Dự án sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2026, đang được Bộ Công an xây dựng và lấy ý kiến đến 7/5, đã đề xuất bổ sung các tội danh và hành vi phạm tội mới trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là công nghệ thông tin và mạng viễn thông.
Năm 2021-2025, cả nước phát hiện, xử lý hơn 4.300 vụ án trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông. Số này nhiều hơn 643,4% so với giai đoạn 2016-2020, tức gấp gần 7,5 lần.
Đây cũng là loại tội phạm có mức độ gia tăng nhanh nhất trong các lĩnh vực phạm tội ở Việt Nam, Bộ Công an nêu.
Các hoạt động tội phạm nổi lên chủ yếu là: lập các trang giả mạo cơ quan công an; giả danh cơ quan chức năng gọi điện, yêu cầu người dân thực hiện các dịch vụ công trực tuyến; kêu gọi tham gia các hội nhóm đầu tư Forex…
Nhà chức trách cũng ghi nhận bắt đầu xuất hiện các vụ tấn công mạng, gián điệp mạng nhằm vào hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước, tập đoàn kinh tế lớn, ngân hàng, đánh cắp thông tin nội bộ, bí mật nhà nước, phá hủy dữ liệu, đánh sập hệ thống; rao bán thông tin, tài liệu…
Trong khi đó, các hành vi phạm tội này hiện chưa được mô tả đầy đủ trong Bộ luật hình sự hiện hành, không bao quát thực tiễn mới, cách định nghĩa hành vi phạm tội còn lạc hậu.
Nhiều hành vi trong thực tế không đủ điều kiện áp vào các cấu thành hiện có, phải xử lý bằng các tội danh gián tiếp, gây tranh cãi và dễ bỏ lọt hành vi nguy hiểm. Luật còn thiếu quy định về hành vi lạm dụng tình dục trẻ em (quay các bộ phận nhạy cảm, chat sex…) nên thiếu cơ sở pháp lý để trong đấu tranh, xử lý…
Bộ Công an cho rằng bối cảnh trên đòi hỏi Bộ luật Hình sự phải kịp thời cập nhật, bảo đảm tính đầy đủ, tránh bỏ lọt tội phạm. Vì thế, dự thảo lần này đề xuất bổ sung 9 tội trong nhóm tội phạm công nghệ thông tin như gián điệp mạng; lạm dụng trẻ em quay hình nhạy cảm, chat sex; lập trình AI để phạm tội…
>>Chi tiết 9 tội mới đang được đề xuất
Tăng cường tịch thu tài sản số
Cũng nằm trong chính sách xử lý tội phạm công nghệ, dự thảo đề xuất bổ sung các quy định về các dạng tài sản số như tiền số, tài sản số và giấy tờ có giá trên môi trường điện tử làm căn cứ pháp lý để tịch thu và thu hồi tài sản phạm tội.
Theo Bộ Công an, quy định hiện chỉ xác định “vật, tiền” là công cụ, phương tiện hoặc sản phẩm của tội phạm thuộc diện bị tịch thu sung công quỹ. Điều này đang bộc lộ những hạn chế đáng kể trong bối cảnh mới.
Thực tế đã xuất hiện những thực thể mới như đồng tiền điện tử, phần mềm máy tính, các loại game điện tử, sản phẩm AI, cũng có giá trị quy đổi vật chất rất lớn. Song luật lại chưa có sự điều chỉnh. Điều này dẫn đến khó khăn trong thu hồi tài sản, được tội phạm tẩu tán dưới dạng số hóa.
Việc quy phạm các dạng tiền ảo, tài sản mã hóa sẽ giúp áp dụng các biện pháp cưỡng chế để tịch thu và bồi thường thiệt hại cho nạn nhân.
Theo Bộ Công an, điều này đặc biệt có ý nghĩa trong các vụ án rửa tiền hoặc lừa đảo xuyên biên giới, nơi tội phạm thường tận dụng tính ẩn danh và khả năng dịch chuyển nhanh của tài sản số để che giấu nguồn gốc bất hợp pháp.
Đối với người dân, chính sách này sẽ là “phao cứu sinh” giúp tăng cơ hội đòi lại tài sản đã mất trong các vụ lừa đảo chiếm đoạt trên môi trường điện tử.
Song thách thức lớn là Nhà nước sẽ phải đầu tư nguồn lực rất lớn để phát triển hạ tầng kỹ thuật chuyên sâu như hệ thống giám định kỹ thuật số và các công cụ truy vết công nghệ blockchain.
Đồng thời, đội ngũ điều tra viên, kiểm sát viên và thẩm phán cũng phải được đào tạo chuyên sâu về kiến thức tài chính số để có thể xác định, phong tỏa và định giá tài sản số một cách chính xác, tránh gây thiệt hại cho các bên liên quan ngay tình.
Với doanh nghiệp, dù có thể làm phát sinh thêm chi phí tuân thủ cho các nền tảng số và doanh nghiệp Fintech trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài, đây là bước đi tất yếu để xây dựng một nền kinh tế số bền vững và an toàn.
Chiều 6/4, tại hội nghị cung cấp thông tin quý 1, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an thành phố Hà Nội cho biết từ đầu năm 2026 đến nay, Đỗ Văn Thanh đã thu gom khoảng 3.600 con lợn (chừng 300 tấn thịt) nghi bị nhiễm bệnh tại các tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang rồi chuyển cho Nguyễn Thị Hiền tại lò mổ Vạn Phúc.
Sau đó, Hiền giết mổ, bán cho người dân và Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Công ty này bán lại cho một số doanh nghiệp khác để cung cấp vào trường mầm non, tiểu học, bếp ăn tập thể trên địa bàn thành phố Hà Nội và các tỉnh lân cận.
Công an xác định, sau khi mua lợn nhiễm bệnh, Cường Phát đã sơ chế, đóng gói và dán tem có ghi chữ "lợn sạch". Các bên mua hàng của Cường Phát đã bán cho 26 trường học và một số trường mầm non công lập.
"Chúng tôi đang xác minh từng trường. Tuy nhiên chưa chứng minh được sự câu kết của các bếp ăn trường học với Cường Phát", Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế nói.
Kết luận hội nghị, trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an Hà Nội, yêu cầu các đơn vị điều tra và chứng minh trách nhiệm của các đơn vị, các bếp ăn. Ông cho rằng "lợn bệnh có những biểu hiện khác, bằng trực quan, giám định chứ không thể lấy mỗi hồ sơ pháp lý của chỗ đã làm giả để gắn vào thành lợn sạch".
Người đứng đầu Công an Hà Nội cũng yêu cầu các đơn vị chức năng làm rõ "có sự thông đồng hay không", bởi các sai phạm đã kéo dài trong thời gian dài.
"Hơn 300 tấn thịt lợn bệnh là rất lớn và biểu hiện của lợn bệnh cũng rất khác biệt so với lợn bình thường", ông Tùng nói.
Theo điều tra ban đầu, để hợp thức hóa nguồn gốc của lợn, Thanh đã thông đồng với Vũ Kim Tuấn, cán bộ Trung tâm chẩn đoán, xét nghiệm và kiểm dịch động vật, Chi cục Chăn nuôi thủy sản và thú y tỉnh Phú Thọ. Được Tuấn cấp giấy chứng nhận kiểm dịch, Thanh thoải mái chở lợn bệnh vào cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm Vạn Phúc, bán cho các chủ lò mổ.
Tại khu giết mổ tập trung, cán bộ trạm chẩn đoán, xét nghiệm, kiểm soát giết mổ đã tự đặt ra quy định, lợn dưới 80 kg không được vận chuyển vào bên trong. Muốn được "thông", chủ hàng phải nộp từ 250.000 đến 4-5 triệu đồng một chuyến.
Bên trong cơ sở Vạn Phúc, cán bộ thú y còn yêu cầu một số chủ lò mổ phải nộp 5-10 triệu đồng một tháng.
Công an Hà Nội ước tính tổng số tiền các nghi phạm đã thu khoảng 2,5 tỷ đồng.
Với những sai phạm trên, công an đã khởi tố hành vi Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản với 3 cán bộ Chi cục Chăn nuôi thủy sản và thú y Hà Nội là Lê Ngọc Anh (52 tuổi, Trạm trưởng Trung tâm chẩn đoán, xét nghiệm và kiểm soát giết mổ) cùng 2 cán bộ dưới quyền Nguyễn Phong Nam, 43 tuổi và Nguyễn Thị Phương Lan, 42 tuổi.
Nguyễn Thị Hiền, 31 tuổi, chủ lò mổ ở Vạn Phúc, cùng Đỗ Văn Thanh, Nguyễn Thị Bình và Nguyễn Văn Thành (Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát) bị khởi tố về tội Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Tối 10-4, Công an phường Thanh Khê, Đà Nẵng xác nhận đã tiếp nhận và làm hồ sơ ban đầu với người bị hại trong vụ việc shipper bị đánh trên đường. Đồng thời tiếp tục làm rõ các nội dung liên quan đến vụ việc trên.
Trước đó vào chiều 10-4, một đoạn clip ghi lại cảnh người đàn ông đánh một shipper (người giao hàng của một hãng công nghệ) giữa đường phố Đà Nẵng đang lan truyền trên mạng xã hội thu hút sự chú ý và bức xúc của dư luận.
Theo nội dung từ clip, vụ việc xảy ra trưa 10-4 trên đường Phan Thanh, phường Thanh Khê, Đà Nẵng.
Một thanh niên mặc đồng phục shipper, điều khiển xe máy dừng lại bên lề đường cãi nhau với một người phụ nữ.
Bất ngờ người đàn ông là người thân của người phụ nữ này lao vào tấn công, dùng tay đánh liên tiếp vào vùng đầu và mặt nạn nhân.
Dù nạn nhân không phản kháng, người đàn ông vẫn tiếp tục đuổi theo uy hiếp.
Anh C.T, người chứng kiến vụ việc, cũng là người ghi lại đoạn clip trên, cho biết thanh niên giao hàng và người phụ nữ kia lưu thông trên đường thì xảy ra cự cãi. Sau đó người phụ nữ này gọi điện cho người thân gần đó đến hỗ trợ.
Trong khi người phụ nữ và thanh niên giao hàng tranh luận với nhau thì người đàn ông kia lao vào đánh.
"Sự việc bất ngờ, chúng tôi chỉ tưởng là cự cãi nhau nhưng không ngờ người kia ra tay thật. Sau khi đánh người, anh ta bỏ đi, còn shipper này thì chảy máu mặt được người dân đưa đi bệnh viện" - anh T. kể lại.
Theo anh T., sau khi sự việc xảy ra, một số người đi đường và nhà dân quanh đó cũng đã cung cấp ghi âm.
Trong đó người phụ nữ trên thừa nhận chưa va chạm xe với shipper mà chỉ là thắng gấp trên đường nên dẫn đến cự cãi.
Đoạn clip sau khi được đăng tải đã nhanh chóng lan truyền, nhận hàng nghìn lượt chia sẻ và bình luận. Phần lớn ý kiến bày tỏ sự phẫn nộ trước hành vi mang tính côn đồ, coi thường pháp luật.
Theo cáo trạng, công an đã gửi công văn xác minh, điều tra tin báo tố giác của người dân đối với vụ án cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự do Nguyễn Văn Đang cùng các đồng phạm thực hiện.
Theo nội dung công văn ngày 21-7-2025 của Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM phát hành công văn gửi Ngân hàng Đại chúng Việt Nam (PVcomBank) Chi nhánh Gò Vấp, TP.HCM với nội dung "hỗ trợ cung cấp thông tin về tài khoản ngân hàng mang tên NGUYEN VAN DANG để xác minh điều tra làm rõ hành vi cho vay lãi nặng của đối tượng này".
Quá trình điều tra, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM tiến hành trích xuất hình ảnh, nội dung tin nhắn của bị cáo Trần Hữu Cường và Vy Bảo Ngọc (vợ của Đang, liên quan đến nhóm cho vay lãi nặng) và phát hiện hình ảnh có nội dung công văn trên.
Xác định nội dung công văn là tài liệu quan trọng trong việc điều tra xử lý tội phạm, đã bị bị cáo Trần Hữu Cường (Giám đốc Ngân hàng PVcomBank - Chi nhánh Gò Vấp) chuyển cho người có liên quan biết, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã triệu tập Trần Hữu Cường đến trụ sở công an làm việc.
Quá trình điều tra vụ án, cơ quan chức năng xác định bị cáo Trần Hữu Cường là Giám đốc Ngân hàng PVcomBank Chi nhánh Gò Vấp từ năm 2022.
Quá trình quản lý, điều hành và thực hiện nhiệm vụ tại ngân hàng, Cường có quen biết với Vy Bảo Ngọc, do Ngọc là khách hàng thường vay tiền của ngân hàng.
Ngày 26-7-2025, Ngọc có nhu cầu vay vốn tại ngân hàng nên liên hệ với Cường và gửi giấy tờ liên quan đến 2 căn nhà ở phường Hiệp Bình (cũ) và phường Thạnh Mỹ Tây (cũ), TP.HCM làm tài sản thế chấp cho khoản vay.
Quá trình duyệt hồ sơ vay vốn của Ngọc, Cường phát hiện tài khoản do Nguyễn Văn Đang là chủ tài khoản đang bị Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP.HCM xác minh. Do đó, bị cáo Cường đã gửi tin nhắn thông báo và hình ảnh công văn cho Vy Bảo Ngọc.
Nhận được tin nhắn của Cường, Ngọc đưa cho Nguyễn Văn Đang xem để tìm cách giải quyết. Khi xem xong, Đang liên hệ với nhiều người để hỏi tính chất của công văn là gì, sau đó đã xóa toàn bộ nội dung dữ liệu có trong máy điện thoại di động liên quan đến hành vi cho vay lãi nặng để tránh việc bị điều tra.
Tại văn bản trả lời cho Phòng Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM, PVcomBank cho biết theo quy trình cung cấp thông tin khách hàng cho bên thứ ba không có quy định cho phép cán bộ nhân viên được thông báo, gửi văn bản yêu cầu cung cấp thông tin của cơ quan có thẩm quyền cho khách hàng người có liên quan biết.
Ngày 14-8-2025, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM tiến hành bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với bị cáo Trần Hữu Cường tiến hành điều tra.
Tại Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM, Trần Hữu Cường đã khai nhận hành vi phạm tội như nêu trên. Đối với Vy Bảo Ngọc, quá trình điều tra xác định Ngọc không phải là người có chức vụ, quyền hạn nên cơ quan điều tra không xử lý là có căn cứ.
