Đặc biệt trong bối cảnh rủi ro thương mại và địa chính trị khó dự báo, các đại biểu cũng đề xuất những giải pháp mang tính đột phá.
Đồng tình với kế hoạch cắt giảm, đơn giản hóa tới 63% thủ tục hành chính và rút ngắn được 32% thời gian, 40% chi phí tuân thủ, đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) cho rằng đây là những con số ấn tượng nhưng thực tiễn cho thấy công cuộc cải cách thủ tục hành chính vẫn còn những tồn tại, hạn chế.
Dẫn chứng từ Báo cáo năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 2024, vẫn có gần 24% doanh nghiệp phải dành hơn 10% thời gian làm việc để tìm hiểu các quy định, cho thấy thủ tục chưa rõ ràng và khó tiếp cận.
Cùng với đó còn nhiều nút thắt trong các thủ tục hành chính có tính chất liên ngành, đặc biệt là đất đai, đầu tư, quy hoạch, tài chính. Theo phản ánh của một số nhà đầu tư, có những dự án phải mất nhiều năm chỉ để hoàn thành thủ tục ban đầu, thậm chí là có những dự án bế tắc…
Đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) cũng cho rằng khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, là động lực quan trọng nhất của tăng trưởng, nhưng thực tiễn cho thấy đang gặp rất nhiều khó khăn.
Vấn đề sâu xa nhất đó là môi trường thể chế chưa thực sự thuận lợi để doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển và lớn lên. Nhiều doanh nghiệp không thiếu cơ hội nhưng gặp khó trong việc thực hiện các thủ tục đầu tư, mở rộng sản xuất, tiếp cận nguồn lực và triển khai dự án.
Ông An cho rằng cải cách trong giai đoạn tới cần chuyển mạnh từ “cải cách thủ tục” sang “cải cách trách nhiệm thực thi”. Mỗi thủ tục phải gắn với trách nhiệm cá nhân cụ thể, thời gian xử lý phải được công khai và mức độ hài lòng của doanh nghiệp phải trở thành tiêu chí đánh giá cán bộ.
“Đề nghị Chính phủ cần có tiêu chí để việc cắt giảm đi vào thực chất, thực sự loại bỏ được các thủ tục không cần thiết, gây phiền hà để chỉ khi người dân và doanh nghiệp thực sự cảm nhận được sự thay đổi trong trải nghiệm thực tế thì cải cách mới có ý nghĩa”, ông An nói.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) quan tâm tới nhóm giải pháp về phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại trên cơ sở thể chế hóa cơ bản đầy đủ các yêu cầu của Trung ương.
Tuy nhiên ông đề nghị Chính phủ cần làm rõ tiêu chí xác định dự án ưu tiên để mở không gian phát triển mới, tháo điểm nghẽn liên kết vùng, giảm chi phí logistics, tăng năng lực sản xuất và có thể phát huy hiệu quả ngay trong giai đoạn 2026 – 2027.
Cùng với đó cần siết chặt giám sát chất lượng, tiến độ, hiệu quả đầu tư và năng lực phối hợp thực hiện liên ngành, liên vùng. Cần lượng hóa rõ lộ trình tháo gỡ các nút thắt của hạ tầng năng lượng để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng cao.
Theo ông Sơn, đây là khâu then chốt, bởi nếu không bảo đảm đủ điện, không bảo đảm hạ tầng truyền tải và không có nguồn điện nền ổn định thì toàn bộ mục tiêu phát triển sẽ đối mặt với rủi ro lớn.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học – Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Trần Văn Khải cho rằng trong bối cảnh rủi ro thương mại và địa chính trị khó dự báo thì bài toán cốt lõi là đầu tư công phải nhanh hơn, nhưng quan trọng hơn là “thông minh hơn”; ưu tiên hạ tầng số, hạ tầng năng lượng, hạ tầng đổi mới sáng tạo, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững và nâng cao đời sống nhân dân bền vững.
Từ nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá trong phát triển khoa học – công nghệ, ông Khải nêu các nhóm giải pháp gồm: đổi mới thể chế – phát triển hạ tầng – phát triển nhân lực – giám sát theo kết quả.
Cùng với đó cần thiết lập cơ chế quản trị danh mục dự án nghị quyết 57 theo mô hình “quản lý danh mục”: tập trung vào nền tảng dùng chung, tránh đầu tư trùng lặp, yêu cầu dữ liệu chuẩn “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” và dự toán đủ chi phí vận hành, bảo trì để hệ thống hoạt động liên tục ổn định.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) chia sẻ tăng trưởng phải dựa trên chất lượng, tức là tăng năng suất lao động. Gắn với đó là đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của xã hội.
Theo tính toán, để tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 – 2031, phải huy động được tổng nguồn vốn đầu tư xã hội khoảng 38,5 triệu tỉ đồng. Đây là con số thách thức khi tăng trưởng dựa vào khoa học – công nghệ và tăng năng suất, chứ không phải ưu tiên tăng trưởng trên nền tảng vốn.
Khi cắt giảm các thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ sẽ dẫn đến hiệu quả sản xuất kinh doanh tốt hơn. Vì vậy hệ số ICOR (chỉ số đo lường hiệu quả sử dụng vốn đầu tư) sẽ được cải thiện hơn so với 10 năm trước. Như vậy có thể sẽ không cần đến mức 38,5 triệu tỉ đồng nên cần rà soát hằng năm, giữa kỳ.
Trong đó, vốn đầu tư công sẽ lên đến con số khoảng 8,2 triệu tỉ đồng và đầu tư phát triển khoảng 8,5 triệu tỉ đồng. Đây là nguồn vốn lớn nên việc đầu tư phải có trình tự, các dự án trọng điểm và dự án có tính chất lan tỏa, thúc đẩy vùng phát triển, hoặc là các dự án mang tính an sinh xã hội với các vùng, địa phương còn khó khăn hay các dự án ứng phó với biến đổi khí hậu, thiên tai, lũ lụt.
Song song đó, theo ông Ngân, cần phải cơ cấu lại thị trường vốn khi vốn tín dụng trong nền kinh tế chiếm tỉ lệ quá cao/GDP (hiện ở mức 145% GDP). Trong khi vốn hóa của thị trường cổ phiếu chỉ khoảng 80%, vốn hóa trái phiếu doanh nghiệp chỉ khoảng 10%.
Việc này gây khó khăn cho hệ thống ngân hàng thương mại khi phải lấy vốn ngắn hạn để cho trung, dài hạn. Do vậy phải cơ cấu lại thị trường này và rà soát lại thể chế, tạo điều kiện cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp phục hồi, tạo dựng được niềm tin.
Sáng 21-4, nêu ý kiến thảo luận, đại biểu Đặng Ngọc Huy (Quảng Ngãi, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu) nêu giáo dục luôn được Đảng và Nhà nước xác định là quốc sách hàng đầu, đóng vai trò then chốt cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đạt được, ông chỉ rõ nền giáo dục vẫn đang đối mặt với căn bệnh kéo dài nhiều năm, đó là "bệnh chạy theo thành tích".
Ông nhấn mạnh vấn đề này đã nhiều lần được nêu tại nghị trường và Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có các giải pháp chấn chỉnh.
Dù vậy, thực tế tại nhiều địa phương cho thấy các chỉ số như tỉ lệ lên lớp, tốt nghiệp hay học sinh giỏi vẫn "đẹp" trên báo cáo nhưng chưa phản ánh đúng chất lượng.
Dẫn chứng, đại biểu nêu tỉ lệ tốt nghiệp THPT nhiều năm trên 98%, song các kết quả khảo sát năng lực độc lập lại cho thấy không ít học sinh thiếu kỹ năng tư duy phản biện, làm việc nhóm và khả năng thích ứng thực tế.
Không ít giáo viên và nhà trường bị cuốn vào áp lực thi đua, phải làm đẹp điểm số, tô hồng báo cáo.
"Không phải vì họ thiếu lương tâm mà vì hệ thống buộc họ phải như vậy", ông nói, đồng thời chỉ ra vòng xoáy thi đua gắn với chỉ tiêu, chỉ tiêu gắn với tỉ lệ, tỉ lệ gắn với thành tích và thành tích thay vì phản ánh sự thật lại trở thành áp lực "đè lên vai từng giáo viên, từng hiệu trưởng, từng Sở Giáo dục và Đào tạo".
Trong khi đó, học sinh chịu áp lực học để đạt điểm cao chứ không phải học để hiểu biết, phát triển năng lực bản thân. Nhiều em học vì điểm số, vào trường chuyên, bằng khen mà không được học cách đặt câu hỏi, cách thất bại và đứng dậy, cách trở thành chính mình.
Đại biểu cảnh báo tình trạng này gây hậu quả nghiêm trọng, lâu dài là học sinh mất niềm vui học thật, động lực khám phá, giáo viên kiệt sức vì hình thức, báo cáo, hình thức mà họ biết vô nghĩa, còn xã hội dần mất niềm tin vào chất lượng giáo dục.
"Chúng ta không thể xây dựng nền kinh tế tri thức, không thể cạnh tranh trong thế kỷ 21 nếu tiếp tục dựa vào những con số ảo. Đã đến lúc phải quay về giá trị cốt lõi dạy thật, học thật, thi thật", đại biểu nhấn mạnh.
Từ đó, ông Đặng Ngọc Huy đề xuất một số giải pháp cụ thể. Trong đó, cải cách cơ chế thi đua, khen thưởng, loại bỏ tiêu chí hình thức như tỉ lệ đỗ hay học sinh giỏi như thước đo chủ đạo.
Thay vào đó, đánh giá nhà trường và giáo viên dựa trên sự tiến bộ thực chất của học sinh theo thời gian thực. Đổi mới phương pháp đánh giá học sinh theo hướng coi trọng năng lực tư duy, khả năng thực hành, kỹ năng sống và phẩm chất nhân cách.
Một giải pháp khác được ông nêu ra là giảm áp lực hành chính và "bệnh" báo cáo cho giáo viên.
Tăng cường giám sát độc lập, minh bạch dữ liệu giáo dục. Theo đó, cần có cơ chế kiểm tra chéo, đánh giá độc lập để dữ liệu giáo dục thực chất, không phục vụ cho thành tích.
Đẩy mạnh tuyên truyền thay đổi nhận thức xã hội, đặc biệt là phụ huynh, không đánh giá con cái chỉ qua điểm số và danh hiệu.
"Áp lực sẽ không bao giờ biến mất dù chính sách có thay đổi. Cần cuộc chuyển đổi văn hóa từ chạy đua thành tích sang trân trọng giá trị thực chất", đại biểu nêu rõ.
Đại biểu nhấn mạnh thế hệ trẻ Việt Nam có đủ trí tuệ, sáng tạo và ý chí để vươn ra thế giới và điều các em cần không phải là những tấm bằng khen treo trên tường mà là một nền giáo dục trung thực, nhân văn, đủ tin để giúp các em trở thành chính mình.
"Một nền giáo dục thật, dạy thật, học thật, thi thật sẽ tạo ra những con người có đủ năng lực thật, phẩm chất thật. Đó mới chính là thành tích cao nhất mà đất nước cần hướng tới", ông nói thêm.
Ngày 15-4, ông Phạm Xuân Điệp - Giám đốc Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh Gia Lai, chủ đầu tư dự án thành phần 3 của tuyến cao tốc Quy Nhơn - Pleiku - thông tin hiện nay dự án bước vào giai đoạn thi công cao điểm.
Dù đối mặt với những thách thức về biến động giá xăng dầu, vật liệu, chủ đầu tư cùng các đơn vị thi công vẫn nỗ lực giữ vững nhịp độ thi công.
Theo ông Điệp, các nhà thầu hiện đang tập trung toàn bộ nguồn lực, tổ chức thi công "3 ca, 4 kíp", đẩy nhanh tiến độ bù đắp những khó khăn về chi phí để đảm bảo mục tiêu hoàn thành đúng kế hoạch.
Được biết, dự án thành phần 3 có chiều dài gần 35km (km90 - km125), tới nay công tác giải phóng mặt bằng rất khả quan, có hơn 23km đã thực hiện chi trả và bàn giao mặt bằng.
Để đảm bảo an cư cho người dân, 4 khu tái định cư tại khu vực Mang Yang và Chư Prông đang được khẩn trương xây dựng, dự kiến hoàn thành toàn bộ hạ tầng trong tháng 7-2026.
Trong đó, gói thầu XL01 do liên danh các công ty Dacinco - 510 - Thiên Hoàng - Trường Long phụ trách. Ngay khi có mặt bằng đang triển khai các hạng mục cầu Đăk Ayun 1, Đăk Ayun 2 và bóc dọn phong hóa, nhà thầu đã lắp đặt trạm bê tông, bãi đúc dầm và văn phòng điều hành trên công trường.
Gói thầu XL02 do liên danh các công ty Lizen - 471 - Trí Nam phụ trách hiện đã thi công xong 14 cọc khoan nhồi cầu Ia Băng 1 và 11 cọc cầu Ia Băng 2. Hiện đang đào đắp nền đường và hầm chui dân sinh.
Các mỏ vật liệu đất, đá, cát đã được chấp thuận khảo sát để đảm bảo nguồn cung ổn định cho dự án. Hiện liên danh đã huy động hơn 246 nhân sự và 123 máy móc thiết bị chuyên dụng.
Để duy trì đà thi công trong bối cảnh khó khăn, các nhà thầu cam kết duy trì nhịp độ sản xuất, đảm bảo tiến độ. Cơ quan chức năng đang tập trung đẩy nhanh thủ tục cấp phép khai thác các mỏ vật liệu phục vụ dự án để tự chủ nguồn cung, giảm áp lực giá thị trường.
Bên cạnh đó, chủ đầu tư cho hay đang bám sát hiện trường, làm việc với địa phương và người dân để xử lý các vướng mắc về mặt bằng.
Theo đó, trong dịp nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương, dự báo thời tiết khu vực miền Bắc nhiều mây, có mưa, mưa rào rải rác và có nơi có giông; từ Thanh Hóa - Huế có mây, có mưa rào và giông vài nơi; riêng ngày 25.4 có mưa rào và giông rải rác.
Khu vực duyên hải Nam Trung bộ, cao nguyên Trung bộ và Nam bộ có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và giông vài nơi, riêng cao nguyên Trung bộ chiều tối và tối 25.4 có mưa rào và giông rải rác; ngày nắng, Nam bộ có nắng nóng.
Riêng tại Việt Trì, Phú Thọ, nơi sẽ diễn ra lễ hội Đền Hùng, xác suất mưa trong 3 ngày nghỉ trên khoảng 60 - 65%, nhiệt độ dao động khoảng 24 - 29 độ C.
Trong dịp nghỉ lễ 30.4 - 1.5, miền Bắc có mây, có mưa rào và giông vài nơi, riêng vùng núi khả năng có mưa rào rải rác và có nơi có giông.
Khu vực Trung bộ có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và giông vài nơi, ngày nắng, có nơi nắng nóng. Nam bộ chiều tối và đêm có mưa rào và giông vài nơi; ngày nắng nóng.
Theo cơ quan khí tượng, hôm nay, ở khu vực từ Hà Tĩnh - Huế có nắng nóng cục bộ với nhiệt độ lúc 13 giờ có nơi trên 35 độ C như: Hương Khê (Hà Tĩnh) 35,4 độ C, Tuyên Hóa (Quảng Trị) 36,7 độ C, Nam Đông (Huế) 36,4 độ C.
Dự báo, ngày 22.4, từ Thanh Hóa - Huế có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36 - 38 độ C, có nơi trên 38 độ C; khu vực Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi - Đắk Lắk có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35 - 37 độ C, có nơi trên 37 độ C.
Ngày 23.4, từ Quảng Trị - Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi - Đắk Lắk có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35 - 36 độ C, có nơi trên 37 độ C; Tây Bắc bộ, cao nguyên Trung bộ, Nam bộ có nắng nóng cục bộ với nhiệt độ cao nhất ngày có nơi trên 35 độ C.
