Anh Trần Minh Triệu (29 tuổi, ngụ P.Xuân Hòa, TP.HCM) kể mới đây sau khi kết thúc một giải thể thao nội bộ, nhóm của anh gồm khoảng 20 người hẹn nhau liên hoan tại một quán ăn ở góc ngã tư Lý Tự Trọng giao với đường Nguyễn Trung Trực (P.Bến Thành). Quán có bàn dài ngồi vỉa hè, đồ ăn ngon và hợp khẩu vị. Tuy nhiên, đồ ăn còn chưa dọn ra thì cả nhóm liên tục bị chèo kéo, nài nỉ mua hàng.
“Chúng tôi vừa ngồi xuống là hết người này đến người kia mời mua đủ loại mặt hàng, từ thuốc lá, trái cây, vé số đến xin tiền. Một người bán có thể quay lại nhiều lần trong cùng một buổi. Để tránh bị làm phiền, chúng tôi mua ủng hộ cho xong nhưng chỉ một lúc họ lại tới, rồi người khác tới…, mất cả vui”, anh Triệu phản ánh.
Anh Huỳnh Tân (38 tuổi, ngụ P.Gò Vấp) cũng có trải nghiệm tương tự với người ăn xin, người bán vé số. Với hàng rong, thường anh chỉ nhẹ nhàng từ chối hoặc góp ý với chủ quán để họ nhắc nhở. Với những hàng quán không xử lý tình trạng này, anh sẽ không tới nữa.
Không chỉ nhà hàng, quán ăn mà ở những nơi công cộng như công viên, dọc bờ sông…, đội ngũ hàng rong thậm chí lấn chiếm không gian chung, khách nào không mua hàng, uống nước, sử dụng đồ của họ sẽ bị nói móc, thậm chí không cho đứng hóng mát.
Tình trạng này đã kéo dài nhiều năm, cứ khi nào lực lượng chức năng ra quân xử lý thì tạm lắng xuống nhưng sau đó vẫn đâu vào đấy. Gần nhất, cuối năm ngoái, UBND TP.HCM ban hành công văn chỉ đạo các đơn vị liên quan tăng cường xử lý tình trạng người lang thang xin ăn, bán hàng rong chặt chém, chèo kéo du khách trên địa bàn TP. Đây là động thái nhằm đảm bảo an ninh trật tự, mỹ quan đô thị, nâng cao trải nghiệm của du khách khi đến với TP.HCM. UBND TP nhấn mạnh chỉ đạo các đơn vị liên quan tập trung xử lý dứt điểm vấn đề này nhưng chỉ được một thời gian thì tái diễn.
Th.S Trần Trung Hiếu, Phó chủ tịch Chi hội Hướng dẫn viên TP.HCM, thừa nhận hàng rong, ăn xin hiện nay xuất hiện dưới rất nhiều hình thức khác nhau, từ đánh giày, bán hàng lưu niệm nhỏ lẻ cho đến xin tiền trực tiếp. Thậm chí, có những trường hợp được ngụy trang rất khéo léo như mặc đồ bình thường rồi kể hoàn cảnh khó khăn để xin tiền hay người bán vé số nhưng nếu khách không mua thì chuyển ngay thành ăn xin. Ông Hiếu đặt vấn đề có nhiều người nói là sinh viên đi bán bút, bán tập nhưng có thật sự là sinh viên thì không ai biết. Hay có những người treo biển xin tiền trước ngực để chữa bệnh, làm từ thiện nhưng không thể xác minh được. “Thậm chí, hàng rong biến tướng thành hoạt động biểu diễn nghệ thuật như con nít thổi lửa ở phố đi bộ, bản chất vẫn là đánh vào lòng thương cảm của người khác”, ông Hiếu nói thẳng.
TS Dương Đức Minh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch, phân tích: Trong xã hội luôn tồn tại lòng trắc ẩn hay sự thương cảm và chính yếu tố này trở thành điểm tựa để các hoạt động như xin ăn hay buôn bán nhỏ lẻ tiếp tục tồn tại. Đây không hẳn là hành vi trục lợi quá mức mà phần lớn là cách để họ nhận được sự san sẻ nhất định từ cộng đồng. Dù vậy, ông Minh thừa nhận tình trạng có thể ảnh hưởng đến môi trường du lịch của TP khi du khách bị làm phiền quá mức, thậm chí có thể xem là quấy rối.
Từ góc nhìn đó, TS Dương Minh Đức cho rằng để giải quyết vấn đề không thể chỉ tập trung vào nhóm hàng rong, ăn xin mà cả người cho, người mua. “Lòng trắc ẩn cần được đặt đúng chỗ, nếu không nó có thể trở thành yếu tố duy trì những hành vi chưa phù hợp với nếp sống văn minh đô thị”, ông Minh nhấn mạnh.
Theo chuyên gia này, chính sách cần tiếp cận đa chiều, hướng đến việc thay đổi nhận thức của cả hai phía, tức là người cần hỗ trợ và người sẵn sàng cho đi. Truyền thông về nếp sống văn minh đô thị cần giúp người dân hiểu rằng việc giúp đỡ đúng cách mới thực sự có ý nghĩa.
Với nhóm bán hàng rong, ông Minh nhận định đây là hoạt động mang tính trao đổi thương mại, do đó cần kiểm soát về giá cả, chất lượng sản phẩm và tính minh bạch để tránh tình trạng “chặt chém”, ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách. Còn nhóm ăn xin, đặc biệt là trẻ em lại là đối tượng khó chuyển hóa hơn do đã hình thành thói quen, thậm chí tồn tại dưới dạng mạng lưới chăn dắt. Vì thế, cần tiếp cận theo hướng lâu dài, kiên nhẫn, tập trung vào giáo dục, đào tạo và tạo sinh kế thay thế. Đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bên và phải được triển khai liên tục, không thể làm theo kiểu phong trào ngắn hạn.
Ông Nguyễn Tiến Huy, CEO Pencil Group/Localis – đơn vị vận hành website quảng bá du lịch TP.HCM visithcmc.vn, cho rằng trước hết cần nhìn nhận và chấp nhận đây là một thực tế của xã hội. Khi xây dựng và truyền tải các sản phẩm du lịch, hoặc ngay trên website chính thức của điểm đến TP.HCM cũng cần có những nội dung giúp du khách, đặc biệt là khách quốc tế, hiểu và biết cách xử lý các tình huống phát sinh không mong muốn. Chúng ta thường e ngại khi đề cập những vấn đề này trên các cổng thông tin chính thức hoặc trong các nội dung giới thiệu về văn hóa xã hội. Tuy nhiên, đây lại là những tình huống có thật mà du khách có thể gặp phải. Vì thế, không cần làm vấn đề trở nên nghiêm trọng nhưng ít nhất cần để du khách biết rằng họ có thể tìm đến đâu khi cần hỗ trợ. Ví dụ như một tổng đài hay một website chính thức để cung cấp thông tin và hướng dẫn cách xử trí khi gặp sự cố bất ngờ trong hành trình.
Cùng quan điểm, Th.S Trần Trung Hiếu nói trước đây TP.HCM có lực lượng thanh tra du lịch trực thuộc Sở Du lịch để chuyên kiểm tra các hoạt động như hướng dẫn viên “chui”, vi phạm trong tổ chức tour, chặt chém. Tuy nhiên, sau quá trình sáp nhập, vai trò và hoạt động của lực lượng này hiện không còn rõ ràng như trước. Ngay cả người trong ngành cũng chưa nắm rõ cơ chế vận hành hiện nay. Do đó, cần xem xét việc củng cố hoặc khôi phục lực lượng thanh tra du lịch, đồng thời làm rõ chức năng, phạm vi xử lý, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến hình ảnh du lịch như ăn xin, chèo kéo khách.
Nghỉ lễ 30/4-1/5 là cao điểm du lịch. Theo khảo sát của Traveloka - nền tảng du lịch hàng đầu Đông Nam Á - ghi nhận sự chuyển dịch đáng chú ý trong hành vi đặt dịch vụ ở Việt Nam. Du khách không còn ưu tiên đi xa, mà họ hướng tới những trải nghiệm sâu sắc.
Xu hướng du lịch này được gọi là “Micro-Holiday”, chú trọng những chuyến đi trong thời gian ngắn từ 2-3 ngày, ưu tiên chất lượng trải nghiệm hơn là khoảng cách di chuyển.
Trước thềm kỳ nghỉ lễ sắp tới, nhu cầu đối với các chuyến đi ngắn từ hai đến ba ngày đã tăng gần 40%.
Cũng theo Traveloka, lượng tìm kiếm các chặng bay ngắn nội địa ghi nhận mức tăng trưởng hơn 40% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, các tuyến có mức tăng nổi bật bao gồm Hà Nội - Đà Nẵng, TPHCM - Phú Quốc, Hà Nội - Huế.
Ninh Bình nổi lên như điểm đến bứt phá với lượng tìm kiếm tăng gần gấp 3 lần, trong khi các điểm nghỉ dưỡng ven biển như Nha Trang và Vũng Tàu ghi nhận mức tăng hơn 40%.
“Xu hướng này phản ánh nhu cầu ngày càng cao đối với những điểm đến dễ tiếp cận, gần gũi thiên nhiên, phù hợp cho các kỳ nghỉ ngắn nhưng vẫn mang lại trải nghiệm thư giãn và tái tạo năng lượng trọn vẹn”, đại diện Traveloka nói.
Song song đó, các điểm đến quốc tế trong khu vực Đông Bắc Á và Đông Nam Á vẫn duy trì được sức hút với khách Việt.
Dịp lễ này ghi nhận đà tăng trưởng tích cực, với tổng lượng tìm kiếm vé máy bay và lưu trú tăng khoảng 30%. Điều này cho thấy du khách Việt vẫn duy trì sự quan tâm lớn đối với các điểm đến quốc tế có khả năng tiếp cận thuận tiện cùng mật độ trải nghiệm cao trong khung thời gian ngắn.
Bà Baidi Li, Phó Chủ tịch Thương mại, Traveloka, nhấn mạnh: “Một sự chuyển dịch rất đáng chú ý: Những chuyến đi ngắn không còn là phương án thay thế, mà đang trở thành lựa chọn ưu tiên mới.
Du khách ngày càng chủ động hơn trong việc lựa chọn điểm đến, lên kế hoạch sớm hơn và ưu tiên những trải nghiệm thực sự có ý nghĩa. Đây là thế hệ du khách hiểu rất rõ họ mong muốn điều gì từ một chuyến đi, và vai trò của chúng tôi là giúp họ dễ dàng tìm thấy điều đó”.
Người Việt kỹ tính, yêu cầu chất lượng cao khi du lịch
Trước đó, khảo sát của phóng viên Dân trí tại Hội chợ Du lịch VITM 2026 cũng cho thấy, trước áp lực của vé máy bay tăng cao, xu hướng du lịch của người Việt trong dịp lễ năm nay có nhiều thay đổi. Du khách chuyển sang lựa chọn combo du lịch hoặc tự lái xe để tối ưu ngân sách, đồng thời lựa chọn các điểm du lịch gần.
Với chặng đi nước ngoài, các tuyến ở Trung Quốc được khách Việt quan tâm nhiều. Lý do là lợi thế về đường bay kết nối 2 quốc gia thuận lợi, khoảng cách địa lý gần có thể di chuyển bằng đường bộ; mức giá đa dạng dễ dàng lựa chọn tuỳ theo túi tiền từ 3 đến 17 triệu đồng/người.
Bà Trần Thị Bảo Thu (Giám đốc Tiếp thị - Truyền thông Vietluxtour) cho biết, du lịch dịp 30/4 không còn là câu chuyện đi xa, mà đi đúng nhu cầu. Khách có xu hướng muốn ưu tiên sự tiện lợi, linh hoạt, được trải nghiệm trọn gói.
Tại Vietluxtour, các tour đi nước ngoài gần Việt Nam tiếp tục là điểm sáng được khách ưa chuộng. Dòng sản phẩm đi Thái Lan, Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Singapore, Malaysia gần như kín chỗ đặt với hành trình 4-6 ngày.
Ở thị trường nội địa, khách quan tâm đến các sản phẩm văn hoá - nghỉ dưỡng - du lịch xanh. Về du lịch biển, khách quan tâm hành trình đi vịnh Hạ Long, Sầm Sơn, Phú Quốc, Nha Trang, Đà Nẵng.
Điểm đáng chú ý là xu hướng free & easy (khách mua combo gồm vé máy bay và khách sạn rồi đi theo lịch trình riêng) và tour theo nhóm nhỏ tiếp tục tăng, chiếm tỷ trọng cao. Điều này cho thấy, khách ngày càng ưu tiên sự linh hoạt và cá nhân hóa trải nghiệm trong các hành trình du lịch của mình.
Ông Bùi Thanh Tú (Giám đốc Marketing, Công ty BestPrice Travel) nhận thấy, 60% khách quan tâm đến sản phẩm cá nhân hoá - thiết kế theo nhu cầu của một nhóm và tour không mua sắm trong dịp lễ 30/4 năm nay.
"Khẩu vị" du lịch của người Việt ngày càng kỹ tính hơn và yêu cầu chất lượng cao hơn.
"Khách không còn chọn tour rẻ mà chọn tour đúng nhu cầu, trải nghiệm xứng đáng. Thời gian qua, người tiêu dùng đặt nhiều tiêu chí hơn như lịch trình linh hoạt theo ngân sách và thời gian, trải nghiệm "đo ni đóng giày" thay vì tour đại trà", ông Tú cho biết.
Bản tin của cơ quan hàng không Liên Hợp Quốc hôm 9/4 chỉ ra rủi ro về sức khỏe tâm lý của nhân viên hàng không tại các khu vực xung đột đã được nâng mức báo động "nguy hại đến an toàn bay". Nhân viên hàng không làm việc gần các vùng xung đột thường xuyên gặp phải tình trạng căng thẳng, lo âu và mệt mỏi ở mức độ cao, cả dưới mặt đất lẫn trên không.
Ông Ron Hay, Chủ tịch Liên đoàn Hiệp hội Phi công Hàng không Quốc tế (IFALPA), dẫn chứng trường hợp các thành viên phi đoàn tại Beirut, Lebanon. "Đường từ sân bay về nhà họ đã bị trúng bom hoàn toàn, họ thậm chí không biết làm cách nào để có thể về nhà an toàn sau chuyến bay".
Theo ông Ron Hay, các phi công trên toàn cầu đang đối mặt với áp lực tâm lý nặng nề. Nhiều người lo ngại sẽ phải chịu các hình thức kỷ luật nghiêm khắc nếu từ chối nhiệm vụ do lo ngại về an toàn. Một số người sợ bị sa thải, số khác đối mặt với việc bị cắt thu nhập. Hãng bay có thể không đuổi việc phi công, nhưng quản lý cảnh cáo nếu không bay, sẽ không được trả lương.
"Nỗi sợ bị trừng phạt đang ngầm tồn tại", ông Hay chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với Reuters. Các phi công từ Lebanon đến Ấn Độ đều bày tỏ sự bất an trước các điều kiện bay khó lường, nơi không phận có thể đóng cửa bất cứ lúc nào do các cuộc tấn công bằng tên lửa hoặc máy bay không người lái (UAV).
Dù từ chối nêu đích danh các hãng bay liên quan, ông Hay khẳng định đây là minh chứng cho sự thiếu hụt "văn hóa an toàn tích cực", nơi phi công vốn được khuyến khích lên tiếng về các rủi ro. Tình trạng này được cho là đã tồn tại từ lâu tại khu vực Trung Đông và càng trở nên tồi tệ hơn do cuộc xung đột hiện tại.
Ngay cả khi có lệnh ngừng bắn, Cơ quan An toàn hàng không liên minh châu Âu (EASA) vẫn gia hạn lệnh cấm các hãng hàng không châu Âu bay qua không phận một số quốc gia vùng Vịnh, bao gồm UAE và Qatar, cho đến ngày 24/4. Trái lại, các hãng bay từ Dubai, Doha và Ấn Độ vẫn tiếp tục hoạt động.
Nhiều hãng hàng không lớn tại vùng Vịnh khẳng định luôn ưu tiên an toàn và vận hành qua các hành lang bay chuyên dụng đã được thỏa thuận với các cơ quan quản lý. Trái lại, hầu hết phi công tại vùng Vịnh đều né tránh các câu hỏi liên quan đến điều kiện làm việc, trong bối cảnh xuất hiện nhiều lo ngại về các hình thức kỷ luật từ phía hãng bay.
Trước những diễn biến phức tạp, Chủ tịch Liên đoàn phi công quốc tế nhấn mạnh các hãng bay phải tôn trọng quyền quyết định tuyệt đối của phi công đối với an toàn chuyến bay.
Tại Ấn Độ, nhóm phi công thành viên của IFALPA đã gửi thư lên cơ quan quản lý hàng không dân dụng nước này, gọi việc Air India tiếp tục khai thác các chuyến bay đến khu vực vùng Vịnh là "mối lo ngại nghiêm trọng". Họ kêu gọi đình chỉ các hoạt động này cho đến khi một báo cáo đánh giá rủi ro tập trung được thực hiện.
Phía Air India cho biết đã thuê các chuyên gia tư vấn rủi ro để giám sát độ an toàn hàng ngày, trong khi cơ quan quản lý hàng không Ấn Độ vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức.
