Theo số liệu thống kê, chỉ riêng tại Anh đã có hơn 5,8 triệu người đang sống chung với bệnh tiểu đường, trong đó tiểu đường type 2 chiếm khoảng 90% số ca bệnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng những điều chỉnh đơn giản trong chế độ ăn uống và lối sống có thể mang lại hy vọng mới cho người bệnh.
Tiểu đường type 2 thường liên quan đến tình trạng béo phì và lối sống ít vận động. Bệnh xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc sử dụng insulin không hiệu quả, dẫn đến lượng đường trong máu tăng cao. Nếu không được kiểm soát, bệnh có thể gây ra các biến chứng dài hạn. Dù vậy, bên cạnh việc dùng thuốc, thay đổi lối sống đóng vai trò then chốt.
Các bác sĩ tại Trường Y học Lối sống Mỹ (ACLM) đã liệt kê 6 thay đổi quan trọng giúp bệnh nhân có tiềm năng đảo ngược tình trạng bệnh, bao gồm: ăn uống đủ chất, tập thể dục, ngủ đủ giấc và tránh các chất độc hại.
Tiến sĩ Padmaja Patel, Chủ tịch ACLM, nhận định rằng thông thường, các bệnh mãn tính như tiểu đường type 2 được quản lý như một tình trạng mà bệnh nhân phải sống chung suốt đời. “Tuy nhiên, chúng tôi tin rằng việc đưa bệnh vào trạng thái thuyên giảm (remission) nên là ‘kim chỉ nam’ trong quá trình điều trị”, vị chuyên gia nói.
Bà cho biết thêm, mục tiêu của dự án này là hướng tới việc phục hồi sức khỏe, kéo dài chất lượng cuộc sống và tạo ra một hệ thống y tế bền vững hơn, thay vì chỉ dừng lại ở việc kiểm soát các triệu chứng.
Dưới đây là 6 khuyến nghị chi tiết từ ACLM:
Dinh dưỡng
Chế độ ăn uống là yếu tố sống còn để cải thiện bệnh tiểu đường type 2, giúp kiểm soát cân nặng, điều hòa đường huyết và giảm nguy cơ biến chứng.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy ăn nhiều thực phẩm nguyên bản (whole foods), ưu tiên các bữa ăn và đồ ăn nhẹ từ thực vật, ít chế biến và giàu dinh dưỡng”.
Hoạt động thể chất
Tương tự dinh dưỡng, vận động giúp hạ đường huyết, hỗ trợ giảm cân và hạn chế các biến chứng sức khỏe khác.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy vận động mỗi ngày. Hãy kết hợp các bài tập tăng cường sức mạnh, bài tập linh hoạt (dẻo dai) và các bài tập cardio (aerobic) vào thói quen hàng ngày của bạn”.
Kiểm soát căng thẳng (Stress)
Các chuyên gia cho biết việc quản lý căng thẳng giúp giảm lượng đường trong máu và giảm tình trạng kháng insulin. Khi bị stress, cơ thể tiết ra các hormone như cortisol và adrenaline, gây ra tình trạng tăng đường huyết đột biến rất nguy hiểm.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy rèn luyện các kỹ năng thích nghi lành mạnh để đáp ứng với những thay đổi của cuộc sống và tăng cường khả năng phục hồi tinh thần”.
Người bệnh tiểu đường type 2 được khuyến cáo nên ngủ từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm. Việc thiếu ngủ làm tăng hormone stress và thúc đẩy tăng cân, khiến quá trình kiểm soát glucose trở nên khó khăn hơn.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy tạo điều kiện tốt nhất để có được giấc ngủ chất lượng từ 7-9 tiếng mỗi đêm, giúp cơ thể có thời gian tái tạo và phục hồi”.
Các mối quan hệ xã hội
Các mối quan hệ lành mạnh có liên quan mật thiết đến việc hạ đường huyết và quản lý bệnh tốt hơn. Sự hỗ trợ từ cộng đồng và người thân giúp giảm căng thẳng và thúc đẩy bệnh nhân tự chăm sóc bản thân tốt hơn.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy nuôi dưỡng các mối quan hệ tích cực và xây dựng những kết nối mang lại ý nghĩa, mục đích cho cuộc sống của bạn”.
Tránh xa các chất độc hại
Việc tránh xa rượu bia, ma túy và thuốc lá là điều bắt buộc để quản lý tiểu đường type 2. Những chất này làm suy giảm sức khỏe chuyển hóa và dẫn đến các biến chứng dài hạn trầm trọng hơn.
Lời khuyên từ ACLM: “Hãy tránh xa các hành vi tiêu thụ hoặc tiếp xúc với các chất độc hại cho cơ thể”.
PGS-TS, bác sĩ Lương Tuấn Khanh, Giám đốc Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, trung tâm tiếp nhận nhiều người bệnh đến khám, điều trị trong tình trạng đau do viêm quanh khớp vai.
Nguyên nhân viêm quanh khớp vai do tổn thương các cấu trúc mô mềm quanh khớp như gân, cơ, dây chằng, bao khớp, không liên quan trực tiếp đến tổn thương xương hay sụn khớp, chủ yếu ở phần mô mềm, nhưng lại gây ảnh hưởng rất lớn đến chức năng vận động.
Có 4 thể bệnh thường gặp, trong đó, thể đơn thuần thường do bệnh lý gân cơ; thể đau vai cấp; thể đông cứng do viêm dính, co thắt bao khớp, bao khớp dày, dẫn đến giảm vận động khớp ổ chảo - cánh tay; thể giả liệt do đứt gân cơ trên gai. Trong thực tế, các thể trên có thể kết hợp với nhau.
Các tổn thương thường gặp nhất trong viêm quanh khớp vai là tổn thương các gân cơ xoay gân cơ nhị đầu và bao thanh mạc dưới mỏm cùng vai.
Bệnh thường xuất phát từ 3 cơ chế chính: thoái hóa gân và chóp xoay theo tuổi; viêm bao hoạt dịch, viêm gân do vận động căng giãn gân cơ khớp vai lặp lại; co rút bao khớp (đông cứng khớp vai) gây hạn chế vận động.
Ngoài ra, những yếu tố như: lao động tay quá đầu (các hoạt động sử dụng cánh tay ở vị trí cao hơn vai, quá tầm đầu trong thời gian dài, hoặc lặp lại); chơi thể thao lặp đi lặp lại (tennis, golf, pickleball…), chấn thương hoặc phẫu thuật vùng vai, ít vận động hoặc bất động kéo dài đều có thể thúc đẩy bệnh tiến triển.
Về điều trị viêm quanh khớp vai, bác sĩ Khanh chia sẻ, nguyên tắc điều trị gồm 3 yếu tố chính: giảm đau, chống viêm; phục hồi tầm vận động khớp vai tăng sức mạnh cơ và ổn định khớp.
Trong đó, phục hồi chức năng và tập vận động là nền tảng quan trọng nhất, quyết định kết quả lâu dài, giúp người bệnh quay trở lại với các chức năng sinh hoạt bình thường.
Bệnh nhân cần được điều trị kết hợp: vật lý trị liệu (điện trị liệu và nhiệt trị liệu như: siêu âm trị liệu, điện xung, laser công suất cao, sóng xung kích, sóng ngắn; chương trình tập vận động trị liệu theo phác đồ cá thể hóa) và thuốc giảm đau, chống viêm khi cần.
"Điểm mấu chốt là không chỉ điều trị triệu chứng mà phục hồi chức năng vận động thực sự cho người bệnh", bác sĩ Khanh cho biết.
"Do triệu chứng ban đầu khá nhẹ, người bệnh thường nghĩ là đau cơ thông thường nên không đi khám. Ngoài ra, nhiều người ngại vận động vì sợ đau, điều này lại khiến khớp càng cứng hơn, tạo thành vòng xoắn bệnh lý", bác sĩ Khanh lưu ý.
Thạc sĩ vật lý trị liệu Nguyễn Thành Nam (Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai), chia sẻ thêm khi tham gia điều trị người bệnh thường sợ đau nên không muốn trị liệu, tập vận động, ngại hoặc bỏ dở tập giữa chừng, khiến bệnh kéo dài hoặc nặng hơn.
Với mỗi người, khi áp dụng vật lý trị liệu cũng như tập vận động phục hồi chức năng, kỹ thuật viên sẽ cài đặt, điều chỉnh các phương pháp vật lý trị liệu, thiết kế bài tập phù hợp với từng giai đoạn và theo dõi phản ứng của người bệnh, điều chỉnh cường độ tập.
Người bệnh cần tập vận động đúng hướng dẫn và duy trì luyện tập đều đặn; không bỏ tập giữa chừng, tập quá sức; không tự ý tập theo mạng.
Vấn đề không phải là người lớn tuổi có nên ăn thịt hay không mà là ăn như thế nào để vừa có lợi vừa an toàn. Thịt cung cấp protein chất lượng cao, sắt và vitamin B12. Đây là những chất rất quan trọng giúp duy trì cơ bắp, hệ miễn dịch và năng lượng cho cơ thể, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Trên thực tế, nhu cầu protein ở người lớn tuổi không hề giảm mà còn tăng lên. Nguyên nhân là do cơ thể dần mất khả năng sử dụng protein hiệu quả như trước.
Nghiên cứu trên chuyên san Journal of the American Medical Directors Association cho biết người trên 65 tuổi nên nạp khoảng 1 - 1,2 gram protein trên mỗi kg cân nặng mỗi ngày. Lượng này đủ để giúp duy trì khối cơ và chức năng vận động. Do đó, thịt vẫn là một nguồn protein thuận tiện và giàu dinh dưỡng.
Tuy vậy, không phải cứ ăn nhiều thịt là tốt. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng ăn quá nhiều thịt, đặc biệt là thịt đỏ và thịt chế biến như xúc xích hay thịt xông khói, có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tiểu đường. Nguyên nhân là do hàm lượng chất béo bão hòa cao cũng như hình thành các hợp chất có hại khi nấu ở nhiệt độ cao.
Điều quan trọng là người lớn tuổi nên lựa chọn loại thịt phù hợp. Họ nên ưu tiên các loại thịt nạc và dễ tiêu hóa như thịt gà bỏ da hoặc cá. Cá đặc biệt có lợi vì chứa a xít béo omega-3, giúp bảo vệ tim mạch và giảm viêm.
Ngược lại, thịt đỏ như thịt bò hoặc thịt heo nên được ăn ở mức vừa phải và không nên ăn quá thường xuyên. Các loại thịt chế biến sẵn thì nên hạn chế tối đa vì thường chứa nhiều muối, chất bảo quản và chất béo không lành mạnh. Những loại thịt này gồm xúc xích, thịt nguội, lạp xưởng, thịt xông khói, thịt bò khô hay thịt đóng hộp.
Cách chế biến thịt cũng đóng vai trò rất quan trọng. Những phương pháp chế biến như luộc, hấp hoặc hầm giúp giữ lại giá trị dinh dưỡng mà không tạo ra nhiều chất có hại.
Ngược lại, chiên ngập dầu hoặc nướng ở nhiệt độ cao có thể tạo ra các hợp chất gây viêm, không tốt cho sức khỏe nếu ăn thường xuyên. Vì vậy, người lớn tuổi nên ưu tiên các cách nấu đơn giản, ít dầu mỡ và hạn chế sử dụng quá nhiều muối hoặc gia vị đậm, theo Verywell Health.
Ngày 15-4, ông Nguyễn Quang Minh - Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Tây (Gia Lai) - xác nhận thông tin một nhóm nhân viên bảo vệ rừng bị ong đốt trên địa bàn làm một người chết.
Theo đó, sáng 15-4, năm nhân viên bảo vệ rừng thuộc Công ty TNHH Lâm nghiệp Quy Nhơn tuần tra, bảo vệ rừng tại khu vực rừng keo lá tràm ở núi Long Mỹ, khu phố Long Thành, phường Quy Nhơn Tây.
Trong lúc tuần tra, nhóm bất ngờ giẫm trúng tổ ong khiến ong bay ra đốt rất nhiều vết. Hậu quả, anh H.T.V. (40 tuổi, trú phường Quy Nhơn Bắc - một trong số năm nhân viên bảo vệ rừng) bị ong đốt rất nặng dẫn tới tử vong.
Bốn người còn lại là N.V.T. (40 tuổi), P.B.H. (50 tuổi), N.Q.H. (46 tuổi, cùng ở phường Quy Nhơn) và L.P.Đ. (43 tuổi, trú phường Quy Nhơn Đông) bị ong đốt gây thương tích phải nhập viện cấp cứu.
Theo ông Minh, tới chiều tối cùng ngày, hai người trong số này đã được bệnh viện cho về nhà vì vết thương nhẹ hơn, hai người còn lại vẫn đang nằm viện để tiếp tục được theo dõi, điều trị.
