Tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân, Bộ Tài chính đề xuất 2 phương án giảm trừ chi phí y tế, giáo dục – đào tạo vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế.
Phương án 1, người nộp thuế là cá nhân cư trú được giảm trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công các khoản chi cho y tế, giáo dục – đào tạo của người nộp thuế và người phụ thuộc, bao gồm: các khoản chi cho khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước không quá 20 triệu đồng/năm; các khoản chi cho giáo dục – đào tạo tại cơ sở giáo dục – đào tạo trong nước không quá 21 triệu đồng/năm.
Phương án 2, các mức trần được giảm trừ tương ứng lần lượt là không quá 23 triệu đồng/năm và không quá 24 triệu đồng/năm.
Nhiều ý kiến cho rằng, đề xuất Bộ Tài chính đưa ra quá thấp, không sát thực tế đời sống.
Tại buổi họp báo thường kỳ quý 1 của Bộ Tài chính chiều 9.4, ông Lưu Đức Huy, Phó cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính), cho biết, dự kiến, nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày 1.7.
Về bổ sung khoản giảm trừ đối với chi phí y tế và giáo dục, cơ sở tính toán được xây dựng trên số liệu thống kê năm 2024.
Cụ thể, năm 2024, chi tiêu y tế bình quân khoảng 3,5 triệu đồng/người/năm đối với khám, chữa bệnh ngoại trú và từ 10 – 12 triệu đồng/người/năm đối với điều trị nội trú; chi tiêu cho giáo dục và đào tạo bình quân khoảng 9,6 triệu đồng/người/năm.
Trên cơ sở tỷ lệ người phụ thuộc bình quân khoảng 0,8 người/người nộp thuế, cơ quan soạn thảo ước tính, tổng chi phí liên quan đến y tế và giáo dục cho cả người nộp thuế và người phụ thuộc khoảng 20,4 triệu đồng/năm đối với y tế và 19,2 triệu đồng/năm đối với giáo dục.
Bộ Tài chính tính toán, mức giảm trừ trong phương án 1 tương đương khoảng gấp 2 lần chi tiêu y tế nội trú và khoảng 2,2 lần chi tiêu giáo dục bình quân năm 2024.
Theo ông Huy, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế hiện là 15,5 triệu đồng/tháng và mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng, thực chất đã tính toán trong đó bao gồm một phần chi phí sinh hoạt cơ bản (có chi cho y tế và giáo dục). Việc bổ sung khoản giảm trừ riêng lần này là hỗ trợ thêm.
“Nếu áp dụng phương án 2, dự kiến số giảm thu ngân sách khoảng gần 7.700 tỉ đồng. Theo tính toán, một cá nhân có thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng và có một người phụ thuộc chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân; thu nhập từ khoảng 28,63 triệu đồng/tháng trở lên mới phát sinh nghĩa vụ thuế và phần thu nhập tăng thêm chỉ chịu thuế suất 5%”, ông Huy cho biết.
Theo dự thảo nghị định, để được giảm trừ các khoản chi phí giáo dục – y tế như đề xuất, người nộp thuế phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Riêng đối với chi phí y tế, cần có thêm bảng kê chi phí khám chữa bệnh theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Chứng từ phải thể hiện thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc và không được chi trả từ các nguồn khác như tài trợ, hỗ trợ, ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm chi trả dưới các hình thức khác.
Trả lời câu hỏi về tính khả thi của chính sách, ông Huy khẳng định, việc thực hiện sẽ tuân thủ pháp luật về quản lý thuế. Theo quy định hiện hành, các khoản chi muốn được giảm trừ phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
Hiện nay, với việc áp dụng hóa đơn điện tử, các cơ sở kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỉ đồng trở lên bắt buộc phải xuất hóa đơn. Y tế và giáo dục là lĩnh vực ngành nghề kinh doanh có điều kiện, yêu cầu về hóa đơn, chứng từ càng phải được thực hiện nghiêm.
Không có lý do gì người dân đã chi trả chi phí hợp pháp lại không được cấp hóa đơn để làm căn cứ giảm trừ thuế. Trường hợp vi phạm quy định về hóa đơn, các bên liên quan đều có thể bị xử phạt theo quy định.
“Các phương án đang được lấy ý kiến và hoàn thiện. Bộ Tài chính sẽ tổng hợp, tiếp thu để chỉnh lý dự thảo, bảo đảm khi ban hành, chính sách vừa hỗ trợ người dân, vừa khả thi trong thực hiện”, ông Huy nói.
Hơn 3 năm qua, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) vẫn kiên trì kiến nghị bãi bỏ các quy định này. Khảo sát của Thanh Niên với nhiều doanh nghiệp cho thấy quy định này vẫn làm khó họ dù đã "tạm ngưng".
Cụ thể, khoản 9 điều 8 của Thông tư 39 cấm cho vay để góp vốn thực hiện dự án đầu tư không đủ điều kiện đưa vào kinh doanh tại thời điểm quyết định cho vay.
Lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản diễn giải: Quy định này đồng nghĩa với việc dự án bất động sản phải được cơ quan có thẩm quyền ra thông báo đủ điều kiện bán nhà ở hình thành trong tương lai thì mới được vay vốn ngân hàng. Ông nhìn nhận quy định này giúp bảo đảm an toàn cho hệ thống ngân hàng, nhưng mặt khác, doanh nghiệp sẽ vô cùng khó khăn để phát triển dự án. Bởi bên cạnh quy định này còn có thêm quy định dự án muốn chuyển nhượng phải có sổ hồng. Như vậy, trong trường hợp doanh nghiệp có dự án nhưng do khó khăn hoặc không đủ nguồn lực, kinh nghiệm để triển khai thì muốn bán cũng không được mà muốn vay vốn từ ngân hàng cũng không xong. Chỉ còn cách "ôm" dự án chịu chết mòn theo thời gian.
"Quy định này bất cập và không phù hợp thực tế. Vì để có đất sạch, doanh nghiệp đã phải bỏ ra một số tiền rất lớn để mua. Mới đây chúng tôi mua lại một dự án ở khu vực H.Nhà Bè cũ (TP.HCM) với số tiền gần 1.000 tỉ đồng. Mua xong là cạn tiền, muốn triển khai tiếp thì buộc phải vay vốn từ ngân hàng nhưng chiếu theo quy định trên thì lại không được. Để được vay tiền, chúng tôi buộc phải lách luật bằng cách lập các công ty con để vay tăng vốn điều lệ hoặc phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Tài sản thế chấp cũng chính bằng miếng đất. Ngân hàng khi giải ngân đều biết số tiền trên được dùng để phát triển dự án thay vì dùng đúng mục đích như quy định trong hợp đồng tín dụng", vị lãnh đạo doanh nghiệp nói thẳng.
Ở một góc nhìn khác, ông Phan Viết Nuôi, Chủ tịch HĐQT Công ty Tư vấn và Đầu tư NHQ, nói thêm hiện nay theo luật Đầu tư, khi doanh nghiệp đã có đất sạch, cơ quan chức năng sẽ lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án bằng các hình thức như: chấp thuận nhà đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư. Trong trường hợp chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư, khi đó doanh nghiệp đã tạo lập được quỹ đất nên mới được cơ quan có thẩm quyền lựa chọn đầu tư thực hiện dự án. Tới lúc này dự án gần như đã hoàn thiện pháp lý vì hiện nay luật cũng đã bỏ thủ tục cấp phép xây dựng.
"Tại thời điểm này thường phát sinh nhu cầu vay vốn tín dụng để triển khai dự án đến khi dự án đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Đây là nhu cầu có thật và rất bức thiết, chính đáng. Trong giai đoạn này, dù dự án chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh, nhưng khả năng phát sinh nợ xấu của khoản vay tín dụng là rất thấp. Nên quy định không cho vay ở giai đoạn này là chưa hợp lý", ông Nuôi nhấn mạnh.
Cũng vì các bất cập trên, từ đầu năm 2023, khi Ngân hàng Nhà nước lấy ý kiến góp ý dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 39, HoREA đã đề xuất không nên bổ sung khoản 8, khoản 9, khoản 10 điều 8 vào Thông tư số 39. Sau đó, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư số 10 ngày 23.8 "tạm ngưng hiệu lực thi hành khoản 8, khoản 9 và khoản 10 điều 8 của Thông tư số 39" từ ngày 1.9.2023 kéo dài cho đến hiện nay.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, nhấn mạnh quy định nói trên đã bộc lộ một số bất cập, chưa thật phù hợp và chưa bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các quy định pháp luật có liên quan. Bởi theo luật Kinh doanh bất động sản 2023, dự án đủ điều kiện đưa vào kinh doanh khi đã được nghiệm thu việc hoàn thành xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Trường hợp là nhà chung cư, tòa nhà hỗn hợp phải có giấy tờ chứng minh đã được nghiệm thu hoàn thành xây dựng phần móng. Nghĩa là tại thời điểm dự án đã đủ điều kiện bán nhà ở hình thành trong tương lai thì chủ đầu tư được bán, huy động vốn từ khách hàng và không còn nhu cầu vay vốn tín dụng.
Chủ tịch HoREA chỉ rõ các tổ chức tín dụng không cho nhà đầu tư vay vốn để thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tạo lập quỹ đất đầu tư dự án. Đồng thời, luật Kinh doanh bất động sản 2023 quy định doanh nghiệp kinh doanh bất động sản phải có vốn chủ sở hữu không thấp hơn 20% tổng vốn đầu tư đối với dự án có quy mô sử dụng đất dưới 20 ha, không thấp hơn 15% với dự án có quy mô sử dụng đất từ 20 ha trở lên và phải bảo đảm khả năng huy động vốn để thực hiện dự án đầu tư. Trường hợp doanh nghiệp thực hiện nhiều dự án vốn chủ sở hữu cũng phải đủ phân bổ để bảo đảm tỷ lệ nêu trên. Vì thế đến lúc này, hầu hết họ đều có nhu cầu vay vốn tín dụng để phát triển dự án đến khi đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.
"Đây là nhu cầu vay vốn chính đáng và có mục đích sử dụng vốn hợp pháp. Do vậy cần sửa Thông tư số 39 theo hướng cho dự án được vay khi đã có chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư hoặc có văn bản giao chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư hoặc thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi", ông Châu kiến nghị.
Ông Châu chia sẻ Thông tư 39 ban hành đã 10 năm, Thông tư 10 "tạm ngưng" các điều khoản bất cập như phân tích trên cũng đã 3 năm nên HoREA tiếp tục kiến nghị bãi bỏ các quy định nói trên cho phù hợp với tình hình thực tế hiện nay.
Trong đó, dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ có quy mô lớn nhất với diện tích khoảng 571 ha, tổng vốn gần 129.000 tỉ đồng (tương đương 4,99 tỉ USD), công suất thiết kế 21 triệu TEU/năm.
Dự án đã được Thủ tướng chấp thuận chủ trương từ năm 2025, song vẫn đang trong quá trình thẩm định lựa chọn nhà đầu tư và chưa hoàn tất các thủ tục liên quan. Do đó, sự kiện "Lễ khởi động và công bố đối tác chiến lược" chỉ có thể tổ chức sau khi được chấp thuận chính thức.
Theo Sở Xây dựng, hiện nay, liên danh Tổng công ty Hàng hải Việt Nam - Công ty CP Cảng Sài Gòn và Terminal Investment Limited Holding S.A đã chính thức nộp hồ sơ đăng ký thực hiện dự án. Trong đó, Terminal Investment Limited Holding S.A là công ty thành viên của MSC - hãng tàu container lớn nhất thế giới đã theo sát dự án ngay từ những ngày đầu đề xuất.
Hiện tại, hồ sơ của liên danh nhà đầu tư đang được Sở Tài chính thẩm định sát sao. Để đảm bảo đúng kế hoạch đề ra, Sở Xây dựng kiến nghị UBND TP chỉ đạo Sở Tài chính sớm hoàn tất công tác thẩm định và trình phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư.
Nếu mọi thủ tục hoàn tất đúng hạn, lễ khởi động và công bố đối tác chiến lược cho siêu cảng Cần Giờ sẽ được tổ chức vào 30.4 tại khu vực cảng Nhà Rồng - Khánh Hội.
Trong khi đó, dự án Cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ (giai đoạn 1) có quy mô 351,2 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 50.200 tỉ đồng, công suất thiết kế 11 triệu TEU/năm đã được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng đến nay vẫn chưa hoàn tất các thủ tục quan trọng về đất đai, môi trường, xây dựng. Hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi cũng chưa đủ điều kiện thẩm định.
Sở Xây dựng nhận định, với khối lượng công việc còn lớn, việc khởi công toàn bộ dự án trước 30.4 là chưa đảm bảo cơ sở pháp lý. Trường hợp thuận lợi, chủ đầu tư chỉ có thể triển khai một số hạng mục chuẩn bị mặt bằng nếu đáp ứng điều kiện. Sở kiến nghị UBND TP.HCM chỉ đạo các sở, ngành phối hợp tháo gỡ thủ tục, đặc biệt về đất đai, môi trường và quy hoạch; từ đó có chủ trương phù hợp.
Trong số 3 dự án nói trên, chỉ có dự án Cảng Cái Mép Gemadept - Terminal Link (giai đoạn 2), tổng vốn đầu tư khoảng 8.361 tỉ đồng đang có nhiều điều kiện thuận lợi để động thổ đúng dịp lễ. Chủ đầu tư dự án là liên danh Tập đoàn Geleximco, Công ty cổ phần Vận tải và Thương mại Quốc tế (ITC) và Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC).
Dự án này hiện đã cơ bản hoàn tất thủ tục đất đai và được thỏa thuận thông số kỹ thuật, đang trong quá trình thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi. Sở Xây dựng thống nhất đề xuất tổ chức lễ động thổ vào ngày 17.4 do địa điểm nằm trong khu đất đã được giao, đồng thời đề xuất UBND TP sớm phê duyệt phương án này.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh chỉ đạo trong quý 2/2026 sẽ khởi công 41 dự án nhà ở xã hội.
Để thực hiện kế hoạch này, ông Hoàng Nguyên Dinh đã giao Sở Xây dựng khẩn trương rà soát, phân loại từng nhóm dự án cần rà soát pháp lý quy hoạch kiến trúc, pháp lý đất đai, pháp lý đầu tư xây dựng và dự kiến thời gian hoàn thành xử lý cụ thể đối với từng dự án.
Rà soát, xác định danh mục các dự án nhà ở thương mại có dành quỹ đất 20% để thực hiện nhà ở xã hội qua các thời kỳ để thống kê, phân loại cụ thể từng nhóm dự án.
Bên cạnh đó, rà soát, thống kê số lượng các khu tái định cư trên địa bàn có khả năng chuyển sang nhà ở xã hội để ưu tiên bố trí tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi các dự án.
Sở Xây dựng tiếp nhận hồ sơ liên quan đến chủ trương đầu tư dự án nhà ở xã hội để khẩn trương thực hiện xử lý theo thẩm quyền và quy định pháp luật (luồng xanh).
Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng và đơn vị liên quan nghiên cứu, rà soát quy định pháp luật đề xuất các biện pháp thúc đẩy chủ đầu tư chậm triển khai thực hiện dự án nhà ở xã hội; báo cáo, đề xuất trình UBND TP.HCM xem xét, giải quyết.
Sở Tài chính khẩn trương chủ trì, phối hợp với đơn vị liên quan hoàn chỉnh quy chế quy định cách thức phối hợp, xác định giá trị quyền sử dụng đất tương đương giá trị quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị khi chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ về nhà ở xã hội bằng hình thức nộp tiền.
Đồng thời, Sở Quy hoạch - Kiến trúc chủ trì, hướng dẫn UBND các phường, xã thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến quy hoạch cho đến khi hoàn thành nội dung xử lý.
Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, hướng dẫn UBND các phường, xã thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến đất đai cho đến khi hoàn thành nội dung xử lý.
