất thải nguy hại.
Đồng thời chưa có quy định về hành vi gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn nên chưa có cơ chế xử lý hình sự đối với người thực hiện các hành vi này.
Bộ luật Hình sự hiện hành cũng chưa có quy định để xử lý hình sự với các hành vi sử dụng các loại hóa chất, phương tiện, công cụ đánh bắt động vật có tính chất tận diệt như dùng kích điện, dùng sóng cao tần, dùng hóa chất độc hại...
Việc xác định giá trị gây thiệt hại trong các trường hợp trên để làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự là rất khó, trong nhiều trường hợp là không thể.
Tuy nhiên mức độ nguy hiểm của hành vi nêu trên rất lớn, gây tận diệt sinh vật, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự đa dạng sinh học. Thực tiễn cho thấy việc đánh bắt tận diệt đã và đang biến các con sông thành "sông chết".
Do đó cần phải có chế tài nghiêm khắc hơn để xử lý, thay vì chỉ xử lý hành chính như hiện nay.
