Đây không chỉ là thay đổi cách thi, mà còn là thay đổi cách nhìn: ngoại ngữ không còn để lấy điểm, mà là năng lực thiết yếu cho giao tiếp, học tập, làm việc và hội nhập.
Trước hết, cần nhìn lại vai trò của ngoại ngữ trong bối cảnh mới. Khi tiếng Anh được định hướng là ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường, ngoại ngữ không còn là môn học riêng lẻ mà trở thành công cụ học tập. Học sinh không chỉ học để thi mà dùng ngoại ngữ để tiếp cận tri thức, học liệu và tham gia môi trường học tập toàn cầu.
Đồng thời, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách sử dụng ngôn ngữ. Dù AI có thể dịch, viết hay hỗ trợ học tập, người học vẫn cần đủ năng lực ngoại ngữ để hiểu đúng, kiểm chứng và làm chủ công cụ. Nếu thiếu nền tảng này, dễ rơi vào phụ thuộc, học thụ động, thậm chí lạm dụng AI trong kiểm tra.
Vì vậy, trong kỷ nguyên số, ngoại ngữ không mất đi vai trò mà trở thành năng lực cốt lõi, giúp con người giao tiếp, hợp tác và sáng tạo trong môi trường toàn cầu.
Phân tích điểm thi ngoại ngữ giai đoạn 2021–2025 cho thấy 2 giai đoạn rõ rệt.
Giai đoạn 2021–2024, khi ngoại ngữ là môn bắt buộc, điểm thi phản ánh khá đầy đủ mặt bằng năng lực học sinh, nên việc so sánh giữa các địa phương tương đối ổn định. TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu thường dẫn đầu; Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng thuộc nhóm khá; Hậu Giang, Sóc Trăng, Quảng Nam ở nhóm thấp. Điểm trung bình 12 địa phương đạt 5,71, cao hơn mức chung cả nước 5,22, cho thấy khác biệt rõ về điều kiện và chất lượng giáo dục.
Năm 2025 tạo ra “điểm gãy” khi ngoại ngữ trở thành môn tự chọn. Dữ liệu khi đó chỉ phản ánh nhóm học sinh dự thi, không còn đại diện toàn bộ. Hệ quả là thứ hạng biến động mạnh: Hải Dương, Cần Thơ tăng hạng, trong khi nhiều địa phương giảm sâu như Bà Rịa – Vũng Tàu, Sóc Trăng, Huế. Những biến động này chủ yếu do thay đổi tỷ lệ dự thi, không phản ánh đúng chất lượng thực.
Sau khi có kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2025, Bộ GD-ĐT thực hiện đối sánh điểm thi với 2 hệ thống khác nhau: với 63 tỉnh, thành phố (cũ) và 34 địa phương mới sau sáp nhập 1.7.2025.
Kết quả điểm trung bình điểm thi ngoại ngữ của 6 thành phố trực thuộc trung ương như sau: Hà Nội xếp thứ nhất cả nước và Cần Thơ xếp thứ 23/34.
Đây chỉ là cách nhìn dựa trên điểm thi, còn thực chất chất lượng ngoại ngữ, cần thêm chỉ số độ phủ ngoại ngữ (tỷ lệ phần trăm học sinh thi ngoại ngữ). Tuy nhiên, đây cũng là chỉ báo ban đầu cho biết điểm thi ngoại ngữ của bộ phận học sinh dự thi môn này của 6 thành phố trực thuộc trung ương sau sáp nhập.
Từ thực tế trên, có thể khẳng định: điểm thi không còn là thước đo duy nhất để đánh giá chất lượng ngoại ngữ. Đây là xu hướng chung khi giáo dục chuyển từ tiếp cận nội dung sang phát triển năng lực, đòi hỏi một hệ thống đối sánh mới.
Trước hết, cần tách bạch hai giai đoạn dữ liệu: giai đoạn 2021–2024 dùng để đánh giá hệ thống; từ 2025, điểm thi chỉ mang tính tham khảo, không thể xếp hạng tổng thể.
Tiếp theo, cần chuyển trọng tâm từ điểm số sang mức độ phổ cập năng lực. Câu hỏi quan trọng không phải là “điểm bao nhiêu” mà là “bao nhiêu học sinh sử dụng được ngoại ngữ”. Các chuẩn như A2, B1 cần trở thành thước đo chính.
Đồng thời, cần tổ chức các đánh giá diện rộng độc lập trên mẫu đại diện, đo đủ 4 kỹ năng để so sánh khách quan giữa các địa phương. Việc đối sánh cũng nên theo nhóm địa phương có điều kiện và tỷ lệ dự thi tương đồng, thay vì so sánh chung.
Cuối cùng, cần gắn kết quả đầu ra với điều kiện dạy học và môi trường sử dụng ngoại ngữ, tránh đánh giá phiến diện chỉ dựa vào điểm số.
Khi vai trò thay đổi, cách dạy và học ngoại ngữ cũng phải đổi mới. Lâu nay, việc dạy học ngoại ngữ vẫn nặng về ngữ pháp, từ vựng và luyện thi – phù hợp với mục tiêu điểm số nhưng không còn đáp ứng yêu cầu sử dụng thực tế. Vì vậy, cần chuyển mạnh từ “truyền thụ kiến thức” sang “phát triển năng lực”. Học sinh phải được rèn đủ 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết trong tình huống thực, biết tư duy, giải quyết vấn đề bằng ngoại ngữ.
Điều này đòi hỏi mở rộng môi trường học tập: từ lớp học sang câu lạc bộ, dự án, hoạt động trải nghiệm, không gian song ngữ… Ngoại ngữ cần trở thành một phần tự nhiên của đời sống học đường. Đồng thời, AI phải được tích hợp như công cụ học tập: học sinh không chỉ dùng để dịch hay viết mà còn biết đặt câu hỏi, kiểm chứng và hoàn thiện sản phẩm.
Khi cách dạy thay đổi, kiểm tra – đánh giá cũng phải đổi theo. Các bài kiểm tra viết truyền thống dần mất khả năng phân loại, cần chuyển sang đánh giá năng lực thực tế như giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, dự án; kết hợp đánh giá quá trình và hồ sơ học tập.
Việc ngoại ngữ trở thành môn thi tự chọn từ năm 2025 là bước ngoặt quan trọng, giúp giảm áp lực và thúc đẩy dạy học theo năng lực. Tuy nhiên, cũng có nguy cơ học sinh giảm đầu tư, nhất là ở vùng khó khăn. Đồng thời, dữ liệu điểm thi có thể bị “lệch” do tỷ lệ dự thi khác nhau, khiến việc so sánh giữa các địa phương kém chính xác.
Sự thay đổi của kỳ thi đã cho thấy rõ: cách đo cũ không còn phù hợp với mục tiêu mới. Khi ngoại ngữ trở thành năng lực nền tảng trong kỷ nguyên số, việc đánh giá vẫn chủ yếu dựa vào điểm thi là chưa đủ. Đã đến lúc chuyển từ “đối sánh điểm thi” sang “đối sánh năng lực thực”, từ “xếp hạng” sang “cải thiện chất lượng”.
Cần xây dựng một chỉ số đối sánh mới, phản ánh đồng thời hai yếu tố: mức độ phổ cập và chất lượng học tập. Một hướng khả thi là chỉ số ngoại ngữ tổng hợp cấp địa phương, dựa trên tỷ lệ học sinh dự thi (độ phủ) và điểm trung bình (chất lượng). Công thức đơn giản có thể là:
Thực tế năm 2025 cho thấy TP.HCM có khoảng 97.940 thí sinh, trong đó 49.328 em chọn thi ngoại ngữ, đạt tỷ lệ 50,37% (cao hơn mức chung 30,2%). Với điểm trung bình 5,69, chỉ số ngoại ngữ đạt 28,68. Hà Nội có 124.072 thí sinh, 62.203 em dự thi, tỷ lệ khoảng 50,1%, điểm trung bình 5,78, tương ứng chỉ số ngoại ngữ là 28,98. Điều này cho thấy hai đô thị lớn vẫn duy trì độ phủ ngoại ngữ cao, không chỉ là “mũi nhọn”. Như vậy, chỉ số ngoại ngữ của Hà Nội cao hơn TPHCM.
Ưu điểm của cách tính này là không cho phép “đánh đổi” giữa số lượng và chất lượng. Địa phương điểm cao nhưng ít học sinh dự thi sẽ không thể dẫn đầu; ngược lại, nơi có tỷ lệ dự thi cao nhưng điểm thấp cũng khó đạt thứ hạng tốt. Muốn cải thiện, buộc phải nâng cả hai yếu tố.
Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu mới: ngoại ngữ không chỉ là thế mạnh của một nhóm nhỏ mà cần trở thành năng lực phổ biến. Để tăng độ tin cậy, nên công bố đồng thời ba chỉ số: điểm trung bình, tỷ lệ dự thi và chỉ số tổng hợp, qua đó giúp nhận diện rõ điểm mạnh – yếu của từng địa phương.
Sáng nay (10.4), bà Diệp Thị Ngọc Tiên, Hiệu trưởng Trường tiểu học Bình Quới Tây, phường Bình Quới, cho biết có 686 em đi học, trên 906 em, tổng cộng 220 em nghỉ học.
Hôm qua (9.4), có 457 em đi học trên tổng số 906 em, tức là 449 em nghỉ học.Như vậy, so với ngày hôm qua, số học sinh đến trường trở lại đã đông hơn vào hôm nay.
"Trong số các em học sinh nghỉ học hôm nay, có em đang nằm theo dõi sức khỏe ở bệnh viện, có em gia đình cho ở nhà nghỉ ngơi, hoặc vì gia đình không đưa đón con được, sợ đưa đón con về giữa trưa ảnh hưởng sức khỏe", bà Tiên chia sẻ.
Bà Diệp Thị Ngọc Tiên cho biết từ trưa hôm qua (9.4) tới tối qua, chính quyền địa phương, ban giám hiệu nhà trường và ban đại diện cha mẹ học sinh đã tới các bệnh viện, thăm hỏi các em, gặp gỡ cha mẹ các em học sinh.
"Sau khi tới thăm hỏi động viên các em, nắm tình hình sức khỏe các em, trao đổi với các phụ huynh học sinh, tôi chỉ biết nói là tôi không có mong mỏi nào lớn hơn việc các em học sinh sớm khỏe lại, sớm trở lại trường học, gặp lại thầy cô bè bạn. Tôi rất cảm động khi gặp được nhiều phụ huynh thông cảm với nhà trường trong lúc này", bà Tiên nói.
Bà Tiên cũng cho biết, theo cập nhật của trường, tính đến 20 giờ tối 9.4, còn 26 em học sinh đang nằm viện theo dõi. Số liệu học sinh điều trị ở các bệnh viện, tính đến sáng 10.4 đang được nhà trường cập nhật.
Cơ quan chức năng cho hay ngày 13.4 hoặc ngày 14.4 sẽ có kết quả xét nghiệm mẫu thức ăn bán trú mà học sinh đã ăn trong ngày 7.4.2026 và ngày 8.4.2026.
Sáng nay (10.4), từ 8 giờ, theo ghi nhận của phóng viên Báo Thanh Niên, chuyên viên từ Sở An toàn thực phẩm TP.HCM cùng với Trạm y tế Phường Bình Quới, TP.HCM, xuống trường lấy thông tin từ các em học sinh, điều tra dịch tễ.
Từ trưa 9.4 tới tối qua, chính quyền địa phương, ban giám hiệu nhà trường và ban đại diện cha mẹ học sinh đã tới các bệnh viện, thăm hỏi các em, gặp gỡ cha mẹ các em học sinh. Bà Tiên (áo đen), hiệu trưởng nhà trường
ẢNH: PHƯƠNG NHI
Trước đó, ngày 8.4, Trường tiểu học Bình Quới Tây ghi nhận nhiều học sinh xuất hiện triệu chứng đau bụng, nôn ói, sốt, đau đầu nên nhà trường và chính quyền địa phương khẩn trương phối hợp xử lý. Trong tổng số 906 học sinh, có 116 em khai báo triệu chứng; qua khám sàng lọc, 41 em có biểu hiện đường tiêu hóa. 2 học sinh có dấu hiệu nặng được chuyển đến Bệnh viện đa khoa Bình Thạnh, các trường hợp còn lại được xử trí ban đầu và theo dõi. Đến chiều tối cùng ngày, nhiều học sinh đến khám tại nhiều cơ sở y tế khác.
Ngày 9.4, Trường tiểu học Bình Quới Tây tạm ngừng ăn bán trú. UBND phường Bình Quới tiếp tục phối hợp các cơ quan chức năng điều tra dịch tễ, làm rõ nguyên nhân, xét nghiệm mẫu thức ăn, nước uống.
Tại ngày hội Hướng nghiệp và Việc làm của trường Đại học Thương mại sáng 22/4, ông Nguyễn Việt Trung, Giám đốc điều hành Tập đoàn Phú Thái với quy mô 5.000 nhân sự, cho biết năm nay dự kiến tuyển mới 200 người, chủ yếu ở các vị trí sale, kinh doanh, marketing.
Theo ông Trung, lương khởi điểm cho tân cử nhân kinh tế tại đây khoảng 16 triệu đồng; sau 3-5 năm kinh nghiệm, thu nhập có thể đạt 20-30 triệu đồng.
Đại diện một nhà băng tư nhân tiết lộ kế hoạch tuyển dụng 2.500 nhân sự cho các vị trí bán lẻ và giao dịch viên.
"Nhìn chung, sinh viên kinh tế không lo thiếu việc", người này nhìn nhận.
Theo báo cáo lương và thị trường nhân sự 2026 của JobOKO, nền tảng tuyển dụng và tìm việc trực tuyến, 89% trong số hơn 1.200 doanh nghiệp cho biết sẽ tuyển thêm người trong năm nay. Gần 80% lên kế hoạch tuyển bằng hoặc nhiều hơn năm trước.
"Nhu cầu mở rộng nhân sự thành xu hướng chủ đạo", báo cáo nhận định. Số vị trí việc làm chủ yếu ở các lĩnh vực Kinh doanh - bán hàng (60,35%), Marketing (28,5%), Sản xuất (28%)...
Lương trung bình với sinh viên mới ra trường các ngành kinh tế như Marketing, kinh doanh - bán hàng dao động 9-15 triệu đồng.
Tại trường Đại học Thương mại, PGS. TS Phan Đình Quyết, Giám đốc Trung tâm quan hệ doanh nghiệp và việc làm, cho biết tân cử nhân của trường có thu nhập trung bình 7-10 triệu đồng một tháng, sau 3-5 năm kinh nghiệm tăng lên 15-20 triệu.
Sinh viên đến từ những ngành "hot" như Thương mại điện tử, Logistics, Marketing số, Phân tích dữ liệu có thể đạt 20 triệu đồng khi mới ra trường. Một số em khởi nghiệp, có thể đạt hơn 100 triệu đồng một tháng.
Dù thị trường dồi dào việc làm, các nhà tuyển dụng cảnh báo quá trình ứng tuyển không hề dễ dàng.
Bà Nguyễn Thị Hằng, Trưởng nhóm tuyển dụng Onschool Edtech Group, cho biết đòi hỏi "fresher" (thuật ngữ chỉ ứng viên mới ra trường) kỹ năng giao tiếp, nhằm đáp ứng các vị trí tư vấn, marketing.
"Ví dụ ứng viên nói ngọng chắc chắn sẽ bị loại ở vị trí tư vấn", bà Hằng cho hay.
Ông Nguyễn Việt Trung cũng lưu ý, ngoài kiến thức chuyên môn, doanh nghiệp kỳ vọng tân cử nhân có trải nghiệm thực tế, tư duy phản biện và thái độ ham học hỏi.
Các chuyên gia khuyên sinh viên tận dụng kỳ thực tập và hoạt động câu lạc bộ để cải thiện kỹ năng mềm, tránh tình trạng CV "trắng tinh" khi đi xin việc.
Nắm bắt "đặt hàng" từ doanh nghiệp, TS Phan Đình Quyết, cho hay trường Đại học Thương mại đã đẩy mạnh các chương trình tiên tiến, song bằng, định hướng nghề nghiệp quốc tế (IPOP). Sinh viên các chương trình này được đi thực tập ngay từ năm thứ hai để tăng khả năng thực chiến. Ngoài ra, 30% môn học được dạy bằng tiếng Anh để sinh viên nâng cao khả năng ngoại ngữ, tiếp cận cơ hội làm việc trong môi trường quốc tế,
Tham dự sự kiện, Mai Huyền Trang, sinh viên năm thứ ba ngành Marketing, tìm hiểu về nhu cầu, yêu cầu và mức lương mà doanh nghiệp đưa ra. Nữ sinh hiểu cần bổ sung kiến thức nền của lĩnh vực để tăng cơ hội được nhận.
Kinh doanh - Quản lý hiện là nhóm ngành "hot" nhất ở đại học. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong hơn 681.000 sinh viên nhập học năm 2025, hơn 146.000 em chọn nhóm ngành này (21%).
Hôm nay (6.4), ĐH Quốc gia TP.HCM đã triển khai các phương án chấm thi đánh giá năng lực đợt 1. Hoạt động chấm thi kéo dài trong khoảng 10 ngày và dự kiến công bố điểm thi trong ngày 17.4.
Theo quy định của Hội đồng thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM, bài thi của thí sinh tại các điểm thi được vận chuyển về phòng chấm thi ngay sau buổi thi. Để đảm bảo an toàn và đúng quy định cho công tác chấm thi, địa điểm chấm thi (phòng chấm thi) được bố trí ở khu vực được bảo vệ 24/24 giờ và có camera giám sát 24/24 giờ cả bên trong và bên ngoài phòng chấm.
Quy trình chấm thi tuân thủ nghiêm các quy định của ĐH Quốc gia TP.HCM. Trước đó, ĐH này đã thành lập Tổ giám sát trong đó có cán bộ An ninh (PA03) và cán bộ đoàn kiểm tra của ĐH Quốc gia TP.HCM để giám sát tất cả các hoạt động trong thời gian chấm thi.
Các hoạt động chấm thi gồm: giao nhận và phân lô bài thi trắc nghiệm; kiểm tra số lượng phiếu trả lời trắc nghiệm và quét bài thi trắc nghiệm; đánh số phách bài thi theo từng lô; nhận dạng và xử lý dữ liệu bài thi trắc nghiệm; kiểm dò bài thi ngẫu nhiên; niêm phong bài thi và đĩa chứa dữ liệu; thực hiện chấm điểm (chấm điểm thô và quy đổi điểm); ráp phách điểm bài thi thí sinh; xuất danh sách điểm thi của thí sinh.
Mỗi bước trong công tác chấm thi được phân công cho một tổ/nhóm nghiệp vụ thuộc ban chấm thi phụ trách. Tất cả các dữ liệu liên quan đến công tác chấm thi phải được lưu dưới dạng USB hoặc đĩa CD và gửi đến chủ tịch hội đồng thi, ban chấm thi, khi đó ban chấm thi mới được mở niêm phong đĩa CD chứa đáp án để tiến hành chấm điểm. Sau khi chủ tịch hội đồng thi duyệt kết quả, điểm thi sẽ được công bố trên cổng thông tin của kỳ thi.
Bài thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM có 120 câu hỏi, với tổng điểm tối đa toàn bài là 1.200. Trong đó, điểm tối đa từng thành phần của bài thi được thể hiện trên phiếu điểm gồm: tiếng Việt 300 điểm, tiếng Anh 300 điểm; toán học 300 điểm và tư duy khoa học 300 điểm.
Tuy nhiên, kết quả thi đánh giá năng lực được xác định bằng phương pháp trắc nghiệm hiện đại theo lý thuyết ứng đáp câu hỏi (Item Response Theory - IRT). Điểm của từng câu hỏi có trọng số khác nhau tùy thuộc vào độ khó của câu hỏi.
Theo quy định, độ khó của các câu hỏi trong đề thi được phân thành 3 mức độ và được phân bố theo tỷ lệ: mức độ 1 chiếm 30%, mức độ 2 chiếm 40%, mức độ 3 chiếm 30%.
Hôm qua (5.4), 133.489 thí sinh đã tham dự đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức (đạt tỷ lệ 98,33% so với số thí sinh đăng ký dự thi). Kỳ thi đồng thời diễn ra tại 15 tỉnh, thành phố tính theo đơn vị hành chính sau sáp nhập, gồm: Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Cần Thơ và Cà Mau.
Năm 2025, kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM thu hút khoảng 152.000 thí sinh với hơn 223.000 lượt đăng ký dự thi tại 55 điểm thi thuộc 25 tỉnh, thành phố. 111 cơ sở giáo dục ĐH-CĐ sử dụng kết quả kỳ thi để xét tuyển. Riêng trong hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM, phương thức này chiếm hơn 56% tổng chỉ tiêu tuyển sinh.
